Oxu, lütfən, Allah eşqinə, oxu...

Oxu, lütfən, Allah eşqinə, oxu...
22:05 17 Oktyabr 2016
195 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ta qədimdən ədəbiyyatla həşir-nəşir olanlar haqqında iki fikir var: həyatdangəlmə, kitabdangəlmə.

Bu bölgüyə görə kitabdangəlmələrə oxuduqlarının təsiriylə yazanlar, xalis istedadı olmayanlar aid edilir.
Həyatdangəlmələr isə xalis istedadı olanlardı.

A.Şopenhauer "Oxumaq, yazmaq və yaşamaq haqqında" əsərində maraqlı məsələyə toxunur: "Kitab oxumaq bizi düşünmək adlı həzzdən məhrum edir". Müəllif bir az da dərinə gedir: "Oxumaq adamı kütləşdirir. Kiminsə kitabını oxuyarkən bizim beynimiz həmin kitabı yazan müəllifin oyun meydançasına çevirilir. İnsan hər şey haqqında özü düşünüb qərar verməlidir.

Başqasının kitabını oxumaq - öz başın ola-ola başqasının başı ilə düşünmək cəhdinə bənzəyir..."

Biz oxuyarkən müəllifin yazdığını yox, oxuya-oxuya qavradığımızı həzm edirik. Belə də demək olar, müəllif öyrətmir, xatırladır. Gözlə qəbul etdiyimiz informasiya müəllifin yazdıqlarıdı, amma beynin görmə payında yaranan mənanın müəllifi şəxsən özümüz. Deməli, mətnin iki müəllifi var: mətni yazan və oxucu.

Ədəbiyyat dünyanı yenidən dərketmə sənətidi - dünyanı yenidən oxumaq.
Müəllifin verdiyi informasiya bizə dərketmə prosesində vasitəçi olur.
Kitabdangələnlərdə bol informasiya qəbulundan sonra şəxsi dərketmə prosesi dayanır, dünya oxuduqlarıyla çərçivələnir və düşüncə istehsalı şəxsilikdən çıxır, daha sadə dillə desək, dərketmə oxuduqlarının emalıyla yox, birbaşa ötürülməsiylə nəticələnir...

Düşüncə valı birbaşa içində olduğumuz proseslərdən qazandığımız bilgi xəzinəsinə çata bilmir, qazanılmışlar mütəmadi bilgi qəbulunun təsiriylə həmişə altda qalır və zamanla oksidləşir. 

Ədəbiyyat - nəzəri sənət deyil. Nəzəri bilgiləri bol olanların yaratdıqları yuxarıda qeyd etdiyim kimi, birbaşa informasiya ötürülməsidir, həzm edilməmiş informasiya emalı. 
Məlumdu ki, yeni söz yoxdu - fərqli ifadə tərzi var.

Bilgi sözün fərqli ifadə formasına xidmət eləyir. Bütün sözlər yaradılışda - fitrətdə var. Bilgi xatırladır və söz şəxsin qavrama ölçülərinə görə ifadə edilir. Daimi mütaliə düşüncəyə - bilginin qavranmasına vaxt qoymur. Nəticədə əvvəldən var olan sözün fərqli ifadə tərzi aldığın bilginin başqa formasında çatdırılır, həzm edilmədən. Bu, şəxsin öz emalı yox, qazanılmış informasiyanın ötürülmə prosesidi. 

Xalis istedad bilginin həzmindən sonrakı ifadə formasıdı.
Yenidən dərketmə prosesi deyəndə yaşananlar, görünənlər, eşidilənlər haqqında informasiyanın həzmi nəzərdə tutulur, yəni əvvəldən var olan bilgilərlə qazanılmışların reaksiyasından törəyən ifadə. Bu mənada ədəbiyyat həyatdangələnlərin (xalis istedadlılar) dərketmə sənətidi. 

Mütaliə var olan bilginin daima yenilənməsi (refresh, obnovit, güncəllənmə) üçün mütləq-əl-vacib!
Mütaliəsiz xatırlamaq mümkün deyil. Düşüncə valı var olanı emal edir və müəyyən müddətdən sonra boşluqda fırlanır. Əvvəldən var olan söz qazanılmışlara damcı-damcı qatmaq üçün istifadə edilərsə,  bu reaksiyadan sənətin özü alınacaq. Birbaşa xalisdən istifadə, var olanın əmilməsi tükənməylə nəticələnir. 
Mütaliənin faydalılığı qazanılmışları xalisin üstünə yox, altına yığmaqdır.

Ömər Xəyyam
Milli.Az

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

"Bunu etsək, insanlar işləməkdən yorularlar" - Səlim Müslümov

29 Mart 2017 13:42

BDU-dan açıqlama: "Yanan binanın bizə aidiyyəti yoxdur"

29 Mart 2017 13:42

Qadının sürdüyü maşının altında qalıb öldü - BAKIDA

29 Mart 2017 13:39

Partizanlar hücuma keçdi

29 Mart 2017 13:39

Fast fud restoranlarının 6 hiyləsi - DİQQƏTLİ OLUN! - FOTOLAR

29 Mart 2017 13:38

22 yaşlı qız dəm qazından zəhərləndi

29 Mart 2017 13:37

Corc Maykl ölümündən 3 ay sonra gizli şəkildə dəfn edildi - FOTO

29 Mart 2017 13:37

İsrailli model hamilədir - FOTO

29 Mart 2017 13:37

Qətər "DÇ-2022" üçün Azərbaycandan işçi qüvvəsi istədi

29 Mart 2017 13:37

Fişinq hücumlarından necə yayınmaq olar?

29 Mart 2017 13:35

“Məşhur aktyoru ayağından güllələmişdilər” - Akif Aşırlı

29 Mart 2017 13:33

Kürdə boğulan şəxsin adı açıqlandı – sərxoş olub

29 Mart 2017 13:29

Qarabağın qaytarılması ilə bağlı GİZLİ SAZİŞ: Sarkisyanla Ter-Petrosyan RAZILIĞA GƏLDİ

29 Mart 2017 13:28

Azərbaycanda da ölüm hökmü geri qayıda bilər...

29 Mart 2017 13:28

Millimiz Moldovaya qarşı

29 Mart 2017 13:27

Pişiyə dəmiryolu stansiyasında vəzifə verildi - FOTO

29 Mart 2017 13:27

Polşanın Ukraynadakı baş konsulluğu atəşə tutuldu

29 Mart 2017 13:27

Azərbaycanlı məşhurun model tanışı ana oldu - FOTO

29 Mart 2017 13:27

Seks effekti yaradan pivə, tapançalı araq və bikinili... - FOTOLAR

29 Mart 2017 13:23

Əməkdar artist hədələdi: "Özünü yığışdır, elə eləmə gəlib səni..."

29 Mart 2017 13:22

Aeroport yolunda avtomobillərin hərəkəti məhdudlaşdırıldı

29 Mart 2017 13:22

Cem Yılmaza qarşı gözlənilməz ittiham

29 Mart 2017 13:22

Sabahın HAVAsı

29 Mart 2017 13:22

Azərbaycanda "körpü bank"lar yaradılacaq

29 Mart 2017 13:19

Sabah hava necə olacaq?

29 Mart 2017 13:18

Təbiətin şıltaqlığı uçuşları iflic etdi - Sərnişinlər didərgin düşüb

29 Mart 2017 13:18

Türkyəli məşhur aktrisa HƏBS EDİLDİ - YALNIŞLIQLA

29 Mart 2017 13:17

Sabah Bakıda 17°, bölgələrdə 23° isti olacaq

29 Mart 2017 13:16

Havalar isinir – PROQNOZ

29 Mart 2017 13:14

ABŞ-ın patrul gəmiləri Qara dənizdə...

29 Mart 2017 13:09

Elza Seyidcahan: “Şeir gecəsi keçirəcəm, tezliklə kitabım da çıxacaq” - MÜSAHİBƏ

29 Mart 2017 13:08

Həbs edilən gözəl qız baxışları ilə "danışdı" - FOTO

29 Mart 2017 13:05

"Heç kim şoka-zada düşməsin, Cavanşirlə uzun illər..."

29 Mart 2017 13:05

Rusiya dövlət başçılarının ən mühüm sənədləri imzaladığı kabinetin İNANILMAZ SİRRİ

29 Mart 2017 13:03

"Neft Daşları" üçün yeni platforma istismara verildi

29 Mart 2017 13:01

Narkotik qaçaqmalçılığının qarşısı alındı

29 Mart 2017 12:59

Aeroport yolunda avtomobillərin hərəkəti qismən məhdudlaşdırıldı

29 Mart 2017 12:59

Aktyorun 8 illik sevgilisi gənc oğlanla kafedə tutuldu - FOTO

29 Mart 2017 12:57

ŞOK: naməlum varlıqlar peyda oldu, burada...

29 Mart 2017 12:56

Aparıcı mini ətək geyindiyini unutdu

29 Mart 2017 12:54

“Ayın o biri üzü”

29 Mart 2017 12:53

Bu yolda hərəkət etməyin

29 Mart 2017 12:53

Almanlar İncirliyə alternativlər tapdılar - SİYAHI

29 Mart 2017 12:53

Dəb ikonası sərgidə

29 Mart 2017 12:49

Teymur Məmmədov Avropa çempionu oldu

29 Mart 2017 12:47

Putin Rusiya hərbçilərinin sayını artırdı

29 Mart 2017 12:47

"Qəbələ"nin hücumçusu darmadağına töhfə verdi

29 Mart 2017 12:47

Moldova millimizlə oyun üçün heyəti açıqladı

29 Mart 2017 12:47

Qriqorçuk İngiltərə çempionu ilə görüş istədi

29 Mart 2017 12:47

Hitler, Xruşşov və Roma Papasını BİRLƏŞDİRƏN MƏQAM

29 Mart 2017 12:43