Türkiyə Avropanın “açarını” ələ keçirir – TƏHLİL

Türkiyə Avropanın “açarını” ələ keçirir – TƏHLİL
11:38 17 Oktyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ekspert: "Türkiyə ona düşmən münasibət bəsləyən Avropanın qərarlarına əhəmiyyət vermir" (28 Aprel 2017 13:05)

Türkiyə ilə Rusiya ötən həftənin əvvəlində “Türk Axını” layihəsinin inşası ilə bağlı saziş imzaladılar. Məlum oldu ki, “Türk Axını” ilə bağlı inşaat işlərinə 2018-ci ildə start veriləcək. “Türk axını” Qara dənizdən keçməklə Türkiyə-Yunanıstan sərhədinə qədər qaz kəmərlərinin çəkilməsini nəzərdə tutur. Layihə çərçivəsində hər birinin gücü ildə 15,75 milyard kubmetr olan 4 kəmərin çəkilməsi, Rusiya qazının Türkiyə və Avropa bazarlarına çıxarılması üçün yeni marşrutun yaradılması planlaşdırılıb. İlk kəmərlə ötürüləcək qazın bütünlüklə Türkiyənin qaz tələbatına yönəldilməsi razılaşdırılıb. Layihənin ümumi dəyər 11,4 milyard avrodur. Boru xəttinin dəniz qismi üçün inşaat və maliyyə işləri “Qazprom”a aid olacaq. Xəttin Türkiyə torpaqlarına düşən hissəsində infrastruktur və qazın alınacağı terminal BOTAŞ tərəfindən tikiləcək.

Qeyd etdiyimiz kimi ilk kəmərlə ötürüləcək qazın bütünlüklə Türkiyənin qaz tələbatına yönəldilməsi razılaşdırılıb. İkinci mərhələdə kəmərlə qaz Cənubi Avropa ölkələrinə ötürüləcək. Üçüncü və dördüncü mərhələ ilə bağlı hələlik planlar bəlli deyil. Daha doğrusu, açıqlanmayıb. Buna görə də layihənin ötürücülük gücü 31,5 milyard kubmetr irəli sürülür. Hansı ki, 2014-cü ildə bu rəqəmin 63 milyard kubmetr olacağı deyilirdi.

Hazırda sual doğuran məqam Türkiyənin Ukraynanı dəstəkləyən Qərbi qarşısına alaraq layihəyə necə razılıq verməsidir. Əslində vəziyyəti dəyərləndirdiyimiz zaman “Türk Axını”nın ruslardan çox türklərə sərf etdiyini aydın görürük. Necə?

İndiki situasiyada Rusiyanın maraqları bəllidir. Artıq 10 ildir Ukrayna ilə münasibətlər kritik vəziyyətdədir. Baxmayaraq, Qərbə Ukrayna vasitəsilə qaz 60-65 milyard kubmetr qaz ötürür. Avropaya qaz satmaq üçün alternativ yollar axtarmağa məcburdur. Ukraynadan asılılığı aradan qaldırmaq üçün Rusiya paralel olaraq “Şimal Axını 2” layihəsini reallaşdırmağı nəzərdə tutur. Hansı ki, bu kəmər vasitəsiylə 55 milyard kubmetr qazın Almaniyaya Baltik dənizinin altından keçməklə ötürülməsi planlaşdırılır. Göründüyü kimi, Rusiyanın Avropaya qaz satmaqda yaxın gələcək üçün planları böyükdür. “Türk axını” ilə bağlı Ankarada imzalanan saziş Ukrayna üçün qaz nəqli sisteminin tabutunun qapağına vurulan son mıx oldu.

Bəs Türkiyə layihədən nə qazanacaq?

Əvvəla kəmərin tikintisinə dair xərcin böyük hissəsi “Qazprom”un üzərinə düşür. Şirkət nə az, nə çox 10 milyard dollardan yuxarı pul xərcləyəcək (layihənin ümumilikdə dəyəri 13 milyard dollardır). Çünki boru xəttinin dəniz qismi üçün inşaat və maliyyə işləri “Qazprom”a aid olacaq. “Türk Axını”nın 910 kilometri Qara dənizin altından keçir. Trakyadan Türkiyə torpaqlarına daxil olacaq xəttin uzunluğu isə 260 kilometrdir. Bu hissədə də tikinti işlərinin ortaq aparılması planlaşdırılır.

“Türk Axını” Ankaraya daha nə vəd edir? Türkiyə karbohidrogen ehtiyatlarının Avropaya ötürülməsində enerji mərkəzinə çevrilir. Bu məsələnin siyasi tərəfidir. İqtisadi tərəfinə gəlincə, rəsmi Ankara hazırkı şərtlərə nail olmaq üçün hansı manevrləri etmədi ki... Türkiyə layihəyə gec, nazlı şəkildə razılıq verməklə uzun müddət Rusiyaya minnət qoydu və bu ölkəyə lütf etdiyini nümayiş etdirdi. Halbuki belə bir layihəyə dünəndən razı idi. Rusiyanın bəxti o zaman açıldı ki, “Cənub axını” təxirə düşdü. Amma yenə də hər şey Türkiyənin lehinə oldu. Çünki Türkiyənin rus qazına ehtiyacı artmışdı.

Məlumdur ki, Türkiyədə qış çox sərt keçir. Rusiya Türkiyənin cəmi 2 bölgəsini qazla təmin edir. Ölkəyə mavi qazın 15 faizi İrandan, 12 faizə yaxını Azərbaycandan daxil olur. Qalan həcm maye qaz təchizatçıları arasında bölüşdürülür (Əlcəzair və Nigeriya). Türkiyə istehlak son illər kəskin artıb. 2004-2014-cü illərdə ölkədə qaz istehlakı 120 faiz artaraq 22,1 milyard kubmetrdən 48,6 milyard kubmetrə yüksəlib. Belə olduğu halda ucuz rus qazı türklərin dadına çatmış olacaq. Belə ki, Anlaşmaya əsasən, nəql olunacaq qazın 14 milyard kubmetri Türkiyəyə üçün nəzərdə tutulub. Bundan əlavə “Türk Axını” layihəsinin əsas şərtlərində biri “BOTAŞ” a endirimlərə gedilməsidir.

Başqa tərəfdən Türkiyə getdikcə Azərbaycan, Türkmənistan, İran üçün də qaz satışında tranzit ölkəyə çevrilir. Belə olduğu halda təchizatçılar arasında yaxın zamanlarda ciddi rəqabət başlayacaq.

Xatırladaq ki, bir müddət öncə Türkiyənin sabiq enerji və təbii sərvətlər naziri Taner Yıldız "Türk axını" qaz kəmərinin marşrutu müəyyən olunduqdan sonra onunla Trans-Anadolu qaz kəməri (TANAP) arasında sağlam rəqabətin başlayacağını açıq şəkildə vurğulamışdı. Bütün bunların fonunda isə Türkiyə Avropanın enerji təhlükəsizliyinin açarı olacaq.

L.Əliyeva

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Azərbaycanlı müğənninin şokoladından qurd çıxdı - VİDEO

24 May 2017 17:42

Azərbaycan diaspor rəhbəri İzmirdə bələdiyyə sədri ilə görüşüb

24 May 2017 17:42

Monteneqro bu tarixdə NATO-nun rəsmi üzvü olacaq - Kremlə ŞOK XƏBƏR

24 May 2017 17:38

Azərbaycan millisinin üzvü "Fənərbağça"ya transfer edildi

24 May 2017 17:37

Sankt-Peterburqda metro stansiyası bağlanıb

24 May 2017 17:36

Yığmamız Avropa çempionatının hazırlığına başlayır

24 May 2017 17:36

Analitiklər istehlak robotları bazarının həcminin 5 qat artımını proqnozlaşdırırlar

24 May 2017 17:35

Proqram təminatında aşkar edilmiş boşluqların sayı 30% yüksəlib

24 May 2017 17:35

“Diplom haqqında arayış” elektron xidməti yeniləndi

24 May 2017 17:35

Əsədin qırıcıları ABŞ-ın bombaladığı hərbi bazaya döndü - FOTOLAR

24 May 2017 17:33

Əl-ələ gəzən prezidentlər və Trampa əks-hücum - MARAQLI ANLAR FOTO/VİDEODA

24 May 2017 17:33

Öldürdüyü şəxsin cəsədini 170 hissəyə ayıran qatilin başını bankada saxlayırlar - FOTO

24 May 2017 17:32

Baş Prokurorluqda Avropa Komissiyası ilə birgə tədbir keçirilib

24 May 2017 17:32

Götzenin qardaşı "Bavariya"yla müqavilə bağladı - RƏSMİ

24 May 2017 17:27

İnstagram-dan daha bir YENİLİK

24 May 2017 17:27

Elnarə Abdullayeva peşman olub: "Nə oldu qudurdun?!"

24 May 2017 17:24

Müharibələrin 10 ən qorxunc tablosu - FOTOLAR

24 May 2017 17:23

Ərəbcə danışan şəxs Atatürkün heykəlinə balta ilə hücum çəkdi

24 May 2017 17:22

Natiq Əliyevdən neftin qiyməti ilə bağlı AÇIQLAMA

24 May 2017 17:22

“Cəlal baba”nın həyat yoldaşı sevgilisi ilə

24 May 2017 17:21

Dahi bəstəkarların heyrətamiz həyat hekayələri – FOTOLAR

24 May 2017 17:18

​Kino çox vacibdir, cənablar!

24 May 2017 17:18

Azerbaijan Fashion Awards mükafatladırılma mərasimi keçiriləcək

24 May 2017 17:17

Messinin 21 aylıq həbs cəzası qüvvədə qaldı - SON DURUM

24 May 2017 17:17

Sabaha olan məzənnə AÇIQLANDI

24 May 2017 17:16

Siyasi ekspert: Əldə edilən uğur və qələbələrimiz növbəti zəfərlərə doğru açılan tramplinlərdir

24 May 2017 17:15

Papa ilə Melaniyanın dialoqu: "Trampa yeməyə nə verirsən?" - VİDEO

24 May 2017 17:13

İncəsənət xadimlərinə 776 min manat verilib

24 May 2017 17:12

Manatın sabaha MƏZƏNNƏSİ

24 May 2017 17:12

OPEC Vyana anlaşmasını 9 ay uzadılmasını təklif edir

24 May 2017 17:12

Zaman Fuad Poladovu belə dəyişdi - FOTO

24 May 2017 17:12

Bakı bulvarında faciə: dənizdən çıxarıb dəlixanaya apardılar

24 May 2017 17:09

Mayın 25-nə manatın məzənnəsi

24 May 2017 17:08

Mançesterin mərkəzində yaşayış kompleksindəki insanlar təxliyyə olunurlar

24 May 2017 17:07

"Ayrılmaq çox çətin olacaq"

24 May 2017 17:05

"Dağlıq Qarabağ münaqişəsində Azərbaycanın mövqeyi tam ədalətlidir" - Kuznetsov - VİDEO - FOTO

24 May 2017 17:05

Evlilik verilişində ƏLBƏYAXA DAVA - GÖRÜNTÜLƏR İLK DƏFƏ YAYILDI

24 May 2017 17:04

Avropa ölkələri belə ələ keçirilir: Merkeldən SON HƏMLƏ

24 May 2017 17:03

Lionel Messi 1 il 9 ay müddətinə həbs edildi

24 May 2017 17:03

“Pətək” İB “Ətrafımıza faydalı olaq” aksiya-müsabiqəsinin qaliblərini mükafatlandırıb

24 May 2017 17:02

Avtomobil hansı hallarda evakuatorla aparıla bilər?

24 May 2017 16:59

İSLAMİADA: Azərbaycanın yeni standartları və Bakıdan başlanan həmrəylik

24 May 2017 16:58

Azərbaycanda cərimələrin miqdarı artırılacaq?

24 May 2017 16:57

Messinin azadlıqdan məhrum edilmə cəzası təsdiqləndi

24 May 2017 16:57

Azərbaycanda müxalifət partiyası qurultayına YAP-ı dəvət edib

24 May 2017 16:57

Liviya sahillərində gəmi batdı: 20 ölü

24 May 2017 16:53

Azərbaycan Beynəlxalq Bankı nağdsız əməliyyat dövriyyəsi ən yüksək olan bankdır

24 May 2017 16:50

"Facebook"-dan daha bir

24 May 2017 16:48

Nyu-Yorkda keçirilən Türk Günü yürüşündə Azərbaycan diasporu da iştirak edib

24 May 2017 16:47

Ayaq göbələyindən bu üsulla xilas olun

24 May 2017 16:44