Şah İsmayıl Xətainin ulu babasının dəfn edildiyi məzarlıq - ARAŞDIRMA

Şah İsmayıl Xətainin ulu babasının dəfn edildiyi məzarlıq - ARAŞDIRMA
17:49 22 Oktyabr 2016
58 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

 Lənkəran özünün tarixi abidələri ilə zəngindir. Şəhər Mədəniyyət və Turizm Şöbəsindən APA-nın cənub bürosuna verilən məlumata görə, Respublika Nazirlər Kabinetinin müvafiq qərarı ilə rayonda 87 tarix və mədəniyyət abidəsi qeydə alınaraq dövlət mühafizəsinə götürülüb. Həmin abidələrin turizm üçün istifadəsi məqsədilə marşrut xəritəsi, eləcə də ingilis, rus və Azərbaycan dillərində məlumatlar hazırlanıb.

 

Bunlardan əlavə, tarix və mədəniyyət abidələrinin yenidən siyahıya alınması ilə bağlı Lənkəran rayonu ərazisindəki abidələrin adları, tarixləri, ünvanları və koordinatları dəqiqləşdirilib, onlar haqqında məlumatlar toplanılaraq respublika Mədəniyyət və Turizm Nazirliyinə təqdim olunub. Lənkərandakı tarixi abidələrdən biri də müqəddəs ziyarətgah sayılan, rayonun Şıxəkəran kənd qəbiristanlığında yerləşən Şeyx Zahid türbəsidir. Tədqiqatçı-tarixçi İldırım Şükürzadənin sözlərinə görə, Şeyx Zahid öz dövrünün tanınmış ziyalısı, alim, müəllim, şair və mömini olub.

 

Şeyx Zahid 1215-ci il martın 22-də Lənkəran rayonunun Siyavar kəndində Şeyx Rövşən Əmirin ailəsində andan olub. Şeyx Rövşən Əmir İranın Gilan vilayəti kəndlərinin birində evləndikdən sonra Lənkəranın Siyavar kəndinə köçüb. Şeyx Zahidin əsl adı Tacəddin İbrahimdir. O, dövrünün böyük alimi Eyn əz-Zaman Seyid Cəmaləddinin müridi olub. Gilan mahalının Malvan kəndində doğulan Şeyx Cəmaləddin sonralar Astaraya köçərək ömrünün sonunadək burada yaşayıb. O, 1253-cü ilin noyabrında vəfat edib və Butəsər (indiki Pensər) kəndində dəfn olunub. Hazırda Şeyx Cəmaləddinin dəfn olunduğu yer pir kimi məşhurdur. Şeyx Cəmaləddin şagirdi Tacəddin İbrahimə böyük ümidlər bəsləyib. Vəfat edərkən ona başladığı işi davam etdirməyi, sufi təriqətinə başçılıq etməyi vəsiyyət etməklə Tacəddin İbrahimə "Zahid"lik dini rütbəsini verib. “Zahid” ərəb dilində ibadətlə məşğul olan mənasını ifadə edir. Şeyx Zahid Gilani də məhz hörmət və ehtiram əlaməti olaraq sonradan oğluna müəllimi Cəmaləddinin adını qoyub.

 

Şeyx Zahid ömrünün çoxunu Hiləkəranda (Lənkəranın Şıxəkəran kəndi) keçirib. Zəmanəsinin tanınmış mürşidi sayılmaqla yanaşı, əkinçiliklə məşğul olan Şeyx Zahidin xeyriyyəçiliyi, şairliyi haqqında müxtəlif mənbələr xəbər verir. Müridləri Gilan, Muğan və Şirvanda dini təbliğ edən görkəmli şəxsiyyətlər olublar.  Onlardan biri də varisi, müridi, təriqət davamçısı Şeyx Səfiəddin idi. İyirmi dörd yaşında Lənkərana gələrək Şeyx Zahiddən dərs alan Şeyx Səfiəddin onun qızı Bibifatimə ilə evlənib. Bu nikahdan onların Məhiyyəddin, Sədrəddin və Əbu Səid adlı oğulları dünyaya gəlib. İctimai-siyasi xadim, sərkərdə Şah İsmayıl Xətainin dördüncü babası Şeyx Sədrəddin Musanın (1305-1392) anası Lənkərandan, atası isə Ərdəbilin Kelxoran kəndindəndir.

 

Şeyx Zahid Azərbaycan, ərəb, fars, kürd, talış və gilək dillərini bilməklə yanaşı, eyni zamanda poeziyaya da böyük maraq göstərib. Müridləri də onun yolunu davam etdiriblər.

 

O, Azərbaycanın bir çox yerlərinə, xüsusən müridləri yaşayan Güştas (Salyan), Mahmudabad, Sərab, Ərdəbil, Meşkin, Xalxal, Xoy və digər şəhərlərə səyahət edib. Ehtiyacı olanlara yardım əli uzatmaq üçün dövrünün hökmdarları və vəzifə sahibləri ilə görüşüb. Onun Muğanda Qazan xanla üç dəfə görüşdüyü (1290/95-ci illər) bildirilir və bu, onun böyük hörmət sahibi olduğunu təsdiq edən bir hal kimi qiymətləndirilir. Şeyx Zahidin xahişilə Astara hakimi Məlik Əhmədin həbsdən azad etdirilməsi də məxəzlərdə xüsusi qeyd olunub.

 

A.A.Bakıxanovun "Gülüstani-İrəm" adlı məşhur əsərində, yazıçı Fərman Kərimzadənin "Xudafərin körpüsü" romanında Şah İsmayılın 1501-ci ildə ulu babası Şeyx Zahidin məqbərəsini ziyarət etməsi özünün təsvirini tapıb.

 

İsgəndər bəy Münşi "Tarixi-alamarayi Abbasi" adlı əsərində yazır ki, I Şah Abbas (1587-1629) Şeyx Səfiəddinin məzarını ziyarət etmək üçün Ərdəbilə, Şeyx Zahidin məzarını görmək məqsədilə 1609-cu ildə Şıxəkərana gedib. O, hər iki məzarı təmir etdirib.

 

Türbənin tədqiqatçıları qeyd edirlər ki, Şeyx Zahid məqbərəsinin ərazisi fəxri dəfnlər yeri olub. Məqbərə Təbriz və Şirvan-Abşeron memarlıq üslubunda tikilmiş möhtəşəm minarəsi, kaşı bəzəkləri ilə diqqəti cəlb edib.

 

Şeyx Zahid 1300-cü ilin mart ayında vəfat etdikdən sonra onun məzarı ziyarətgaha çevrilib. Ona görə müridi və kürəkəni Şeyx Səfiəddin məzarın üstündə məqbərə tikdirib. İslam dininin təbliğatçısı kimi Şərqdə böyük nüfuza malik olan Şeyx Zahidin məqbərəsini tez-tez ziyarət olunub.

 

Tarixdən bəllidir ki, Şeyx Zahidin məqbərəsini bir neçə dəfə sel suları basıb. 1478-ci ildə məzarı yenidən su basdıqda Şah İsmayıl Xətainin atası Şeyx Heydər bir neçə nəfər mahir bənna və nəccarla gələrək, məqbərə ilə günbəzi yenidən təmir etdirib. Şah İsmayıl Xətainin ulu babası Şeyx Zahidin məqbərəsi ötən əsrin 30-cu illərində digər türbə, məqbərə, pirlər kimi dağıdılıb. 1950-ci illərin əvvəllərində o, şıxəkəranlı usta Dadaş Nəzər oğlu (1896-1969) tərəfindən türbə kimi yenidən təmir olunub.

 

Məlumata görə, Şeyx Zahidin qırxdan çox törəməsi hazırda Türkiyədə yaşayır.





RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Çarli Çaplinin heyran olduğu azərbaycanlı bəstəkar: İndi kimi sevərdi? - FOTOLAR

27 İyul 2017 16:43

"Ketçup" qabından heroin çıxdı - FOTO

27 İyul 2017 16:42

“SOCAR Ukraine” 15,6 min ton təyyarə yanacağı idxal edib

27 İyul 2017 16:42

“Yaxşı nəticəyə iddialıyıq” - “Qəbələ”nin legioneri

27 İyul 2017 16:39

83 nəfər öldü, 161 nəfər xəsarət aldı - FHN AÇIQLADI

27 İyul 2017 16:38

Məktəbəhazırlıq qruplarına qəbulda YENİLİK: Sənəd qəbulu elektron qaydada olacaq

27 İyul 2017 16:37

Türkan Şorayın beynindən şiş götürüldü

27 İyul 2017 16:37

“Microsoft” məhsullarında səhvlərin aşkarlanmasına görə 250 min dollar ödəniləcək

27 İyul 2017 16:35

Bakıda daha bir şirkət rəhbəri həbs edildi

27 İyul 2017 16:34

Bacısını Bakıdan Şamaxıya çağırdı, çarpayıya uzatdı... - QANDONDURAN HADİSƏ

27 İyul 2017 16:33

Nazirdən YENİ TƏYİNAT

27 İyul 2017 16:32

Kamil Zeynallı: "10 oğlum olsa, hamısı qurban olsun 1 qızıma..." - FOTO

27 İyul 2017 16:32

Vətəndaşları aldadan bir qrup vəzifəli şəxs HƏBS EDİLDİ

27 İyul 2017 16:32

Eddi İsrafilov 6 qolluq matçda 90 dəqiqə oynadı

27 İyul 2017 16:32

Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin adından istifadə edərək dələduzluq edən şəxslər həbs olunublar

27 İyul 2017 16:32

Yevlaxda yanğın zamanı xəstəxananın 4 və FHN-in 2 əməkdaşı tüstüdən zəhərlənib

27 İyul 2017 16:32

AzMİU-nun tələbə və müəllim heyəti Türkiyədə elmi - praktiki səfərdədir

27 İyul 2017 16:27

Bu il 83 nəfər fövqəladə hadisələrin qurbanı olub

27 İyul 2017 16:24

3 yaşlı qıza təcavüz edib öldürdü, öz orqanlarını isə qohumlarına bağışladı - NÖVBƏTİ EDAM

27 İyul 2017 16:23

Şəhidin medalı ailəsinə təqdim olunub

27 İyul 2017 16:23

Ermənistan ordusunda "dedovşina" - "Botinka işi", dava, fərarilik

27 İyul 2017 16:22

Küləkli hava azərbaycanlı aktrisaya çətin anlar yaşatdı - FOTO

27 İyul 2017 16:22

Əkrəm Həsənov: “Bank Standard”ın sağlamlaşdırılması üçün dövlətin ayırdığı 115 mln. manatın hara getdiyi məlum deyil”

27 İyul 2017 16:17

Təranə toylarda aparıcılıq edəcək: "Pul qazanıram"

27 İyul 2017 16:17

Bakının məşhur şadlıq sarayının rəhbəri

27 İyul 2017 16:14

Ermənistanda etiraz aksiyası: qızıl mədəninə gedən yol bağlandı

27 İyul 2017 16:12

5200 nəfərin külli miqdarda pulunu mənimsəyən keçmiş rəisin DƏHŞƏTLİ ƏMƏLLƏRİ

27 İyul 2017 16:08

Ermənistan ordusunda neqativ halların sayı artır

27 İyul 2017 16:07

Moskva “Spartak”ının futbolçusu: “Məni Azərbaycan millisinə çağırırlar”

27 İyul 2017 16:07

İki il sonra Afinada - YENİLƏNİR

27 İyul 2017 16:07

Saçyolduya çıxdığı deyilən aparıcı: "Əsassız danışırlar"

27 İyul 2017 16:05

Bakıda sərnişin avtobusa velosipedlə mindi - Qalmaqal yaşandı - VİDEO

27 İyul 2017 16:05

FİFA 22 yaşlı müdafiəçinin istəyinə müsbət cavab verdi

27 İyul 2017 16:05

Kərim ailəsi ilə birgə Məşhəd ziyarətinə gedib

27 İyul 2017 15:58

İstanbulda 17 İŞİD üzvü saxlanıldı

27 İyul 2017 15:57

Gürcüstan Mərkəzi Bankı uçot dərəcəsini dəyişməyib

27 İyul 2017 15:57

Siyasi şərhçinin şortu ölkəni bir-birinə qatdı

27 İyul 2017 15:53

Şəhidin medalı ailəsinə təqdim olunub

27 İyul 2017 15:52

Xəstəxanadakı yanğına nə səbəb oldu? - RİH AÇIQLADI

27 İyul 2017 15:52

"Planet"in sahibi həbs edildi - Ağac kəsməyə görə

27 İyul 2017 15:52

Naxçıvanda eneolit dövrünə aid tapıntı - FOTO

27 İyul 2017 15:48

Yevlax Rayon Mərkəzi Xəstəxanasındakı yanğınla bağlı

27 İyul 2017 15:48

Azərbaycana gələn erməni məmurun arvadını... – ŞOK HADİSƏ - FOTO

27 İyul 2017 15:43

ÜTT Azərbaycanın təşkilata qəbulunu sürətləndirir

27 İyul 2017 15:42

Yevlax xəstəxanasından xəstələri təxliyyə edən ambulans Mingəçevirdə qəzaya düşüb

27 İyul 2017 15:42

Türkan Şoray ağır əməliyyat keçirdi

27 İyul 2017 15:41

Ödəniş terminallarındakı böyük problem

27 İyul 2017 15:39

Qanunsuz ağac kəsməklə təbiətə küllli miqdarda ziyan vuran şəxslər həbs ediliblər

27 İyul 2017 15:37

Avqustun 1-dən "ASAN peşə" layihəsi üzrə sənəd qəbulu başlayır

27 İyul 2017 15:37

“Bank Standard”ın Kreditorlar Komitəsinin növbəti iclası keçirilir

27 İyul 2017 15:37