Sonadək xoşgümanlıq etməliyik

Sonadək xoşgümanlıq etməliyik
08:42 25 Oktyabr 2016
35 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bәdgümanlıq cәmiyyәtdә bir-birinә inam hissini mәhv edib qәlblәri kәdәrlәndirdiyindәn, müqәddәs şәriәtdә onun әksinә olaraq "xoşgüman" adlı әks-tәsirә malik bir xüsusiyyәt vardır. Hәyatın bütün mәrhәlәlәrindә ondan istifadә olunmalıdır, yәni möminlәrin әmәllәrini hәmişә xeyrә yozub, son hәddә qәdәr yaxşılığa doğru fikirlәşmәk lazımdır. Hәzrәt Әli (ә) buyurur: "Qardaşının әmәllәrini bütün bәhanә yolları üzünә bağlanana kimi yaxşılığa yoz. Yaxşılığa doğru yozmağa imkan olan surәtdә onların dediyi hәr bir sözә qarşı bәdgüman olma".

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, Әllamә Mәclisi bu cümlәni belә şәrh edir: "Hәdisi buyurmaqda Hәzrәt Әmirәlmöminin Әlinin (ә) mәqsәdi bu olmuşdur ki, din qardaşın söhbәt edәrkәn onun danışığı yaxşılığa doğru zәif, pisliyә doğru güclü ehtimal olsa belә, bacardıqca yaxşılığa doğru yozmaq lazımdır. Әlindә kәsәrli dәlil olmayana qәdәr onun barәsindә axtarış aparmağa haqqın yoxdur. Ola bilsin ki, güman әsassızdır. Bu zaman tәcәssüs (araşdırma) etmәk dә qadağandır".
Hәmin hәdis üsuli-fiqh (fiqhin әsasları) elmindә xoşgümanlığın meyarına dәlalәt edәn dәlillәrdәn biridir, yәni әgәr iki nәfәr şәxs bir-biri ilә müqavilә bağlayırsa, bir-biri haqda xoşgüman olmalıdırlar. Әgәr onların müqavilәsi xoşgümanlıq üzәrindә bağlanmazsa, bu bünövrәni ictimai mәsәlәlәr, ticarәt vә s. bağlanmış müqavilәlәrlә әlaqәdar etibarsız hesab edәrlәrsә, daha heç bir alış-veriş vә müqavilә etibarlı olmayıb, cari işlәrdә laxlayar, cәmiyyәtin әsası dağılar. İnsanlarda bir çox ictimai, iqtisadi әmәliyyatların nә dәrәcәdә düzgün aparılması barәdә şübhәlәr yaranar. Odur ki, İslam dinindә din qardaşının işinә xoşgüman olmaq göstәriş verilmişdir, çünki bәdgümanlıqla mübarizә yollarının әn әsası - xoşgümanlıqdır. Bunun vasitәsilә bәdgümanlığın qarşısı asanlıqla alınır.
Bәdgümanlıq insanın özündәn әlavә cәmiyyәti dә pozğunlaşdırır. Bәdgüman olan birisi sәhv düşüncә vә şayiәdәn başqa bir şey olmayan öz gümanını başqa adamlara da yoluxduraraq tәdriclә qәti bir fikir kimi xalq arasında yayır. Ondan: "niyә vә hansı dәlilә әsasәn müsәlman qardaşa qarşı bәdgüman olub, abır-hәya pәrdәsini yırtaraq, şәxsiyyәtini lәkәlәyirsәn?" - deyә soruşduqda cavab verir: "Mәn filan şәxsdәn eşitdim, filan şәxsdәn soruşmuşam, mәn dә başqasından eşitmişәm" vә s. Belә mәlum olur ki, bu gümanın әsası boş imiş.
Bәdgümanlıq insan xislәtinin çirkin vә iyrәnc bir xüsusiyyәti olduğu kimi, onun әksi olan xoşgümanlıq möminin gözәl sifәt vә әxlaqi keyfiyyәtlәrindәn sayılır. İslam әxlaqı bizi başqalarına qarşı xoşgüman olmağa tәşviq edib ruhun sağlam qalmasına bu şәrtlә zәmanәt verir vә ictimai hәyatı bu bünövrә üzәrindә möhkәmlәtmәyi tövsiyә edir."Qurani-Kәrim"dә bu barәdә belә buyurulur:
"Nә üçün onu eşidәndә (sizdәn olan) mömin kişi vә qadınlar bir-birlәri barәsindә yaxşı gümanda olmadılar vә "bu, aşkar bir böhtandır" demәdilәr?!" ("Nur"-12)
Hәmin ayә münafiqlәr Peyğәmbәrin (s) zövcәsinә böhtan atarkәn nazil oldu. Allah Təala bu ayәni müsәlmanlar haqda şayiәlәrә uyduqlarına görә nazil etmişdir. Ayәdә buyurulur ki, onlar bәdgüman olmağın yerinә gәrәk müsәlman kişi vә qadınlara qarşı xoşgüman olub, şayiә yayanları mәhkum edәydilәr. Bununla da şayiә yayanlara imkan vermәyib, müsәlmanların namusunu qorumuş olardılar.
"Misbahüş-şәriә" adlı kitabda belә yazılmışdır: "Xoşgümanlıq müsәlmanın iman vә ruhunun sağlamlığından irәli gәlir. İnsanın hәr bir şeyә nikbinlik vә fәzilәtlә baxması ruhun paklığının nişanәlәrindәndir".Peyğәmbәr (s) buyurur: "Öz din qardaşınıza qarşı xoşgüman olun ki, bununla mәnәvi saflığa yetişәsiniz".

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Fərdadan ƏMİNLİK: "Bunu sübut edəcəm"

27 Aprel 2017 13:24

Qərbə SƏRT XƏBƏRDARLIQ: “Rusiyaya qarşı bu taktika...”

27 Aprel 2017 13:23

Hollandiya millisinin yeni baş məşqçisi və köməkçisi məlumdur

27 Aprel 2017 13:22

İnsan ana bətnində belə əmələ gəlir

27 Aprel 2017 13:19

Türk gözəli ilə məşhur aktyorun intim görüntüləri yayıldı – FOTOLAR

27 Aprel 2017 13:18

Metropoliten yenə işçi axtarır

27 Aprel 2017 13:17

Rusiyadan alınan silahlar Ordumuzun güclənməsinə böyük töhfədir"

27 Aprel 2017 13:17

Sərbəst güləş üzrə Azərbaycan milli komandasının Avropa çempionatı üçün heyəti açıqlanıb

27 Aprel 2017 13:17

Çağatay Ulusoyun yeni layihəsi bəllidir

27 Aprel 2017 13:17

650 qəzalı məktəb şagirdlərinə şad xəbər: modul məktəblər - MEDİATUR

27 Aprel 2017 13:14

Oğurluq edən ağdaşlı əsgəri ov tüfəngi ilə öldürdülər

27 Aprel 2017 13:14

Sən demə, işdə yuxulamağın ƏSL SƏBƏBİ BU İMİŞ

27 Aprel 2017 13:13

Azərbaycan-Ermənistan qoşunlarının qarşıdurma xəttində monitorinq keçirilib

27 Aprel 2017 13:12

La Liqanı tərk edən ilk klub müəyyənləşdi

27 Aprel 2017 13:12

Bakıda qohumunun evindən oğurluq edən qadın tutulub

27 Aprel 2017 13:12

Kirayə pulunu verə bilməyən tələbə qız qatarda yaşayır

27 Aprel 2017 13:10

Gənc qız ölən dayısının evini yardı - BAKIDA - FOTO

27 Aprel 2017 13:09

İŞİD və "Taliban" yenə Əfqanıstanı qan gölünə döndərdi

27 Aprel 2017 13:08

General Elçin Quliyevin məhkəməsi başladı

27 Aprel 2017 13:04

İngilis deputat erməniləri BİABIR ETDİ: “ Edvard Nalbandyanın arvadı ilə...”

27 Aprel 2017 13:03

Fransada ekstremizmdə şübhəli bilinən şəxs polisə atəş açıb, 2 nəfər yaralanıb

27 Aprel 2017 13:02

Almaniya kansleri Türkiyəni hədələdi

27 Aprel 2017 12:59

Merkeldən Türkiyə bəyanatı - TARİX AÇIQLANDI

27 Aprel 2017 12:58

Lerik sakinləri nazirdən ikinci “Uzunömürlülər festivalı”nın keçirilməsini istəyiblər

27 Aprel 2017 12:57

Babel qadınla yaxalandı - FOTO

27 Aprel 2017 12:57

Keçmiş MTN-in daha bir generalının məhkəməsi başlayıb

27 Aprel 2017 12:57

Azərbaycanlı bu qızların görüntülərini hamı izləyir

27 Aprel 2017 12:55

Azərbaycanda sulu qəlyan qadağan olunur

27 Aprel 2017 12:53

Komitə sədri: "Azərbaycan açıq hökumət prinsipinin təşviqinə töhfəsini verib"

27 Aprel 2017 12:52

İdman telekanalı 100 işçisini qovdu

27 Aprel 2017 12:52

Deputat: "Siqaret çəkmək üçün çölə çıxmaq olmaz?"

27 Aprel 2017 12:52

Bahar Muradova: “Məktəblərə yaxın obyektlərdə qəlyan çəkilməsi qadağan edilməlidir”

27 Aprel 2017 12:52

Sulu qəlyandan istifadə qadağan edilir - AZƏRBAYCANDA

27 Aprel 2017 12:49

73 yaşında idmana başlayacaq - FOTOLAR

27 Aprel 2017 12:48

Siqaret çəkmədən zəhərlənən insanlarımız - STATİSTİKA AÇIQLANDI

27 Aprel 2017 12:47

Bakı-Tbilsi-Qars dəmir yolu Azərbaycan üzərindən yük tranzitini xeyli artıracaq

27 Aprel 2017 12:47

İmişlidə yol qəzası: 4 yaralı - SİYAHI - FOTO

27 Aprel 2017 12:47

Sabahın HAVAsı

27 Aprel 2017 12:47

Azərbaycanda bəzi saytların bloklanması bağlı məhkəmə təxirə düşdü

27 Aprel 2017 12:44

İsrail Suriyanı bombaladı

27 Aprel 2017 12:44

56 yaşlı abituriyent imtahan verəcək

27 Aprel 2017 12:43

Fazil Məmmədov keçmiş idarə rəisini özünə müşavir təyin edib

27 Aprel 2017 12:42

Zabit Səmədovun növbəti rəqibinin adı açıqlanıb

27 Aprel 2017 12:42

"Terminator"un oğlu anasının yanına döndü - FOTO

27 Aprel 2017 12:42

Novxanıda bağın həyətindən xeyli silah-sursat tapıldı

27 Aprel 2017 12:39

Sabah 25 dərəcə isti olacaq

27 Aprel 2017 12:38

Hərbi ekspert: “Rusiyadan alınan hücum silahları Azərbaycan ordusunu daha da gücləndirir”

27 Aprel 2017 12:37

“Dəmirbank”dan “Az-Granata”ya transfer olub

27 Aprel 2017 12:37

Moldovanın Nəqliyyat və Yol İnfrastrukturu Nazirliyində axtarış aparılır

27 Aprel 2017 12:37

Ulduz şahmatçılar Şəmkirdə seans keçirdi - FOTO

27 Aprel 2017 12:37