Mosul əməliyyatı - yeni İraqın qurulması üçün ilk mərhələ

Mosul əməliyyatı - yeni İraqın qurulması üçün ilk mərhələ
15:47 17 Oktyabr 2016
119 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

​İŞİD liderləri çılpaq yaxalandı (25 Aprel 2017 18:21)
İŞİD komandiri qadın paltarında yaxalandı - REAL GÖRÜNTÜ (25 Aprel 2017 17:04)
Hava zərbələri nəticəsində ölən 112 nəfərin meyiti aşkarlandı - Mosulda (27 Mart 2017 20:29)

Bakı. 17 oktyabr. REPORT.AZ/ İki il dörd ay yeddi gündən sonra İraqın Mosul əyalətinin terrorçu İŞİD qruplaşmasından azad edilməsi istiqamətində əməliyyat başlayıb. Bunu İraqın baş naziri Heydər əl-İbadi rəsmən elan edib.
Əməliyyat oktyabrın 17-də gecə saatlarında start götürüb. Məlumata görə, əməliyyat eyni vaxtda 3 istiqamətdən aparılır: Mosulun şərqindən, Hazer cəbhəsindən İraqın şimalındakı kürd muxtariyyətinin silahlı dəstəsi (peşmərgə), bölgənin cənubundan Güver və Geyyara cəbhələrindən isə İraq ordusu hərəkət edir.
Oktyabrın 16-dan isə koalisiya qüvvələrinə aid döyüş təyyarələri İŞİD-in mövqelərini bombalayır. Terrorçular isə ərazini görünməz hala salmaq məqsədi ilə xəndəklərə doldurduqları xam nefti yandırıblar.
Əməliyyatın ilk hədəfi Mosul əyalətinin Hamdani və Karakuş rayonlarının terrorçulardan təmizlənməsidir.
Əl-İbadi əməliyyatın başlaması ilə bağlı televiziyadakı müraciətində Mosul sakinlərindən dəstək istəyib, amma şimaldakı muxtariyyətin silahlıları, Başikada Türkiyənin təlim verdiyi Ninova mühafizə dəstəsi və İranın dəstəklədiyi "Haşdi Şabi" silahlılarından söz açmayıb.
Bununla belə, kürd silahlıları Mosulun mərkəzinə 10 km, Ninova mühafizə dəstəsi isə 2 km-ə qədər yaxınlaşacaq. Şəhərin mərkəzinə isə İraq ordusu və polisinin girməsi nəzərdə tutulub.
Məlumata görə, İraqın ikinci böyük şəhərinin terrorçulardan təmizlənməsi əməliyyatında 30 mindən çox hərbçi iştirak edir.
Əsasən türkmən, ərəb və kürdlərin yaşadığı bu əyalətə İŞİD 2014-cü il iyunun 4-də hücum edib və həmin ayın 10-da Mosulu ələ keçirib. Əyalətin 6 gün ərzində terrorçuların nəzarəti altına keçməsini İraq ordusunun əyalət uğrunda döyüşməməsi ilə əlaqələndirirlər. Hətta İŞİD-in Mosuldakı banklardan yüz milyonlarla dolları, İraq əsgərlərinin qoyub qaçdığı silah-sursat və texnikanı mənimsədiyi haqda da xəbərlər yayılmışdı. Başqa sözlə, İŞİD Mosulu ələ keçirdikdən sonra həm silah, həm də maliyyə cəhətdən gücləndi. Bundan başqa, əyalətin neft quyuları da qruplaşmanın nəzarətinə keçdi.
İŞİD-in Mosulu ələ keçirilməsi həm də İraq hökuməti, ordusu, generalları arasında intriqanın olduğunu göstərdi. Elə ona görə də bu vəziyyət o zamankı baş nazir Nuri ək-Malikinin istefası ilə nəticələndi.
Düzdür, bu, İraqda baş verənlərin görünən tərəflərindən bir epizoddur.
İraq hökuməti və koalisiya qüvvələri ilyarımdan çoxdur bu bölgənin azad edilməsi istiqamətində hazırlıq görür. Bu il ərzində əməliyyat iki dəfə - yaz və yayda təxirə salınıb.
Mosuldakı İraq ordusunun 3 diviziyası ABŞ-ın müasir silahları ilə silahlandırılmışdı və texnikası ilə təmin olunmuşdu. Onlar 120 mm-lik "M1129 Stryker" minaatanlar, azı 700 "Humvee" zirehli maşınlarla təmin edilmişdi və s. Bütün bu texnikalar o zaman sözün əsl mənasında İŞİD-ə qalmışdı...
Mosulun azad edilməsinə İŞİD-ə qarşı mübarizə aparan, yaxud da apardığını bildirən bütün dövlətlər razılıq verib. Bu baxımdan Mosulun yaxın günlərdə terrorçulardan təmizlənəcəyi istisna edilmir. Bu əməliyyat yalnız terrorçuları dünya və ya bölgədəki güclərdən biri dəstəklədiyi halda pozula bilər. Hələlik hər hansı ölkənin belə bir istəkdə olması hiss edilmir.
Mosulun terrorçular tərəfindən ələ keçirilməsi İŞİD-in nüfuzunun artmasına təsir etmişdi. Əyalətin azad olunması isə təkcə İraqın deyil, Suriyanın da taleyinə təsir göstərə bilər. Mosul əməliyyatını Suriya və İraqda terrorçulara qarşı mübarizə apardığını elan edən 60-dan artıq dövlətin həm gücünün, həm də münasibətinin göstəricisi də saymaq olar. Mosulun azad edilməsi İraqın gələcəyini müəyyənləşdirəcək. Bu baxımdan əsas terrorçulardan azad olunmuş Mosulun sonrakı teleyidir. Başqa sözlə, bu əyalətə kim nəzarət edəcək? İraqın şimalındakı kürd muxtariyyəti, yoxsa Bağdaddakı hökumət? Mosuldakı etniklərin milli haqları necə təmin ediləcək? İslam daxilində sünni-şiə qarşıdurmasını istəməyənlərin istəklərinin əleyhinə əyalətdə yaradılan dini ayrıseçkilik problemi necə həll ediləcək?
Bu baxımdan İraqın qonşu dövlətləri olan Türkiyə və İran hiss ediləcək şəkildə görtünməsələr, yaxud adları az çəkilsə də, Mosulun terrorçulardan təmizlənməsi əməliyyatının fəal iştirakçılarından sayılırlar. Türkiyənin İraqda varlığını Bağdad hökuməti istəmədiyini dəfələlə bəyan edib. Elə rəsmi Tehran da bu mövqeyi dəstəkləyir.
Ancaq Türkiyə Lozanna və Ankara müqavilələrinə əsasən İraqda olduğunu bəyan edir. Həmin beynəlxalq anlaşmalara görə, Mosul və Kərkükdə "ilhaq, istiqlal və ya hər hansı bir idarəetmə formasının yaranması elan edilərsə, o zaman Türkiyə bu qərarların qəbul edilməsində söz haqqına sahibdir".
Digər tərəfdən isə İraqın ərazi bütövlüyü çoxdan pozulub. 30 ildən artıqdır Türkiyənin ərazi bütövlüyünə qənim kəsilən terrorçu PKK qruplaşması bu ölkə ərazisində yerləşib. Onlar İraqın keçmiş prezidenti Səddam Hüseynin hakimiyyəti illərindən ta keçmiş baş nazir Nuri əl-Malikinin və indiki hökumət başçısı Heydər əl-İbadinin dövrünədək eyni formada fəaliyyət göstərirlər.
Rəsmi Ankara İraq və Suriyanın ərazi bütövlüyü mövqeyindən çıxış etdiyini bildirməklə yanaşı, qonşu dövlətlərdə mərkəzi hakimiyyətin zəifliyi və ya ölkə ərazisinə tam nəzarət edə bilməməsi səbəbindən həmin terrorçu qruplaşmaya qarşı mübarizə aparırlar. Yaxud bölgəyə aidiyyəti olmayanlar İraq və Suriya ərazilərində antiterror əməliyyatı həyata keçirdiklərini bəyan etdikləri halda, Türkiyə dövlətinin varlığını təhdid edənlərin fəaliyyətinə seyirçi qala bilərmi?! Təbii ki, yox.
Məlumatlara əsasən, İran İnqilab Keşikçiləri Qvardiyasının xarici qolu sayılan "Qüds"ün silahlılar İraq və Suriya ərazisindədir. İraqda ümumilikdə İranın 7 hərbi kəşfiyyat idarəsi heç bir qanuna əməl etmədən fəaliyyət göstərməkdədir. ABŞ, Böyük Britaniya, Fransa, Rusiya və başqalarının adlarını çəkməyə ehtiyac duymuruq.
Türkiyənin İraqda cəmi 2 min hərbçisi var. Onlar da Mosula yaxın Başika bölgəsində yerləşib və terrorçulara qarşı təlim verməklə məşğul olurlar.
Türkiyə ilk növbədə İraqdakı türkmənlərin milli haqlarının təmin olunmasında maraqlıdır. Bu da onun heç şübhəsiz təbii istəyidir. Çünki türkmənlər illər uzunudur Bağdaddan yürüdülən siyasət nəticəsində assimlyasiyaya məruz qalır.
İranın marağı ikinci şiə dövlətinin mövcudluğunu qorumaq və daha çox öz təsiri altına salmaqdır. Səddam Hüseyn devrildikdən sonra İraq hökumətində baş nazir şiə, prezident isə sünni, daha doğrusu, kürddür. Hakimiyyətin belə bölgüsü bir qədər Livanı xatırladır. Orada hökumət müsəlmanlardan, prezidenti isə xristianlardan formalaşır. Hökumətdə şiələrə də pay verilir.
Livanda baş verənlər bu bölgünün heç uğurlu olmadığını sübut edib. Bu baxımdan son 13 ildə İraqda da hakimiyyətin şiə və kürdlər arasında bölünməsinin uğurlu olmadığı təsdiqlənməkdədir.
Kürdlər də istəklərini gizlətmir. Onlar Kərkük və Mosul da daxil olmaqla İraqın şimalında müstəqil dövlət qurmaq istəyirlər. Onların bu istəklərinin gerçəkləşməsi isə daha çox İran və Türkiyədən asılıdır. Bu etnik qrupun adından fəaliyyət göstərən terrorçular isə ərazi bütövlüklərini parçalamaq məqsədi ilə Türkiyə və İran ərazisində çeşidli terror aktları törədirlər.
Bir haşiyə: İraqın hazırkı prezidenti kürd etnik qrupunun təmsilçisi Fuad Məsumdur. O, 2014-cü ilin yayında baş nazir postuna Heydər əl-İbadinin namizədliyini irəli sürmüşdü. Onda ABŞ prezidenti Barak Obama onun namizədliyinin doğru olduğunu bəyan etdi və ölkənin siyasi liderlərini birgə işləməyə çağırdı. Əl-İbadiyə İraqı problemlərdən qurtaracaq əsas fiqur kimi baxırdılar. O, İŞİD Mosulu tutduqdan iki ay sonra - 2014-cü il avqustun 10-dan baş nazir olub. Həmin il sentyabrın 8-dən isə vəzifəsinin icrasına başlayıb. Xatırladaq ki, o, 1952-ci ildə Bağdadda anadan olub. Uzun illər Böyük Britaniyada siyasi mühacir kimi yaşayıb. Hələ 15 yaşında İraqdakı şiələrin hüquqlarının müdafiəsinə qalxan partiyaya qoşulub.
Bağdadda elektrik mühəndisi kimi təhsil almış İbadi 1970-cı ildə Britaniyaya gedib. Mançester Universitetində doktorluq müdafiə edib. O, Birləşmiş Krallıqda Səddam Hüseynin ən radikal tənqidçiləri arasında olub. S.Hüseyn hakimiyyətinə qarşı mübarizə aparan partiyalardan birinin fəalı olub. 1982-ci ildə BƏƏS onun 2 qardaşını edam edib, üçüncü qardaşını isə 10 illik həbsə atıb. 1983-cü ildə onu İraq vətəndaşlığından da məhrum ediblər. Onun atası mühacirətdə dünyasını dəyişib və Londonda dəfn olunub...
Əl-İbadinin ömür yolunu ona görə xatırlatdıq ki, o, qərbin və İranın razılığı ilə İraqın baş naziridir. İraqın gələcəyində isə əsas rolu britaniyayönümlü siyasətin həll edəcəyi ehtimalı böyükdür. Başqa sözlə, İraqda məsələ elə həll ediləcək ki, orada münaqişənin yenidən alovlanması üçün mövzu qalsın.
Beləliklə, Mosulun azad edilməsi ilə iş başa çatmır. Bu, yeni İraqın qurulması üçün birinci mərhələ də sayıla bilər.










RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Rostropoviç festivalı başa çatdı

27 Aprel 2017 22:59

Bu müsəlman ölkəsində fahişəlik qanunidir - 12 yaşli qizlar… - ŞOK FAKTLAR - FOTOLAR

27 Aprel 2017 22:58

Mariya Zaxarova azərbaycanlı jurnalistləri təhqir etdi –

27 Aprel 2017 22:58

Mariya Zaxarovadan Azərbaycan jurnalistlərinə qarşı qeyri-adekvat davranış

27 Aprel 2017 22:54

2 yaşından siqaret çəkən uşağın indiki halı hər kəsi təəccübləndirdi - FOTO

27 Aprel 2017 22:38

Bakıda ruhi əsəb dispanserində iki xəstə ölüb

27 Aprel 2017 22:37

Türkiyədə referendumun nəticələri təsdiqləndi -

27 Aprel 2017 22:37

Türkiyədə referendumun nəticələri təsdiqləndi

27 Aprel 2017 22:34

Bakıda motosikletlə vurularaq öldürülən piyadanın şəxsiyyəti müəyyənləşib

27 Aprel 2017 22:27

Tvitter xəstəliyi, “sındırılan” prezident və xalq düşmənləri - Trampın YÜZ GÜNÜ

27 Aprel 2017 22:23

Serj Sarkisyandan müharibə mesajı:

27 Aprel 2017 22:17

“Su festivalı” Qəbələdə

27 Aprel 2017 22:14

Almaniyada silahlı şəxs polisə hücum edib

27 Aprel 2017 21:49

"Moskva Türkiyənin kürdlərə zərbə endirməsindən narahatdır" -

27 Aprel 2017 21:46

Dərisinə görə utanan tibb bacısı İnstaqramda ulduza çevrildi - FOTO

27 Aprel 2017 21:38

Yusif Həsənov: "İlk mövsümdə ikinci yeri tutmaq pis nəticə sayılmamalıdır"

27 Aprel 2017 21:32

Bakı-2017:

27 Aprel 2017 21:27

Daşkəsəndə mənşəyi məlum olmayan heyvan əti aşkarlandı - FOTOLAR

27 Aprel 2017 21:13

Bitlisdə hərbçilərə qadın PKK-çılar hücum edibmiş

27 Aprel 2017 21:04

Yaşın nə fərqi var ki?! 77 yaşlı aktyor gənc sevgilisi ilə bu vəziyyətdə göründü – FOTOLAR

27 Aprel 2017 21:03

Döyməli gəlinlər - FOTOLAR

27 Aprel 2017 21:03

DİN-in polis veteranları cinayətkarlıqla mübarizədə fəallıq göstərirlər

27 Aprel 2017 21:02

Baş nazirin evi qarət edildi

27 Aprel 2017 20:57

İslamiada: Basketbol yığmamızın heyəti açıqlandı

27 Aprel 2017 20:48

Azərbaycanda ilk dəfə tamaşa işarət dili ilə tərcümə olunacaq

27 Aprel 2017 20:47

Ruslan Abışov “Bakı Marafonu 2017”yə qatılacaq

27 Aprel 2017 20:37

Bu ölkədə fahişəlik qanunidir –

27 Aprel 2017 20:34

Gəncədə həyat yoldaşını döyərək xəstəxanalıq edən şəxs saxlanılıb

27 Aprel 2017 20:32

Bu ilin I rübündə istehlakçılara 57 mln. kubmetr həcmində su verilib

27 Aprel 2017 20:27

TRT Radioları 90 illik yubileyini 90 saatlıq canlı yayımla qeyd edəcək

27 Aprel 2017 20:22

Baş nazirin evin qarət olundu

27 Aprel 2017 20:19

Dostları Ədalət Şükürovun ad günündə

27 Aprel 2017 20:15

“Nezavisimaya qazeta”: Qarabağ alovu müasir Rusiya üçün dərs olmalıdır

27 Aprel 2017 20:13

Mir Cəlal Paşayevin İçərişəhərdə yaşadığı məkan istifadəyə verilib

27 Aprel 2017 20:07

Moskvanın müharibə SSENARİLƏRİ, Qarabağ üçün SABAH... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

27 Aprel 2017 20:03

Komitə rəsmisi: "Dünyada uzun illərdir məqsədyönlü şəkildə islamofobiya hökm sürür"

27 Aprel 2017 20:02

“Birincilər”in bombardiri bəlli oldu

27 Aprel 2017 19:59

Qəbələdə "Su festivalı" keçirilib

27 Aprel 2017 19:57

Ağdaşda süni balıq gölü sakinlər tərəfindən dağıdılıb

27 Aprel 2017 19:57

Berlində həyəcanlı dəqiqələr:

27 Aprel 2017 19:55

Kim yeni bikinisi ilə - FOTO

27 Aprel 2017 19:54

Ermənistanda vəkillər həmkarlarını döyüblər

27 Aprel 2017 19:52

Bu il Xəzərin Azərbaycan sahillərində 21 çimərlik yaradılacaq

27 Aprel 2017 19:43

“İS(S)İ 2015: İqtisadiyyatın liberallıq potensialı” kitabının təqdimatı keçirilib

27 Aprel 2017 19:42

"Qalatasaray"a cəza: azerkeşsiz oynayacaq

27 Aprel 2017 19:39

Naxçıvanda təlim keçirilir

27 Aprel 2017 19:33

Şimali Koreyadan qurtulmaq istəyənlər bizə sığınsın -

27 Aprel 2017 19:32

"Kara Sevda"ın Nihalından ilginc addım: Dodağına "K" döydürdü

27 Aprel 2017 19:29

"Naftoqaz"ın Rusiyanın "Qazprom" şirkətinə borcu 37 mlrd. dollara çatıb

27 Aprel 2017 19:27

Bakı ermənisi Sülh Platformasının ofisinə baş çəkdi - FOTO

27 Aprel 2017 19:24