Savab qazanmaq üçün mütləq baş yarıb zəncir vurmaq lazımdır?

Savab qazanmaq üçün mütləq baş yarıb zəncir vurmaq lazımdır?
21:42 11 Oktyabr 2016
125 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Milli.Az islam.az-a istinadən Natiq Rəhimovun yazısını təqdim edir

Bu il də məhərrəmlik girər-girməz din ağsaqqalarımız ötən illərdəki kimi bəyanat verib camaatı aşura günündə qanvermə aksiyasında iştirak etməyə çağırdılar.

Öz-özlüyündə bu təklifi bəyənmək lazımdır. Həqiqətən, ən ağır xəstəliklərdən sayılan qan xəstəliyinə tutulmuş və həyatı təhlükə altında qalan insanları, ilk növbədə isə körpələri müvəqqəti də olsa ölümdən xilas etməyin nəyi pis ola bilər ki? Bu təşəbbüsü alqışlamaq lazımdır. Amma...

Amma bir sual yaranır: niyə məhz aşura günündə? Məgər talassimiya xəstələrinə yalnız aşura günündə qan vermək olar? Məgər ilin başqa günlərində qan versək, o xəstələrə faydası yetməz? Məgər ilin bir günündə deyil, aşura ilə yanaşı başqa günlərin birində də bu aksiyaları təşkil etsək, olmaz? Yoxsa gərək fəqət və fəqət aşura günündə bədəndən qan çıxsın?

Bir daha təkrar edirəm ki, öz-özlüyündə qanvermə aksiyası müsbət bir addımdır və təqdirə layiqdir. Fikrimizcə, bu tədbiri daha da ictimailəşdirmək, bütün dini bayramlarda, bəlkə lap hər ay keçirmək lazımdır. Çünki onun məhz aşura günündə keçirilməsi, ona xoşagəlməz çalar bəxş edən cəhət olar. Görünür, dini rəhbərlərimiz, aşura günündə bədəndən qan çıxarmağın vacibliyi haqqında camaat arasında formalaşmış stereotipə güzəştə gedərək, bunu qanvermə aksiyasına çevirmişlər. Zənnimizcə, Aşurada bədəndən qan çıxarmağın vacibliyi haqqında fikri şüurlardan birdəfəlik silib-atmaq daha vacibdir.

Min şükür ki, son illərdə bir çox şiə ölkələrində, o cümlədən vətənimizdə də xəncər vurmaq, baş yarmaq kimi adətlərin haram olduğu barədə fikirlər daha sıx-sıx səslənir. Amma bunun fonunda zəncir vurmağa münasibət barədə fikirlər və fətvalar çox sönük görünür. Din xadimlərimiz zəncir vurmağa münasibət göstərərkən çox ehtiyatlı davranırlar. Amma gəlin insafla danışaq, məhərrəmlik mərasimləri 1350 ildir ki keçirilir. Aşura faciəsindən dərhal sonra başlamış bu ənənə Imam Hüseyndən (ə) sonrakı imamlar tərəfindən davam etdirilib. Məsumlarımız hər il aşura faciəsinin xatirəsini yaşadır, öz tərəfdarlarına da bu barədə tövsiyələr verirdilər. Imamların aşura günündə ağlamaları (hətta ucadan hönkürtü ilə ağlamaları), şairlərin növhə və mərsiyələrini dinləmələri, hətta sonra həmin şairlərə mükafat vermələri haqqında çoxlu rəvayətlərimiz var. Amma gəlin razılaşaq ki, bu rəvayətlərin heç birində imamlardan hər hansı birinin başına-gözünə döyməsi, zəncir vurması barədə xırda bir işarəyə də rast gələ bilmərik. O həzrətlərin təziyəsi də Imam Hüseynə (ə) layiq şəkildə olub. Çünki o həzrətlər Islamın əsas qanunlarından birinə həmişə ehtiramla yanaşıblar: insan öz bədəninə ziyan vurmamalıdır, sağlamlıq üçün təhlükəli olan hər bir əməl haramdır.

Etiraz edib deyə bilərsiniz ki, zəncir vurmağın simvolik bir mənası və faydası var. Zəncir cingiltisi mərsiyəyə xüsusi bir ahəng verir. Hətta zəncir vurmaqla müşayiət edilən zəncirzən adlı xüsusi növhələr də yazılıb və yazılır. Amma bu düşüncəni də haqlı saymaq düzgün deyil. Çünki əgər oxunan mərsiyəyə rövnəq və ritm vermək istəyiriksə, məgər bunu mütləq zəncirlə bədənimizə ziyan yetirmək vasitəsilə etməliyik? Bunun üçün müxtəlif başqa vasitələrdən faydalanmaq da olar. Kürəyimiz təbil deyil ki, onu səs çıxarmaq üçün istifadə edək.

Əziz oxucu! Yəqin ki, tanıdığınız və hörmət etdiyiniz bir çox dindarlar müəllifin bu fikirləri ilə razılaşmayacaqlar. Imam Hüseyn (ə) təziyəsində zəncir vurmaq, başı əllə döymək, baş yarmaq kimi əməllərin böyük savab olduğu barədə fikirlərlə rastlaşanda bir qədər də tarixə müraciət etməyinizi məsləhət görürəm. Yuxarıda qeyd etdiyim kimi, nə məsum imamların zamanında, nə də onlardan sonrakı uzun əsrlər boyunca bu kimi adətlərə tarix səhnəsində rast gəlmirik. Əsasən, son iki əsr ərzində bu əməllər dəbə mindi. Və şiə məzhəbinin bir çox məşhur müctəhidləri o zamanlar xalq arasında geniş yayılmış baş yarmaq, bədəndən qıfıl asmaq, zəncir vurmaq, baş döymək kimi əməllərə vaxtında reaksiya göstərdilər, bunların haramlığına fətva verdilər. Böyük mərceyi-təqlidlər Mirzayi-Şirazi, Sahibi-Ürvə Seyyid Mühəmməd Kazim Təbatəbai Yəzdi, Seyyid Əbülhəsən Isfahani, Şeyx Əbdülkərim Hairi, Seyyid Möhsün Həkim, Seyyid Hüseyn Birucerdi və başqalarının bu istiqamətdə göstərdikləri fəaliyyət dini mənbələrdə öz əksini tapıb.

Minlərlə şiə aliminin tərcümeyi-halını əhatə edən "Əyanüş-şiə" kitabının müəllifi Livan mənşəli mərhum Əllamə Seyyid Möhsün Əmin vaxtilə (təqribən miladi 1927-ci ildə) bu barədə "ət-Tənzih li-əmaliş-şəbih" adlı kitab yazmış və təziyə məclislərində rast gəlinən təhriflərə aydınlıq gətirmişdi. Müəllif yazırdı ki, aşura günündə kəfən geyinib küçələrə çıxmaq, şəbih təşkil etmək, baş yarmaq, başa və sinəyə vurmaq kimi əməllərin nəinki heç bir savabı yoxdur, əksinə bu işlər haramdır və şeytan əməlidir! Bu kitab şiə aləminin hər guşəsində böyük əks-səda yaratdı. Əsasən, qaragüruhçu ruhanilər tərəfndən qızışdırılan şəxslər kitab müəllifini təhqir edir, haqqında şayiələr yayırdılar. Hətta elə adamlar tapılırdı ki, öz evini girov qoyub aldığı pulu Seyyid Möhsün Əminə qarşı təbliğat tədbirlərinə sərf edirdilər. Mübahisələr şiə dünyasının elm mərkəzi sayılan Nəcəfi-əşrəfə də sirayət etmişdi. Seyyid Möhsün Əminin oğlu Seyyid Həsən Əmin öz xatirələrində yazırdı ki, Nəcəfin ruhani dairələri bu məsələdə tutduqları mövqeyə görə iki cəbhəyə bölünmüşdülər: baş yarmaq, zəncir vurmaq və sinə döyməyin əleyhinə olanları "əməviyyin", tərəfdarlarını isə "ələviyyin" adlandırırdılar. "Əməviyyin" adının verilməsi əks tərəfin təbliğatının nəticəsi idi. Onlar aşura günündə bu kimi əməllərə qarşı çıxmağı Əhli-beytə qarşı düşmənçilik kimi qələmə verir və bu mövqenin sahiblərini Əməvilərə bənzədirdilər. Seyyid Möhsün Əminin o zamanlar Şama aid edilən Livandan olması da buna şərait yaratmışdı. Deyirlər ki, xəncər vurmaq tərəfdarları aşura günündə camaata içmək üçün su verən adamlara tapşırırdılar ki, suyu içəndən sonra hamının Kərbəla qatillərinə deyil, Seyyid Möhsün Əminə lənət oxumasını tələb etsinlər.

O dövrdə cəfəri məzhəbinin böyük müctəhidi mərhum Ayətullahül-üzma Seyyid Əbülhəsən Isfahani cəsarətlə öz mövqeyini göstərib Əllamə Möhsün Əmini müdafiə etdi və aşağıdakı məzmunlu fətvanı imzaladı: "Aşura günündə əza məclislərində qılınc, zəncir, təbil və kərənaydan (uzun nəfəsli alət) istifadə etmək və buna oxşar əməllərə yol vermək haramdır və şəriətə uyğun deyil" (Dairətül-məarife-təşəyyö, cild 2, səh. 531, Tehran, 1368 şəmsi). Digər bir məşhur alim - bəsrəli Seyyid Mehdi Qəzvini də bu barədə yazdığı kitabda qeyd edirdi ki, yuxarıda göstərilən adətlər əzadarlıq mərasiminə təqribən bir əsr ondan əvvəl bəzi qüvvələr tərəfindən daxil edilmişdi.

Dini məzmunlu kitabları ilə tanıdığımız mərhum həmyerlimiz Əhmədağa Əhmədov da öz xatirələrində bu məsələyə yer ayırmışdı. O xatırlayırdı ki, uzun müddət Nəcəf şəhərində böyük müctəhidlərdən dərs almış atası mərhum axund Mirzə Əbdülkərim Bakıya qayıtdıqdan sonra "aşura günü baş yarmaq, zəncir vurub qan çıxarmaq kimi əməllərin şəriət qanunlarına zidd olduğunu görüb ruhanilərə deyirdi ki, siz günah işləri xəlqə ibadət kimi təqdim edirsiniz". Camaatın axunda qarşı müxalifəti elə güclü olur ki, hətta bir nəfər o zamanın məşhur müctəhidi Seyyid Mühəmməd Kazim Təbatəbai Yəzdinin adından saxta məktub yazıb, bu kimi əməllərin əslində savab olduğunu orada qeyd edir. Seyyid Yəzdi Mirzə Əbdülkərim ağaya Nəcəfdə dərs demişdi və onların arasında isti münasibət vardı. Axund ona təqdim edilən məktubu Nəcəfə göndərib müəllimindən xahiş edir ki, məsələyə aydınlıq gətirsin. Ağa Seyyid Kazim bu saxta məktubu görüb qəzəblənir və həmən məktubun kənarında yazır: "Nə bu mənim xəttimdir, nə bu möhr mənim möhrümdür. Allah lənət eləsin bu naməni yazıb düzəldənlərə" (Hacı Kamal Novruz. "Əhmədağa Əhmədov", səh. 21, Bakı, 2009).

Mərhum Ayətullah Birucerdi də vaxtilə Iranda bu kimi xurafat əməlləri ilə mübarizə aparır, şəbih mərasimində kişilərin qadın paltarı geyinməsini, təbil və kəranay kimi alətlərin çalınmasını Imam Hüseynin (ə) adına layiq bilmirdi. Amma camaat onun sözlərini qəbul etmirdi. Hətta belə deyirdilər ki, biz bütün il boyunca ağaya təqlid edirik, amma bircə aşura günündə ona təqlid etməyəcəyik.

Aşura günü edilən bu kimi əməllərə qarşı müctəhidlərin dirənişi bu günə kimi davam etməkdədir. Müxtəlif mənbələrdən məlum olur ki, Ayətullahül-üzmalar Xoyi və Ərakidən tutmuş bu gün diri olan Qum alimlərinə kimi onlarla müctəhid, cana zərər yetirməsi səbəbi ilə xəncər vurmağın əleyhinə fətva vermişlər. Bəzi məşhur müctəhidlərin guya baş yarmağı müdafiə etmələri barədə yayılan xəbərlərin isə əksəriyyəti iftiradır. Məsələn, bir neçə il əvvəl mərhum Ayətullahül-üzma Behcətin dilindən rəvayət edilmişdi ki, guya Seyyid Əbülhəsən Isfahani xəncər vurmağı savab sayan fətva veribmiş və Ayətullah Behcət özü bu hadisənin şahidi olubmuş. Amma mərhum Behcət bu cür məlumatlardan xəbər tutan kimi onları təkzib etdi və iftiranın üstünü açdı. Mərhum Ayətullahül-üzma Mirzə Cavad Təbriziyə və hazırda sağ olan mərceyi-təqlid Seyyid Əli Sistaniyə aid edilən xəncər vurmağın caizliyi ilə bağlı fikirlər də əslində iftiradan ibarətdir

(bax: http://abarkooh.parsiblog.com/Archive/دروغ+قمه+زنان+نسبت+به+مراجع/).

Bu kimi əməllərin edilməsinin bəyənilməz olması yalnız cana və sağlamlığa ziyan yetirməsi ilə bağlı deyil. Əksər müctəhidlərin fətvasından bəlli olur ki, qadağanın səbəblərindən biri də şiə məzhəbi barədə başqalarında qeyri-düzgün təsəvvürün formalaşması, bu məzhəbin cahil, qəddar və fanatik olması barədə fikir doğurmasıdır. Həqiqətən, imamımıza al-qan içində təziyə saxladığımızı görən başqa din və məzhəb ardıcılları bizim haqqımızda nə düşünərlər? Budurmu Islam? Budurmu Əhli-beyt yolu? Axı, onsuz da bəzi qüvvələr dəridən-qabıqdan çıxırlar ki, bütün dünya miqyasında mühərrəmlik mərasimlərinin keçirilməsini hədər və mənasız adlandırıb üzərinə qadağan damğası vursunlar. Imam Hüseyn (ə) qiyamının fəlsəfəsi bu cür adamların maraqlarına uyğun gəlmir. Və biz də öz düşünülməmiş əməllərimizlə onlara gözəl bir bəhanə yaratmış, düşmən dəyirmanına su tökmüş oluruq.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Gürcüstanda bina uçdu: Ölən var

26 İyul 2017 14:47

Türkiyə Din İşlər İdarəsinin sədri istefa verəcək

26 İyul 2017 14:47

Peresin "Real"a gətirdiyi 10 ən bahalı futbolçu - SİYAHI

26 İyul 2017 14:47

Sıla ilk dəfə sevgilisi ilə əl-ələ - FOTOlar

26 İyul 2017 14:47

Azərbaycanda vəzifəli şəxs milyonlarla pul mənimsəyib - RƏSMİ

26 İyul 2017 14:44

İkinci çevriliş və sui-qəsdlər – Türkiyəni bu tarixdə VURACAQLAR

26 İyul 2017 14:43

Neft şirkətinin 10 əməkdaşı oğurlandı - Nigeriyada

26 İyul 2017 14:42

Keçmiş qayınatasının Röyaya bağışladığı bağ evi əlindən alındı - FOTO

26 İyul 2017 14:42

Şirkət rəhbəri ilə “Bank Standard”ın İdarə Heyəti sədrinin birgə törətdiyi qanunsuz əməllər ifşa edilib

26 İyul 2017 14:42

Akif Çovdarovun məhkəməsində "Vosmoy" bazarı epizodu üzrə sənədlər elan olunub

26 İyul 2017 14:42

Bakıda intihar edən şəxs xilas edilib

26 İyul 2017 14:39

Oynaq ağrılarının limon qabığı ilə müalicəsi

26 İyul 2017 14:39

Kamal Abdulla jurnalistə vəzifə verdi

26 İyul 2017 14:38

Bakıda zəncirvari qəza - tıxac yarandı

26 İyul 2017 14:37

Spaletti: ""İnter" ilk "dördlük" üçün mübarizə aparacaq"

26 İyul 2017 14:37

Sürücüsüz avtomobillər üçün ilk dayanacaq istifadəyə verilib (VİDEO)

26 İyul 2017 14:35

Türkiyəli aktrisa sərxoş oldu: ''Məni biabır etməyin, hər kəs baxır'' - FOTO

26 İyul 2017 14:32

Röya bağ evinin müsadirə edilməsindən danışdı

26 İyul 2017 14:30

Müsabiqə şərtini ödəyən abituriyentlərin SAYI

26 İyul 2017 14:29

“Ölkədə məhkəmənin ədalətinə inam azalıb” - Ermənistanın sabiq baş prokuroru

26 İyul 2017 14:28

Tbilisidə bina uçub, bir fəhlə ölüb

26 İyul 2017 14:27

Xəyanət edən ərini öldürtmək üçün iki muzdlu qatil tutdu - FOTO

26 İyul 2017 14:27

Milli Depozit Mərkəzinin dövriyyəsi 89% artıb

26 İyul 2017 14:27

Buynuzları yandırılan buğa intihar etdi - VİDEO

26 İyul 2017 14:23

Rusiya ABŞ-ı təhlükə mənbəyi hesab edir

26 İyul 2017 14:22

Nigeriyada neft şirkətinin 10 əməkdaşı oğurlanıb

26 İyul 2017 14:22

Aygün Kazımova elə FOTOLAR

26 İyul 2017 14:20

Əfqanıstanda böyük terror aktının qarşısı alındı

26 İyul 2017 14:17

"Qarabağ" 4 türk futbolçu transfer etdi

26 İyul 2017 14:17

Hansı oyun, hansı kanalda?

26 İyul 2017 14:17

Bu rayonların İH-nin fəaliyyətində ciddi nöqsanlar

26 İyul 2017 14:15

Otağında intihar edən qızın Facebook statusu görənləri dəhşətə gətirdi - FOTO

26 İyul 2017 14:12

Azərbaycanda ilk lazer proyektoru

26 İyul 2017 14:12

"Report": FED monetar sərtləşdirmə proqramını sürətləndirəcək

26 İyul 2017 14:12

Qazaxda ağır yol qəzası

26 İyul 2017 14:10

Rəsmi Moskva Vaşinqtonu TƏHLÜKƏ MƏNBƏYİ adlandırıb

26 İyul 2017 14:08

Bərdədə 4 otaqlı ev yandı

26 İyul 2017 14:05

Qəbələnin rəqibində məşqçi ayrılığı

26 İyul 2017 14:05

Azərbaycanlı jurnalistə vəzifə verildi

26 İyul 2017 14:05

"Qolumdakı döymə xaç deyil" - Mustafanın xanımı

26 İyul 2017 14:05

ERMƏNİ TƏXRİBATI: XİN və Müdafiə Nazirliyindən

26 İyul 2017 14:03

ABŞ Rusiyaya tətbiq edəcəyi sanksiyaları qanuniləşdirdi

26 İyul 2017 13:58

"Qəbələ"nin rəqibi məşqçisi ilə yolları ayırdı

26 İyul 2017 13:57

Aysel türkiyəli məşhurun klipində - FOTOlar

26 İyul 2017 13:57

Qarpız doğramağın ən ideal üsulu

26 İyul 2017 13:55

® Holcim Azərbaycan-dan yeni unikal məhsul artıq satışda

26 İyul 2017 13:54

Sabah Bakıda KƏSKİN İSTİ OLACAQ

26 İyul 2017 13:53

45 yaşlı məşhurun arxiv fotosu ŞOK ETDİ - “Çirkin deyilik, pulumuz yoxdur”

26 İyul 2017 13:53

İŞĞAL PLANI başladı: “Muzdlu qatil”in ordusu hücuma hazırlaşır

26 İyul 2017 13:53

İsveçrədə insanlara motorlu mişarla hücum edən şəxs tutulub

26 İyul 2017 13:52