İŞİD-lə "savaş" və “Sykes-Picot” razılaşmasının ƏSL HƏDƏFİ

İŞİD-lə "savaş" və “Sykes-Picot” razılaşmasının ƏSL HƏDƏFİ
14:03 24 Oktyabr 2016
30 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

İraqın Mosul əməliyyatının arxasında dayanan əsl məqsədin məhz bölgədəki enerji ehtiyatlarının olduğuna dair fikirlər son günlər müxtəlif analitiklər tərəfindən dilə gətirilir.

Publika.az xəbər verir ki, Türkiyənin “Star” qəzetinə açıqlamasında Beynəlxalq Enerji İqtisadiyyatı Birliyinin başçısı professor Gürkan Kumbaroğlu Mosulun neft və təbii qaz dənizi üzərində sanki bir ada olduğunu bildirib.

Avropaya 25, Türkiyəyə 200 il

Yeni peyk görüntüləri, geoloji xəritələr və beynəlxalq hesabatlarda yer alan nəhəng neft və təbii qaz ehtiyatlarına diqqət çəkən Gürkan Kumbaroğlu bildirir ki, Mosuldakı qaz ehtiyatları Avropanın qaz təlabatının ödənilməsi baxımından böyük əhəmiyyət daşıyır.

O, Yaxın Şərqdə beş il əvvəl İŞİD adlanan bir təşkilatın törədiyini və bir neçə min silahlının bir neçə ay ərzində İraq və Suriyanın yarısını ələ keçirdiyini xatırladıb: “Sonra isə “onlarla döyüşən” PKK-nın Suriya qolu olan PYD ölkənin üçdə birini qəsb etdi. İndi isə İraqda Mosulun İŞİD-dən azad edilərək ən az dörd hissəyə bölünməsi gündəmdədir. Bunun arxasındakı səbəb nədir? Əsas məsələ Mosul və ətrafındakı enerji ehtiyatlarını Qərbə çatdıracaq və Suriyanın şimalından keçəcək dəhlizə kimin hakim olmasıdır. Türkiyənin illik təbii qaz istehlakı təxminən 50, Avropanın qaz istehlakı isə təxminən 400 milyard kubmetrdir. Mosulda qaz ehtiyatları Türkiyənin təxminən 200, Avropanın isə 25 illik tələbatını ödəyə bilər. Bütün sahə, yüzlərlə il kifayət edər. Bölgədəki döyüş tamamilə Mosul və Kərkükdəki enerji ehtiyatları ilə bağlıdır. Suriyanın şimalında böyük ehtiyatlar yoxdur. Ancaq Suriya torpaqları Yaxın Şərq və Aralıq dənizindəki yeni enerji ehtiyatlarının Qərbə çatdırılması üçün strateji əhmiyyət daşıyır”.

Şərqi Aralıq dənizi qaynayır

Aralıq dənizində Misirin tək bir yatağında 800 milyard, İsrailin isə iki yatağında 800 milyard kubmetr təbii qaz tapıldığını deyən Kumbaroğlu Şərqi Aralıq dənizidə neft və təbii qazın qaynadığını bildirib. O, bildirir ki, bu ehtiyatların TANAP (Trans-Anadolu təbii qaz kəməri) üzərindən Avropaya çatdırılması 2-2.5 milyard dollar, Yunanıstan üzərindən çatdırılması isə bundan üç-dörd dəfə daha çox vəsait tələb edir.

“Bu ehtiyatların Kipr, ya da Suriya sahillərindən keçməsi gündəmdədir. Bölgədə çox böyük enerji ehtiyatları var. Şərqi Aralıq dənizində neft və təbii qaz qaynayır”, - professor deyib.

“Aralıq dənizi müharibəsi”

Daha əvvəl isə Türkiyənin “Yeni Şafak” nəşrinin yazarı Kamal Öztürk Suriyadakı hadisələri “Suriya vətəndaş müharibəsi” deyil, “Aralıq dənizi müharibəsi” kimi xarakterizə etmişdi.

O, Yaxın Şərqdəki qarşıdurmaların əsl səbəbinin Aralıq dənizindəki kəşf edilməmiş təbii qaz ehtiyatı yataqları olduğunu bildirib.

Kamal Öztürk onlarla ölkənin döyüş gəmiləri və təyyarələrinin toplandığı Şərqi Aralıq dənizində 3,5 trilyon kubmetr kəşf edilməmiş təbii qaz ehtiyatının olduğunu qeyd edib: “Bu barədə ABŞ-ın Geoloji Araşdırma Təşkilatı 2013-cü ildə dərc etdiyi hesabatında bildirib. Bu, bölgədəki ölkələrin taleyini, Yaxın Şərqdə tarazlıqları dəyişdirəcək qədər böyük qaz ehtiyatıdır. Bu kəşf Şərqi Aralıq dənizində həmçinin neftin də ola biləcəyini göstərir. Dünya bu bölgənin neft və qazına möhtacdır. Birinci Dünya Müharibəsin sonra Osmanlı torpaqlarını parçalayanlar (“Sykes-Picot” razılaşması) bizə elə bir bölgəni buraxıblar ki, hər yerdən neft və təbii qaz fontan vurarkən, bizdə dərman üçün bir barel neft çıxmır. Şərqi Aralıq dənizində çıxarılacaq qazdan bir çox ölkə zəngin olacaq, amma bizə və Şimali Kiprə (rəsmi olaraq tanınmadığı üçün) bir qəpik düşmür. Bu, necə zalım bir coğrafi bölünmədir?”

Onun sözlərinə görə, Suriya vətəndaş müharibəsində məsələ heç də İŞİD, “Ən-Nüsra” Cəbhəsi, yaxid da şiə-sünni qarşıdurması deyil: “Məsələ neft və qazın çıxarılmasında pay sahibi olması, enerji ehtiyatlarının daşınması üçün yeni boru xətlərinin çəkilməsi, təsislərin qurulması və bütün bunları həyata keçirəcək şirkətlərin hansı ölkərin olmasına qərar verilməsidir”.

Qeyd edək ki, İraqın Mosul şəhərinin İŞİD terror təşkilatından azad edilməsinə Qərbin göstərdiyi marağın əslində buradakı zəngin neft və təbii qaz ehtiyatlarından qaynaqlandığını bir neçə gün əvvəl Türkiyənin “Yeni Şafak” nəşrində Arzu Kurum də yazıb.

Dörd trilyonluq neft müharibəsi: II Əbdülhəmiddən qalan savaşın PƏRDƏARXASI - VİDEO

İraqın Mosul şəhərinin İŞİD terror təşkilatından azad edilməsinə Qərbin göstərdiyi maraq əslində buradakı zəngin neft və təbii qaz ehtiyatlarından qaynaqlanır.

Ömər Dağlı

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Ukraynadan təhlükəli toyuq əti idxalı ilə bağlı cinayət işi açıldı

20 İyul 2017 16:58

İsmayıllıda kənd evləri - 3 otaq 50 AZN - QİYMƏTLƏR

20 İyul 2017 16:57

Səfir: "Azərbaycan hər zaman Türkiyəyə ciddi dəstək verib"

20 İyul 2017 16:57

Azərbaycanda mobil telefon istifadəçilərinə xəbərdarlıq olunub

20 İyul 2017 16:57

Azər Məmmədov: "Məni Premyer Liqada nəyin gözlədiyini bilirəm"

20 İyul 2017 16:57

Aysel yeni verilişindən danışdı

20 İyul 2017 16:55

Nazirlikdən təhlükəli virus XƏBƏRDARLIĞI

20 İyul 2017 16:53

"İnter" 40-ın astanasında

20 İyul 2017 16:52

"Xarici ölkədə işləmək istəyirəm"

20 İyul 2017 16:51

Hacıbala Abutalıbovun müavini istirahətdə vəfat etdi

20 İyul 2017 16:48

Türkiyənin Azərbaycandakı səfiri jurnalistlərlə görüşüb

20 İyul 2017 16:47

Pensiyaçıların sayı AÇIQLANDI

20 İyul 2017 16:47

Gəncə stadionunun son durumu - FOTO

20 İyul 2017 16:42

Əvəz Ələkbərova fəxri ad verilib

20 İyul 2017 16:39

Əmək pensiyaçılarının sayı açıqlandı

20 İyul 2017 16:38

Prezident Əvəz Ələkbərova "Əməkdar müəllim" fəxri adı verdi

20 İyul 2017 16:37

"Azəriqaz" binanın partlamasını gözləyir? - "Bloka qaz sızdı"

20 İyul 2017 16:37

Məşhur modellər lüt şəkillərini paylaşdı - FOTO

20 İyul 2017 16:33

Azərbaycan millisi Qazaxıstanla qarşılaşacaq

20 İyul 2017 16:32

Sirniyyatın içində narkotik aşkarlandı

20 İyul 2017 16:30

Sumqayıt yolunda tələbələrin öldüyü qorxunc qəzada sağ qalan şəxsdən QANDONDURAN SÖZLƏR

20 İyul 2017 16:23

Ağalar Vəliyev ordenlə təltif edildi

20 İyul 2017 16:23

Bakı-Sumqayıt yolunda 6 tələbənin ölümünə səbəb olan sürücünün məhkəməsi davam etdirilib

20 İyul 2017 16:22

Azərbaycanda nə qədər pensiyaçı var? - AÇIQLANDI

20 İyul 2017 16:19

“28 Mall”da ermənipərəst turist qalmaqal yaratdı - FOTO

20 İyul 2017 16:18

Oğuz və ətraf rayonlardan olan sahibkarlara 515 min manat güzəştli kredit verilib

20 İyul 2017 16:17

Fəhlələr krandan yıxıldılar: 2 ölü, 4 yaralı - Türkiyədə

20 İyul 2017 16:17

Çilli xanımlara

20 İyul 2017 16:17

"Seçim niyyətin özü kimi şəffaf olmalı idi"

20 İyul 2017 16:15

Gələn həftədən müəllimlərin işə qəbulu ilə bağlı imtahanlar başlayır

20 İyul 2017 16:13

"Embalo Azərbaycana getməkdə həvəsli deyil"

20 İyul 2017 16:12

Azərbaycan gömrükçüləri şirniyyatın içində gizlədilmiş narkotik vasitə və psixotrop maddə aşkar edib

20 İyul 2017 16:12

Anar Nağılbaz Dado ilə Natavanın toyunda - FOTlar

20 İyul 2017 16:12

"Milan"ın futbolçusu "Yuventus"da - RƏSMİ

20 İyul 2017 16:07

"Qarabağ"dan bir ilk: Biletlərin üzərində loqo olmayacaq

20 İyul 2017 16:07

Nazim xanımı və qızı ilə - FOTOlar

20 İyul 2017 16:05

ABŞ-da erməni haker 5 il azadlıqdan məhrum edildi

20 İyul 2017 16:05

Rusiya raket kompleksi bazarını ələ keçirir

20 İyul 2017 16:03

"Ailəmi bir yerə toplayıb, çılpaq gəzəcəm"

20 İyul 2017 16:03

“Standard Insurance”in nizamnamə kapitalının artırılmasına qərar verilib

20 İyul 2017 16:02

"Qarabağ" klubu Azərbaycanda bilet satışı ilə bağlı ilkə imza atıb

20 İyul 2017 16:02

SORĞU: Ərəb turistlərin çoxluğu sizi narahat edir?

20 İyul 2017 16:02

ECB faizləri dəyişməyib

20 İyul 2017 15:57

İqlimşünas: “Hazırda Azərbaycanda dayanıqlı tropik hava kütlələri hökm sürür”

20 İyul 2017 15:57

"28 Mall"da ermənipərəst turisti paltarını çıxarmağa məcbur etdilər - FOTO

20 İyul 2017 15:57

Ölkəmiz gerilədi, amma... - ƏMSALLAR CƏDVƏLİ

20 İyul 2017 15:57

BAKI: Avtobusda qalmaqal

20 İyul 2017 15:56

İŞİD partizan savaşına hazırlaşır

20 İyul 2017 15:53

Azərbaycanda daşınmaz əmlakın qeydiyyatına dair elektron xidmətlərdən 130 min yaxın insan istifadə edib

20 İyul 2017 15:52

Ayxan Abbasov: "Mərhələ keçmək şansımız var"

20 İyul 2017 15:52