Sonadək xoşgümanlıq etməliyik

Sonadək xoşgümanlıq etməliyik
08:42 25 Oktyabr 2016
35 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bәdgümanlıq cәmiyyәtdә bir-birinә inam hissini mәhv edib qәlblәri kәdәrlәndirdiyindәn, müqәddәs şәriәtdә onun әksinә olaraq "xoşgüman" adlı әks-tәsirә malik bir xüsusiyyәt vardır. Hәyatın bütün mәrhәlәlәrindә ondan istifadә olunmalıdır, yәni möminlәrin әmәllәrini hәmişә xeyrә yozub, son hәddә qәdәr yaxşılığa doğru fikirlәşmәk lazımdır. Hәzrәt Әli (ә) buyurur: "Qardaşının әmәllәrini bütün bәhanә yolları üzünә bağlanana kimi yaxşılığa yoz. Yaxşılığa doğru yozmağa imkan olan surәtdә onların dediyi hәr bir sözә qarşı bәdgüman olma".

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, Әllamә Mәclisi bu cümlәni belә şәrh edir: "Hәdisi buyurmaqda Hәzrәt Әmirәlmöminin Әlinin (ә) mәqsәdi bu olmuşdur ki, din qardaşın söhbәt edәrkәn onun danışığı yaxşılığa doğru zәif, pisliyә doğru güclü ehtimal olsa belә, bacardıqca yaxşılığa doğru yozmaq lazımdır. Әlindә kәsәrli dәlil olmayana qәdәr onun barәsindә axtarış aparmağa haqqın yoxdur. Ola bilsin ki, güman әsassızdır. Bu zaman tәcәssüs (araşdırma) etmәk dә qadağandır".
Hәmin hәdis üsuli-fiqh (fiqhin әsasları) elmindә xoşgümanlığın meyarına dәlalәt edәn dәlillәrdәn biridir, yәni әgәr iki nәfәr şәxs bir-biri ilә müqavilә bağlayırsa, bir-biri haqda xoşgüman olmalıdırlar. Әgәr onların müqavilәsi xoşgümanlıq üzәrindә bağlanmazsa, bu bünövrәni ictimai mәsәlәlәr, ticarәt vә s. bağlanmış müqavilәlәrlә әlaqәdar etibarsız hesab edәrlәrsә, daha heç bir alış-veriş vә müqavilә etibarlı olmayıb, cari işlәrdә laxlayar, cәmiyyәtin әsası dağılar. İnsanlarda bir çox ictimai, iqtisadi әmәliyyatların nә dәrәcәdә düzgün aparılması barәdә şübhәlәr yaranar. Odur ki, İslam dinindә din qardaşının işinә xoşgüman olmaq göstәriş verilmişdir, çünki bәdgümanlıqla mübarizә yollarının әn әsası - xoşgümanlıqdır. Bunun vasitәsilә bәdgümanlığın qarşısı asanlıqla alınır.
Bәdgümanlıq insanın özündәn әlavә cәmiyyәti dә pozğunlaşdırır. Bәdgüman olan birisi sәhv düşüncә vә şayiәdәn başqa bir şey olmayan öz gümanını başqa adamlara da yoluxduraraq tәdriclә qәti bir fikir kimi xalq arasında yayır. Ondan: "niyә vә hansı dәlilә әsasәn müsәlman qardaşa qarşı bәdgüman olub, abır-hәya pәrdәsini yırtaraq, şәxsiyyәtini lәkәlәyirsәn?" - deyә soruşduqda cavab verir: "Mәn filan şәxsdәn eşitdim, filan şәxsdәn soruşmuşam, mәn dә başqasından eşitmişәm" vә s. Belә mәlum olur ki, bu gümanın әsası boş imiş.
Bәdgümanlıq insan xislәtinin çirkin vә iyrәnc bir xüsusiyyәti olduğu kimi, onun әksi olan xoşgümanlıq möminin gözәl sifәt vә әxlaqi keyfiyyәtlәrindәn sayılır. İslam әxlaqı bizi başqalarına qarşı xoşgüman olmağa tәşviq edib ruhun sağlam qalmasına bu şәrtlә zәmanәt verir vә ictimai hәyatı bu bünövrә üzәrindә möhkәmlәtmәyi tövsiyә edir."Qurani-Kәrim"dә bu barәdә belә buyurulur:
"Nә üçün onu eşidәndә (sizdәn olan) mömin kişi vә qadınlar bir-birlәri barәsindә yaxşı gümanda olmadılar vә "bu, aşkar bir böhtandır" demәdilәr?!" ("Nur"-12)
Hәmin ayә münafiqlәr Peyğәmbәrin (s) zövcәsinә böhtan atarkәn nazil oldu. Allah Təala bu ayәni müsәlmanlar haqda şayiәlәrә uyduqlarına görә nazil etmişdir. Ayәdә buyurulur ki, onlar bәdgüman olmağın yerinә gәrәk müsәlman kişi vә qadınlara qarşı xoşgüman olub, şayiә yayanları mәhkum edәydilәr. Bununla da şayiә yayanlara imkan vermәyib, müsәlmanların namusunu qorumuş olardılar.
"Misbahüş-şәriә" adlı kitabda belә yazılmışdır: "Xoşgümanlıq müsәlmanın iman vә ruhunun sağlamlığından irәli gәlir. İnsanın hәr bir şeyә nikbinlik vә fәzilәtlә baxması ruhun paklığının nişanәlәrindәndir".Peyğәmbәr (s) buyurur: "Öz din qardaşınıza qarşı xoşgüman olun ki, bununla mәnәvi saflığa yetişәsiniz".

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Neqativ düşüncələri başımızdan necə atmalı?

25 İyul 2017 20:57

Səidə Sultan özündən çıxdı, hədələdi

25 İyul 2017 20:55

Tənhalıq nədir?

25 İyul 2017 20:52

Sağlam olmaq istəyən üçün Məsumlarımızın buyuruşları

25 İyul 2017 20:47

"Qarabağ" üçün tarixi gündür

25 İyul 2017 20:44

Gənclər üçün Təhsil Mərkəzi Şirvan şəhərində Şirvanda konfrans keçirib

25 İyul 2017 20:42

Kələmin orqanizmə faydaları

25 İyul 2017 20:42

VİDEO: Benzinlə bağlı bu görüntüləri izləyin

25 İyul 2017 20:36

Kılıçdaroğlundan qalmaqallı açıqlama: “Uşaqlara təcavüz etmək sərbəstdir”

25 İyul 2017 20:33

Fəvvarələr Meydanında “Music Band” çəkildi - FOTO

25 İyul 2017 20:32

"Moody’s" Azərbaycan Beynəlxalq Bankının reytinqlərini yüksəldib

25 İyul 2017 20:32

ABŞ-ın bikini gözəlləri - FOTO

25 İyul 2017 20:32

Əkizlər haqqında

25 İyul 2017 20:30

67 yaşlı qadının gözlərindən 27 linza çıxarılıb

25 İyul 2017 20:27

Kişilər qadınlarda nəyə aşiq olur? Bürclərə görə XARAKTERİSTİKA

25 İyul 2017 20:27

Dünyanın ən bahalı maşın nömrəsi: BU MƏBLƏĞƏ İNANMAQ OLMUR

25 İyul 2017 20:27

Ermənistanda qubernatorun müşaviri itkin düşdü

25 İyul 2017 20:22

Çempionlar Liqasında III tur həyəcanı - YENİLƏNİR

25 İyul 2017 20:22

Ac qarına zeytun yağı içməyin faydası

25 İyul 2017 20:22

Mərakeş Krallığının səfiri Tərcümə Mərkəzində olub

25 İyul 2017 20:17

Eşqdən “əsən” qocanı daşqalaq etmək istəyən var?

25 İyul 2017 20:17

Günay İbrahimli belə yaxalandı

25 İyul 2017 20:16

Tovuzda gənc oğlan əmisini döydü

25 İyul 2017 20:13

Tovuzda QAZel aşdı, ana və övladı yaralandılar

25 İyul 2017 20:12

Avtomobil bazarında durğunluqdur - SƏBƏB

25 İyul 2017 20:12

İmam Əlinin həqiqi dostu belə olur

25 İyul 2017 20:12

Amerika gəmisi İranın hərbi gəmisinə atəş açıb

25 İyul 2017 20:09

Fransa meri siçovul yedi - VİDEO

25 İyul 2017 20:05

“Rabitə işi”ndə təqsirləndirilən şəxslər son söz deyib

25 İyul 2017 20:05

Özündən xəbərsiz fotolarını çəkdilər - FOTO

25 İyul 2017 20:05

"Toyota" 2022-ci ildə bir neçə dəqiqədə enerji yığan elektromobil istehsal edəcək

25 İyul 2017 20:02

Bu dondurmaların da istehsalı dayandırıldı

25 İyul 2017 19:57

Hipnoz nədir?

25 İyul 2017 19:57

Qabiliyyət nədir?

25 İyul 2017 19:52

Qənirə Paşayevaya Türkiyədə fəxri vətəndaşlıq verilib - FOTO

25 İyul 2017 19:52

Auditorlar Palatasında “dəyirmi masa” təşkil olunub

25 İyul 2017 19:52

ABŞ hərbi gəmisi İran gəmisinə atəş açdı

25 İyul 2017 19:50

Əl, ayaq və digər orqanlarda ŞİŞKİNLİYİN 8 TƏHLÜKƏLİ SƏBƏBİ - FOTO

25 İyul 2017 19:48

Tovuzda 50 yaşlı kişi qardaşı oğlu tərəfindən döyülüb

25 İyul 2017 19:47

Damar tıxanıqlığının qarşısını almaq üçün 3 təbii çarə

25 İyul 2017 19:47

“Neftçi” – “Şalke” matçı canlı yayımlanacaq

25 İyul 2017 19:44

Tovuzda avtomobil aşdı - Ana və övladı...

25 İyul 2017 19:33

Stres çarxının yeni rəqibi - Orbiter - VİDEO

25 İyul 2017 19:32

Bu restoranda ofisiant qızlar yarıçılpaq gəzir - FOTO

25 İyul 2017 19:32

İqtisadçılar Fed-dən sürpriz gözləmir

25 İyul 2017 19:32

Dünya Azərbaycanlıları Assambleyası

25 İyul 2017 19:29

Şəki Penitensiar müəssisəsinə narkotik maddə keçirilməsinin qarşısı alınıb

25 İyul 2017 19:27

310 milyard dollar sərvəti olan sənayeçi - FOTO

25 İyul 2017 19:27

İsti su içmək üçün 6 səbəb

25 İyul 2017 19:22

“Narkomaniyaya qarşı mübarizə”

25 İyul 2017 19:20