Kəssə hər kim tökülən qan izini... -VİDEO

Kəssə hər kim tökülən qan izini... -VİDEO
08:53 24 Oktyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Dünya nizamındakı gərginlikdən doğan hadisələrlə zəngin XX əsrin əvvəlləri həm də türk millətinin sınağa çəkildiyi illər idi. Türk dünyasının nəhəng simalarından olan İsmayıl bəy Qaspıralının “İşdə bir, fikirdə bir, əməldə bir”, Əli bəy Hüseynzadənin “Türkləşmək, islamlaşmaq, müasirləşmək” çağırışları öz bəhrəsini tədricən versə də, görüləsi işlər hələ çox idi. Belə bir dövrdə, eləcə də Azərbaycanın sovet Rusiyası tərəfindən işğalından sonrakı illərdə yazıb-yaratmış Hüseyn Cavid milli şüurumuzun oyanmasında mühüm rol oynayıb.

Publika.az xəbər verir ki, oktyabrın 24-də dahi şair, yazıçı, dramaturq Hüseyn Cavidin anadan olmasından 134 il ötür.

Hüseyn Abdulla oğlu Rasizadə 1882-ci il oktyabrın 24-də Naxçıvan şəhərində dünyaya göz açıb. Musiqini, muğamatı yaxşı bilən, məlahətli səsi ilə tanınan atasının qəzələ vurğunluğu gələcəyin söz ustadı Hüseynə də keçib. O, əvvəlcə mollaxana, sonra Naxçıvan rus-tatar məktəbində (Məhəmməd Tağı Sidqinin “Məktəbi-tərbiyə”sində), Təbrizin “Talibiyyə” mədrəsəsində, İstanbul universitetində təhsil alıb. İstanbuldan yazdığı məktubunda “Əsir olduğum bir şey varsa, o da həqiqət və məhəbbətdir” fikri Hüseyn Cavidin düşüncələrindən xəbər verir. Bu həqiqət və məhəbbətin mənasını isə onun vətənini, millətini azad və xoşbəxt görmək arzusu təşkil edirdi.

İstanbuldan qayıdan Hüseyn Cavid Naxçıvanda, Bakıda, Gəncədə, Tiflisdə müəllimlik edib, habelə bədii yaradıcılıqla məşğul olub. İlk kitabları olan “Ana” və “Keçmiş günlər” Tiflisdə çıxıb. 1918-ci ilin mart hadisələrindən sonra Təbrizə gedən şairin Şeyx Məhəmməd Xiyabaninin “Təcəddüd” qəzetində şeiri dərc edilib. Naxçıvana qayıdan Hüseyn Cavid Mişkinaz xanımla evlənib. Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövründə Hüseyn Cavidin Abdulla Şaiqlə birgə yazdığı “Ədəbiyyat dərsləri” ortaq türk ədəbiyyat tədrisinin yaradılması istiqamətində atılan ilk addımlardandır.

Sovet hakimiyyətinin ilk illərində tale ustad sənətkarı sanki sınağa çəkirdi. Qardaşını, qızını itirir. Xanımı cərrahiyyə əməliyyatı olunur. Ehtiyac ucbatından şəxsi kitabxanasındakı kitabları, dolabındakı paltarları satır... Ədəbi tənqid isə bu dövrü 40 yaşlı Hüseyn Cavidin yaradıcılığında “məfkurəvi tərəddüd və böhran” adlandırıb. Halbuki o, bu illərdə “Peyğəmbər” və “Topal Teymur” əsərlərini yazıb.

1937-ci il iyunun 4-ü və ondan sonrakı hadisələr dahi sənətkarın ideya-məfkurə istiqamətini zərrə qədər də dəyişə bilməyib.

Milli poeziyamızda fəlsəfi lirikanın təkrarsız nümunələrini yaratmış Hüseyn Cavid mənzum faciələri və tarixi dramları ilə Azərbaycan dramaturgiyasında yeni mərhələ açıb. Onun yaradıcılığı Şərqin estetik fikir tarixi və dünya romantizm ənənələri ilə sıx bağlı olub. Dahi sənətkarın zəngin irsinə “Keçmiş günlər”, “Bahar şəbnəmləri” şeirlər silsiləsi, “Azər”, “Kor neyzən” poemaları, “Ana”, “Maral”, “Şeyx Sənan”, “İblis”, “Şeyda”, “Uçurum”, “Afət”, “Peyğəmbər, “Topal Teymur”, “Knyaz”, “Səyavuş”, “Xəyyam”, “İblisin intiqamı” dramları, ədəbi, elmi, ictimai baxışlarını əks etdirən məqalələri, məktubları daxildir. “Atilla” (Gözəl Eyida), “Çingiz”, “İblisin ilhamı”, “Telli saz”, “Şəhla”, “Koroğlu” adlı əsərləri isə müsadirə olunub.

“Mənim Tanrım gözəllikdir, sevgidir”, - deyən Hüseyn Cavid dramaturq olmazdan öncə romantik şair, sevgi və gözəllik aşiqi kimi tanınıb. Onun poeziyasında dərin həyat fəlsəfəsi, sağlam məntiq, insan kamalına möhkəm inam öz əksini tapıb.

Azərbaycan ədəbiyyatına ümumtürk məfkurəsi gətirən böyük sənətkar “Dəniz tamaşası” (1912) şeirində qoca türkün dili ilə millətin döyüş ruhunun qorunmasının vacibliyindən söz açıb. Dil və din birliyinin qorunub saxlanması problemini “Hərb və fəlakət” şeirində qələmə alaraq “İttihad! İştə ən böyük ideal” yazıb.

Ümumbəşəri problemləri humanizm mövqeyindən işıqlandıran şairin:

Kəssə hər kim tökülən qan izini,

Qurtaran dahi odur yer üzünü -

kəlmələri bu gün də aktualdır. Bu misralar zamanın gərdişini dərindən duyan dahi sənətkarın münaqişə, müharibə və digər qanlı olayların hələ uzun illər düşüncələrə hakim kəsiləcəyini şair qəlbi ilə hiss etdiyinin nişanəsidir.

Hüseyn Cavidə ötən əsrin 50-ci illərində bəraət verilsə də, ona ehtiyatla yanaşılıb. Dahi sənətkara siyasi bəraəti ümummilli lider Heydər Əliyev qazandırıb. Hüseyn Cavidin anadan olmasının 100 illik yubileyinə hazırlıq gеtdiyi dövrdə ümummilli lider Heydər Əliyevin təşəbbüsü ilə onun nəşinin Sibirdən Azərbaycana gətirilməsi qüdrətli söz ustasına böyük sevgi və ehtiramın təzahürü idi. Ulu Öndərin bu qətiyyətli addımı ilə təkcə dahi sənətkarın ruhu deyil, onu sevən milyonlarla insanın qəlbi rahatlıq tapdı.

Ulu Öndərin Hüseyn Cavidlə bağlı əvəzsiz tarixi xidmətlərini bu gün Azərbaycan Respublikasının Prezidenti İlham Əliyev davam etdirir. Dövlətimizin başçısının müvafiq sərəncamlarına əsasən böyük sənətkarımızın əsərləri latın qrafikasında çap olunub, anadan olmasının 125 və 130 illiyi dövlət səviyyəsində keçirilib.

Azərbaycan mədəniyyətinin gündən-günə inkişaf etdiyinin, dünyada tanındığının və qəbul olunduğunun şahidi kimi qürurla deyə bilərik ki, Hüseyn Cavidin vaxtilə məfkurə davasını insanların beyninə, milli zehniyyətinə aşılamaq məqsədilə qələmə aldığı

Turana qılıncdan daha kəskin, ulu qüvvət,

Yalnız mədəniyyət, mədəniyyət, mədəniyyət! -

arzuları da bu gün gerçəkləşib.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Alişanın nişan tarixi bilindi

26 May 2017 17:32

Erməni qızlar barda azərbaycanlı oğlana görə dava etdi, sonra... - İNANILMZA VİDEO

26 May 2017 17:28

Azərbaycanın işgüzar qadınları Yaponiyada Qadınların Qlobal Sammitində - FOTO

26 May 2017 17:27

Mayın 30-na manatın məzənnəsi

26 May 2017 17:27

İmtahanların nəticələri açıqlandı

26 May 2017 17:23

Bacısının telefonunu başqası açdı: dediyi yerə çatanda ŞOK OLDU - VİDEO - FOTO

26 May 2017 17:22

​Autizmli uşaqlar üçün xeyriyyə aksiyası

26 May 2017 17:21

SOCAR neftlə çirklənmiş 1844 hektar ərazini təmizləyib

26 May 2017 17:17

Trampın şərəfinə dondurma hazırlandı

26 May 2017 17:17

Rusiya Bankı: 5 ilə müştərilərin 80-90%-i bank xidmətlərindən məsafədən istifadə edəcək

26 May 2017 17:17

Manatın MƏZƏNNƏSİ

26 May 2017 17:17

MDB ölkələrinin müdafiə nazirləri 2018-ci il üçün birgə təlimlər planını təsdiqləyib

26 May 2017 17:17

Borc üstündə iş yoldaşını güllələdi - VİDEO - FOTO

26 May 2017 17:17

Gəncədə üzərinə ağac aşan yeniyetmə ölüb

26 May 2017 17:17

Mayın 30-na manatın məzənnəsi

26 May 2017 17:15

Tramp xəstəliyə tutulub?

26 May 2017 17:12

ADU tələbələri “Piqmalion” pyesini səhnələşdirib (FOTO)

26 May 2017 17:08

Belarus XİN başçısı: "Minskdə Azərbaycan Ticarət Evinin açılışı əmtəə dövriyyəsinin artmasına kömək edəcək"

26 May 2017 17:07

Azərbaycanın ən yaşlı seçicisi - "O, 3 əsrdə yaşayıb"

26 May 2017 17:05

"Moody's": Çində iqtisadi artım tempi 5%-ə düşəcək

26 May 2017 17:02

Bakıda Avstraliya-Azərbaycan biznes-forumunun keçirilməsi planlaşdırılır (FOTO)

26 May 2017 17:01

İtaliyada Trampın şərəfinə dondurma hazırlanıb

26 May 2017 17:01

DİQQƏTLİ OLUN: Hamı bu gecəni gözləyir...

26 May 2017 16:58

"Qarabağ" ilk "yüzlük"də, "Qəbələ" "Neftçi"ni keçdi

26 May 2017 16:57

"Qarabağ"ın futbolçusu Yunanıstanla oyuna çağırıldı

26 May 2017 16:57

Autizmli uşaqlar üçün xeyriyyə aksiyası - FOTO

26 May 2017 16:52

“Abşeronneft”in hasilatı plandan 12% çox olub

26 May 2017 16:52

Beynəlxalq Bankdan reytinqin düşməsi ilə bağlı AÇIQLAMA

26 May 2017 16:52

Azərbaycan şirkəti dünyanın ən böyük musiqi holdinqinə qarşı çoxmilyonluq iddia qaldırıb

26 May 2017 16:52

Donald Tramp: ABŞ Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin sülh yolu ilə həllini qətiyyətlə dəstəkləyir

26 May 2017 16:50

40-54 yaş arasında kişilərlə müqayisədə qadınlarla bağlanan əmək müqavilələri çoxluq təşkil edir (FOTO)

26 May 2017 16:50

Azərbaycanın ən yaşlı seçicisinin 123 yaşı var

26 May 2017 16:47

Məzunlar "Son zəng"i belə qeyd etdi

26 May 2017 16:44

"Yer səthinin məsafədən müşahidəsi xidmətlərinin təşviqi" layihəsinin ikinci mərhələsi elan edilib

26 May 2017 16:43

Bir zamanların məşhur müğənnisi tanınmaz halda - FOTO

26 May 2017 16:42

Praqada AŞPA-nın büro və komitə iclasları keçiriləcək

26 May 2017 16:37

Yüzlərlə “Android” proqramı istifadəçiləri izləmək üçün ultrasəsdən istifadə edir

26 May 2017 16:35

Müsəlman ölkəsində 25 xaçpərəst güllələndi

26 May 2017 16:33

Azərbaycanda polislər cibindən pul verib körpünü təmir etdirdi - FOTO

26 May 2017 16:32

"Azərbaycanın 5 min illik dövlətçilik tarixi var" - Yaqub Mahmudov - FOTO

26 May 2017 16:32

Azərbaycanda seçicilərin sayı artıb

26 May 2017 16:29

Zakir Həsənov MDB Müdafiə Nazirləri Şurasının iclasında iştirak edib

26 May 2017 16:27

İslamiadada götürülən dopinq-testlərin sayı açıqlanıb

26 May 2017 16:27

Azərbaycanlı həkimlər doğuşu "Facebook"-da canlı yayımladı

26 May 2017 16:27

Lavrov: “Nəticələrin məhvedici olacağını ABŞ da etiraf edir”

26 May 2017 16:23

Astanada dünyadakı ilk Türkologiya Muzeyi açılıb

26 May 2017 16:22

Stress çarxından sizdə də var? - Uşaqlarınıza verməyin - FOTO

26 May 2017 16:22

Xalid Əhmədov: “Azərbaycan Beynəlxalq Bankının reytinqlərinin düşməsi müvəqqəti haldır”

26 May 2017 16:22

21 yaşlı azərbaycanlı qız İŞİD-ə qoşuldu - FOTO

26 May 2017 16:22

UNEC kollektivi İstiqlal Muzeyində olub

26 May 2017 16:22