Oxu, lütfən, Allah eşqinə, oxu...

Oxu, lütfən, Allah eşqinə, oxu...
22:05 17 Oktyabr 2016
195 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ta qədimdən ədəbiyyatla həşir-nəşir olanlar haqqında iki fikir var: həyatdangəlmə, kitabdangəlmə.

Bu bölgüyə görə kitabdangəlmələrə oxuduqlarının təsiriylə yazanlar, xalis istedadı olmayanlar aid edilir.
Həyatdangəlmələr isə xalis istedadı olanlardı.

A.Şopenhauer "Oxumaq, yazmaq və yaşamaq haqqında" əsərində maraqlı məsələyə toxunur: "Kitab oxumaq bizi düşünmək adlı həzzdən məhrum edir". Müəllif bir az da dərinə gedir: "Oxumaq adamı kütləşdirir. Kiminsə kitabını oxuyarkən bizim beynimiz həmin kitabı yazan müəllifin oyun meydançasına çevirilir. İnsan hər şey haqqında özü düşünüb qərar verməlidir.

Başqasının kitabını oxumaq - öz başın ola-ola başqasının başı ilə düşünmək cəhdinə bənzəyir..."

Biz oxuyarkən müəllifin yazdığını yox, oxuya-oxuya qavradığımızı həzm edirik. Belə də demək olar, müəllif öyrətmir, xatırladır. Gözlə qəbul etdiyimiz informasiya müəllifin yazdıqlarıdı, amma beynin görmə payında yaranan mənanın müəllifi şəxsən özümüz. Deməli, mətnin iki müəllifi var: mətni yazan və oxucu.

Ədəbiyyat dünyanı yenidən dərketmə sənətidi - dünyanı yenidən oxumaq.
Müəllifin verdiyi informasiya bizə dərketmə prosesində vasitəçi olur.
Kitabdangələnlərdə bol informasiya qəbulundan sonra şəxsi dərketmə prosesi dayanır, dünya oxuduqlarıyla çərçivələnir və düşüncə istehsalı şəxsilikdən çıxır, daha sadə dillə desək, dərketmə oxuduqlarının emalıyla yox, birbaşa ötürülməsiylə nəticələnir...

Düşüncə valı birbaşa içində olduğumuz proseslərdən qazandığımız bilgi xəzinəsinə çata bilmir, qazanılmışlar mütəmadi bilgi qəbulunun təsiriylə həmişə altda qalır və zamanla oksidləşir. 

Ədəbiyyat - nəzəri sənət deyil. Nəzəri bilgiləri bol olanların yaratdıqları yuxarıda qeyd etdiyim kimi, birbaşa informasiya ötürülməsidir, həzm edilməmiş informasiya emalı. 
Məlumdu ki, yeni söz yoxdu - fərqli ifadə tərzi var.

Bilgi sözün fərqli ifadə formasına xidmət eləyir. Bütün sözlər yaradılışda - fitrətdə var. Bilgi xatırladır və söz şəxsin qavrama ölçülərinə görə ifadə edilir. Daimi mütaliə düşüncəyə - bilginin qavranmasına vaxt qoymur. Nəticədə əvvəldən var olan sözün fərqli ifadə tərzi aldığın bilginin başqa formasında çatdırılır, həzm edilmədən. Bu, şəxsin öz emalı yox, qazanılmış informasiyanın ötürülmə prosesidi. 

Xalis istedad bilginin həzmindən sonrakı ifadə formasıdı.
Yenidən dərketmə prosesi deyəndə yaşananlar, görünənlər, eşidilənlər haqqında informasiyanın həzmi nəzərdə tutulur, yəni əvvəldən var olan bilgilərlə qazanılmışların reaksiyasından törəyən ifadə. Bu mənada ədəbiyyat həyatdangələnlərin (xalis istedadlılar) dərketmə sənətidi. 

Mütaliə var olan bilginin daima yenilənməsi (refresh, obnovit, güncəllənmə) üçün mütləq-əl-vacib!
Mütaliəsiz xatırlamaq mümkün deyil. Düşüncə valı var olanı emal edir və müəyyən müddətdən sonra boşluqda fırlanır. Əvvəldən var olan söz qazanılmışlara damcı-damcı qatmaq üçün istifadə edilərsə,  bu reaksiyadan sənətin özü alınacaq. Birbaşa xalisdən istifadə, var olanın əmilməsi tükənməylə nəticələnir. 
Mütaliənin faydalılığı qazanılmışları xalisin üstünə yox, altına yığmaqdır.

Ömər Xəyyam
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Britaniyanın azərbaycanlı jurnalisti: "Qarabağın qaytarılmasını istəyən çox sayda erməni var" - MÜSAHİBƏ

21 Avqust 2017 18:03

Göygöldə abadlıq-quruculuq işlərinin davam etdirilməsi və çoxmənzilli binaların əsaslı təmirinə 1 milyon manat ayrılıb

21 Avqust 2017 18:02

Rövnəq Abdullayev: “SOCAR növbəti illərdə təbii qaz hasilatını artıracaq”

21 Avqust 2017 18:02

Mazolu bir gündə sağaldan

21 Avqust 2017 17:59

Samir Nəsri "Mançester Siti"dən "Antalyaspor"a keçib

21 Avqust 2017 17:57

FHN suda boğulan şəxsi xilas etdi

21 Avqust 2017 17:54

Röya Qazaxstanda belə çıxış etdi - FOTO/VİDEO

21 Avqust 2017 17:53

"Neftçi"dən antirekord

21 Avqust 2017 17:49

Rasim Əliyevin ölümündə təqsirləndirilən şəxslərin şikayəti üzrə məhkəmənin vaxtı açıqlanıb

21 Avqust 2017 17:47

Türkiyə prezidenti Cövdət Sunayın Azərbyacan səfəri - NADİR GÖRÜNTÜLƏR - VİDEO

21 Avqust 2017 17:43

Universitetlərin boş qalan yerlərinə nəticələr bu gün açıqlanacaq

21 Avqust 2017 17:39

Dələduz müəlliməyə hökm oxundu

21 Avqust 2017 17:38

"Neftçi" Elşən Əhmədova tapşırıldı

21 Avqust 2017 17:38

Hansı əməliyyat sisteminin istifadəçiləri antivirus proqram təminatı quraşdırmır?

21 Avqust 2017 17:35

Azərbaycanın ən gözəl qızı gözəlliyi ilə heyran etdi...

21 Avqust 2017 17:32

Yəhudilərdə varislik niyə ana xətti ilə ötürülür? - Yəhudi olmayan ana uşağını...

21 Avqust 2017 17:28

Bakı-Astana reysini yerinə yetirən təyyarə geri dönməli olub

21 Avqust 2017 17:27

Bakıda dələduzluqda təqsirləndirilən müəllimə hökm oxunub

21 Avqust 2017 17:27

Ukrayna Futbol Federasiyası Pyerluici Kollina ilə əməkdaşlığa son verib

21 Avqust 2017 17:22

“Azərbaycan torpaqları işğal altında qaldıqca...” - İrəvana XƏBƏRDARLIQ

21 Avqust 2017 17:18

Sabaha olan məzənnə

21 Avqust 2017 17:18

Müəllimlərin dərs bölgüsündə YENİLİK

21 Avqust 2017 17:09

Dolların sabaha MƏZƏNNƏSİ

21 Avqust 2017 17:08

"Barselona" almanlara 100 milyon avro verəcək + 30 milyon bonus

21 Avqust 2017 17:07

"Qalatasaray"lı futbolçunu "meymun" adlandırdı - Üzr istədi...

21 Avqust 2017 17:07

"Azərbaycan əhalisi hər il yüz min nəfər artır"

21 Avqust 2017 17:07

"Neftçi"nin "Kəpəz"lə oyun üçün baş məşqçisi açıqlanıb

21 Avqust 2017 17:02

Livan DİN: "Avstraliyadan BƏƏ-yə uçan təyyarədə terror aktının qarşısını alıb"

21 Avqust 2017 17:02

"Azərbaycanda xalça fabriklərinin sayı 30-a çatacaq"

21 Avqust 2017 17:02

"Total" şirkəti "Maersk Oil"u 7,45 mlrd. dollara alıb

21 Avqust 2017 16:57

Gözəllik salonlarında HEPATİT təhlükəsi var

21 Avqust 2017 16:55

İt dişlədiyi üçün ölən 5 yaşlı Zeynəbin həkimi cəzalandırıldı - ARAŞDIRMA BAŞLAYIB

21 Avqust 2017 16:54

Bu payız modapərəstləri təbiət rəngləri ilə bəzəyəcək – FOTO

21 Avqust 2017 16:48

İnyesta "Barselona"nı tərk etmək istəyir

21 Avqust 2017 16:47

Rusiya xarici işlər nazirinin müavini ABŞ-a səfir təyin olunub

21 Avqust 2017 16:47

66 yaşlı məşhur aktyor gənc qızla öpüşərkən GÖRÜNTÜLƏNDİ

21 Avqust 2017 16:44

Firuddin Qurbansoy getdi...

21 Avqust 2017 16:44

Poroşenko: “Rusiya ilə müharibə təkcə qoşunların gəlməsi deyil...”

21 Avqust 2017 16:43

Türkiyə Silahlı Qüvvələri Baş Qərargahının rəisi İrana səfər edəcək

21 Avqust 2017 16:42

"Neftçi"ni növbəti oyuna kim çıxaracaq? - ÖZƏL

21 Avqust 2017 16:37

Prezident İlham Əliyev: "Azərbaycan beynəlxalq arenada çox ləyaqətli ölkə kimi tanınır"

21 Avqust 2017 16:32

Azərbaycanın daha bir cüdoçusu Universiadada medal qazanıb

21 Avqust 2017 16:32

"“Azərbaycan beynəlxalq arenada çox ləyaqətli ölkə kimi tanınır"

21 Avqust 2017 16:29

Rusiyada dəhşətli YANĞIN - VİDEO

21 Avqust 2017 16:28

Millimizin mərhum baş məşqçisini qovan hakim "Qarabağ"ın oyununda - VİDEO

21 Avqust 2017 16:27

"Xutor" hər an yana bilər: "Biz burada yaşaya bilmirik" - FOTOLAR

21 Avqust 2017 16:23

Tatarıstan Prezidenti “STAR” zavodunda olub

21 Avqust 2017 16:22

“Şəmkir Aqroparkı”nda beynəlxalq konfrans keçirilib

21 Avqust 2017 16:22

Tellur "Qəbələ"nin tarixinə necə düşdü?

21 Avqust 2017 16:17

Elarizin İstanbuldakı 3 otaqlı evi

21 Avqust 2017 16:17