Türkiyə Avropanın “açarını” ələ keçirir – TƏHLİL

Türkiyə Avropanın “açarını” ələ keçirir – TƏHLİL
11:38 17 Oktyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ekspert: "Türkiyə ona düşmən münasibət bəsləyən Avropanın qərarlarına əhəmiyyət vermir" (28 Aprel 2017 13:05)

Türkiyə ilə Rusiya ötən həftənin əvvəlində “Türk Axını” layihəsinin inşası ilə bağlı saziş imzaladılar. Məlum oldu ki, “Türk Axını” ilə bağlı inşaat işlərinə 2018-ci ildə start veriləcək. “Türk axını” Qara dənizdən keçməklə Türkiyə-Yunanıstan sərhədinə qədər qaz kəmərlərinin çəkilməsini nəzərdə tutur. Layihə çərçivəsində hər birinin gücü ildə 15,75 milyard kubmetr olan 4 kəmərin çəkilməsi, Rusiya qazının Türkiyə və Avropa bazarlarına çıxarılması üçün yeni marşrutun yaradılması planlaşdırılıb. İlk kəmərlə ötürüləcək qazın bütünlüklə Türkiyənin qaz tələbatına yönəldilməsi razılaşdırılıb. Layihənin ümumi dəyər 11,4 milyard avrodur. Boru xəttinin dəniz qismi üçün inşaat və maliyyə işləri “Qazprom”a aid olacaq. Xəttin Türkiyə torpaqlarına düşən hissəsində infrastruktur və qazın alınacağı terminal BOTAŞ tərəfindən tikiləcək.

Qeyd etdiyimiz kimi ilk kəmərlə ötürüləcək qazın bütünlüklə Türkiyənin qaz tələbatına yönəldilməsi razılaşdırılıb. İkinci mərhələdə kəmərlə qaz Cənubi Avropa ölkələrinə ötürüləcək. Üçüncü və dördüncü mərhələ ilə bağlı hələlik planlar bəlli deyil. Daha doğrusu, açıqlanmayıb. Buna görə də layihənin ötürücülük gücü 31,5 milyard kubmetr irəli sürülür. Hansı ki, 2014-cü ildə bu rəqəmin 63 milyard kubmetr olacağı deyilirdi.

Hazırda sual doğuran məqam Türkiyənin Ukraynanı dəstəkləyən Qərbi qarşısına alaraq layihəyə necə razılıq verməsidir. Əslində vəziyyəti dəyərləndirdiyimiz zaman “Türk Axını”nın ruslardan çox türklərə sərf etdiyini aydın görürük. Necə?

İndiki situasiyada Rusiyanın maraqları bəllidir. Artıq 10 ildir Ukrayna ilə münasibətlər kritik vəziyyətdədir. Baxmayaraq, Qərbə Ukrayna vasitəsilə qaz 60-65 milyard kubmetr qaz ötürür. Avropaya qaz satmaq üçün alternativ yollar axtarmağa məcburdur. Ukraynadan asılılığı aradan qaldırmaq üçün Rusiya paralel olaraq “Şimal Axını 2” layihəsini reallaşdırmağı nəzərdə tutur. Hansı ki, bu kəmər vasitəsiylə 55 milyard kubmetr qazın Almaniyaya Baltik dənizinin altından keçməklə ötürülməsi planlaşdırılır. Göründüyü kimi, Rusiyanın Avropaya qaz satmaqda yaxın gələcək üçün planları böyükdür. “Türk axını” ilə bağlı Ankarada imzalanan saziş Ukrayna üçün qaz nəqli sisteminin tabutunun qapağına vurulan son mıx oldu.

Bəs Türkiyə layihədən nə qazanacaq?

Əvvəla kəmərin tikintisinə dair xərcin böyük hissəsi “Qazprom”un üzərinə düşür. Şirkət nə az, nə çox 10 milyard dollardan yuxarı pul xərcləyəcək (layihənin ümumilikdə dəyəri 13 milyard dollardır). Çünki boru xəttinin dəniz qismi üçün inşaat və maliyyə işləri “Qazprom”a aid olacaq. “Türk Axını”nın 910 kilometri Qara dənizin altından keçir. Trakyadan Türkiyə torpaqlarına daxil olacaq xəttin uzunluğu isə 260 kilometrdir. Bu hissədə də tikinti işlərinin ortaq aparılması planlaşdırılır.

“Türk Axını” Ankaraya daha nə vəd edir? Türkiyə karbohidrogen ehtiyatlarının Avropaya ötürülməsində enerji mərkəzinə çevrilir. Bu məsələnin siyasi tərəfidir. İqtisadi tərəfinə gəlincə, rəsmi Ankara hazırkı şərtlərə nail olmaq üçün hansı manevrləri etmədi ki... Türkiyə layihəyə gec, nazlı şəkildə razılıq verməklə uzun müddət Rusiyaya minnət qoydu və bu ölkəyə lütf etdiyini nümayiş etdirdi. Halbuki belə bir layihəyə dünəndən razı idi. Rusiyanın bəxti o zaman açıldı ki, “Cənub axını” təxirə düşdü. Amma yenə də hər şey Türkiyənin lehinə oldu. Çünki Türkiyənin rus qazına ehtiyacı artmışdı.

Məlumdur ki, Türkiyədə qış çox sərt keçir. Rusiya Türkiyənin cəmi 2 bölgəsini qazla təmin edir. Ölkəyə mavi qazın 15 faizi İrandan, 12 faizə yaxını Azərbaycandan daxil olur. Qalan həcm maye qaz təchizatçıları arasında bölüşdürülür (Əlcəzair və Nigeriya). Türkiyə istehlak son illər kəskin artıb. 2004-2014-cü illərdə ölkədə qaz istehlakı 120 faiz artaraq 22,1 milyard kubmetrdən 48,6 milyard kubmetrə yüksəlib. Belə olduğu halda ucuz rus qazı türklərin dadına çatmış olacaq. Belə ki, Anlaşmaya əsasən, nəql olunacaq qazın 14 milyard kubmetri Türkiyəyə üçün nəzərdə tutulub. Bundan əlavə “Türk Axını” layihəsinin əsas şərtlərində biri “BOTAŞ” a endirimlərə gedilməsidir.

Başqa tərəfdən Türkiyə getdikcə Azərbaycan, Türkmənistan, İran üçün də qaz satışında tranzit ölkəyə çevrilir. Belə olduğu halda təchizatçılar arasında yaxın zamanlarda ciddi rəqabət başlayacaq.

Xatırladaq ki, bir müddət öncə Türkiyənin sabiq enerji və təbii sərvətlər naziri Taner Yıldız "Türk axını" qaz kəmərinin marşrutu müəyyən olunduqdan sonra onunla Trans-Anadolu qaz kəməri (TANAP) arasında sağlam rəqabətin başlayacağını açıq şəkildə vurğulamışdı. Bütün bunların fonunda isə Türkiyə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin açarı olacaq.

L.Əliyeva

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Açıq məkanlı loft - FOTO

28 İyun 2017 04:32

Pilot insanlara DƏHŞƏT yaşadır - "Qusma, baş gicəllənməsi..." – VİDEO

28 İyun 2017 04:03

"Facebook" istifadəçilərinin sayı 2 milyard nəfərə çatıb

28 İyun 2017 04:02

Putin Ermənistandakı qoşunları üzrə nümayəndə təyin etdi

28 İyun 2017 03:54

Astroloji proqnoz -

28 İyun 2017 03:41

Riz kamera qarşısında - FOTO

28 İyun 2017 03:32

ABŞ-da universitet bomba qoyulması barədə xəbər səbəbindən təxliyə edilib

28 İyun 2017 03:29

Dünyanın ən utancaq səyahətçisi - FOTO

28 İyun 2017 03:03

Polşa prezidenti: "Polkovnik Vəli bəy Yadigar II Dünya müharibəsində bizim azadlığımızı qoruyub"

28 İyun 2017 02:47

Qətər ərəb ölkələrinin tələblərini nəzərdən keçirməyə hazırdır

28 İyun 2017 02:37

"Azərbaycan Avropa ilə Asiyanı birləşdirən önəmli körpüdür" -

28 İyun 2017 02:37

Səudiyyə Ərəbistanının XİN rəhbəri: Səudiyyə Ərəbistanı və bir sıra ərəb ölkələrinin Qətərə qarşı irəli sürdüyü şərtlər üzrə danışıqlar olmayacaq

28 İyun 2017 02:36

Sidneydə möhtəşəm işıq festivalı - FOTO

28 İyun 2017 02:32

Andjey Duda: "Azərbaycan Polşanın Şərq siyasəti üçün çox önəmlidir"

28 İyun 2017 02:17

Türkiyə Suriyanın şimalında geniş hərbi əməliyyatlara hazırlaşır

28 İyun 2017 02:02

Avropa çempionatında finalçılar müəyyənləşdi

28 İyun 2017 01:58

“Qarabağ” seçim edəcək

28 İyun 2017 01:49

"Facebook" istifadəçilərinin sayı 2 milyarda çatıb

28 İyun 2017 01:43

Rusiya hərbçisi Ukrayna ordusuna əsir düşüb

28 İyun 2017 01:37

Mübariz İbrahimova həsr edilmiş animasiya hazırlanıb -

28 İyun 2017 01:34

Kəşfiyyat şefinin qətlində RUSİYA İZİ

28 İyun 2017 01:33

Təbiəti yenə qorumayaq? - FOTO

28 İyun 2017 01:32

Şəki yenidən öz qapılarını “İpək Yolu” Beynəlxalq Musiqi Festivalı iştirakçılarının üzünə açıb (FOTO)

28 İyun 2017 01:22

Angela Merkel dönər hazırladı -

28 İyun 2017 01:15

İlham Əliyev Varşavada Qarabağdan danışdı

28 İyun 2017 01:09

Xəzərdə boğulmaq təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas edilib

28 İyun 2017 00:47

Polşa prezidenti: "Azərbaycan mühüm tərəfdaşımızdır"

28 İyun 2017 00:44

Xəzərdə batan şəxs xilas edilib

28 İyun 2017 00:43

Tut yığmaq istədi, xəstəxanalıq oldu

28 İyun 2017 00:39

Azərbaycan güləşçiləri Avropa çempionatının ilk günündə bir dəst medal qazanıblar

28 İyun 2017 00:37

Andjey Duda: "Polşa və Azərbaycan öz regionlarında iqtisadi liderlərdir"

28 İyun 2017 00:37

Tayson Bakıya gələcək

28 İyun 2017 00:33

Çempionlar Liqasında mübarizəyə start verilib -

28 İyun 2017 00:28

Avropa kuboklarında 2017-2018 mövsümünə start verilib

28 İyun 2017 00:17

"Toyota" piyadanı vurub öldürdü

28 İyun 2017 00:09

Astroloji proqnoz - 28 iyun

28 İyun 2017 00:08

Dubayın əsl siması: o şəhər göründüyü kimi deyil - FOTO

28 İyun 2017 00:05

“Akdağ” məhv edildi

28 İyun 2017 00:05

Günün qoroskopu: əsəblərinizi cilovlayın

28 İyun 2017 00:05

Bir gecədə bağırsaq qurdlarından xilas olmaq istəyirsinizsə...

27 İyun 2017 23:57

"Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi Avropaya qazın çatdırılması üçün yeganə yeni mənbədir" -

27 İyun 2017 23:56

Türkiyədə terrorçular hərbi avtomobilə hücum ediblər

27 İyun 2017 23:55

Ocaqlara və pirlərə getmək nə vaxtdan günah sayılıb?

27 İyun 2017 23:52

Autizm dünyanın sonu deyil

27 İyun 2017 23:47

“Stress çarxları” həqiqətənmi, müalicəvidir? - Marketinqin yeni hiyləsi

27 İyun 2017 23:42

Bu 12 əlamət sizdə varsa, HƏKİMƏ MÜRACİƏT EDİN

27 İyun 2017 23:42

Məscidə piyada getməyin savabı nə qədərdir?

27 İyun 2017 23:42

Stalinin kokaindən istifadə etməsi təsdiqlənib - Arxivlər açıldıqca...

27 İyun 2017 23:42

Prezidentin şərəfinə ziyafət

27 İyun 2017 23:39

Samuxda qadın ağacdan yıxıldı

27 İyun 2017 23:37