Şah İsmayıl Xətainin ulu babasının dəfn edildiyi məzarlıq - ARAŞDIRMA

Şah İsmayıl Xətainin ulu babasının dəfn edildiyi məzarlıq - ARAŞDIRMA
17:49 22 Oktyabr 2016
58 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Həbsxanada məzarlıq tapıldı - ŞOK OLAY (13 Mart 2017 18:58)
Şah İsmayıl Xətainin xətt nümunələri aşkarlanıb (20 Fevral 2017 17:07)
Şah İsmayıl Xətainin Bakıdakı heykəli sökülür? - AÇIQLAMA (16 Fevral 2017 19:39)

 Lənkəran özünün tarixi abidələri ilə zəngindir. Şəhər Mədəniyyət və Turizm Şöbəsindən APA-nın cənub bürosuna verilən məlumata görə, Respublika Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə rayonda 87 tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınaraq dövlət mühafizəsinə götürülüb. Həmin abidələrin turizm üçün istifadəsi məqsədilə marşrut xəritəsi, eləcə də ingilis, rus və Azərbaycan dillərində məlumatlar hazırlanıb.

 

Bunlardan əlavə, tarix və mədəniyyət abidələrinin yenidən siyahıya alınması ilə bağlı Lənkəran rayonu ərazisindəki abidələrin adları, tarixləri, ünvanları və koordinatları dəqiqləşdirilib, onlar haqqında məlumatlar toplanılaraq respublika Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə təqdim olunub. Lənkərandakı tarixi abidələrdən biri də müqəddəs ziyarətgah sayılan, rayonun Şıxəkəran kənd qəbiristanlığında yerləşən Şeyx Zahid türbəsidir. Tədqiqatçı-tarixçi İldırım Şükürzadənin sözlərinə görə, Şeyx Zahid öz dövrünün tanınmış ziyalısı, alim, müəllim, şair və mömini olub.

 

Şeyx Zahid 1215-ci il martın 22-də Lənkəran rayonunun Siyavar kəndində Şeyx Rövşən Əmirin ailəsində andan olub. Şeyx Rövşən Əmir İranın Gilan vilayəti kəndlərinin birində evləndikdən sonra Lənkəranın Siyavar kəndinə köçüb. Şeyx Zahidin əsl adı Tacəddin İbrahimdir. O, dövrünün böyük alimi Eyn əz-Zaman Seyid Cəmaləddinin müridi olub. Gilan mahalının Malvan kəndində doğulan Şeyx Cəmaləddin sonralar Astaraya köçərək ömrünün sonunadək burada yaşayıb. O, 1253-cü ilin noyabrında vəfat edib və Butəsər (indiki Pensər) kəndində dəfn olunub. Hazırda Şeyx Cəmaləddinin dəfn olunduğu yer pir kimi məşhurdur. Şeyx Cəmaləddin şagirdi Tacəddin İbrahimə böyük ümidlər bəsləyib. Vəfat edərkən ona başladığı işi davam etdirməyi, sufi təriqətinə başçılıq etməyi vəsiyyət etməklə Tacəddin İbrahimə "Zahid"lik dini rütbəsini verib. “Zahid” ərəb dilində ibadətlə məşğul olan mənasını ifadə edir. Şeyx Zahid Gilani də məhz hörmət və ehtiram əlaməti olaraq sonradan oğluna müəllimi Cəmaləddinin adını qoyub.

 

Şeyx Zahid ömrünün çoxunu Hiləkəranda (Lənkəranın Şıxəkəran kəndi) keçirib. Zəmanəsinin tanınmış mürşidi sayılmaqla yanaşı, əkinçiliklə məşğul olan Şeyx Zahidin xeyriyyəçiliyi, şairliyi haqqında müxtəlif mənbələr xəbər verir. Müridləri Gilan, Muğan və Şirvanda dini təbliğ edən görkəmli şəxsiyyətlər olublar.  Onlardan biri də varisi, müridi, təriqət davamçısı Şeyx Səfiəddin idi. İyirmi dörd yaşında Lənkərana gələrək Şeyx Zahiddən dərs alan Şeyx Səfiəddin onun qızı Bibifatimə ilə evlənib. Bu nikahdan onların Məhiyyəddin, Sədrəddin və Əbu Səid adlı oğulları dünyaya gəlib. İctimai-siyasi xadim, sərkərdə Şah İsmayıl Xətainin dördüncü babası Şeyx Sədrəddin Musanın (1305-1392) anası Lənkərandan, atası isə Ərdəbilin Kelxoran kəndindəndir.

 

Şeyx Zahid Azərbaycan, ərəb, fars, kürd, talış və gilək dillərini bilməklə yanaşı, eyni zamanda poeziyaya da böyük maraq göstərib. Müridləri də onun yolunu davam etdiriblər.

 

O, Azərbaycanın bir çox yerlərinə, xüsusən müridləri yaşayan Güştas (Salyan), Mahmudabad, Sərab, Ərdəbil, Meşkin, Xalxal, Xoy və digər şəhərlərə səyahət edib. Ehtiyacı olanlara yardım əli uzatmaq üçün dövrünün hökmdarları və vəzifə sahibləri ilə görüşüb. Onun Muğanda Qazan xanla üç dəfə görüşdüyü (1290/95-ci illər) bildirilir və bu, onun böyük hörmət sahibi olduğunu təsdiq edən bir hal kimi qiymətləndirilir. Şeyx Zahidin xahişilə Astara hakimi Məlik Əhmədin həbsdən azad etdirilməsi də məxəzlərdə xüsusi qeyd olunub.

 

A.A.Bakıxanovun "Gülüstani-İrəm" adlı məşhur əsərində, yazıçı Fərman Kərimzadənin "Xudafərin körpüsü" romanında Şah İsmayılın 1501-ci ildə ulu babası Şeyx Zahidin məqbərəsini ziyarət etməsi özünün təsvirini tapıb.

 

İsgəndər bəy Münşi "Tarixi-alamarayi Abbasi" adlı əsərində yazır ki, I Şah Abbas (1587-1629) Şeyx Səfiəddinin məzarını ziyarət etmək üçün Ərdəbilə, Şeyx Zahidin məzarını görmək məqsədilə 1609-cu ildə Şıxəkərana gedib. O, hər iki məzarı təmir etdirib.

 

Türbənin tədqiqatçıları qeyd edirlər ki, Şeyx Zahid məqbərəsinin ərazisi fəxri dəfnlər yeri olub. Məqbərə Təbriz və Şirvan-Abşeron memarlıq üslubunda tikilmiş möhtəşəm minarəsi, kaşı bəzəkləri ilə diqqəti cəlb edib.

 

Şeyx Zahid 1300-cü ilin mart ayında vəfat etdikdən sonra onun məzarı ziyarətgaha çevrilib. Ona görə müridi və kürəkəni Şeyx Səfiəddin məzarın üstündə məqbərə tikdirib. İslam dininin təbliğatçısı kimi Şərqdə böyük nüfuza malik olan Şeyx Zahidin məqbərəsini tez-tez ziyarət olunub.

 

Tarixdən bəllidir ki, Şeyx Zahidin məqbərəsini bir neçə dəfə sel suları basıb. 1478-ci ildə məzarı yenidən su basdıqda Şah İsmayıl Xətainin atası Şeyx Heydər bir neçə nəfər mahir bənna və nəccarla gələrək, məqbərə ilə günbəzi yenidən təmir etdirib. Şah İsmayıl Xətainin ulu babası Şeyx Zahidin məqbərəsi ötən əsrin 30-cu illərində digər türbə, məqbərə, pirlər kimi dağıdılıb. 1950-ci illərin əvvəllərində o, şıxəkəranlı usta Dadaş Nəzər oğlu (1896-1969) tərəfindən türbə kimi yenidən təmir olunub.

 

Məlumata görə, Şeyx Zahidin qırxdan çox törəməsi hazırda Türkiyədə yaşayır.





RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Albaniyanın yeni prezidenti bəlli oldu

29 Aprel 2017 05:48

Albaniya yeni prezidentini seçib

29 Aprel 2017 05:47

Tramp ikinci müddətə prezident seçiləcəyinə əmindir

29 Aprel 2017 05:34

Üç model bir arada - FOTO

29 Aprel 2017 05:32

Məşhur futbolçunun şərəfinə qızıl ayaqqabılar buraxıldı - FOTO

29 Aprel 2017 05:08

Braziliyada etirazçılar prezidentinin evini daşa basdıılar

29 Aprel 2017 04:39

"Şalke" 12 dəqiqəyə 3 qol vuraraq "Bayer"i darmadağın edib

29 Aprel 2017 04:37

Qvadalaharada lüks ev - FOTO

29 Aprel 2017 04:32

Şimali Koreyanın keçirdiyi növbəti raket sınağı uğursuz oldu

29 Aprel 2017 04:28

Qısqanc qadın ona xəyanət edən ərini kişilikdən məhrum etdi - FOTO

29 Aprel 2017 04:05

Monteneqro parlamenti NATO-ya üzvlüyə dair sazişi təsdiq edib

29 Aprel 2017 03:57

Bağdadda partlayış baş verib:

29 Aprel 2017 03:47

Qara şiferli ailə evi - FOTO

29 Aprel 2017 03:32

Liviya sahillərində uzun sürən atışmadan sonra Ukrayna gəmisi ələ keçirilib

29 Aprel 2017 03:27

İmişlidə toydan evə qayıdan piyadanı avtomobil vurdu

29 Aprel 2017 03:23

FIFA prezidentinə qarşı araşdırma başladı

29 Aprel 2017 03:14

Cəmilənin göbəyiaçıq libası: "Əsəbiləşib belə geyindim" - FOTO

29 Aprel 2017 03:05

İranda Messinin oxşarı - FOTOLAR

29 Aprel 2017 02:44

PPX avtomobili qəzaya uğradı - 1 nəfər yaralandı

29 Aprel 2017 02:38

"Calzedonia"nın yeni kolleksiyası - FOTO

29 Aprel 2017 02:32

"Liverpul" müqavilə yenilədi -

29 Aprel 2017 02:25

Bakıda PPX-ya məxsus avtomobil qəzaya uğrayıb, 1 nəfər yaralanıb

29 Aprel 2017 02:07

Bella qəribə libasda alt paltarını göstərdi - FOTO

29 Aprel 2017 02:05

"Quartz": Azərbaycan iqtisadi cəhətdən ən normal ölkədir

29 Aprel 2017 01:58

Şimali Koreya ballistik raketini sınaqdan keçirib

29 Aprel 2017 01:57

Avtobus sürməyə icazəsi yoxdur -

29 Aprel 2017 01:53

Avstriya prezidenti ölkə qadınlarını islamofobiya ilə mübarizə naminə başlarını bağlamağa çağırıb

29 Aprel 2017 01:42

Ledi Qaqa yeni reklamda - FOTO

29 Aprel 2017 01:32

Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsində zəlzələ olub

29 Aprel 2017 01:30

Əməkdar artist xəstəxanaya yerləşdirildi

29 Aprel 2017 01:19

Bakıda məhbus özünü asdı

29 Aprel 2017 01:14

Filippində güclü zəlzələ baş verib

29 Aprel 2017 01:13

Bağdadın mərkəzində partlayış - 6 ölü, 7 yaralı

29 Aprel 2017 01:09

Bağdadda güclü partlayış: 6 ölü, 7 yaralı

29 Aprel 2017 01:08

Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsində zəlzələ olub

29 Aprel 2017 01:07

Filippində 7,2 bal gücündə zəlzələ

29 Aprel 2017 01:04

Obama Nyu-Yorkda çıxışına görə daha 400 min dollar qazanıb

29 Aprel 2017 00:52

Xəzərdə zəlzələ oldu

29 Aprel 2017 00:49

"Azərsun" Bakı 2017-nin rəsmi dəstəkçisi oldu -

29 Aprel 2017 00:49

Çimərlikdə hər kəs bu rus gözələ baxdı - FOTO

29 Aprel 2017 00:47

Bu yay alt paltarları altda qalmayacaq - FOTOLAR

29 Aprel 2017 00:38

Bağdadda güclü partlayış baş verib

29 Aprel 2017 00:32

Goranboyda kafedə dava düşdü - yaralanan var

29 Aprel 2017 00:29

"Türkiyə ilə danışıqlar dayanmayıb" -

29 Aprel 2017 00:28

Dünyanın ən maraqlı və həyəcanlı dəmir yolları - VİDEO

29 Aprel 2017 00:23

Astroloji proqnoz - 29 aprel

29 Aprel 2017 00:08

"Qalatasaray" Brumanı saxlaya bilmir

29 Aprel 2017 00:05

Günün qoroskopu: işlərinizdə uğur vəd edən gündür

29 Aprel 2017 00:05

Raytorala görə 27 nömrəli formadan imtina etdi - FOTO

28 Aprel 2017 23:57

Bakı həbsxanasında dustaq özünü asaraq intihar edib

28 Aprel 2017 23:57