Rusiyanın "Qarabağ şərtləri" AÇIQLANDI?

Rusiyanın "Qarabağ şərtləri" AÇIQLANDI?
16:17 13 Oktyabr 2016
168 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

ABŞ-da beynəlxalq münasibətləri araşdıran ən nüfuzlu strukturlardan sayılan "Foreign Affairs" Vaşinqtondakı Strateji və Beynəlxalq Tədqiqatlar Mərkəzinin direktor müavini Ceffri Mankoffun məqaləsini dərc edib.

Milli.Az bildirir ki, "Cənubi Qafqazın donu açılır: Rusiya nədən ən böyük qalibdir?" (The South Caucasus Unfreezes:  Why Russia Is the Biggest Winner) məqaləsini müəyyən ixtisarlarla təqdim edirik:

"Son aylarda Cənubi Qafqaz regionunda çox ciddi dəyişikliklər yaşanır ki, bunun da ən aşkar təzahürü aprel ayının əvvəllərindəki "dördgünlük müharibə" idi. Aprel ayında Azərbaycanla Ermənistan arasındakı hərbi əməliyyatlar 1990-cı illərdən bəri ən intensiv formada, maksimal həddə idi. Hərbi əməliyyatlar Ermənistan tərəfinin hücuma keçməsi ilə başladı. Azərbaycan ordusu əks-hücuma keçdi və ermənilərin işğal altında saxladıqları ərazilərin bir qismini azad etdi.

Əslində, Cənubi Qafqaz illərdir ki, geosiyasi sınma xəttinin keçdiyi məkandır. Azərbaycan və Gürcüstan separatçı qüvvələrin fəaliyyəti ilə qarşılaşdılar, savaşlar oldu. 1990-cı illərin əvvəllərində Gürcüsitanda və Azərbaycanda mərkəzi hakimiyyətlərlə separatçı regionlar arasında atəşkəs rejimi barədə anlaşmalar əldə olundu. Lakin əgər Gürcüstanda belə anlaşma Tbilisi ilə Abxaziya və Cənubi Osetiya arasında idisə, Azərbaycanda rəsmi Bakı Ermənistanla sənəd imzaladı. Çünki Dağlıq Qarabağ və ətrafdakı bir neçə rayonunun işğalında Ermənistanın "əsas oyunçu" olduğu kimsəyə sirr deyil.

Həmin illərdən bəri Cənubi Qafqazda vəziyyət gərgin olsa da, 2008-ci ildə Rusiyanın Gürcüstana qoşun yeritməsi istisna olmaqla dəyişməzdi.

Fəqət son illərdə regiondakı tektonik laylar hərəkətə gəlib, dəyişikliklər başlanıb.

Aprel ayının əvvəllərində "dördgünlük müharibə"də Ermənistan böyuk itkilər verdi və situasiya artıq aşkar müharibəyə yönələ bilərdi. İrəvandakı iqtidarda bu savaşdan öz məqsədləri üçün yararlanmağa çalışdı, siyasi dividendlər əldə etmək istədi. Ermənistanın "dördgünlük müharibə"də üzərində nəzarəti itirdiyi ərazilər strateji yüksəkliklər olduğundan Ermənistan prezidenti Serj Sarkisyan məruz qaldığı ağır situasiyadan çıxmaq, vəziyyətdən öz mənfəəti üçün faydalanmaq məqsədilə ölkədə revanşist millətçilik isteriyasını daha da aktivləşdirdi.

Eyni zamanda, "dördgünlük müharibə" Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zonasında 20 ildən də çox müddətdə davam edən nisbi sakitliyin istənilən an qanlı müharibəyə çevrilə biləcəyinə işarə idi. Üstəlik, Azərbaycan Ermənistana "başa saldı" ki, torpaqlarını hərbi yolla azad etmək iqtidarındadır.

Azərbaycan bu uğurlarla kifayətlənməyəcək və yaxın vaxtlarda irəliləyişlərinə davam edəcək. Ermənistanda isə aprel ayındakı "dördgünlük müharibə" qarışıq, ziddiyyətli situasiya yaradıb.

Ermənilər bir tərəfdən Azərbaycandan qisas almaq istəyir, digər tərəfdən isə Rusiyadan çox narazı qaldıqlarını göstərirlər. Çünki ermənilərin fikrincə, Rusiyanın satdığı hərbi texnika olmadan Azərbaycan "dördgünlük müharibə"də uğur qazana bilməzdi.

Fəqət "dördgünlük müharibə"də və həmin hərbi əməliyyatlardan bəri ən böyük siyasi dividendlər əldə edən tərəf Rusiyadır.

Aprelin 5-də Rusiyanın vasitəçiliyi ilə əldə olunmuş atəşkəs, sonra da danışıqlar prosesinin aktivləşməsi göstərir ki, ATƏT-in Minsk Qrupunda həmsədr ölkələr olan Fransa və ABŞ ilə müqayisədə Rusiya regionda daha geniş maraqlara, daha ciddi təsir rıçaqlarına malikdir.

Rusiyanın Bakıya messici belədir: "Hazırda Ermənistanın işğalında olan ərazilərin bir hissəsinin Azərbaycana qaytarılması ilə nəticələnəcək anlaşmanın əldə edilməsi üçün yalnız Moskva yetərincə təsir imkanlarına malikdir". Lakin Moskva bu addımları təmənnasız atan deyil. Çox yəqin ki, Moskva belə "jest"inin müqabilində Azərbaycandan Avrasiya İqtisadi Birliyinə və ya MDB ölkələrinin Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına qoşulmağı tələb edəcək.

Ermənistan isə təlaşdadır. Ermənilərin fikrincə, hazırda onların işğal altında saxladıqları Azərbaycan ərazilərini Rusiya Ermənistanın əlindən alıb Bakıya verəcək, əvəzində İrəvan heç nə almayacaq.

Digər məqam da var: Rusiya Dağlıq Qarabağ münaqişəsi zonasına öz sülhməramlı kontingentini, yəni hərbi qüvvələrini yerləşdirmək istəyir. Azərbaycanla Ermənistan bu varianta qətiyyətlə etiraz edirlər.

Və ən nəhayət, hazırda Azərbaycanda ATƏT-in Minsk Qrupunun vasitəçilik fəaliyyəti ilə bağlı ciddi narazılıq var. Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin dinc yolla nizamlanmasına yönəlmiş danışıqlar prosesində ABŞ aktivləşməsə, irəlidə Rusiya olacaq. Regionda isə yeni geosiyasi silkələnmələr yaşana bilər".

Orxan Hun
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Xərçəngdən qoruyan yeni DƏRMAN

26 İyun 2017 08:05

Bakıda estetik əməliyyata girən 22 yaşlı model öldü

26 İyun 2017 08:03

İran Rusiyalı turistlər üçün vizaları ləğv edib

26 İyun 2017 07:57

Hər gün 1 qaşıq darçınlı bal yeməyin faydaları

26 İyun 2017 07:52

Monqolustanda bu gün prezident seçkiləri keçiriləcək

26 İyun 2017 07:43

"Bekhemi uzun müddət gözlədik, sonra Ronaldinyonu transfer etdik"

26 İyun 2017 07:42

Valideynlər övladlarını belə yamsıladılar - FOTO

26 İyun 2017 07:37

"Türkiyədən təklif almışdım, amma..."

26 İyun 2017 07:32

Çimərlikdə köpək balığı göründü - İnsanlar təxliyə edildi

26 İyun 2017 07:23

Yediyiniz meyvələrin tərkibindən xəbəriniz varmı? - SİYAHI

26 İyun 2017 07:22

Sakit okeanda zəlzələ baş verdi -

26 İyun 2017 07:20

"Qalatasaray"ın futbolçusu: "Fənərbağça"nın qapısına mütləq qol vuracam"

26 İyun 2017 07:17

Dünyanın ən heyrətamiz çimərlikləri - FOTO

26 İyun 2017 07:12

Yəməndə üsyançılar məsciddəki şəxslərə atəş açıblar: ölənlər və yaralananlar var

26 İyun 2017 07:07

Pəhriz saxlayanlar üçün kəsmikli bulka - RESEPT

26 İyun 2017 07:05

ABŞ-da 32 il qabaq həbsxanadan qaçan məhbusu tutulub

26 İyun 2017 06:50

Daşkəsən sakini bıçaqlandı

26 İyun 2017 06:43

Köhnə dəyirmanda ev - FOTO

26 İyun 2017 06:32

İŞİD tərəfdarları Ohayo ştatının hökumətinin saytlarını dağıdaraq Trampı hədələyiblər

26 İyun 2017 06:22

Pakistanda yanğın qurbanlarının sayı artdı

26 İyun 2017 05:59

ABŞ-da meşə yanğınları nəticəsində 1,5 min nəfər evakuasiya edilib

26 İyun 2017 05:55

Tovuzda 29 yaşlı oğlan alkoqoldan zəhərləndi

26 İyun 2017 05:48

Xorvatiya dağlarında qara ev - FOTO

26 İyun 2017 05:32

Meksikada silahlılar 4-ü uşaq olmaqla 11 nəfəri qətlə yetirib

26 İyun 2017 05:17

Argentinada qəza nəticəsində azı 12 nəfər ölüb, 20 xəsarət alıb

26 İyun 2017 05:15

Dəfn ediləndən 11 gün sonra atasına zəng etdi -

26 İyun 2017 05:12

İtaliyada Birinci Azərbaycan Film Festivalı başa çatdı

26 İyun 2017 04:53

İspaniyanın qadınlardan ibarət basketbol yığması Avropa çempionu olub

26 İyun 2017 04:32

Maraqlı illüstrasiyalar - FOTO

26 İyun 2017 04:32

Kolumbiyada batmış gəmidə ölənlərin sayı 9 çatıb

26 İyun 2017 04:29

Sekslə məşğul olmaq bədənə necə təsir edir? -

26 İyun 2017 04:15

İran rusiyalı turistlər üçün vizaları ləğv etdi

26 İyun 2017 03:53

Meksikada silahlı hücum 11 nəfərin həyatına son qoyub

26 İyun 2017 03:36

Qadınların gündəlik həyatı belədir? - FOTO

26 İyun 2017 03:32

Sərnişin avtobusu qəzaya düşdü: 12 ölü, 30 yaralı

26 İyun 2017 03:29

Cocuq Mərcanlıda raket aşkarlandı -

26 İyun 2017 03:10

Qazax sakini pomidordan zəhərləndi

26 İyun 2017 03:08

Argentinada ağır yol qəzası baş verib: 12 ölü, 30 yaralı

26 İyun 2017 03:07

26 yaşlı oğlan bıçaqlandı - Daşkəsəndə

26 İyun 2017 02:59

Daşkəsəndə 26 yaşlı gənc bıçaqlanıb

26 İyun 2017 02:52

Reallıqdan daha gözəl - FOTO

26 İyun 2017 02:32

Göyərtəsində 150 turist olan gəmi batdı

26 İyun 2017 02:04

İki nəhəngin mübarizəsi -

26 İyun 2017 02:04

Bakıda beynəlxalq rəqs festivalı keçiriləcək

26 İyun 2017 01:48

Tovuz sakini spirtli içkidən zəhərlənib

26 İyun 2017 01:47

Qazaxda qadın pomidordan zəhərləndi

26 İyun 2017 01:44

İran Rusiyalı turistlər üçün vizaları ləğv edib

26 İyun 2017 01:36

Yaponiya: əfsanə və futurizm arasında - FOTO

26 İyun 2017 01:32

59 yaşlı qadın ağacdan yıxılaraq xəsarət aldı - Gəncədə

26 İyun 2017 01:29

Xalq artisti Qəndab Quliyeva VƏFAT ETDİ

26 İyun 2017 01:25