Oxu, lütfən, Allah eşqinə, oxu...

Oxu, lütfən, Allah eşqinə, oxu...
22:05 17 Oktyabr 2016
195 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ta qədimdən ədəbiyyatla həşir-nəşir olanlar haqqında iki fikir var: həyatdangəlmə, kitabdangəlmə.

Bu bölgüyə görə kitabdangəlmələrə oxuduqlarının təsiriylə yazanlar, xalis istedadı olmayanlar aid edilir.
Həyatdangəlmələr isə xalis istedadı olanlardı.

A.Şopenhauer "Oxumaq, yazmaq və yaşamaq haqqında" əsərində maraqlı məsələyə toxunur: "Kitab oxumaq bizi düşünmək adlı həzzdən məhrum edir". Müəllif bir az da dərinə gedir: "Oxumaq adamı kütləşdirir. Kiminsə kitabını oxuyarkən bizim beynimiz həmin kitabı yazan müəllifin oyun meydançasına çevirilir. İnsan hər şey haqqında özü düşünüb qərar verməlidir.

Başqasının kitabını oxumaq - öz başın ola-ola başqasının başı ilə düşünmək cəhdinə bənzəyir..."

Biz oxuyarkən müəllifin yazdığını yox, oxuya-oxuya qavradığımızı həzm edirik. Belə də demək olar, müəllif öyrətmir, xatırladır. Gözlə qəbul etdiyimiz informasiya müəllifin yazdıqlarıdı, amma beynin görmə payında yaranan mənanın müəllifi şəxsən özümüz. Deməli, mətnin iki müəllifi var: mətni yazan və oxucu.

Ədəbiyyat dünyanı yenidən dərketmə sənətidi - dünyanı yenidən oxumaq.
Müəllifin verdiyi informasiya bizə dərketmə prosesində vasitəçi olur.
Kitabdangələnlərdə bol informasiya qəbulundan sonra şəxsi dərketmə prosesi dayanır, dünya oxuduqlarıyla çərçivələnir və düşüncə istehsalı şəxsilikdən çıxır, daha sadə dillə desək, dərketmə oxuduqlarının emalıyla yox, birbaşa ötürülməsiylə nəticələnir...

Düşüncə valı birbaşa içində olduğumuz proseslərdən qazandığımız bilgi xəzinəsinə çata bilmir, qazanılmışlar mütəmadi bilgi qəbulunun təsiriylə həmişə altda qalır və zamanla oksidləşir. 

Ədəbiyyat - nəzəri sənət deyil. Nəzəri bilgiləri bol olanların yaratdıqları yuxarıda qeyd etdiyim kimi, birbaşa informasiya ötürülməsidir, həzm edilməmiş informasiya emalı. 
Məlumdu ki, yeni söz yoxdu - fərqli ifadə tərzi var.

Bilgi sözün fərqli ifadə formasına xidmət eləyir. Bütün sözlər yaradılışda - fitrətdə var. Bilgi xatırladır və söz şəxsin qavrama ölçülərinə görə ifadə edilir. Daimi mütaliə düşüncəyə - bilginin qavranmasına vaxt qoymur. Nəticədə əvvəldən var olan sözün fərqli ifadə tərzi aldığın bilginin başqa formasında çatdırılır, həzm edilmədən. Bu, şəxsin öz emalı yox, qazanılmış informasiyanın ötürülmə prosesidi. 

Xalis istedad bilginin həzmindən sonrakı ifadə formasıdı.
Yenidən dərketmə prosesi deyəndə yaşananlar, görünənlər, eşidilənlər haqqında informasiyanın həzmi nəzərdə tutulur, yəni əvvəldən var olan bilgilərlə qazanılmışların reaksiyasından törəyən ifadə. Bu mənada ədəbiyyat həyatdangələnlərin (xalis istedadlılar) dərketmə sənətidi. 

Mütaliə var olan bilginin daima yenilənməsi (refresh, obnovit, güncəllənmə) üçün mütləq-əl-vacib!
Mütaliəsiz xatırlamaq mümkün deyil. Düşüncə valı var olanı emal edir və müəyyən müddətdən sonra boşluqda fırlanır. Əvvəldən var olan söz qazanılmışlara damcı-damcı qatmaq üçün istifadə edilərsə,  bu reaksiyadan sənətin özü alınacaq. Birbaşa xalisdən istifadə, var olanın əmilməsi tükənməylə nəticələnir. 
Mütaliənin faydalılığı qazanılmışları xalisin üstünə yox, altına yığmaqdır.

Ömər Xəyyam
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Qadın onu bıçaqlayan ərini bağışladı

23 İyun 2017 14:49

Mark Zukerberq ilk dəfə iftara qatılıb

23 İyun 2017 14:47

"Zirə" - "Differdanj" oyununun hakimləri açıqlanıb

23 İyun 2017 14:47

Fenomenal kəşf edən alimin iti məşhurlaşdı - FOTO

23 İyun 2017 14:47

Arvadını bıçaqlayan şəxs məhkəmə zalından azadlığa buraxılıb

23 İyun 2017 14:47

"Buta Airways"in aviabiletlərinin qiyməti 29 avrodan başlayacaq

23 İyun 2017 14:47

AMEA-dan mənzil bölüşdürülməsi probleminə RƏSMİ MÜNASİBƏT

23 İyun 2017 14:43

Öldürücü istilər GƏLİR - insanların 74 faizi...

23 İyun 2017 14:43

AMB-nin depozit hərracında gəlirlik 9 aylıq minimuma düşüb

23 İyun 2017 14:42

Bugünkü depozit hərracında tələb təklifi 94% üstələyib

23 İyun 2017 14:42

AMEA mənzillərin bölüşdürülməsi ilə bağlı ittihamlara münasibət bildirib

23 İyun 2017 14:42

"Qəbələ" üzərində qazanılan qələbəyə şərh

23 İyun 2017 14:42

Vətəndaşlığı olmayanların ölkəni tərk etməsi ilə bağlı YENİ ŞƏRTLƏR

23 İyun 2017 14:39

Karqo şirkətləri bizi necə aldadır: 150 manat yerinə 520 manat

23 İyun 2017 14:38

Oqtay Əsədov Koreyaya səfər edəcək

23 İyun 2017 14:37

İlham Əliyev: "Azərbaycan dünya miqyasında hərbi sənaye kompleksinə malik olan aparıcı ölkələr sırasındadır"

23 İyun 2017 14:37

Serxio Peres birinci sərbəst yürüşdə qəza törədib

23 İyun 2017 14:36

Robotlaşdırılmış quşlar aeroportda növbətçilik edəcək

23 İyun 2017 14:35

Emili yenə cazibədar bədənini nümayiş etdirdi - FOTO

23 İyun 2017 14:32

Azərbaycan Prezidenti: "Ermənistana qarşı çoxdan beynəlxalq sanksiyalar tətbiq olunmalı idi"

23 İyun 2017 14:32

Formulada daha bir qəza - FOTO

23 İyun 2017 14:32

POLKOVNİK: "Son dərəcə diqqətli olmalıyıq"

23 İyun 2017 14:30

Bakıda 14 və 19 yaşlı qızlar yoxa çıxıb

23 İyun 2017 14:29

Şimali Koreyanın gövdə nümayişi ABŞ-ı QARIŞDIRDI

23 İyun 2017 14:28

Araşdırmaları ilə Avropanı mat qoyan azərbaycanlı professor kimdir?

23 İyun 2017 14:27

"İnsanı bunu çox düşünsə məhv olar"

23 İyun 2017 14:25

Taksi sürücüsü Artur Rasizadənin kortejinin qarşısını kəsdi - VİDEO

23 İyun 2017 14:23

Avropalılar Avropa İttifaqından çıxmaq barədə nə düşünürlər?

23 İyun 2017 14:22

“Azfinance” investisiya şirkətinin zərəri 4 dəfə artıb

23 İyun 2017 14:22

Hamı bu uşağın tanrı olduğuna inanır - FOTO

23 İyun 2017 14:22

Patent müvəkkillərinin attestasiyası keçiriləcək

23 İyun 2017 14:22

Messi haqda yekun qərar: 252 min avroluq təzminat

23 İyun 2017 14:19

Möhtəşəm konsertə hazırlaşan Tarkan danışdı: “Azərbaycan üçün çox darıxmışam” - FOTO

23 İyun 2017 14:18

Vaqif üçün xoş gün - FOTO

23 İyun 2017 14:17

PKK-ya aid mağara məhv edildi

23 İyun 2017 14:17

“Yıxılandan sonra ata minməyə qorxurdu...” - Lent.az-ın əməkdaşı “Qaçaq Nəbi” oldu - FOTOLENT

23 İyun 2017 14:14

"Unibank" kartlarında yeni xidmət

23 İyun 2017 14:13

Evdən qaçan uşaq evin damında tapıldı - FOTO

23 İyun 2017 14:12

Zərərçəkən Eldar Mahmudovun məhkəməyə gətirilməsini tələb etdi

23 İyun 2017 14:12

İxrac mallarına görə vəsaitləri ölkəyə gətirməyənlər üçün “qırmızı kanal” sistemi tətbiq olunacaq - FOTO

23 İyun 2017 14:12

Azərbaycanın YUNESKO-nun baş direktoru vəzifəsinə namizədi Almaniyada səfərdə olub

23 İyun 2017 14:12

Azərbaycan prezidenti Səudiyyə vəliəhdini təbrik etdi

23 İyun 2017 14:10

Müğənni İlhamə Qasımova elə dəyişdi ki... - FOTOLAR

23 İyun 2017 14:09

"ABAD" BMT-nin Dövlət Xidmətləri Forumunda təqdim olunub (FOTO)

23 İyun 2017 14:08

Formula 1 pilotları sərbəst yürüş zamanı yolu səhv saldılar

23 İyun 2017 14:08

Xaricə axan milyonları ölkədə saxlamağın yolu: daxili turizm

23 İyun 2017 14:07

Soyğunçuluğa məruz qalan hakim məhkəmədə təqsirləndirilənləri tanımadı

23 İyun 2017 14:05

Malena Mard: "İsveç Xarici İşlər Nazirliyinə işə qayıdacağam"

23 İyun 2017 14:05

Coni Deppdən qalmaqallı çıxış: "Trampı da Linkoln kimi öldürəcəklər"

23 İyun 2017 14:03

İlham Əliyev Kosta Rikanın xarici işlər nazirini qəbul etdi

23 İyun 2017 14:01