Onlar hamıdan çox layiq idilər, amma Nobelsiz qaldılar- SİYAHI

Onlar hamıdan çox layiq idilər, amma Nobelsiz qaldılar- SİYAHI
23:52 15 Oktyabr 2016
60 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Milli.Az lent.az-a istinadən Nobel mükafatı almayan məşhur yazıçıların siyahısını təqdim edir.

 1. Lev Tolstoy

Lev Tolstoyun namizədliyi hələ 1901-ci ildə mükafat ilk dəfə təqdim olunduğu zaman irəli sürülüb. Amma onun yerinə ilk Nobel Rene Sülli-Prüdoma verilib. 42 nəfər İsveç yazıçı və incəsənət adamı Tolstoya məktub yazaraq Akademiyanın qərarına etiraz etdiklərini bildiriblər. Tolstoy isə onlara belə cavab verib: "Mənə görə hər cür pul yalnız şər törədə bilər."
 
2. Mark Tven

Nobel komitəsinin diqqətini cəlb etmək üçün Mark Tvenin doqquz dəfə şansı olub. Belə ki, Amerika Ədəbiyyatının mogikanı XX əsrdə doqquz Nobel mükafatını görməyə imkan tapıb. Yazıçı 1910-cu ildə vəfat edib. Komitə isə Amerika ədəbiyyatının inkişafına olduqca böyük təsir göstərmiş yazıçıya heç vaxt nəzər yetirməyib. Nəticədə Nobel ekspertlərinin ABŞ ədəbiyyatına qarşı önyarqıları lətifəyə çevrilib.
 
3. Henrix İbsen

Avropa "yeni dramı"nın əsasını qoyan, XX əsr dramaturgiyası və teatrına böyük təsir göstərmiş dramaturq da bir çoxları kimi intizarda qaldı. Mükafatın mövcud olduğu ilk illərdə komitə Alfred Nobelin vəsiyyətində yer alan cümləni hərfi şəkildə qəbul etmişdi. İsveç kimyaçısı istəyirdi ki, mükafat "insan ideallarını əks etdirən" yazıçılara verilsin. Amma komitənin üzvləri hesab ediblər ki, ədəbi ənənələrlə "ideal" uyğunluq da önəmlidir. İbsen isə bildiyimiz kimi modernist yazıçı idi.
 
4. Marsel Prust

Nobel komitəsinin mühafizəkar akademikləri yəqin ki, Prustun "İtirilmiş zamanın axtarışında" əsərini o dövr üçün olduqca avanqard hesab ediblər.
 
5. Anton Çexov

1904-cü ildə vəfat edən Anton Pavloviçin çox güman ki, 1901-ci ildən verilməyə başlayan mükafatı almağa ömrü vəfa etməyib. Çexov öləndə Rusiyada tanınsa da Qərbdə hələ məşhur deyildi. Bundan başqa o, Qərbdə daha çox dramaturq kimi tanınırdı. Nobel komitəsi isə dramaturqlara qarşı soyuq davranırdı.
 
6. Ceyms Coys

Hətta XX əsr üçün belə ifrat avanqard olan yazıçının namizədliyini irəli sürmək heç vaxt heç kimin ağlına gəlməyib. Modernist yazıçının "şüur axını" texnikasında yazılmış əsərlərinin ümumiyyətlə heç bir şansı yox idi. Ulisis romanı isə XX əsrin ən möhtəşəm romanlarından biri sayılır.
 
7. Virciniya Vulf

Ədəbiyyat üzrə Nobel mükafatının mövcud olduğu 114 il ərzində cəmi 14 qadın buna sahib olub. Və XX əsrin birinci yarısında modernizmin ədəbiyyatının ən aparıcı fiqurlarından olan Vulf isə bu mükafatı almayıb. Amma Vulfun ədəbiyyat tarixindəki yeri çox möhkəmdir.
 
8. Frans Kafka

Kafka öləndən sonra məşhurlaşıb. O da vəsiyyətə əməl etməyib əsərləri yandırmayan dostu Maks Brodun sayəsində. Nobel komitəsi isə ölülərə mükafat vermir. Hərçənd Kafka daim diridir.
 
9. Xorxe Luis Borxes

Belə güman olunur ki, Borxesə mükafatı Pinoçet, Franko, Videl kimi diktatorların ona olan simpatiyasına görə verməyiblər. Komitə ona Nobel mükafatı verməyə hazırlaşdığı ərəfədə Pinoçet Borxesə orden təqdim edib. Hətta bu barədə yazıçını xəbərdar edənlər də olub ki, ordeni almağı Nobel komitəsini hiddətləndirə bilər. Buna baxmayaraq inadkar Borxes ordeni alır və Nobeldən məhrum olur. Bu barədə argentinalı yazıçının əla zarafatı da vardı: "Mənə Nobel mükafatı verməmək milli Skandinaviya ənənəsinə çevrilib." Yazıçı 1993-cü ilə qədər yaşasa da bu mküfafata layiq görülmədi. Amma əvəzində xeyli yerlisi, yəni Latın Amerika yazıçısı bu mükafatı ald.
 
10. Vladimir Nabokov

Nabokov 1974-cü ildə mükafata təqdim olunsa da iki İsveç yazıçısına məğlub olub. İndi onları heç kəs tanımır. Həmin isveçlilər Nobel komitəsinin üzvləri idilər. İsveçlilər indiyə qədər 7 dəfə mükafatı alıblar.
 
İngilis və rusdilli ədəbiyyatda möcüzələr yaratdığı üçün Nabokov mükafata iki dəfə layiq olub. İki bir-birinə bənzəməyən ədəbi ənənələrə malik dildə xariqələr yaratmaq özü elə ədəbi qəhrəmanlıqdır. Bir Amerika tənqidçisi Nabokovun mükafat almamasına belə münasibət bildirib: "Ona görə yox ki, Nabokov Nobelə layiq deyildi, ona görə ki, Nobel özü Nabokova layiq deyildi."
 
Bir ehtimal da var ki, yazıçıya mükafat qalmaqallı "Lolita" romanına görə verilməyib.
 
11. Cerom Devid Selincer

Selincer hazırda Amerika ədəbiyyatının sonuncu klassiki hesab olunur. Ona isə bu adı yeganə romanı 1951-ci ildə çap olunmuş "Çovdarlıqda uçurumdan qoruyan" qazandırıb. Selincer 1960-ı ildən ölən günə qədər heç çap olunmadı. Hərçənd o bu mükafata çoxdan layiq idi. Amma görünür, Nobel mükafatı yazıçının mükafatdan imtibna edəcəyini düşünüb ona mükafat vermədi. Haqlı sayıla bilərdilər. Çünki Selincer ədəbiyyatdan imtina etmişdi. Bir Nobel nə idi ki?!
 
12. Nazım Hikmət

Bütün parametrlər üzrə Nazım Hikmət bu mükafata layiq idi. Amma almadı. Burda yazıçının erkən sayıla biləcək ölümü də rol oynanmamış deyil. Və əlbəttə ki, başqa siyasi meyarlar...
 
13. Corc Oruell

Nobel alsa da, almasa da Oruell dünya ədəbiyyatının məhək daşlarından biridir. Yazıçının "1984" romanı elə Nobel mükafatı qədər məşhurdur. Az qala hər gün dünyanın hər yerində bu əsər yada salınır. Oruell həmyerlisi Haksli ilə birlikdə antiutopiya janrını yaratmışdı ki, bu janr bu günün ən çox müraciət edilən janrlarından biridir. Üstəlik, yazıçının vətəni İngiltərə ən çox Nobel alan iki ölkədən biridir. Amma Oruell... Bəlkə də əcəl aman vermədi. Oruell bu dünyada cəmi 47 il yaşamışdı...
 
14. Umberto Eko

O uzun və bərəkətli bir ömür yaşadı. Onlarla kitab yazdı. Dünyanın ən böyük yazıçılarından biri sayıldı. Orxan Pamuk "Türkiyənin Ekosu" yarlığı ilə Nobel aldı, Eko yox. Bunun səbəbləri haqqında çox danışmaq olar. Amma yumşaq desək yazıçın həyat amalı, düşüncə tərzi ilə isveçli akademiklərin dünyaya baxışı çox uyuşmurdu. Və Eko Nobeldən də ucaydı. Həm dilçilikdə, həm ədəbiyyatda böyük bir məktəb yaratmış yazıçı postmodernizmin atalarından sayılırdı.
 
15. Erix Remark Remark

Remarkın "Qərb cəbhəsində təbəddülat yoxdur" romanı XX əsri ifadə edən ən yaxşı romanlardan sayılır. Milyonlarla oxucunu müharibənin dəhşətlərini onun romanlarında tanımışdı. Amma... Yazıçı Nobelsiz qaldı. Halbuki bu gün də dünyanın ən çox oxunan yazıçılarından biridir. Və Remark dünya müharibələri qədər əbədidir. Ən əsası... Yazıçı özünə Zəfər tağı kimi bir abidə qoymuşdur zatən.
 
16. Çingiz Aytmatov

Sovet ədəbiyyatının ən görkəmli yazıçısı Qərbdə də çox sevilirdi. "Cəmilə" povestinə Luis Araqon ön söz yazmışdı. Əsərləri böyük tirajla çap olunurdu, sevilirdi. Lakin görünür, yazıçının daim hakimiyyətə qarşı olan yumşaq desək nəzakətli mövqeyi ona bu mükafatı almağa mane oldu. Avropa prizmasından səfir yazıçı xeyli dərəcədə oriyental görünürdü. Amma Aytmatovun əsərlərində qaldırdığı problemləri XX əsrin fəlsəfəsi, zamanın ruhu baxımından son dərəcə aktual sayılırdı. Qismət... 

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Məşhur aktyorun oğlu hər kəsi ŞOKA SALDI – FOTOLAR

27 Aprel 2017 15:23

Bakının tıxac problemi həll olunur - Görüləcək işlər açıqlandı

27 Aprel 2017 15:22

Qazaxıstanlı məşqçi: "Bakıdakı Dünya Kuboku çox vacib yarışdır"

27 Aprel 2017 15:22

Proqnoz: "Brent" markalı neftin qiyməti 50 dollar/bareldən aşağı düşə bilər

27 Aprel 2017 15:17

Azərbaycana humanitar yük idxalı 2 dəfə azalıb

27 Aprel 2017 15:17

Baş məşqçi: "İspaniyalı gimnastlar Dünya Kubokunda özləri haqqında söz etdirəcək" - FOTO

27 Aprel 2017 15:17

Millimiz uduza-uduza gedir

27 Aprel 2017 15:14

Gəncədə qoşulub qaçan qızlarla bağlı ƏN SON MƏLUMAT

27 Aprel 2017 15:13

Alişanın yeni sevgilisini özündən çıxardılar - FOTO

27 Aprel 2017 15:12

Bakı "İnter"inin Müşahidə Şurasına yeni sədr təyin olunub

27 Aprel 2017 15:12

Tbilisi prospektində tıxac bu cür aradan qalxacaq - RƏSMİ

27 Aprel 2017 15:09

325 dollarlıq idman ayaqqabıları

27 Aprel 2017 15:08

Türkiyədə terrorçu PKK qruplaşması ilə atışmada iki hərbçi yaralanıb

27 Aprel 2017 15:07

KONMEBOL-la bağlı hesabat: 128,6 milyon dollar “yeyilib”

27 Aprel 2017 15:05

Fransada polislər güllələndi - NÖVBƏTİ TERROR AKTI

27 Aprel 2017 15:04

Yüzlərlə tank və top SƏRHƏDƏ YERİDİLDİ: hər an müharibə başlaya bilər - VİDEO

27 Aprel 2017 15:03

İş axtaranların NƏZƏRİNƏ!

27 Aprel 2017 14:59

Həyatından bezənlər üçün YENİ İMKAN

27 Aprel 2017 14:53

Türkiyəli deputat: "Beynəlxalq birlik Qarabağ məsələsində ikiüzlülük göstərir" - FOTO

27 Aprel 2017 14:52

Bakı Nəqliyyat Agentliyi beynəlxalq məsləhətçi qismində "GEMMS Group"u cəlb edib

27 Aprel 2017 14:52

Fərid: "Şəhriyar artıq şəmkirli hesab olunur"

27 Aprel 2017 14:52

RİİB-in təşkilatçılığı ilə Şəki-Zaqatala regionunda turizm bələdçiləri üçün təlim keçirilib

27 Aprel 2017 14:52

Türkiyənin gənclər və idman naziri İslamiadanın açılışına gələcək

27 Aprel 2017 14:52

18 kv metrlik qarajı lüks bağ evinə çevirdilər - FOTOLAR

27 Aprel 2017 14:48

Rasim Balayev: "Hazırda səhhətim qaydasındadır"

27 Aprel 2017 14:47

Məşhur komediya aktyorundan pis xəbər - FOTO

27 Aprel 2017 14:47

"Nazlı" romantik komediya filminin təqdimatı - FOTO

27 Aprel 2017 14:42

"Karyerasını Azərbaycanda davam etdirəcək"

27 Aprel 2017 14:42

Qızına 400 minlik toy edən məmurdan YENİ XƏBƏR - Araşdırma başladı

27 Aprel 2017 14:38

Sənət dünyasına çox ağır itki, tanınmış aktyor vəfat etdi

27 Aprel 2017 14:38

"Avropa Parlamentində Azərbaycanın nailiyyətlərinə göz yumurlar"

27 Aprel 2017 14:37

Avtobusda təcavüzə uğrayan qadından qeyri-adi İNTİQAM - FOTO

27 Aprel 2017 14:37

YUĞ Teatrında 2 yeni tamaşanın premyerası olacaq

27 Aprel 2017 14:37

“Instagram” istifadəçilərinin sayı 700 milyon təşkil edir

27 Aprel 2017 14:35

Ərdoğanı və ailəsini qoruyan polislər FETÖ-çü çıxdı - ŞOK ƏMƏLİYYAT

27 Aprel 2017 14:34

Ölümün qalib gələ bilmədiyi sevgi - FOTO

27 Aprel 2017 14:33

Bu ölkədə kişilər qadınlardan daha çox təcavüzə uğrayır - FOTO

27 Aprel 2017 14:32

"TAP lahiyəsi ilə bağlı problemlər həll edilib"

27 Aprel 2017 14:32

AFFA Lisenziyalaşdırma Qrupunun rəhbəri: “Növbəti mövsüm Premyer Liqada maksimum 10 komanda olacaq”

27 Aprel 2017 14:32

DSK: Keçən il Azərbaycanda 24 649 nəfər inzibati məsuliyyətə cəlb edilib

27 Aprel 2017 14:32

Deputat: "İstərdik ki, İtaliya Xocalı soyqırımı məsələsində mövqeyini bildirsin"

27 Aprel 2017 14:32

Nidaçı gəncin vəsatətləri təmin edilmədi

27 Aprel 2017 14:29

Gəncədə sevgili olan qızlar qoşulub qaçdı - ŞOK

27 Aprel 2017 14:28

Avropa İttifaqının Ermənistandakı nümayəndəliyinin koordinatoru həbs edilib

27 Aprel 2017 14:27

Polşa şirkəti "Qazprom"dan şikayət edib

27 Aprel 2017 14:27

Qoşunların qarşıdurma xəttində monitorinq keçirildi

27 Aprel 2017 14:23

Erməni Kardaşyanın makiyajsız FOTOları

27 Aprel 2017 14:22

İTV Yayım Şurasının yeni sədri: "Qeyri-adi yeniliyə, dönüşə ehtiyac görmürəm"

27 Aprel 2017 14:22

Azərbaycanlı iş adamı Qazaxıstanda yüksək vəzifəyə təyin edildi - FOTO

27 Aprel 2017 14:22

Ərşad Hüseynov: "Bakıda avtomobilləşmə səviyyəsi 25%-dir"

27 Aprel 2017 14:22