Professor: "Stressdən qorunmağın yeganə yolu ..."

Professor: "Stressdən qorunmağın yeganə yolu ..."
14:22 12 Oktyabr 2016
67 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Stressdən qurtulmaq istəyənlər, ən sadə yolu budur - Ayran için... (24 Fevral 2017 10:03)

Dünyanın bir çox inkişaf etmiş ölkələrində insanlar, demək olar, hər ay psixoloq xidmətinə müraciət edirlər. Qeyri-rəsmi statistikaya görə, mövcud xəstəliklərin 80%-dən çoxu insanın psixikası və sinir sisteminin pis olması ilə bağlıdır. Milli.Az modern.az-a istinadən Azərbaycanda bu sahədə vəziyyət, mövcud problemlər və onların həlli yolları ilə bağlı ATU-nun psixiatriya kafedrasının professoru Nadir İsmayılovun müsahibəsini təqdim edir:

-Nadir müəllim, Azərbaycanda psixiatrlara müraciət edənlərin sayının az olduğunu deyirlər. Sizcə, bunun səbəbləri nə ilə əlaqədardır?

-Mən az olduğunu deməzdim. Mənim bəzən o qədər xəstəm olur ki, müraciət etdiyi gün onları qəbul edə bilmirəm. Hazırda Maştağadakı psixoloji mərkəz 1850 çarpayılıq olsa da, orada 2200 xəstə var. 
 
-Elədirsə, ən çox hansı problemlərlə sizə müraciət olunur?

-Son vaxtlar intihar hadisələri çoxalıb, depressiyaların sayı artıb. Həmçinin, stresslə əlaqədar olan xəstliklər -"psixosomatik  xəstəliklər" adlandırılan qruplarda artım var. Lakin şizofreniya, epilepsiya xəstələrinin sayında artım müşahidə olunmur. Ümumiyyətlə, deməliyəm ki, cəmiyyətdə baş verən hadisələrin bu cür xəstəliklərin sayının artımına təsiri çox böyükdür. 
 
-Qeyd etdiniz ki, intiharların sayı artır. Bunda psixoloji problemlər hansı rol oynayır?

-Əlimizdə rəsmi statistika olmasa da,yayılan xəbərlərdən, müxtəlif məlumatlardan intiharların sayının günü-gündən artdığını görürük. Bəlkə də əvvəlki dövrlərə nisbətən 5-6 dəfə artdığını deyə bilərik.
İntiharların əsas səbəbi ictimai problemlərlə bağlıdır - əhali arasında olan gərginlik, gərgin həyat rejimi və s. Məsələn, çox insanlar banklara borclarını qaytara bilmədiklərinə görə depressiyaya düşürlər. Bəzən ailə büdcəsi aşağı olan insanlar arzuladıqları həyat tərzini sürə bilmədiklərinə görə depressiyaya düşürlər, bu cür hallar onların psixikasına mənfi təsir göstərir. Yəni, əsasən maddi sıxıntılar insanların psixikasında ciddi narahatlıq yaradır.
Digər tərəfdən, ailə-məişət zəminində də intiharlar və xüsusilə qətl hadisələrinin də artdığını görürük. Bəzən internet, sosial şəbəkələr, mobil telefonların yaratdığı imkanlar ailə münaqişələrinə çevrilir. Fikir verin, 5 il əvvələdək ailə quranların yalnız bir neçə faizi ayrılırdı. İndi isə cütlüklər arasında boşananların sayı 30 faizə yüksəlib.
Bunların da hamısının psixoloji səbəbləri var. Araşdıranda çox hissəsinin müasir yaşayış tərzinə və iqtisadi amillərə bağlandığını görürük.
 
-Bir mütəxəssis kimi depressiya, stressdən qorunmağın yolları barədə hansı məsləhətləri verərdiniz? Ümumiyyətlə, depressiyanı xəstəlik kimi qiymətləndirmək olarmı?

-Bu məsələdə ən önəmli məsələ düzgün rejimli həyat tərzidir. İnsan hər gün düzgün qidalanmalı, idman etməlidir. Həm fiziki, həm də mənəvi baxımdan istirahəti təmin etmək lazımdır, yəni kitab oxumaq, təmiz havada gəzmək vacibdir. Əks təqdirdə, bu dövrdə, belə bir şəraitdə, bu cür qeyri-düzgün rejimlə stressə düşməmək mümkün deyil.
 
-İnternetdən danışdınız. İnternetin həm də gənclərin psixologiyasına mənfi təsirindən gileylənirlər. Bu fikirlər nə dərəcədə haqlıdır?

-Əlbəttə, internetin  mənfi təsirləri mövcuddur. Təəssüf ki, bu məsələdə heç bir normaya əməl edilmir. Gənclər normadan qat-qat artıq internetdə olurlar, saatlarla, bəzən sutkalarla şəbəkədə olurlar. Uşaqlar üçün biz gündə 2 saatı norma kimi qəbul edə bilərik.
 
-Uşaqlarda psixoloji problemlərin daha dərin yaşandığını deyirlər. Valideynlər uşağın hansı yaşında diqqətli olmalıdırlar? Və uşağın davranışında nəyə diqqət olunmalıdır?

-Uşaqlarla mışğul olmaq psixologiyanın, pedaqogikanın böyük bir sahəsidir. Uşaq psixologiyası ilə təkcə biz psixoloqlar deyil - uşaq nevroloqları, psixoloqlar, pedaqoji işçilər, ictimai təşkilatlar, məktəblər də məşğul olurlar. Biz öz sahəmizə uyğun olaraq, uşaqda olan psixi narahatlığı aşkar edib müalicə etmək üçün psixoprofilaktika aparılmasına, onlar üçün düzgün həyat rejiminin yaradılmasına diqqət yetiririk. Yəni, uşaqarın sağlam böyüməsində hər kəs iştirak etməlidir, bu proses hərtərəfli aparılmalıdır.
 
-Psixologiya sahəsində kifayət qədər peşəkar kadrlar varmı, yetişdirilirmi?

-Kifayət qədər olduğunu deyə bilməsəm də, əminliklə deyə bilərəm ki, yaxşı kadrların yetişdirilməsi prosesi gedir. Mən özüm də tələbələrlə işlərə çox diqqətlə yanaşıram. Tədris prosesi üçün çox önəmli olan praktikalara cəlb edirəm.
 
-Bəzən deyirlər ki, dərmansız, sözlə sağalmaq mümkün deyil. Bu cür fikirlərə münasibətiniz necədi?

-Sözlə müalicə - təbabət elminin bir qolu olan psixoterapiyada mövcuddur. Mərkəzi sinir sisteminin bütün funksional xəstəlikləri, psixosomatik xəstəliklər daha çox psixoterapiya ilə müalicə olunan xəstəliklərdir. Ən azı 100-ə qədər sindrom və xəstəliklər var ki, onlar psixoterapiya ilə daha yaxşı müalicə olunur. Bu sahədə Bexterev, Freyd kimi tanınmış alimlərin adlarını çəkmək olar.
Təəssüf ki, son zamanlar bizdə psixoterapiyanın tədrisinə diqqət azaldılıb. Ümid edirəm ki, ATU-da bundan sonra bu məsələyə diqqət artırılacaq.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bakıda kef çəkmək istəyən əcnəbini soydular - 3 qadın tutuldu

22 İyun 2017 18:52

Bakıda əcnəbinin 3 min manatını və telefonunu oğurlayan qadınlar saxlanılıb

22 İyun 2017 18:43

Birinci vitse-prezident Mehriban Əliyevanın tapşırığı əsasında şəhidin kredit borcu ilə bağlı məsələ həll olundu

22 İyun 2017 18:43

Nazir: Dövlət büdcəsinə təkrar baxılması bank sisteminin dayanıqlığının təmin olunması zərurəti ilə əlaqədardır

22 İyun 2017 18:43

Cəbhəboyu zonada yerləşən zenit-raket və mühəndis-istehkam hərbi hissələrinin açılışı olub

22 İyun 2017 18:42

"Ailə TV"nin ofisinə basqınla bağlı RƏSMİ MƏLUMAT

22 İyun 2017 18:42

Oğlan şagirdlər məktəbdə ətək geyindi - FOTO

22 İyun 2017 18:38

İslam Mehrəliyev qazandığı avtomobili satıb? - AÇIQLAMA - FOTO

22 İyun 2017 18:37

Azərbaycanın maşınqayırma sənayesi işçilərinə fəxri ad və medal verilib - SİYAHI

22 İyun 2017 18:36

Təlimlərin döyüş atışı mərhələsi

22 İyun 2017 18:35

ADGTT-nın 89-cu mövsümü "Çipollino" və "Yarımçıq qalmış"la yekunlaşacaq - FOTO

22 İyun 2017 18:32

İran məsələsi: yenidən geosiyasi proseslərin ön sıralarında

22 İyun 2017 18:32

Parlament tarixində İLK: deputat uşağını əmizdirərək ÇIXIŞ ETDİ - FOTO/VİDEO

22 İyun 2017 18:28

"Accessbank" yeni kampaniyaya başlayıb

22 İyun 2017 18:27

“Çipollino” və “Yarımçıq qalmış”la yekunlaşacaq...

22 İyun 2017 18:25

“Real Madrid” Kilian Mbappe və Canluci Donnarumma ilkin razılığa gəlib

22 İyun 2017 18:22

Elməddin əməliyyat olunub - FOTO

22 İyun 2017 18:22

Avropa çempionumuz açıq dərs keçəcək

22 İyun 2017 18:19

Trampın Rusiya ilə əlaqələri barədə yeni detallar ORTAYA ÇIXDI

22 İyun 2017 18:18

Azərbaycan Prezidenti Lüksemburqun Böyük Hersoqunu təbrik edib

22 İyun 2017 18:15

Sabaha olan məzənnə

22 İyun 2017 18:14

İki azyaşlı uşağın nəhəng ilanla QORXULU OYUNU - VİDEO

22 İyun 2017 18:13

34 min manatlıq dələduzluq edən şəxs azadlığa buraxıldı

22 İyun 2017 18:12

“Asstra” holdinqi Şərq ölkələrinin logistika sahəsinə İsveçrə dəqiqliyi gətirir

22 İyun 2017 18:08

Yeni il tətilinin ləğvi təklif edilir

22 İyun 2017 18:08

Türkiyə hərbçiləri Qətərə çatdı

22 İyun 2017 18:05

Azərbaycanda 102 min nəfər uşağa görə sosial müvainət alır

22 İyun 2017 18:03

Türkiyənin qızıl-valyuta ehtiyatları 2,3 mlrd. dollar artıb

22 İyun 2017 18:02

Hansı halda Bank avtomobili əlinizdən ala bilər?

22 İyun 2017 18:01

"Qaşını alan, dodağına silkon taxan kişi..."

22 İyun 2017 17:59

Azərbaycan Beynəlxalq Bankı Ramazan bayramı ərəfəsində hədiyyəli kampaniya keçirir

22 İyun 2017 17:57

Jurnalist olmaqdan öncə əsl vətəndaş olmaq lazımdır

22 İyun 2017 17:52

Vəzifəyə təyin olunan məşhur: “Bu, yaradıcılığıma mane olmayacaq”

22 İyun 2017 17:48

Millimizin forması Ronalduda - FOTO

22 İyun 2017 17:47

"Bu ölkələrdən gətirilən dərmanlarda problem var"

22 İyun 2017 17:47

Kişilərin bəyəndiyi qadın tipi

22 İyun 2017 17:44

Nazirdən həkimlərlə bağlı TAPŞIRIQ

22 İyun 2017 17:43

İraq vətəndaşları Bakı-Quba yolunda qəzaya düşdülər - VİDEO - FOTO

22 İyun 2017 17:42

Təhsil Nazirliyindən "plagiat dərslik" iddiasına cavab: "Ehtirasları kənara qoyun"

22 İyun 2017 17:39

Yunanıstanda üsyan başladı - FOTOLAR

22 İyun 2017 17:38

“İnter”in rəqibi "Partizan"a qalib gəldi

22 İyun 2017 17:37

Millimiz beynəlxalq turnirdə iştirak edəcək

22 İyun 2017 17:37

2 kq-dan çox qızıl külçələri Azərbaycandan çıxarmağa cəhd edən dəstə üzvlərinin məhkəməsi başladı

22 İyun 2017 17:36

“Microsoft Office” proqramlar paketində mətnin səslə yığımı üçün “Dictate” genişlənməsi təqdim edilib

22 İyun 2017 17:35

Sidikdən enerji əldə ediləcək

22 İyun 2017 17:34

Qvatemalada 6,8 bal gücündə zəlzələ olub

22 İyun 2017 17:32

Azərbaycanlı aparıcı çimərlikdə əsəbiləşdi - 2 oğlanı hovuza yıxdı - VİDEO - FOTO

22 İyun 2017 17:32

2017-ci il dövlət büdcəsinə niyə yenidən baxıldı? - SƏBƏB

22 İyun 2017 17:29

Dolların sabaha olan MƏZƏNNƏSİ

22 İyun 2017 17:28

Əli Kərimlinin köməkçisinin məhkəməsinə şahidlərin məcburi gətirilməsi barədə qərar çıxarılıb

22 İyun 2017 17:27