"Hamımızı dar ağacından asacaqdılar” - Firudin Cəlilov

"Hamımızı dar ağacından asacaqdılar” - Firudin Cəlilov
22:05 18 Oktyabr 2016
86 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Tut yığmaq istədi, xəstəxanalıq oldu (28 İyun 2017 00:39)

Milli.Az teleqraf.com-a istinadən sabiq təhsil naziri, istiqlalçı deputat Firudin Cəlilovla müsahibəni təqdim edir. 

- Bu gün Azərbaycan müstəqilliyinin bərpasının 25 illiyini qeyd edir. Bu tarixi günün iştirakçısı olaraq həmin dövrü necə xatırlayırsınız?

- Biz əsarətdə olan xalq idik. 18 oktyabr 1991-ci il əsarətdə olan bir xalqın istəyinin gerçəkləşdirdiyi gün idi. Rusiya Qafqazı işğal etdikdən sonra faktiki olaraq Azərbaycan iki hissəyə bölündü. Azərbaycanın bir hissəsi quzeydə, bir hissəsi isə güneydə qaldı. Sonra Güney Azərbaycan Tehran hakimiyyətinin, Quzey Azərbaycan isə Rusiya imperiyasının nəzarətinə keçdi. Beləcə bu formada xalq 250 il yaşadı, vaxtaşırı imkan tapdıqca mübarizə apardı. 1918-ci ildə Məhəmməd Əmin Rəsulzadə və digər şəxslərin ortaya çıxması ilə xalqımız Şərqdə ilk dəfə olaraq Demokratik Cümhuriyyətini qurdu. Lakin 23 aydan sonra bu cümhuriyyət iflas etdi. Daha doğrusu, sovet imperiyasının ordusu ölkəmizə daxil olaraq Azərbaycanın cümhuriyyətini əlindən aldı. Və keçən 70 ildə millətimiz bu şəkildə yaşamalı oldu. Amma bu illərdə ziyalılar, yazıçılar, şairlər, aydınlar daim bu məsələni gündəmdə saxlayıb, sözlərində güney və quzey birliyindən bəhs ediblər, açıq olmasa da, sətiraltı müstəqilliklə bağlı fikirlərini qeyd ediblər. Artıq 1980-cı illərin sonunda SSRİ-nin dağılma mərhələsi çatmaqda idi. Bu zaman SSRİ imperiyası tərkibində olan bir çox respublikalar müstəqillik uğrunda mübarizəyə başladı. Azərbaycanda bu respublikalardan biri idi. Ancaq o zaman imperiya Azərbaycanın önünə Dağlıq Qarabağ problemini atdı ki, ölkəmizin başı daha çox bu məsələyə qarışsın. Buna baxmayaraq Qarabağ adı ilə meydanlara çıxan xalq sonrakı mərhələdə müstəqillik şüarlarını səsləndirdi. Yəni bizim müstəqil olmağımızın əsas səbəbi xalqımızdır. Əlbəttə, bu müstəqillik tarixini ayrı-ayrı liderlərə və şəxslərə bağlamaq zənnimcə, doğru deyil. Xalq meydanlara axışdı, müstəqilliyini istədi. Xalqın daxilindən çıxan aydınlar, xalqımızın seçdiyi millət vəkilləri bu işi qanuni şəkildə parlamentdə davam etdirdilər. 1991-ci ilin  martında Azərbaycanın SSRİ-nin tərkibində qalması və ya çıxması məsələsi referenduma çıxarıldı. Biz o müzakirələrdə müstəqilliyə səs verdik. Cəmi 43 deputat idik. Yerdə qalan deputatlar isə müstəqilliyin əleyhinə səs verdilər. Bundan sonra biz bir-iki ay bu məsələnin üzərində işlədik. Eləcə də dünyada və SSRİ-də gedən proseslər gətirib ona çıxardı ki, artıq sentyabr ayında Azərbaycanın müstəqilliyinə dair bir neçə sənəd qəbul olundu, açıq bəyanatlar səslənməyə başlandı. Oktyabrın 18-də isə Müstəqillik Aktı qəbul edildi. Həmin aktda müstəqil Azərbaycanın dövlətçiliyinin bərpa olunması ifadəsi yer aldı. Yəni 1918-ci ildə qurulan Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti bərpa olundu. O gündən bu günə qədər Azərbaycan müstəqil dövlətdir, bütün dövlətlər müstəqilliyimizi tanıyır, dövlət bayrağımız BMT-nin qarşısında dalğalanır. Və son illərdə böyük inkişaf yolu keçilib. Bütün bunların hamısı aydındır. Bəzən deyirlər ki, filan hərəkatçı ölkəyə müstəqillik gətirdi və s. Ancaq belə olmayıb. Nəzərə almaq lazımdır ki, müstəqillik uğrunda vuruşan Azərbaycan xalqı idi. Biz 43 nəfər və sonrakı mərhələdə Müstəqillik Aktını qəbul edən bütöv parlament sadəcə xalqın istəyini gerçəkləşdirdik. Bu gün də xalqımızın müstəqil yaşamağa mənəvi haqqı var. Mən bugünkü bayram münasibətilə Azərbaycan xalqını təbrik edirəm!

- Sizin ilkin fikirlərinizdən belə qənaətə gəlmək olarmı ki, müstəqilliyi bərpa etmək Azərbaycana asan başa gəlib?

- Xeyr! Əvvəla, biz müstəqilliyə səs verəndə və SSRİ-nin saxlanılmasının əleyhinə çıxanda bilmirdik ki, sabah imperiyanın taleyi necə olacaq. Nəzərə almaq lazımdır ki, həmin dövrdə SSRİ kimi imperiyanın qılıncının hər iki tərəfi kəsirdi. Biz faktiki olaraq kəfən geyinib bu riski getdik. Əgər xatırlayırsınızsa, 1991-ci ilin avqustunda Moskvanın özündə də vəziyyət mürəkkəbləşdi və QKÇP məsələsi ortaya çıxdı. Yəni SSRİ rəhbərliyində olan mühafizəkar şəxslər bir araya gələrək hakimiyyəti götürmək və SSRİ-ni saxlamaq üçün repressiyalara, həbslərə başlamaq niyyətində idi. Lakin az sonra QKÇP məğlub oldu. Əgər bu durumda qalib gələn tərəf QKÇP olsaydı, bizim hamımızı dar ağacından asacaqdılar. Sadəcə olaraq, SSRİ-də yaşayan xalqların bəxti onda gətirdi ki, QKÇP məğlub oldu və demokratik qüvvələr qalib gəldi. Biz də təbii ki, müstəqilliyimizi elan etdik. Yəni bu asan başa gəlməyib. Əksinə, ciddi mübarizələr gedib. Həbslərdə yatan, meydanlarda döyülənlər oldu.

- SSRİ-nin saxlanılmasına dair referenduma səs verən deputatların əksəriyyəti sonradan 18 oktyabrda Müstəqillik Aktına dair Konstitusiya sənədini dəstəkləyib. Qısa müddət ərzində bu deputatların mövqeyində kardinal dəyişikliyə səbəb nə olmuşdu?

- Onların mövqeyində belə ciddi dəyişikliyə səbəb xalq faktoru oldu. Həm də QKÇP-nin məğlub olması onların mövqeyində müəyyən dəyişikliklər yaratdı. Həmin dövrdə biz xalqımızın sözünü parlamentdə deyirdik, səsini çatdırırdıq. Həmin deputatlara da müəyyən qədər təsir edirdik. Nəzərə alın ki, bu proses ancaq Azərbaycanda getmirdi. Baltik ölkələri də SSRİ-dən ayrılmaq istəyirdi, Gürcüstanda azadlıq uğrunda mübarizə gedirdi. Sadəcə olaraq Azərbaycan daha çox qurbanlar verməli oldu.

- Niyə?

- Azərbaycan 20 yanvar qırğınından çıxmışdı. Özümüz də bir qədər acıqlı idik. Bizdə məsələlər daha kəskin qoyulurdu. Fikrini dəyişən deputatların çoxu da əlacsız qalıb səs verdilər. Təsəvvür edin ki, səsvermə günü deputatların hamısı zala daxil olmamışdı. Çoxu səs verməmək üçün çıxıb dəhlizlərdə gəzişirdi, parlamentin inzibati binasını tərk edirdilər. Biz onların çoxunun qolundan tutub sessiyaya salırdıq. Yəni müstəqillik bizə asan başa gəlməyib.

- Bu prosesdə iştirak etdiyinizə görə indi hansı hisslərii keçirirsiniz?

- Əsas odur ki, xalqımız azaddır, müstəqil dövlətimiz var. Şəxsən məndə hər hansı bir peşmançılıq yoxdur. Əgər həmin günlər bir daha təkrar yaşansa, mən yenə də eyni addımları ataram. Biz övladlarımız, nəvələrimiz və gələcəyimiz üçün bu əziyyətləri çəkmişik və buna görə də peşman deyilik.

- Sizə xalqın və dövlətin münasibəti necədir?

- Müxtəlif münasibətlər var. Hörmət edəni də, ayağımızdan çəkəni də var. Münasibət birmənalı deyil. Şəxsən mənə cənab Prezidentin münasibəti yaxşıdır. Bir neçə dəfə səhhətimdə yaranan problemlə bağlı öz qayğısını göstərib. Lakin elələri də var ki, ayağımızdan çəkirlər. Məsələn, mənə deputat təqaüdü verilmir. Bilmirəm nəyə görə.

- Xalqın münasibəti necədir?

- Xalqın münasibəti çox yaxşıdır. Hər yerdə hörmət və ehtiramla yanaşırlar. 

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Pentaqon başçısı: “İran Suriyada qaydalarla oynamır”

28 İyun 2017 09:38

Telekommunikasiya şirkəti Bakı Metropolitenini məhkəməyə verib

28 İyun 2017 09:37

Məşhur müğənni zəhərləndi: konserti ləğv olundu - FOTO

28 İyun 2017 09:37

Dollarla alış-veriş edən avtosalonlara CƏRİMƏ...

28 İyun 2017 09:30

Avropa çempionatında finalçılar bəlli oldu

28 İyun 2017 09:27

Təmas xəttində GƏRGİN GECƏ

28 İyun 2017 09:23

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdular

28 İyun 2017 09:22

Yediyimiz kolbasalar necə hazırlanır? - ARAŞDIRMA

28 İyun 2017 09:22

Cəbhədən xəbər: düşmən qumbaraatanlardan istifadə edib

28 İyun 2017 09:19

“Qarabağ” Premyer Liqa klubu ilə üz-üzə

28 İyun 2017 09:17

Düşmən iriçaplı pulemyotlardan və qumbaraatanlardan istifadə etməklə atəşkəsi 146 dəfə pozub

28 İyun 2017 09:15

Konfederasiyalar Kuboku: Portuqaliya Çiliyə qarşı

28 İyun 2017 09:12

Salyanda maşın yandı

28 İyun 2017 09:12

Ramil Usubov Tacikistana səfərə gedib

28 İyun 2017 09:07

Tarixin ən böyük transferi reallaşır

28 İyun 2017 09:07

Qarışqa daraşmış qablar istərdiniz? - FOTO

28 İyun 2017 09:05

Fransa ilə ABŞ razılaşdı – BİRLİKDƏ VURACAQLAR

28 İyun 2017 09:03

Salyanda minik avtomobili yanıb

28 İyun 2017 09:01

İdmançıya azadlıqdan məhrum edilmə cəzası

28 İyun 2017 08:52

Azərbaycanın Serbiyadakı səfirliyi Avropa Liqası matçında "İnter"ə dəstək olacaq

28 İyun 2017 08:52

Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər - FOTOSESSİYA

28 İyun 2017 08:47

Təyyarə qəzaya uğrayıb: ölənlər var

28 İyun 2017 08:47

Avstraliyada təyyarə qəzaya uğrayıb: 3 ölü

28 İyun 2017 08:43

Bütün dünya 30 il sonra şoka düşdü - FOTOLAR

28 İyun 2017 08:43

Sabirabadda at arabası yol qəzasına səbəb olub, 1 nəfər yaralanıb

28 İyun 2017 08:37

At arabası yol qəzasına səbəb olub, 1 nəfər yaralanıb

28 İyun 2017 08:37

26 yaşlı oğlanı tanışı döydü

28 İyun 2017 08:32

İraq ordusu İŞİD terrorçularında Mosulun daha bir rayonunu azad edib

28 İyun 2017 08:22

Helikopter Ali Məhkəmənin binasına hücum etdi

28 İyun 2017 08:14

Piyadanın ölümü ilə nəticələnən yol qəzası baş verib

28 İyun 2017 08:12

Salyanda 46 yaşlı kişi qonşusu tərəfindən bıçaqlanıb

28 İyun 2017 08:12

Venesuelada hərbçilər ölkə prezidentinə qarşı etiraza qalxıblar

28 İyun 2017 08:07

Prezident: "Mövcud status-kvo qəbuledilməzdir və işğal edilmiş ərazilər qeyd-şərtsiz azad olunmalıdır"

28 İyun 2017 08:07

"Bir sıra ərəb ölkələri tərəfindən təqdim olunan şərtlər..."

28 İyun 2017 08:05

ABŞ-da universitet bomba qoyulması barədə xəbər səbəbindən təxliyə edilib

28 İyun 2017 08:05

İlham Əliyev: "Bakı şəhərinin memarlıq simasının formalaşmasında polyaklar böyük rol oynayıb"

28 İyun 2017 08:02

"İndi Qətərin sırasıdır"

28 İyun 2017 07:57

"Facebook" istifadəçilərinin sayı 2 milyarda çatıb

28 İyun 2017 07:47

Amerikalı nazir: “ABŞ Rusiyanı bu sahədə irəli buraxmayacaq”

28 İyun 2017 07:43

Xəzərdə batan şəxs xilas edilib

28 İyun 2017 07:37

Ərdoğan: Türkiyə Suriyanın şimalında daha bir hərbi əməliyyat keçirməyə hazırdır

28 İyun 2017 07:36

Türkiyə yenə Suriyada əməliyyat keçirmək istəyir

28 İyun 2017 07:29

Prezident müxalifəti silahla hədələdi, küçələrə "Draqon"lar çıxarıldı

28 İyun 2017 07:23

Tottiyə Yaponiyadan təklif

28 İyun 2017 07:22

Kəklikotunun inanılmaz faydaları

28 İyun 2017 07:17

"Moskva göz yaşlarına inanmır" filminin aktyorları 38 il sonra - FOTO

28 İyun 2017 07:12

Argentinada 4,6 bal gücündə zəlzələ olub

28 İyun 2017 07:08

"Bakıdakı gərginlik barədə hələ uzun müddət danışılacaq" - MÜSAHİBƏ - FOTO

28 İyun 2017 07:05

Polis ölkə hakimiyyətinə qarşı üsyan elan etdi – VİDEO/FOTO

28 İyun 2017 07:03

Doha: Ərəb ölkələrinin şərtləri qəbuledilməzdir"

28 İyun 2017 06:59