“Meyiti çevirəndə qumbara açıldı...” – Bozqurdların döyüş xatirələrini Murad Köhnəqala yazır

“Meyiti çevirəndə qumbara açıldı...” – Bozqurdların döyüş xatirələrini Murad Köhnəqala yazır
10:54 13 Oktyabr 2016
54 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

 

Ötən yazıların birində Tovuzun “Bozqurd”larından biri - “Nemes” Ələddin haqda yazmışdım. “Nemes” bizi döyüşçü yoldaşları ilə tanış etməyə söz vermişdi. Bu dəfə o, öz evində bizi Bozqurd Xaliq və Bozqurd Çingizlə görüşdürdü. Uzun, od-alovlu söhbətin bəzi məqamlarını oxucularımıza çatdırmaq istəyirəm.
 

Nemes:
 

- Bax, Murad, bu qardaşlarla birlikdə 1988-dən 1995-ci ilədək bütün müharibə boyu ölümlə gizlənqaç oynamışıq. Evimizdə yatmadıq, qucağımızda silah qarlı dağlarda süründük, düşmənlə əlbəyaxa olduq, döyüşçü dostlarımızı itirdik, qan tökdük, torpaq qoruduq. Özü də təkcə Tovuzda yox, lazım olan kimi Qazax, Ağstafa, Goranboy, Kəlbəcər, Ağdam, Ağdərədə də peyda olurduq. Mən ağır silahlarla və tankla arxadan qorumuşam, qarşındakı bu bozqurdlar isə qorxmadan erməninin içinə girən partizanlardandır.


Çingiz:
 

- Qardaş, 1988-ci ildən ta 1995-ci ilə qədər gecəmiz-gündüzümüz olmayıb, ailə üzü görməmişik. Mənim boynuma elə erməni tutub gətirmək düşmüşdü. Üstümüzə hər yerdən yüyürüb gəlirdilər ki, dəyişməyə erməni lazımdı. Bir gün Ağstafanın Kotanlı dağından altı nəfər azərbaycanlını erməni aparmışdı. Mənə dedilər, bunları dəyişmək üçün ya ölü, ya diri erməni lazımdı. Yanıma bir-iki uşaq alıb, girdim Berd rayonunun Musas kəndinə. On-on beş ermənini qabağımıza qatıb gətirdik və qazaxlı Muradov Alikə təhvil verdik.


Nemes:
 

- Mənim işim əməliyyata gedənləri arxa cinahdan qorumaq idi. Bunlar geri qayıdana qədər həyəcandan ürəyimi yeyirdim.


Çingiz:
 

- Salatın Əsgərova qətlə yetiriləndə onun videolentinə baxdıq. Beynimiz qızdı, biz də Ermənistanın Şəmsəddin (Berd) rayonunun Musas kəndində erməni ordusuna qarşı əməliyyat keçirib, öcümüzü aldıq və geri qayıtdıq.

Vay-şüvən kəndi başına götürmüşdü. Sağ-salamat qayıtdığımıza görə kənddə biri-birimizi qucaqlayırdıq.
 

Xaliq:
 

- Yadımdadı, onda sən, mən, Etibar, Elçin  çaydan girdik. O vaxtlar istənilən erməni bizim torpağımızı əlimizdən almağa hazır idi.
 

Nemes:
 

- Yadındadımı, Hacıalılı kəndindən bir uşağı erməni aparmışdı...


Xaliq:
 

- Hə, onda Cəfərlidən İcevan dərəsinə girdik. Bax o əməliyyatda həmin bu Çingiz Bəşiroğlu, Paşaoğlu Kamal, Heydəroğlu Elçin, Qazaxlı Aliklə bir yerdə idik. Axşamçağı camaatın işdən qayıdan vaxtı idi. Mən, Etibar və Kamal erməni postunun arxasından keçib yola çıxdıq. Biz mənim idarə etdiyim Gürcüstan nişanlı “Jiquli”də idik, Çingiz isə bizdən 30-40 metr irəlidə piyada gedirdi. Yolda məqam gözləmək üçün maşını saxlayıb “kapot”u qaldırdım, guya  nasazlıq var. Bir də gördük, bu Çingiz qarşıdan gələn fəhlə avtobusunu dayandırıb. Bizə girov götürülmüş həmyerlimizlə dəyişmək üçün bir neçə erməni lazım idi. Bir avtobus adam isə bu iş üçün həddən çox idi. Bu zaman arxadan bir bənövşəyi rəngli “Jiquli”nin gəldiyini gördük. Avtobusu sərbəst buraxdıq və gələn “Jiquli”ni dayandırdıq. “Jiquli”nin içərisindəki iki erməni kişisini maşınımıza basıb kəndə gətirdik.


Çingiz:
 

- Erməniləri hələlik bizim evdə saxlamağı planlaşdırdıq. Mənim evimə yaxınlaşanda nisbətən yaşlı erməni öz dilində (mən ermənicə yaxşı bilirəm) soruşdu:
 

- Ara, bu ki Bəşir kişinin evidi!


Mən ermənicə ondan soruşdum ki, atamı haradan tanıyırsan? Cavab verdi ki, bəs mən sənin atanla yaxın dostam. Doğrudan da həyətə girəndə kişi yüyürüb atamla qucaqlaşıb öpüşdü. Bütün bunlara baxmayaraq müharibə - müharibə idi. Sonradan biz bu adamları sağ-salamat halda öz girovlarımızla dəyişdik.

(Onları dinlədikcə düşünürdüm, gör, bu igidlər nə qədər əsirlərimizin həyatını  ermənilərdən xilas ediblər.)
 

Xaliq:
 

- Bizim öz döyüşçü ədəbimiz var, heç vaxt silahsız girova əl qaldırmamışıq. Başımıza nələr gəlməyib, haralarda olmamışıq ki?! Bir-iki kəlmə Surətin qiyamından danışım. Dedilər, Surətin dəstəsi Tovuzun üstündən Qazaxa keçmək istəyir. Mən dərhal bütün Tovuz döyüşçüləri adından Gəncəyə, Surətlə görüşməyə getdim. Gəncə İcra Hakimiyyəti bundan ötrü mənə xüsusi maşın ayırdı. Dedilər, Surət parkın yanındakı “Ağ ev”də oturur. Getdim, onunla görüşdüm.
Qısası, dedim ki, birincisi, silahımız öz insanlarımıza tuşlanmamalıdır. İkincisi də, sənin adamların Tovuz ərazisindən keçib Qazaxa gedə bilməz. Çox vacibdirsə, Kürqırağı, Ceyrançölü ilə gedin. Onlar da mənə şərt qoydular ki, onda gərək Tovuz icra hakimiyyətindəki məsul işçiləri gətirib bizə təhvil verəsiniz. Dedim, elə şey ola bilməz! Birincisi, icra başçısı bizə həmişə dayaq olub, döyüşçülərimizi silah-sursatla təmin edib, ikincisi də dövlət adamını qiyamçıya təhvil vermək nümunəsi bizdə yoxdu. Sonrasını da bilirsiniz, iş elə gətirdi ki, Surət ümumiyyətlə Tovuza girə bilmədi, dəstəsi rayonun girəcəyindəki Aşağı Eyyublu kəndindən geri qayıtdı.
 

Çingiz:
 

- Həyatımız ölümlə oynamaq idi. Elə günlərimiz olub, atmağa güllə tapmamışıq, girib ermənilərin fermasından mal-qara oğurlamışıq. Sonra da satıb pulunu silaha çevirərək erməninin özünə atmışıq.
 

Nemes:
 

- Milli Ordu olmayan dövrlərdə başımız nələr çəkmədi?! Gecə ilə hərbi hissələrə silah üçün hücum edirdik. Sovet hərbi hissələrinə girib anbardan silah götürürdük, ancaq əsgərlərə dəymirdik.
 

Xaliq:
 

- Hə, qardaş, məndən olsaydı, bu dağlarda son damla qanına qədər vuruşmuş Fariz Ələkbərova, Hamlet Həsənova, Ceyhun Əliyevə, Həsən Həsənova milli qəhrəman adını on dəfə verərdim. Tovuz dağlarının ilk döyüşçü şəhidi isə Fariz Ələkbərovdu. Farizin şəhid olduğu əməliyyatımızdan danışıb, itirdiyimiz dostların ruhunu şad etmək istəyirəm.
1990-cı ilin 8 mart günü ermənilər qəfildən kəndimizi fasiləsiz atəşə tutdu. Demək olar, kəndi tamamilə dağıtdılar. Atamın bibisi Leyla xanımı həyətə düşən qəlpə parçalayıb öldürdü. Baxdıq ki, bunların cavabı verilməsə, getdikcə quduracaqlar. Elçin, Fariz, Dılım, Otar, Əli və mən bu gülləbaranın qisasını almaq üçün səhəri gün martın 9-da Ermənistan tərəfə hücuma keçdik. Onu da deyim ki, Azərbaycanda ilk dəfə Ermənistan ərazisinə silahlı hücumu biz etmişik.
 

Ermənistanın Berd rayonuna daxil olduq. Əvvəlcə qarşımıza rus əsgərləri çıxdı, ancaq onlar bizə bata bilmədilər, çoxlu itki verib geri çəkildilər. Çaxır zavodunun yanından kəndin içərisinə yeridik. Qarşımıza çıxanı dağıdırdıq, tütün zavodunu yandırıb yerlə-yeksan etdik. Silahlı ermənilərlə kəndin ortasında üzbəüz atışırdıq. Axşama dönəndə gülləmiz tükənmək üzrə idi, səkkiz nəfərlə mühasirəyə düşmək təhlükəsi yarandı. Gəlib böyük bir evin altında daldalandıq. Bizə iki tərəfdən – şaftalılıqdan və tənəklikdən hücum vardı. Tərs kimi Elçinin də avtomatı kilidləndi. Mən yoldaşlarımı aşağıda lazım olan yerlərdə qoyub, binanın ikinci mərtəbəsinə qalxdım və açıqca atəş açmağa davam etdim. Ermənilər bizi salamat buraxmaq istəmirdilər. Gözləmədiyimiz bu dar macalda bizə kömək gəldi. Bir tərəfdən “Starşina” Sabirlə həmin bu Bəşiroğlu Çingiz, o biri cinahdan isə Akiflə Hidayət köməyimizə çatdı. İlham da tankla gəlmişdi.


Nemes:
 

- Bilirsinizmi, tankla açıq döyüşə çıxmaq çox risklidi, çünki bu texnikanı tank əleyhinə silahla rahat zərərsizləşdirmək olur. O boyda texnika bir anın içində leşə dönür.
 

Xaliq:
 

- Uşaqların köməyə gəlməyinə çox sevindim, düşündüm ki, itkisiz geri dönərik. Bu zaman baxdım ki, kazarma tərəfdən ucaboylu bir rus zabiti çiynində avtomat, əlində tank əleyhinə çəkilmiş qumbara arxadan bizim tanka tərəf gəlir. Onun sifəti indiyədək yadımdadı. Dərhal alnından nişan alıb onu yerə sərdim. Daim silah aclığı yaşadığımızdan Fariz qaçaraq onun avtomatını götürmək istədi. Mən həyəcanımı ona çatdırana qədər o, avtomatı götürmək üçün meyiti çevirdi, bu zaman rusun əlindəki qumbara açıldı. Fariz orada şəhid oldu, Əli isə yaralandı. Əli güclü şok keçirmişdi, yalvarırdı ki, məni burda qoymayın. Mən soyuqqanlı adamam, çətin vəziyyətlərdə kontuziyanı özümdən qova bilirəm. Əlini kürəyimə alıb, sürünərək ordan çıxartdım və Çingizgilə təhvil verdim. Burada bir an belə dayanmaq olmazdı. Ermənilər çox yaxında idi. Vaxt itirməyərək dərhal tankın yanına döndüm, Farizin meyitini “buşlat”a bükərək tanka qaldırdım. Uşaqlara geri çıxmaq komandası verdim və Elxanla səngərdə tankı təhlükəsiz yerə çıxana qədər qoruduq. Uşaqlar uzaqlaşandan sonra birtəhər sürünərək təhlükə zonasından uzaqlaşdıq. 
 

Çingiz:
 

- Bizim Əlibəyli kəndi indi də hər gün müharibədədir. Bir də görürsən, qızım həyətə çıxıb ermənilərin atdığı işıqsaçan güllələri maraqla sayır. Bu kəndə qəhrəman adı verilməlidir. Kənd sakinlərinə heç olmasa, müəyyən sosial güzəştlər edilməlidir. Bu kənd hər gün döyüşür, hər gün postdadı. 

 

Xaliq:

- Əlbəttə, bütün bu tarix bir yazıya, bir müsahibəyə sığan deyil. Hər şeyi də danışmağa ehtiyac yoxdu. Bu, bizim həyatımızdı...

 

... Var olun, dostlar! Vaxt olacaq sizin hər biriniz haqda dastanlar yazılacaq. Ancaq necə edək ki, sizləri işıqpulu-qazpulu adında maddi qayğılar sıxmasın? Siz canlı əfsanə kimi bu gün də var olmalısınız!..





RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Tryudo Barselonada Kanada sakinlərinin öldürüldüyünü bildirib

19 Avqust 2017 04:07

Dünyanı yeni xəstəlik bürüyə bilər - Nigeriyada mənşəyi məlum olmayan virus yayıldı

19 Avqust 2017 04:03

Adriana bu dəfə Metinlə qayıtdı - FOTOLAR

19 Avqust 2017 03:33

Bakıda 7 otaqlı ev yandı

19 Avqust 2017 03:19

Barselonada terror aktında yaralananların 15-nin vəziyyəti ağırdır

19 Avqust 2017 03:07

“Qarabağ”a qol vurmuş hücumçu “Milan”da

19 Avqust 2017 03:03

6 metrlik quyuya düşən şəxs xilas olundu - Şəkidə

19 Avqust 2017 02:54

Trampın məsləhətçisi istefadan sonra prezidentlə "müharibəyə gedəcəyini" bildirib

19 Avqust 2017 02:52

Evdə hazırlaya biləcəyiniz və sizi gözəlləşdirəcək maskalar

19 Avqust 2017 02:33

Bakıda mənzildən meyit tapılıb

19 Avqust 2017 02:19

Şəkidə üzüm istehsalı 5 min tona çatdırılacaq

19 Avqust 2017 02:03

Almaniyada bıçaqla hücum olub -

19 Avqust 2017 01:50

Salyanda qonşu qonşunu bıçaqladı

19 Avqust 2017 01:39

102 yaşlı ən qoca paraşütçü - VİDEO

19 Avqust 2017 01:33

Dünyanı yeni xəstəlik bürüyə bilər -

19 Avqust 2017 01:25

Bakıda keçirilən 41-ci Dünya Skaut Konfransı başa çatıb

19 Avqust 2017 01:22

Bakıda "KaMAZ" minik avtomobillərinə çırpılıb: xəsarət alanlar var

19 Avqust 2017 01:07

Faydaları saymaqla bitmir... - KEFİRİN EVDƏ HAZIRLANMA QAYDASI

19 Avqust 2017 01:03

"Liverpul"dan "Barsa"ya növbəti rədd cavabı -

19 Avqust 2017 00:54

Mingəçevirdə kişi meyiti tapılıb

19 Avqust 2017 00:37

2004-cü ildən bəri Avropada törədilən TERROR AKTLARININ XRONİKASI

19 Avqust 2017 00:33

Suriya müharibəsi başa çatır -

19 Avqust 2017 00:30

Astroloji proqnoz - 19 avqust

19 Avqust 2017 00:08

Dövlət Departamenti: ABŞ qoşunları İŞİD üzərində qələbədən sonra Suriyada qalmayacaq

19 Avqust 2017 00:02

Portuqaliyada fövqəladə vəziyyət elan edildi

19 Avqust 2017 00:02

Neftimiz cüzi ucuzlaşıb

18 Avqust 2017 23:52

Azərbaycan təbii qazını Avropaya nəql edəcək TAP: Yay mövsümündə tikinti işləri aparılmır

18 Avqust 2017 23:48

Bakıda İNANILMAZ OLAY: sərnişin avtobus sürücüsünün üstünə tapança çəkdi - GÖRÜNTÜLƏR

18 Avqust 2017 23:39

Yaponiya və Çin arasında gərginlik -

18 Avqust 2017 23:38

“İphone 7” smartfonu LİDERDİR

18 Avqust 2017 23:33

"Arsenal"ı alsam, ilk işim Vengeri qovmaq olacaq"

18 Avqust 2017 23:19

Dünyanın ən "axmaq" 10 estetik əməliyyatı - VİDEO

18 Avqust 2017 23:18

Barselonada terror aktında şübhəli bilinən 3-cü şəxs Kambrilsdə zərərsizləşdirilib

18 Avqust 2017 23:17

"Tottenhem" ən bahalı transferini etdi

18 Avqust 2017 23:14

Livan ordusu "Cəbhət ən-Nüsrə" terror qruplaşmasının anbarında ABŞ raketləri tapıb

18 Avqust 2017 23:12

Açıq-saçıq geyimləri ilə seçilən əfqan müğənni konsert anonsu verdi - ÖLÜMLƏ HƏDƏLƏNDİ

18 Avqust 2017 23:03

"WhatsApp"da super funksiya gəlir-

18 Avqust 2017 23:00

Türkiyədə zəlzələ

18 Avqust 2017 22:49

ABŞ prezidentinin strateji məsələlər üzrə müşaviri İSTEFA VERDİ

18 Avqust 2017 22:48

Bodrumda ardıcıl 2 zəlzələ olub

18 Avqust 2017 22:40

Azərbaycan milli komandasının futbolçusu Dmitri Nazarov "Aue"yə ilk xalı qazandırıb

18 Avqust 2017 22:37

Ərdoğan türkləri Merkelin əleyhinə səs verməyə çağırdı

18 Avqust 2017 22:33

Bu il hansı universitetlər tələbələrini yataqxana ilə təmin edəcək? - VİDEO

18 Avqust 2017 22:18

Eyni mənzilləri təkrarən ayrı-ayrı şəxslərə satan tikinti şirkətinin rəhbərləri -

18 Avqust 2017 22:15

Millimiz San Marino ilə Olimpiya stadionunda oynamayacaq - MƏKAN DƏYİŞDİ

18 Avqust 2017 22:03

Trampın müşaviri istefa verdi

18 Avqust 2017 21:59

Müğənninin videosu başına bəla oldu -

18 Avqust 2017 21:50

Tələbələr kirayə ev tapa bilirmi? - MÜNASİB OLMAYAN QİYMƏTLƏR - VİDEO

18 Avqust 2017 21:48

Bakıda restoranda yanğın oldu

18 Avqust 2017 21:44

İspaniyadakı teraktlarda ölənlərin sayı artdı

18 Avqust 2017 21:39