Türkün demarşı: seçimsiz Putin və strateji məğlubiyyət

Türkün demarşı: seçimsiz Putin və strateji məğlubiyyət
14:28 12 Oktyabr 2016
65 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Rusiya və Türkiyə oktyabrın 10-da “Türk axını”nın reallaşdırması üzrə razılaşmanı imzaladı. Razılaşma hər birində 15,75 milyard kubmetr qaz olmaqla Qara dənizinin dibindən keçəcək magistral qaz kəmərinin iki xəttinin tikintisini nəzərdə tutur. Beləliklə, artıq dəfn edildiyi deyilən layihə dirçəldilib. Rusiya Ukrayna vasitəsilə Avropaya qaz tranzitindən asılılığını azaltmaq istəyir. Razılaşma Türkiyəyə nə verir?

Publika.az xəbər verir ki, “lenta.ru” saytında gedən “Türkün demarşı” başlıqlı yazıda razılaşmanın Türkiyəyə verəcəyi faydalara toxunulub.

Moskva da xüsusi seçim etmək vəziyyətində deyildi

2014-cü ilin sonunda “Türk axını” “Qazprom” üçün iflasa uğrayan “Cənub axını”na alternativ xilasedici kimi görünürdü. “Cənub axını”nı reallaşdırmaq Avropa Birliyinin mövqeyinə görə mümkün olmamışdı. Faktiki olaraq, Ankara ilə razılaşmanı imzalayaraq, əvvəlki layihə üçün tikilmiş yerüstü infrastrukturdan istifadə etmək mümkün idi. Həmin xətlərə artıq milyardlarla dollar xərclənib. Düzdür, Türkiyə və Avropa Birliyinin sərhədində qazın ixracı ilə bağlı əlavə məsələlər yaranırdı. Amma Moskva xüsusi seçim etmək vəziyyətində deyildi.

Artıq bir neçə ay sonra şərait kəskin dəyişdi. Türkiyə Suriya əməliyyatında iştirak edən Rusiyanın Su-24 təyyarəsini vurdu və Moskva ilə Ankara arasında münasibətlər kəskin pisləşdi. “Türk axını”nın hər bir perspektivdən məhrum olduğu deyilirdi.

Amma bu ilin ortalarında vəziyyət 180 dərəcə dəyişdi, ölkələr arasında dialoq bərpa olundu və “Türk axını” gündəliyə qayıtdı.

Nəticədə, oktyabrın 10-da Moskva və Ankara yeni razılaşma imzaladı. Razılaşma 2019-cu ilə qədər hər birində 15,75 milyard kubmetr qaz olmaqla magistral qaz kəmərinin iki xəttinin tikintisini nəzərdə tutur. Birinci xətt Türkiyənin özü üçün nəzərdə tutulub, ikinci xətt Cənubi Avropa ölkələrini qazla təmin edəcək.

Üçüncü və dördüncü xətlər haqqında hələ heç nə açıqlanmır. Beləliklə, 2014-cü ildə elan edilmiş “Türk axını” layihəsi üzrə 31,5 milyard kubmetr təbii qaz nəql ediləcək. Halbuki, bu miqdar 63 milyard kubmetr olmalı idi. Bununla belə imzalanmış razılaşma böyük irəliləyişdir.

Bu vəziyyətdə Rusiyanın marağı aşkardır. Ukraynadakı vəziyyət və bu ölkə ilə pisləşən münasibətlər Rusiyanı başqa marşrutlar axtarmağa vadar edir. Hazırda Rusiya təxminən 60-65 milyard kubmetr qazı Ukrayna vasitəsilə Qərbə çatdırır. “Türk axını” Kiyevi oyundan tamamilə çıxara bilərdi.

“Türk axını” Ankaraya nə verir?

BKS maliyyə qrupunun analitiki Kiril Taçennikov bildirib ki, hazırda Türkiyənin Rusiyadan aldığı qazın yarısından çoxu Avropa vasitəsilə gedir və Ankara üçün onun qiymətini artırır. “Türk axını" bu xərcləri azaldacaq. Bundan başqa, hazırda qazın qiymətində 10 faiz endirimin edilməsi haqqında danışıqlar gedir. Rusiya üçün “Türk axını” ehtimal ki, daha çox siyasidir, nəinki iqtisadi layihə. Çünki yeni satış bazarlarını o yaratmır”, - ekspert qeyd edib.

Rusiyanın il ərzində Türkiyəyə çatdırdığı 30 milyard kubmetr qazın təxminən 15 milyardı Ukraynadan keçir. Ukraynadakı siyasi münaqişəyə görə, çatdırmaların dayandırılması avropalılar qədər türkləri də əsəbiləşdirir. Qeyd edək ki, qışda Türkiyənin daxili rayonlarda xüsusilə soyuq olur.

Bütovlükdə, Rusiya qazı Türkiyənin ehtiyacının təxminən üçdə ikisini təmin edir. Türkiyənin qaz tələbatının 15 faizi İran, 12 faizi isə Azərbaycanın hesabına ödənilir. Mayeləşdirilmiş qaz isə Əlcəzair və Nigeriyadan idxal edilir.

“Artan istehlakı nəzərə alaraq Rusiya qazı Türkiyə üçün əhəmiyyətlidir. Hazırda Türkiyənin illik tələbatı təxminən 48 milyard kubmetrdir. Türkiyə həmçinin energetika habına çevrilir. Bu, siyasi nöqteyi-nəzərdən də əhəmiyyətlidir. Bundan başqa, “Türk axını” üzrə sazişin şərtlərindən biri Türkiyənin “Botaş” şirkəti üçün qaza endirimdir”, - “Promsvyazbank”ın baş analitiki Yekaterina Krılova bildirib.

“RusEnergy” konsaltinq şirkətinin partnyoru Mixail Krutixin qeyd edib ki, Türkiyə üçün yeni boru kəməri qazın Avropa Birliyinə hərəkəti yolunda hab olmaq üçün əlavə imkandır: “Türkiyə ərazisində Azərbaycan, Türkmənistan, İran, Şimali İraq, İsrail, Kipr və Rusiya qazı birləşə bilər. Razılaşmadan Türkiyə daha çox alır, nəinki faktiki olaraq Avropaya qaz marşrutunun əsas sahəsi üzərində strateji nəzarəti itirən Rusiya”.

Karbon qazının tullantılarının azalması və ekoloji vəziyyət üçün mübarizə bütovlükdə təbii qazın istehlakının artmasına imkan yaradır. Avropa üçün istənilən halda idxal gələcəkdə daha əhəmiyyətli olacaq, çünki şəxsi istehsal aşağı düşür. Türkiyə bütün karbohidrogen tranzit yollarının üzərində olacaq. Bu Avropa qitəsinin həm siyasi, həm də iqtisadi taleyində böyük rol oynamaqdır. Buna görə də strateji nöqteyi-nəzərdən “Türk axını” Ankara üçün sadəcə taleyin hədiyyəsidir.

Ömər Dağlı

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Mənzil almaq istəyənlər EHTİYATLI OLUN! - Sizi aldada bilərlər - VİDEO

21 Avqust 2017 01:03

Azərbaycanda zəlzələ baş verdi

21 Avqust 2017 00:40

İki uşaq anası model xanım ideal bədəni ilə göz oxşadı - FOTOLAR

21 Avqust 2017 00:33

"Qəbələ"nin qələbə qolunun müəllifi: "Milliyə dəvət etsələr, sevinəcəyəm"

21 Avqust 2017 00:22

ABŞ-da avtobus yük maşını ilə toqquşub

21 Avqust 2017 00:22

Avqustun 21-nə olan

21 Avqust 2017 00:16

Qaxda zəlzələ baş verib

21 Avqust 2017 00:12

Astroloji proqnoz - 21 avqust

21 Avqust 2017 00:08

İsveçrədə turist təyyarəsi qəzaya uğrayıb, 3 nəfər ölüb

21 Avqust 2017 00:07

Ağdam sakini həmkəndlisini xəstəxanalıq etdi

20 Avqust 2017 23:54

Ermənilər Ağdamın işğal altında olan ərazilərinə

20 Avqust 2017 23:53

Bıçaqlanan Gəncə sakini xəstəxanaya gedərkən qəzaya düşdü

20 Avqust 2017 23:44

Roman Qriqorçuk: "Hazırki nəticə məni sevindirir"

20 Avqust 2017 23:42

Müsəlmanlar Madriddə terrorizmə qarşı ETİRAZ AKSİYASI keçirdi

20 Avqust 2017 23:38

Bakıda 1 nəfər liftdə qaldı

20 Avqust 2017 23:36

Ermənilər Ağdamın işğal olunmuş ərazilərini yandırır

20 Avqust 2017 23:34

"Sumqayıt"ın baş məşqçisi: "Keçən illə müqayisədə özümüzə daha çox inanırdıq"

20 Avqust 2017 23:32

Ağdamda “VAZ” piyadanı vurdu

20 Avqust 2017 23:29

115 terrorçu öldürüldü

20 Avqust 2017 23:24

Ərə getdi - açıq-saçıq geyimlərə "Yox" dedi

20 Avqust 2017 23:18

Paxlanı möcüzəvi bitkiyə çevirən faydaları

20 Avqust 2017 23:18

“Hakimlikdən razı deyiləm” - Roman Qriqorçuk

20 Avqust 2017 23:17

Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında II tura yekun vurulub

20 Avqust 2017 23:07

53 yaşlı kişini maşın vurdu

20 Avqust 2017 23:04

Ağstafada polis əməkdaşı bıçaqlandı

20 Avqust 2017 22:59

Gəncədə bıçaqlanan sürücü idarə etdiyi avtomobillə qəzaya düşüb

20 Avqust 2017 22:57

Ağstafada polis əməkdaşı bıçaqlandı

20 Avqust 2017 22:49

"Qəbələ"dən ikinci qələbə - VİDEO

20 Avqust 2017 22:47

Kişilərin bəyəndiyi qadın tipləri

20 Avqust 2017 22:47

Ağstafada 5 fərdi yaşayış evində yanğın söndürülüb - YENİLƏNİB - VİDEO

20 Avqust 2017 22:43

Türkiyədə mikroavtobus dərəyə aşıb

20 Avqust 2017 22:38

"Kəpəz"i darmadağın etdilər - VİDEO

20 Avqust 2017 22:37

Şadlıq sarayının dayanacaq nəzrətçisini yük maşını vurub

20 Avqust 2017 22:27

Ağstafada 5 ev yanır

20 Avqust 2017 22:19

54 ilin avtomobili hələ də işlək vəziyyətdədir - VİDEO

20 Avqust 2017 22:18

Ağstafada 5 fərdi ev yanır

20 Avqust 2017 22:09

Parisdə terrorun qarşısı alındı

20 Avqust 2017 21:56

Ağstafada 3 ev yanıb, yanğınsöndürən xəsarət alıb

20 Avqust 2017 21:52

Apteklər eyni dərmanı niyə müxtəlif qiymətə satır? - araşdırma - VİDEO

20 Avqust 2017 21:48

"Çelsi" London derbisində qələbə qazandı

20 Avqust 2017 21:45

Cənubi Asiyada güclü daşqınlar

20 Avqust 2017 21:31

Ramil Quliyevdən daha bir qızıl medal

20 Avqust 2017 21:18

Şahin Diniyev: "Meydanın pis vəziyyətdə olması bizim əksimizə işlədi"

20 Avqust 2017 21:17

115 kq çəki atan qadın inanılmaz hala düşdü

20 Avqust 2017 21:14

Ramil Quliyevdən növbəti çempionluq

20 Avqust 2017 21:04

"Təmkin yeganə qəhrəman deyil" - Ayxan Abbasov

20 Avqust 2017 20:57

"Instagram"-da vacib yenilik

20 Avqust 2017 20:55

Norveçdə muzeydən Vikinqlər dövrünə aid 400 əşya oğurlandı

20 Avqust 2017 20:48

Mingəçevirdə bir gündə iki uşaq təcili yardım maşınında dünyaya gəlib

20 Avqust 2017 20:47

"Sahil" stansiyası bu gündən bağlanır

20 Avqust 2017 20:41