Naxçıvan ziyalılarını əsirlikdən azad etmək üçün Nəsib bəy Yusifbəyliyə yazılan məktub

Naxçıvan ziyalılarını əsirlikdən azad etmək üçün Nəsib bəy Yusifbəyliyə yazılan məktub
14:33 22 Oktyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Təqdim etdiyimiz bu sənəd Cənub-Qərbi Azərbaycanın Müsəlman Həmyerliləri Cəmiyyəti Rəyasət Heyətinin müvəkkili Ə.S.Qasımovun Nazirlər Şurasının sədri N.Y.Yusifbəyova Naxçıvanın qeyri-qanuni həbs olunmuş görkəmli ictimai xadimlərinin dəyişdirilməsi məsələsi ilə bağlı Ermənistan hökuməti ilə danışıqlara köməklik göstərilməsinin zəruriliyi haqqında 1919-cu ilin noyabrın 5-də yazılan məruzə məktubudur.

“Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti və Naxçıvan” kitabından əldə etiyimiz həmin məktubu təqdim edirik:

Müttəfiqlərin nüfuzundan istifadə edərək ingilislərin erməni nizami qoşunların Cənub-Qərbi Azərbaycana qan tökmədən yeritmələrindən sonra erməni hakimiyyəti burada öz siyasətinə ilkin olaraq onların imperialist yolu üzərində zərərli ola biləcək ziyalıların və yerli Azərbaycan türkləri arasında tanınmış insanların təcridi və müsadirə edilməsi ilə başladı. Naxçıvanda ilk həbs olunanlar: 1) Hüseyn ağa Novruzov, 2) Mirzə Əli bəy Bektaşi və 3) Naxçıvan qəzasınm Cəhri kənd sakini Cəfər bəy oldu.

Bu şəxslər olduqca ağır şəraitdə yatabla İrəvana, oradan isə, bizdə olan məlumata görə, Aleksandropola, sonra yenidən İrəvana aparılmış və indiyə qədər də orada zindanda saxlanılmaqdadırlar. Onların həbsinin motivlərini araşdırıldıqda məlum olur ki, bu insanların Naxçıvan tutulduqdan sonra Ermənistan hökuməti üçün təhlükəsi sovuşubdur. Hələ Naxçıvan hadisələrindən əvvəl həbs olunduqlarını nəzərə alsaq, ermənilərə qarşı üsyan işində onların istər fəal, istərsə də qeyri-fəal iştirakı qeyri-mümkündür. Belə şəraitdə ortada cinayət tərkibi olmadığından bu insanlar indi artıq azad olunmalı idi. Ermənilərin əsirlərə qarşı münasibəti onsuz da dözülməz idi, erməni hissələrinin Cənub-Qərbi Azərbaycandan qovulmasından sonra onlar döymə, işgəncə, ələ salma və başqa üsulları da tətbiq etməyə başladılar. Səciyyələndirmək üçün aşağıdakıları diqqətinizə çatdırım: etibarlı mənbələrdən aldığımız məlumata görə, dustaqxana gözətçiləri papirosu çəkib qurtarandan sonra onu məhbusların alınında söndürür, onları vəhşicəsinə döyürlər, kobud rəftar edirlər, ələ salırlar, onsuz da nəm otaqların döşəmələrini və oturacaqlarını sulayırlar və özlərini ac saxlayırlar. Bircə vaxtilə barbarların dövründə olduğu kimi duzsuz yemək işgəncəsi qalır ki, orqanizm yavaş-yavaş məhv olsun və əzablı ölüm prosesi uzansın.

Digər tərəfdən ermənilər qovulduqdan sonra bizim Cənub-Qərbi Azərbaycanda əsir qismində 5 zabit, 120 əsgər, bunlardan savayı dinc əməyi ilə yaşayan 6 minə qədər erməni də qalır. Onlara qarşı münasibət yaxşı, əsirlərə qarşı isə ehtiyatlıdır. Dinc ermənilər özlərini burada o qədər sərbəst hiss edirlər ki, hətta hər yerdə olur, tamaşalarını da qoyurlar. Bunu əsir erməni zabit və əsgərləri təsdiq edə bilərlər. Zabitlər rütbələrinə uyğun şəraitdə saxlanılırlar. Onların hətta silahları belə əllərindən alınmayıb və denşikləri əvvəlki kimi onlara xidmət göstərməkdədir. Onlar ərzaq paylarını vaxtlı-vaxtında alırlar. Ola bilməz ki, erməni hakimiyyəti bütün bunlardan bixəbər olsun.

Cənub-Qərbi Azərbaycanm komandanlığı Ermənistana amerikanlıların vasitəsilə Ermənistana əsirləri dəyişməyi təklif etdi. Bu zaman şərtlər təxminən belə oldu: bu üç əsirdən hər birinin əvəzinə bir erməni zabiti və iki əsgəri qaytarılır. Lakin Ermənistan hökuməti indiyədək həmin təkliflərə cavab verməyibdir.

Daim sülh tərəfdarı olan həmyerlilər cəmiyyətimiz bunu mənfi hal sayaraq və bütün əsirlərin doğma ocaqlarına qayıtmasını insanpərvər və ədalətli hesab edərək, hər iki qonşu millətin dinc və məhsuldar əməyinə çox pis təsir edən lüzumsuz qan tökmənin dayandırılması, gərgin münasibətlərin sahmana salınmasına yardımçı olmaq arzusunu rəhbər tutaraq Zati alilərindən, hər iki tərəfi qane edəcək razılığın əldə olunması məqsədilə bu məsələni aid erməni hakimiyyəti qarşısında qaldırmağı xahiş edir.

Həmyerlilər cəmiyyəti bu məsələ ilə bağlı Zati-alilərinizi tərəfinizdən atılan addımların nəticələri barəsində onu məlumatlandırmağı xahiş edir.

Gürcüstandakı Cənub-Qərbi Azərbaycan Müsəlman Həmyerliləri Birliyinin Rəyasət Heyətinin vəkaləti üzrə Əli Səbri Qasımov

Dərkənar: Xarici İşlər Nazirinə” (admiral.az)

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri (22.08.2017)

22 Avqust 2017 09:22

Ali məktəblərin boş qalan plan yerlərinə və kolleclərə qəbul olan abituriyentlərin qeydiyyatı başlayıb

22 Avqust 2017 09:17

Neft bahalaşdı

22 Avqust 2017 09:13

Birjalarda neft bahalaşdı

22 Avqust 2017 09:09

Lerikdə DƏHŞƏT: ana və qızı diri-diri yandı

22 Avqust 2017 09:03

Lerikdə dəhşətli yanğın: 3 ölü, 1 yaralı

22 Avqust 2017 08:59

"Microsoft" masaüstü "Skype" xidmətinə bir neçə funksiya əlavə etdi

22 Avqust 2017 08:58

Çarpayıda siqaret çəkən goranboylu yandı

22 Avqust 2017 08:48

SOCAR qarşıdakı illərdə təbii qaz hasilatını artırmağı nəzərdə tutur

22 Avqust 2017 08:43

Bakıda avtomobil qadını vuraraq öldürüb

22 Avqust 2017 08:37

Avqustun 22-nə gözlənilən hava proqnozu

22 Avqust 2017 08:23

Türkiyə hərbçiləri İraqın şimalında 3 terrorçunu zərərsizləşdirib

22 Avqust 2017 08:22

Bakıda gənc oğlanı minik avtomobili vurub

22 Avqust 2017 08:17

İraq Kürdüstanda keçirilən referendumu tanımaqdan imtina edib

22 Avqust 2017 08:07

ABŞ ordusu üçün ilk arktik “nanoəlcək” hazırlanıb

22 Avqust 2017 08:03

Goranboy sakini yanıq xəsarəti aldı

22 Avqust 2017 07:59

Bakıda baş verən qəzada Türkiyə vətəndaşı ağır xəsarət alıb

22 Avqust 2017 07:47

Tramp Pakistanı terrorçulara sığınacaq verməkdə ittiham edib

22 Avqust 2017 07:37

Təqaüdçüləri aldadan şəxs tutuldu - VİDEO

22 Avqust 2017 07:33

Bu gün futbol üzrə ÇL-in "pley-off" mərhələsinin ilk 5 cavab görüşü keçiriləcək

22 Avqust 2017 07:22

Mazolu bir gündə sağaldan -TƏBİİ ÜSULLAR

22 Avqust 2017 07:03

"Qarabağ" Danimarkadadır

22 Avqust 2017 06:44

Bakıda sərnişin avtobusu qəzaya uğrayıb: xəsarət alan var

22 Avqust 2017 06:42

Kapitan üçün əlamətdar tur - Rəşad Sadıqov 300-ə çatdı

22 Avqust 2017 06:33

ABŞ-da məhkəmə hakimi cinayətkarı güllələyib

22 Avqust 2017 06:22

DİQQƏTLİ OLUN! - Hesabınız oğurlana bilər

22 Avqust 2017 06:03

Bakıda 17 yaşlı gənc kütləvi dava zamanı bıçaqlanıb

22 Avqust 2017 05:52

Səfir: İraq 2 ay ərzində tamamilə İŞİD-dən azad olunacaq

22 Avqust 2017 05:37

Tramp xanımı və oğlu ilə birgə Günəş tutulmasını izlədi

22 Avqust 2017 05:33

88 yaşında internet fenomeni oldu - FOTOLAR

22 Avqust 2017 05:03

Bakıda avtomobil yerüstü piyada keçidindən keçməyən şəxsi vuraraq öldürüb

22 Avqust 2017 04:52

Yaponiyada yük gəmisi batıb: itkin düşənlər var

22 Avqust 2017 04:47

Türkiyə HHQ 4 terrorçunu məhv etdi

22 Avqust 2017 04:33

Türkiyədə zəlzələ olub

22 Avqust 2017 04:27

Sənəti ilə dünyaya səs saldı - FOTOLAR

22 Avqust 2017 04:08

Fox News: Tramp Əfqanıstana 4 min hərbçi göndərəcək

22 Avqust 2017 03:44

İraqın Tall-Afar şəhərini 40 min sakin TƏRK ETDİ

22 Avqust 2017 03:33

Tramp Əfqanıstana daha 4000 əsgər göndərəcək

22 Avqust 2017 03:27

“Barselona”dan ayrıla biləcəyimi düşünürəm" - İnyesta

22 Avqust 2017 03:03

"Azərbaycan muğamını öyrənirəm" - Ruslana

22 Avqust 2017 02:28

UEFA-dan Cüneyt Çakıra təyinat

22 Avqust 2017 02:16

Tramp Günəş tutulmasını xanımı və oğlu ilə birlikdə izləyib

22 Avqust 2017 02:12

Günel nişanlısı ilə barışdı

22 Avqust 2017 02:09

Amerikalı hərbçilərin axtarışı davam edir

22 Avqust 2017 01:50

Fəxriyyə Xələfova: Mən bu gözəlliyi dünya ilə paylaşmaq istəyirəm

22 Avqust 2017 01:28

Nəhəng asteroid Yer kürəsinin 7 milyon km yaxınından keçəcək

22 Avqust 2017 01:28

“Barselona”dan ayrıla biləcəyimi düşünürəm" -

22 Avqust 2017 01:10

İtaliyada zəlzələ olub, xəsarət alanlar var

22 Avqust 2017 00:47

Türkiyə və İran PKK-ya qarşı birləşir

22 Avqust 2017 00:44

Xəyanət edən ərindən belə qisas aldı - FOTO

22 Avqust 2017 00:28