Neftin hamını razı salacaq optimal qiyməti varmı? - TƏHLİL

10:24 17 Oktyabr 2016
79 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Hər hansı bəyanatlar olmadan, hər hansı qərarlar qəbul edilmədən neft kiçik addımlarla təxminən bir illik maksimuma çatıb. Hazırda "Brent" markalı neftin qiyməti 52 dollara yaxındır ki, sonuncu dəfə belə qiymət ötən ilin oktyabrında müşahidə olunub. Neft bazarı mütəxəssislərinin fikrincə, neftin bahalaşmasına əsas səbəb Səudiyyə Ərəbistanın addımlarıdır, daha dəqiq onun neft hasilatının azaldılması istiqamətində səyləridir.

 

Ötən ayın sonlarında OPEC tərəfindən neft hasilatının gündə 32,5 - 33 mln. barel səviyyəsində məhdudlaşdırılması barədə razılıq əldə edilib, amma əvvəlki razılaşmalardan fərqli olaraq, bu icra olunur və burada əsas vəzifə məhz Səudiyyə Ərəbistanın üzərinə düşür. Çünki bəzi OPEC üzvləri hasilat sahəsində imtiyazlı mövqe tələb edərək, hasilatı faktiki olaraq azaltmır. Bunlar ilk növbədə Liviya və Nigeriyadır. İran da hasilatın azaltmaq niyyətində olmadığını dəfələrlə söyləyərək, hasilatı sabit saxlayır. Nəticədə, belə vəziyyət yaranıb - ümumi azaltmaya nail olmaq üçün kimsə mütənasib miqdardan daha artıq addımlar atmalıdır. Bu kimsə hazırda Səudiyyə Ərəbistandır. Sirr deyil ki, neftin son iki ildə ucuzlaşması Səudiyyə Ərəbistanı iqtisadiyyatına ciddi zərbə vurub. Səudiyyə bu problemlə mübarizə yolu kimi hasilatın artırılması, dempinq və yeni bazarlara çıxış yolu seçmişdi. İndi isə müxtəlif yollarla bazardan digər iştirakçıları sıxışdırma strategiyasından faktiki olaraq imtina olunur və Səudiyyə Ərəbistanı hasilatın dondurulmasının əsas tərəfdarı kimi çıxış edir. Baxmayaraq ki, OPEC daxilində bəzi iştirakçıların “azaltma payı” da Səudiyyə Ərəbistanının üzərinə düşür. Nəticədə, hər hansı sənəd imzalamadan, amma səkkiz ildə ilk dəfə olaraq heç olmazsa razılaşma əldə olunmaqla neftin bahalaşmasına nail olunub.

 

OPEC-in növbəti iclası noyabrda nəzərdə tutulur və indi əsas məsələ ondan ibarətdir ki, iclasda hasilatın daha da azaltmaq barədə qərar qəbul olunacaqmı? Əgər o vaxta qədərə neft 55 dollaradək bahalaşsa, hasilatın azaldılması məsələsi gündəmdən qalxacaq. Digər tərəfdən, bəzi bəyanatlar ümid verir ki, proses davam etdiriləcək. Məsələn, Əlcəzairin energetika naziri Nürəddin Butarfa bəyan edib ki, OPEC neft bazarında vəziyyəti noyabrın sonunda qiymətləndirəcək və əgər o vaxta indiki sutkalıq 700 min barellik azalma kifayət etməyəcəksə, azalmanın həcmi artırıla bilər. Öz növbəsində Səudiyyə Ərəbistanının energetika naziri Halid Əl-Falix bəyan edib ki, bu ilin sonuna kimi 60 dollarlıq qiymət heç də misli görünməmiş deyil və Səudiyyə Ərəbistanı digər hasilatçılarla optimal səviyyənin müəyyən edilməsi üçün işi davam etdirəcək. Burada biz əsas amilə toxunuruq, bu, optimal qiymət amili. Hazırda heç kəs deyə bilmir ki, hamını qane edən qiymət neçədir – 50 dollar, 60 dollar, yoxsa başqa rəqəm? Bəlkə bu rəqəm 100 dolardır?

 

Məhz buna görə indi dəqiq proqnoz vermək çətindir. Son hadisələr, Səudiyyə Ərəbistanının mövqeyinin dəyişməsi ümid verir ki, müəyyən edilən səviyyə yüksək olacaq və neftin dondurulması prosesi davam etdiriləcək. Qeyd edək ki, bu il ərzində minimal qiymət yanvarın sonlarında müşahidə olunub və 28 dollara bərabər olub. İndi aydındır ki, OPEC bu kimi vəziyyətə yol verməyəcək, təşkilat içində tam razılıq olmasa da, əsas oyunçu qiymətlərin artırmasının tərəfdardır. Yanvardan bu günə kimi neft 86% bahalaşıb, OPEC addımlarını davam etdirsə, bahalaşma davam edəcək və həqiqətən ilin sonuna kimi neftin qiyməti 60 dolları üstələyə bilər. Bazarda natarazlığı Rusiya yarada bilər. Qeyd edək ki, sentyabr ayında Rusiyada neftin hasilatı 11 mln. barelə çatıb ki, bu da müasir Rusiya tarixində maksimumdur və belə göstərici yalnız SSRİ dövründə müşahidə olunmuşdur. OPEC-ə üzv olmadığına və heç bir öhdəlik daşımadığına görə Rusiya hasilatı rekord səviyyədə saxlamaqla bazarda qiymətlərin artımı tendensiyasını kəskin poza bilər. Hələlik Rusiya yalnız bəyanatlarla kifayətlənir və əmin olmaq olar ki, proses belə də davam edəcək. Yəni, OPEC razılığa gəlsə Rusiya prosesdən kənarda qalaraq qiymətlərin artmasından istifadə edəcək. Buna görə ehtimal var ki, hasilatın dondurulmasının davam etdirilməsi üçün OPEC Rusiyadan müvafiq öhdəlik götürməyi tələb edə bilər. Əks halda indiki alqışa layiq addımlar dayandırılacaq. Bu barədə heç kəs açıq şəkildə danışmır, OPEC yalnız öz daxilindəki proseslərlə bağlı bəyanatlar verir, amma aydındır ki, Rusiya kimi iri hasilatçını hesaba almaq mütləq lazımdır. Əgər görünsə ki, eynilik yoxdur, indiki müəyyən mənada altruizm “sona çatacaq”. Və burada biz yenidən qiymət məsələsinə qayıdırıq, çünki aydındır ki, bütün neft ixracatçıları üçün qiymətlərin qalxması sərf edir, amma eyni zamanda bir çoxları “biri birinə baxır”.

 

Qorxular isə əsasən ondan ibarətdir ki, Səudiyyə Ərəbistan və digər OPEC ölkələri belə bir fikrə gələ bilər - indiki qiymət bizi qane edir və proses dayandırılır. Amma son iki il ərzində itkilər o dərəcədə yüksək olub ki, belə bir qərarın qəbuluna inanmaq çətindir. Həm də kənar amilləri də hesabdan çıxartmaq olmaz. Məsələn, söhbət ABŞ-ın şist neftindən gedir. Unutmaq olmaz ki, Səudiyyə Ərəbistanın “sıxışdırılma” strategiyasının əsas səbəbi ABŞ-ın şist neftin Avropaya nəql edilməsinin başlanması olub. Yəni OPEC-in indiki hesablamalarında kənar amillər də nəzərə alınmalıdır, çünki neft bazarında təklifin artması gözlənilməz mənbədən baş verə bilər. Buna görə, ümid etmək olar ki, bütün daxili və kənar amillər nəzərə alınmaqla indiki “sənədsiz” dondurulma davam etdiriləcək, noyabrın sonunda keçiriləcək iclasda isə azalmanın həcminin artırılması barədə qərar qəbul olunacaq.

 

Vahab Rzayev, APA Analitik Mərkəzi

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Yunanıstanın İstanbuldakı baş konsulluğunun binasında yanğın olub

18 Avqust 2017 12:57

Yaşadığınız ərazidə sahibsiz itlər varsa, bu nömrəyə ZƏNG EDİN

18 Avqust 2017 12:53

Kosta-Rikanın müvəqqəti işlər vəkili: "Bakıda özümü evdəki kimi hiss edirəm"

18 Avqust 2017 12:52

Şahinləri qanunsuz saxlayan şəxs cərimələndi

18 Avqust 2017 12:49

Bakıda 35, rayonlarda 37 dərəcə isti olacaq

18 Avqust 2017 12:48

“Top ulduzlar” realiti şousunda nələr yaşandı? - FOTOREPORTAJ

18 Avqust 2017 12:48

"Səbail"in legioneri Azərbaycanı təriflədi

18 Avqust 2017 12:47

Avtomobil oğurlayan yeniyetmələr saxlanılıb

18 Avqust 2017 12:45

Kənan MM-dən həyat yoldaşına JEST: “Bir könül sındırmışam” – VİDEO

18 Avqust 2017 12:43

SOCAR prezidenti Etilen-Polietilen Zavodundakı təmir və modernizasiya işlərinin gedişi ilə tanış olub

18 Avqust 2017 12:42

37 yaşlı kişi həmkəndlisini baltaladı - Qubada

18 Avqust 2017 12:39

Qırğızıstan DMTK: Ölkədə terror hücumları təşkil etməyə çalışırlar

18 Avqust 2017 12:37

Qurban Qurbanov: "Oyunçulardan tələbim bu idi ki…"

18 Avqust 2017 12:37

Ukrayna universitetlərində təhsil imkanı

18 Avqust 2017 12:37

Pedalların əvəzinə "Go" və "Stop now" düymələrinə malik avtomobil patentlənib

18 Avqust 2017 12:35

“Samsung” 10 mindən çox akkumulyatoru geri çağırıb

18 Avqust 2017 12:35

Şənbə günü hava necə olacaq? - PROQNOZ

18 Avqust 2017 12:34

“Bu, Qarabağda gec-tez baş verəcək” - Moskvanın planı erməniləri ŞOKA SALDI

18 Avqust 2017 12:33

Sumqayıtda qadının çantasını soyğunçuluq yolu ilə alan şəxs hadisə yerində tutulub

18 Avqust 2017 12:32

Bakıda “Qırmızı kitabı”a daxil edilən şahin quşları saxlayan şəxs cərimələnib

18 Avqust 2017 12:27

Azərbaycanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

18 Avqust 2017 12:27

Barselona terroru haqqında yeni TƏFƏRRÜATLAR

18 Avqust 2017 12:23

NÖMRƏLƏR: Azərbaycanda oğurlanan 2628 avtomobil

18 Avqust 2017 12:20

Evdə sevgilisi ilə yaxalanan qızdan atasına qarşı İNANILMAZ HƏRƏKƏT - VİDEO

18 Avqust 2017 12:18

Adrina Lima yeni FOTOLARI İLƏ HƏYƏCANLANDIRDI

18 Avqust 2017 12:18

Avtomobil qaçıran yeniyetmələr ələ keçdi

18 Avqust 2017 12:14

İspaniyanın Azərbaycandakı səfirliyində dövlət bayrağı endirilib

18 Avqust 2017 12:12

DİN Göygöldə iki qadının qətlə yetirilməsi ilə bağlı rəsmi məlumat yayıb

18 Avqust 2017 12:07

Əflatun Amaşov "Turan"dakı yoxlamadan yazdı: "Yaradıcılıq dəst-xətti nəzərə çarpmır"

18 Avqust 2017 12:03

"Qamburger kabusu" uşağı bu hala saldı

18 Avqust 2017 12:00

Müəllim olmaq istəyən 5225 namizəd müsahibəyə buraxılıb

18 Avqust 2017 11:59

Xaçmazda avtomobil qaçıran 2 yeniyetmə saxlanılıb

18 Avqust 2017 11:57

İrana səfər edən azərbaycanlıların sayı məlum olub

18 Avqust 2017 11:57

"Pobeda" aviaşirkəti Bakıya aviareysləri bərpa etməyəcək

18 Avqust 2017 11:57

Küçələrdə gəzən sahibsiz ölüm: quduz itlər həyati təhlükəyə çevrildi - RƏQƏMLƏR, QORUNMA YOLLARI

18 Avqust 2017 11:49

"Çelsi"nin ŞOK TRANSFER SİYAHISI

18 Avqust 2017 11:48

"Fənər" Makedoniyada söndü, "Milan" evdə coşdu - AVROLİQA

18 Avqust 2017 11:47

Ağacda yaşayan qəbilə: Paltar geyinmirlər və...

18 Avqust 2017 11:44

5 yaşlı Zeynəbi quduzluqdan niyə xilas etmək olmadı? - NAZİRLİKDƏN AÇIQLAMA

18 Avqust 2017 11:43

Azərbaycan komandası beynəlxalq atəşfəşanlıq festivalında iştirak edəcək

18 Avqust 2017 11:42

Müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqənin vakansiya seçiminin nəticələri açıqlanıb

18 Avqust 2017 11:42

Mahirin atası: "Kömək olduğum məşhurlar zəng etmədi"

18 Avqust 2017 11:37

Şöbə müdiri: "Bu il Azərbaycanda 6500 insanı heyvan dişləyib"

18 Avqust 2017 11:37

Son iki ildə kibercinayətlərın sayı təxminən iki dəfə artıb

18 Avqust 2017 11:35

Sumqayıtda küçə itləri zərərsizləşdirilir - ƏMƏLİYYAT BAŞLADI

18 Avqust 2017 11:34

Çətənə topladı, sonra qətlə yetirildi

18 Avqust 2017 11:33

Naftalanda avtomobil aşdı: deputatın bacısı xəsarət aldı

18 Avqust 2017 11:33

Bakıda evdən pul və qızıl üzük oğurlayan qrupun digər üzvləri tutulub

18 Avqust 2017 11:32

“Səbail”in litvalı futbolçusu: “Azərbaycanda inkişaf üçün şərait var”

18 Avqust 2017 11:32

Bakıda təcili tibbi yardım xidmətinin işində ciddi nöqsanlar aşkar olunur

18 Avqust 2017 11:32