Sonadək xoşgümanlıq etməliyik

Sonadək xoşgümanlıq etməliyik
08:42 25 Oktyabr 2016
35 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bәdgümanlıq cәmiyyәtdә bir-birinә inam hissini mәhv edib qәlblәri kәdәrlәndirdiyindәn, müqәddәs şәriәtdә onun әksinә olaraq "xoşgüman" adlı әks-tәsirә malik bir xüsusiyyәt vardır. Hәyatın bütün mәrhәlәlәrindә ondan istifadә olunmalıdır, yәni möminlәrin әmәllәrini hәmişә xeyrә yozub, son hәddә qәdәr yaxşılığa doğru fikirlәşmәk lazımdır. Hәzrәt Әli (ә) buyurur: "Qardaşının әmәllәrini bütün bәhanә yolları üzünә bağlanana kimi yaxşılığa yoz. Yaxşılığa doğru yozmağa imkan olan surәtdә onların dediyi hәr bir sözә qarşı bәdgüman olma".

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, Әllamә Mәclisi bu cümlәni belә şәrh edir: "Hәdisi buyurmaqda Hәzrәt Әmirәlmöminin Әlinin (ә) mәqsәdi bu olmuşdur ki, din qardaşın söhbәt edәrkәn onun danışığı yaxşılığa doğru zәif, pisliyә doğru güclü ehtimal olsa belә, bacardıqca yaxşılığa doğru yozmaq lazımdır. Әlindә kәsәrli dәlil olmayana qәdәr onun barәsindә axtarış aparmağa haqqın yoxdur. Ola bilsin ki, güman әsassızdır. Bu zaman tәcәssüs (araşdırma) etmәk dә qadağandır".
Hәmin hәdis üsuli-fiqh (fiqhin әsasları) elmindә xoşgümanlığın meyarına dәlalәt edәn dәlillәrdәn biridir, yәni әgәr iki nәfәr şәxs bir-biri ilә müqavilә bağlayırsa, bir-biri haqda xoşgüman olmalıdırlar. Әgәr onların müqavilәsi xoşgümanlıq üzәrindә bağlanmazsa, bu bünövrәni ictimai mәsәlәlәr, ticarәt vә s. bağlanmış müqavilәlәrlә әlaqәdar etibarsız hesab edәrlәrsә, daha heç bir alış-veriş vә müqavilә etibarlı olmayıb, cari işlәrdә laxlayar, cәmiyyәtin әsası dağılar. İnsanlarda bir çox ictimai, iqtisadi әmәliyyatların nә dәrәcәdә düzgün aparılması barәdә şübhәlәr yaranar. Odur ki, İslam dinindә din qardaşının işinә xoşgüman olmaq göstәriş verilmişdir, çünki bәdgümanlıqla mübarizә yollarının әn әsası - xoşgümanlıqdır. Bunun vasitәsilә bәdgümanlığın qarşısı asanlıqla alınır.
Bәdgümanlıq insanın özündәn әlavә cәmiyyәti dә pozğunlaşdırır. Bәdgüman olan birisi sәhv düşüncә vә şayiәdәn başqa bir şey olmayan öz gümanını başqa adamlara da yoluxduraraq tәdriclә qәti bir fikir kimi xalq arasında yayır. Ondan: "niyә vә hansı dәlilә әsasәn müsәlman qardaşa qarşı bәdgüman olub, abır-hәya pәrdәsini yırtaraq, şәxsiyyәtini lәkәlәyirsәn?" - deyә soruşduqda cavab verir: "Mәn filan şәxsdәn eşitdim, filan şәxsdәn soruşmuşam, mәn dә başqasından eşitmişәm" vә s. Belә mәlum olur ki, bu gümanın әsası boş imiş.
Bәdgümanlıq insan xislәtinin çirkin vә iyrәnc bir xüsusiyyәti olduğu kimi, onun әksi olan xoşgümanlıq möminin gözәl sifәt vә әxlaqi keyfiyyәtlәrindәn sayılır. İslam әxlaqı bizi başqalarına qarşı xoşgüman olmağa tәşviq edib ruhun sağlam qalmasına bu şәrtlә zәmanәt verir vә ictimai hәyatı bu bünövrә üzәrindә möhkәmlәtmәyi tövsiyә edir."Qurani-Kәrim"dә bu barәdә belә buyurulur:
"Nә üçün onu eşidәndә (sizdәn olan) mömin kişi vә qadınlar bir-birlәri barәsindә yaxşı gümanda olmadılar vә "bu, aşkar bir böhtandır" demәdilәr?!" ("Nur"-12)
Hәmin ayә münafiqlәr Peyğәmbәrin (s) zövcәsinә böhtan atarkәn nazil oldu. Allah Təala bu ayәni müsәlmanlar haqda şayiәlәrә uyduqlarına görә nazil etmişdir. Ayәdә buyurulur ki, onlar bәdgüman olmağın yerinә gәrәk müsәlman kişi vә qadınlara qarşı xoşgüman olub, şayiә yayanları mәhkum edәydilәr. Bununla da şayiә yayanlara imkan vermәyib, müsәlmanların namusunu qorumuş olardılar.
"Misbahüş-şәriә" adlı kitabda belә yazılmışdır: "Xoşgümanlıq müsәlmanın iman vә ruhunun sağlamlığından irәli gәlir. İnsanın hәr bir şeyә nikbinlik vә fәzilәtlә baxması ruhun paklığının nişanәlәrindәndir".Peyğәmbәr (s) buyurur: "Öz din qardaşınıza qarşı xoşgüman olun ki, bununla mәnәvi saflığa yetişәsiniz".

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Çəhrayı ananas SATIŞDA - FOTO

27 May 2017 08:38

ABŞ-da partlayış: 1 ölü

27 May 2017 08:37

Rəqəmsal məzar daşı - Dünyada bir ilk!

27 May 2017 08:37

Berlində maşın metroya girdi: 6 yaralı - FOTO

27 May 2017 08:32

Dronun qoruduğu ilk avtomobil göstərildi - VİDEO

27 May 2017 08:32

Ağcabədidə "Daewoo" yanıb

27 May 2017 08:27

“Facebook” öz “YouTube”unu yaradır

27 May 2017 08:27

Slovakiyadan Türkiyəyə dəstək

27 May 2017 08:23

Tovuzda imtahandan kəsilən qız intihara cəhd etdi

27 May 2017 08:22

3 yeni Sony smartfonu nümayiş olunacaq

27 May 2017 08:22

Meksikada başı kəsilmiş beş meyit tapılıb

27 May 2017 08:17

Yeni Huawei planşetləri təqdim ediləcək

27 May 2017 08:17

Bakıda gənc oğlan ülgüclə boğazını kəsib

27 May 2017 08:17

Google nəhəng sensorlu displey hazırlayıb - VİDEO

27 May 2017 08:12

Suriya İsrailin UPA-sını vurdu

27 May 2017 08:12

Robot bazarı 5 dəfə böyüyəcək

27 May 2017 08:12

Orqan ticarətinin mərkəzi olan İsrail - "Uşaqların bədənlərini yarıb..." - FOTO/VİDEO

27 May 2017 08:08

Microsoft yeni “bulud” sistemi yaradır

27 May 2017 08:05

Misir qırıcıları terrorçulrı vurdu

27 May 2017 08:05

Zbiqnev Bjezinski 89 yaşında vəfat edib

27 May 2017 07:55

WannaCry-ın versiyalarının sayı 400 minə yaxınlaşır

27 May 2017 07:52

Yeni Surface Pro təqdim olundu - VİDEO

27 May 2017 07:47

Ən sürətli sensorlu qələm istehsal olunub

27 May 2017 07:37

Bakıxanovda maşın səkiyə çırpılıb, 3 nəfər xəsarət alıb

27 May 2017 07:37

Mariya Zaxarova: “Bakı məni heyran etdi” - FOTO

27 May 2017 07:32

Zbiqnev Bjezinski dünyasını dəyişib

27 May 2017 07:27

Təhlükəsiz LG X Venture smartfonu təqdim olundu

27 May 2017 07:27

Azərbaycanda baş verən 5 ən güclü zəlzələnin görüntüləri - VİDEO

27 May 2017 07:23

Cocuq Mərcanlıda 1 074 qəlpə tapılıb (FOTO)

27 May 2017 07:15

Samsung Galaxy Note 8-in fotoları yayıldı

27 May 2017 07:12

Ronaldu vergidən yayındığına görə 6 milyon avro təzminat ödəyib

27 May 2017 06:57

Suriya HHQ İsrailin pilotsuz uçucu aparatını vurub

27 May 2017 06:55

Gədəbəydə qayın yeznəni baltaladı

27 May 2017 06:38

Qaradağda ədəd tank əleyhinə tüstü minası tapılıb (FOTO)

27 May 2017 06:36

Azərbaycanın Respublika və Silahlı Qüvvələr günləri Londonda təntənəli şəkildə qeyd olunub - FOTO

27 May 2017 06:12

Bakının gecə klubunda kütləvi dava zamanı ərəb turist döyülüb

27 May 2017 06:02

Ağcabədidə avtomobil yandı

27 May 2017 05:53

Kriştianu Ronaldu 2017-cu ildə ən yüksək gəlir qazanan futbolçu olub

27 May 2017 05:22

ABŞ-da tibb bacısı 60 uşağın qətlində şübhəli bilinir

27 May 2017 05:12

Cinsi həyata təsir edən XƏSTƏLİKLƏR

27 May 2017 04:48

ABŞ-da partlayış nəticəsində 1 nəfər ölüb

27 May 2017 04:22

Liviyada silahlılar Qəddafiyə bağlı məmurların saxlandığı türməni ələ keçirib

27 May 2017 04:02

Dünyanın ən çox qazanan futbolçularının SİYAHISI

27 May 2017 03:48

Almaniyada maşın metro stansiyasına girib:

27 May 2017 03:34

G7 ölkələrinin liderləri terrorizmlə mübarizəyə dair bəyannamə imzalayıblar

27 May 2017 03:32

Ağcabədidə "Daewoo" yanıb

27 May 2017 03:22

Parisdə terror həyəcanı

27 May 2017 02:48

Mariya Zaxarova: “Bakı məni heyran etdi”

27 May 2017 02:42

Qriqori Karasin: “Azərbaycan və Rusiya prezidentləri iyunun 8-9-da Astanada görüşəcəklər"

27 May 2017 02:37

Meksikada başı kəsilmiş beş meyit tapılıb

27 May 2017 02:29