Türkün demarşı: seçimsiz Putin və strateji məğlubiyyət

Türkün demarşı: seçimsiz Putin və strateji məğlubiyyət
14:28 12 Oktyabr 2016
65 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Rusiya və Türkiyə oktyabrın 10-da “Türk axını”nın reallaşdırması üzrə razılaşmanı imzaladı. Razılaşma hər birində 15,75 milyard kubmetr qaz olmaqla Qara dənizinin dibindən keçəcək magistral qaz kəmərinin iki xəttinin tikintisini nəzərdə tutur. Beləliklə, artıq dəfn edildiyi deyilən layihə dirçəldilib. Rusiya Ukrayna vasitəsilə Avropaya qaz tranzitindən asılılığını azaltmaq istəyir. Razılaşma Türkiyəyə nə verir?

Publika.az xəbər verir ki, “lenta.ru” saytında gedən “Türkün demarşı” başlıqlı yazıda razılaşmanın Türkiyəyə verəcəyi faydalara toxunulub.

Moskva da xüsusi seçim etmək vəziyyətində deyildi

2014-cü ilin sonunda “Türk axını” “Qazprom” üçün iflasa uğrayan “Cənub axını”na alternativ xilasedici kimi görünürdü. “Cənub axını”nı reallaşdırmaq Avropa Birliyinin mövqeyinə görə mümkün olmamışdı. Faktiki olaraq, Ankara ilə razılaşmanı imzalayaraq, əvvəlki layihə üçün tikilmiş yerüstü infrastrukturdan istifadə etmək mümkün idi. Həmin xətlərə artıq milyardlarla dollar xərclənib. Düzdür, Türkiyə və Avropa Birliyinin sərhədində qazın ixracı ilə bağlı əlavə məsələlər yaranırdı. Amma Moskva xüsusi seçim etmək vəziyyətində deyildi.

Artıq bir neçə ay sonra şərait kəskin dəyişdi. Türkiyə Suriya əməliyyatında iştirak edən Rusiyanın Su-24 təyyarəsini vurdu və Moskva ilə Ankara arasında münasibətlər kəskin pisləşdi. “Türk axını”nın hər bir perspektivdən məhrum olduğu deyilirdi.

Amma bu ilin ortalarında vəziyyət 180 dərəcə dəyişdi, ölkələr arasında dialoq bərpa olundu və “Türk axını” gündəliyə qayıtdı.

Nəticədə, oktyabrın 10-da Moskva və Ankara yeni razılaşma imzaladı. Razılaşma 2019-cu ilə qədər hər birində 15,75 milyard kubmetr qaz olmaqla magistral qaz kəmərinin iki xəttinin tikintisini nəzərdə tutur. Birinci xətt Türkiyənin özü üçün nəzərdə tutulub, ikinci xətt Cənubi Avropa ölkələrini qazla təmin edəcək.

Üçüncü və dördüncü xətlər haqqında hələ heç nə açıqlanmır. Beləliklə, 2014-cü ildə elan edilmiş “Türk axını” layihəsi üzrə 31,5 milyard kubmetr təbii qaz nəql ediləcək. Halbuki, bu miqdar 63 milyard kubmetr olmalı idi. Bununla belə imzalanmış razılaşma böyük irəliləyişdir.

Bu vəziyyətdə Rusiyanın marağı aşkardır. Ukraynadakı vəziyyət və bu ölkə ilə pisləşən münasibətlər Rusiyanı başqa marşrutlar axtarmağa vadar edir. Hazırda Rusiya təxminən 60-65 milyard kubmetr qazı Ukrayna vasitəsilə Qərbə çatdırır. “Türk axını” Kiyevi oyundan tamamilə çıxara bilərdi.

“Türk axını” Ankaraya nə verir?

BKS maliyyə qrupunun analitiki Kiril Taçennikov bildirib ki, hazırda Türkiyənin Rusiyadan aldığı qazın yarısından çoxu Avropa vasitəsilə gedir və Ankara üçün onun qiymətini artırır. “Türk axını" bu xərcləri azaldacaq. Bundan başqa, hazırda qazın qiymətində 10 faiz endirimin edilməsi haqqında danışıqlar gedir. Rusiya üçün “Türk axını” ehtimal ki, daha çox siyasidir, nəinki iqtisadi layihə. Çünki yeni satış bazarlarını o yaratmır”, - ekspert qeyd edib.

Rusiyanın il ərzində Türkiyəyə çatdırdığı 30 milyard kubmetr qazın təxminən 15 milyardı Ukraynadan keçir. Ukraynadakı siyasi münaqişəyə görə, çatdırmaların dayandırılması avropalılar qədər türkləri də əsəbiləşdirir. Qeyd edək ki, qışda Türkiyənin daxili rayonlarda xüsusilə soyuq olur.

Bütovlükdə, Rusiya qazı Türkiyənin ehtiyacının təxminən üçdə ikisini təmin edir. Türkiyənin qaz tələbatının 15 faizi İran, 12 faizi isə Azərbaycanın hesabına ödənilir. Mayeləşdirilmiş qaz isə Əlcəzair və Nigeriyadan idxal edilir.

“Artan istehlakı nəzərə alaraq Rusiya qazı Türkiyə üçün əhəmiyyətlidir. Hazırda Türkiyənin illik tələbatı təxminən 48 milyard kubmetrdir. Türkiyə həmçinin energetika habına çevrilir. Bu, siyasi nöqteyi-nəzərdən də əhəmiyyətlidir. Bundan başqa, “Türk axını” üzrə sazişin şərtlərindən biri Türkiyənin “Botaş” şirkəti üçün qaza endirimdir”, - “Promsvyazbank”ın baş analitiki Yekaterina Krılova bildirib.

“RusEnergy” konsaltinq şirkətinin partnyoru Mixail Krutixin qeyd edib ki, Türkiyə üçün yeni boru kəməri qazın Avropa Birliyinə hərəkəti yolunda hab olmaq üçün əlavə imkandır: “Türkiyə ərazisində Azərbaycan, Türkmənistan, İran, Şimali İraq, İsrail, Kipr və Rusiya qazı birləşə bilər. Razılaşmadan Türkiyə daha çox alır, nəinki faktiki olaraq Avropaya qaz marşrutunun əsas sahəsi üzərində strateji nəzarəti itirən Rusiya”.

Karbon qazının tullantılarının azalması və ekoloji vəziyyət üçün mübarizə bütovlükdə təbii qazın istehlakının artmasına imkan yaradır. Avropa üçün istənilən halda idxal gələcəkdə daha əhəmiyyətli olacaq, çünki şəxsi istehsal aşağı düşür. Türkiyə bütün karbohidrogen tranzit yollarının üzərində olacaq. Bu Avropa qitəsinin həm siyasi, həm də iqtisadi taleyində böyük rol oynamaqdır. Buna görə də strateji nöqteyi-nəzərdən “Türk axını” Ankara üçün sadəcə taleyin hədiyyəsidir.

Ömər Dağlı

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Kişiyə ətək geydirib küçədə gəzdirdilər - VİDEO - FOTO

23 İyun 2017 15:05

"Force India" Bakıda pilotlarının yeni formasını təqdim edib

23 İyun 2017 15:05

Bu həftə "V Element"in qonağı əməkdar artist Murad Dadaşov olacaq

23 İyun 2017 15:05

İlham Əliyev: "Ermənistana layiqli cavab veririk"

23 İyun 2017 14:59

Poroşenko impiçmentə doğru - QANUN LAYİHƏSİ

23 İyun 2017 14:58

Prokuror çıxışında “Zaminbank”ın keçmiş filial müdirinə cəza istəyib

23 İyun 2017 14:57

Marko Verratti hələ də çəkir - FOTO

23 İyun 2017 14:57

"Gazelli Art House" Bakıdakı fəaliyyətini bərpa edib

23 İyun 2017 14:57

Rusiya Ermənistanı yeni müharibəyə sürükləyir - FƏLAKƏT SSENARİSİ

23 İyun 2017 14:53

Polis Londonda çoxmərtəbəli yaşayış binasında təxminən 80 nəfərin ölümünə səbəb olan yanğının səbəbini açıqlayıb

23 İyun 2017 14:52

Xəzər Dəniz Gəmiçiliyi üçün yeni bina inşa olunacaq

23 İyun 2017 14:52

Ermənistan Dağlıq Qarabağı narkotik plantasiyalarına çevirir - Bölgədə ikinci Əfqanıstan

23 İyun 2017 14:52

Çempionlar Liqasının oyunu azərbaycanlı hakimlər briqadasına həvalə olunub

23 İyun 2017 14:52

Murad onunla barışdı

23 İyun 2017 14:51

İlham Əliyev: Daxili və xarici siyasətimiz, iqtisadi və sosial sahələrlə bağlı təşəbbüslərimiz bəyənilir və dəstəklənir

23 İyun 2017 14:50

Qadın onu bıçaqlayan ərini bağışladı

23 İyun 2017 14:49

Mark Zukerberq ilk dəfə iftara qatılıb

23 İyun 2017 14:47

"Zirə" - "Differdanj" oyununun hakimləri açıqlanıb

23 İyun 2017 14:47

Fenomenal kəşf edən alimin iti məşhurlaşdı - FOTO

23 İyun 2017 14:47

Arvadını bıçaqlayan şəxs məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb

23 İyun 2017 14:47

"Buta Airways"in aviabiletlərinin qiyməti 29 avrodan başlayacaq

23 İyun 2017 14:47

Sac qovurma RESEPTİ

23 İyun 2017 14:45

AMEA-dan mənzil bölüşdürülməsi probleminə RƏSMİ MÜNASİBƏT

23 İyun 2017 14:43

Öldürücü istilər GƏLİR - insanların 74 faizi...

23 İyun 2017 14:43

AMB-nin depozit hərracında gəlirlik 9 aylıq minimuma düşüb

23 İyun 2017 14:42

Bugünkü depozit hərracında tələb təklifi 94% üstələyib

23 İyun 2017 14:42

AMEA mənzillərin bölüşdürülməsi ilə bağlı ittihamlara münasibət bildirib

23 İyun 2017 14:42

"Qəbələ" üzərində qazanılan qələbəyə şərh

23 İyun 2017 14:42

Vətəndaşlığı olmayanların ölkəni tərk etməsi ilə bağlı YENİ ŞƏRTLƏR

23 İyun 2017 14:39

Karqo şirkətləri bizi necə aldadır: 150 manat yerinə 520 manat

23 İyun 2017 14:38

Oqtay Əsədov Koreyaya səfər edəcək

23 İyun 2017 14:37

İlham Əliyev: "Azərbaycan dünya miqyasında hərbi sənaye kompleksinə malik olan aparıcı ölkələr sırasındadır"

23 İyun 2017 14:37

Serxio Peres birinci sərbəst yürüşdə qəza törədib

23 İyun 2017 14:36

Robotlaşdırılmış quşlar aeroportda növbətçilik edəcək

23 İyun 2017 14:35

Emili yenə cazibədar bədənini nümayiş etdirdi - FOTO

23 İyun 2017 14:32

Azərbaycan Prezidenti: "Ermənistana qarşı çoxdan beynəlxalq sanksiyalar tətbiq olunmalı idi"

23 İyun 2017 14:32

Formulada daha bir qəza - FOTO

23 İyun 2017 14:32

POLKOVNİK: "Son dərəcə diqqətli olmalıyıq"

23 İyun 2017 14:30

Bakıda 14 və 19 yaşlı qızlar yoxa çıxıb

23 İyun 2017 14:29

Şimali Koreyanın gövdə nümayişi ABŞ-ı QARIŞDIRDI

23 İyun 2017 14:28

Araşdırmaları ilə Avropanı mat qoyan azərbaycanlı professor kimdir?

23 İyun 2017 14:27

"İnsanı bunu çox düşünsə məhv olar"

23 İyun 2017 14:25

Taksi sürücüsü Artur Rasizadənin kortejinin qarşısını kəsdi - VİDEO

23 İyun 2017 14:23

Avropalılar Avropa İttifaqından çıxmaq barədə nə düşünürlər?

23 İyun 2017 14:22

“Azfinance” investisiya şirkətinin zərəri 4 dəfə artıb

23 İyun 2017 14:22

Hamı bu uşağın tanrı olduğuna inanır - FOTO

23 İyun 2017 14:22

Patent müvəkkillərinin attestasiyası keçiriləcək

23 İyun 2017 14:22

Messi haqda yekun qərar: 252 min avroluq təzminat

23 İyun 2017 14:19

Möhtəşəm konsertə hazırlaşan Tarkan danışdı: “Azərbaycan üçün çox darıxmışam” - FOTO

23 İyun 2017 14:18

Vaqif üçün xoş gün - FOTO

23 İyun 2017 14:17