Azərbaycanda 1000 manatlıq çaylar

Azərbaycanda 1000 manatlıq çaylar
10:03 25 Oktyabr 2016
50 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Çayın mövcudluğu ilə bağlı materiallara təxminən 5000 il bundan əvvəl Çin əlyazmalarında təsadüf edilir. Hazırda dünyada hər il təxminən 1120 ton hazır çay istehsal olunur. Bunun da böyük hissəsi Çin və Hindistanın payına düşür. Paket çaylarını isə ilk dəfə bazara ABŞ (1908-ci ildə) çıxarıb. Azərbaycana gəlincə, çay bitkisi 1912-ci ildə Lənkəran bölgəsinə gətirilərək orada əkilib. Bundan sonra Azərbaycanda çayın kütləvi şəkildə istehsalına başlanılıb. 300 milyon əhalisi olan SSRİ-nin çaya tələbatının 8-10 faizi Azərbaycan çayı hesabına ödənilib. Düzdür, Sovet hakimiyyəti dağıldıqdan sonra çay plantasiyaları 20 dəfəyədək azalıb. Hazırda təxminən 2000 hektara qədər ərazidə çay əkilir. Bununla belə çay hələ də əhalinin qida rasionunda mühüm yer tutur. Rəsmi rəqəmlərə əsasən, hər il ölkədə 10 min tondan artıq çay içilir. Bunun cəmi 5 faizi yerli istehsalın payına düşür. Bu səbəbdən çay heç də ucuz qida növü sayılmır. Market və dükanlarda, bazarda kiloqramı 3 manatdan 1000 manata qədər çay satışına rast gəlmək olar. Qiymətlərdəki disbalansı Azərbaycan alıcısında belə bir təsəvvür yaradıb ki, nə qədər bahadırsa, çay bir o qədər də keyfiyyətlidir. Lakin bu məsələnin bir tərəfidir.

Çayın keyfiyyətini necə müəyyən etmək olar?

Onun üçün Publika.az-ın “Ayırtman” layihəsini oxuyun.

Çay dünyada ən çox içilən içkilər siyahısında, sudan sonra ikincidir. Son dərəcə faydalı və əvəzolunmaz məhsuldur. Əgər XIX əsrin əvvəllərində çayın tərkibinin yalnız dörd-beş maddədən ibarət olduğu düşünülürdüsə, hazırda çayda onlarla kimyəvi qrupa aid olan maddələrin elementlərin mövcud olduğu irəli sürülür. Bura efirli yağlar, taninlər, flavonoidlər, alkaloidlər, vitaminlər və sairləri aiddir. Ən yaxşı çayın tərkibində suda həll olunan ekstraktiv maddələrin miqdarı yuxarı olur. Ən zəif çaylarda isə əksinədir. Çaylar ən aşağı növdən başlayaraq, üçüncü, ikinci, birinci, əla, ekstra, buket və daha yüksək növlərə ayrılır. Amma dünyada çayın ən yüksək növünün – unikum istehsalına hələ nail olunmayıb. Ümumiyyətlə, dünyada çay 10 ballıq sistemlə qiymətləndirilir. Məsələn, birinci növ 3,25-3,5, əla növ 3,75-4,25, ekstra çay isə 4,25-4,75, buket 5,25-5,5 bala qədərdir. Mütəxəssislər deyir ki, daha yuxarı çaylar bazara az gətirilir. Ümumiyyətlə, bu gün çay istehsalı ilə məşğul olan ölkələr həddindən artıq çox olsa da, əsas ixracatçı ölkələr Hindistan, Çin, Şri-Lankadır.

Çayın faydaları

Çinlilərin araşdırmalarına əsasən, çay insanın görmə qabiliyyətinə təsir edir. Bu da çayın tərkibindəkı provitamin A ilə izah olunur. Bəzi alimlər hətta çayın allergiyanın təsirlərini azaltdığını irəli sürür. Belə ki, çay allergiya simptomlarına cavabdeh maddənin qanda azalmasına təsir edir. Tokio Universitetinin alimləri iddia edirlər ki, çay xolera kimi infeksion xəstəliyin qarşını alır. Ümumiyyətcə çay antibakterial təsirə malikdir.

Bu arada, çayın hansı regionda yetişdirilməsi onun keyfiyyətinə və xassəsinə təsir edir. İki əsas çay növü var: Çin çayı və Hindistan-Seylon çayı. Çin çayının daha incə təravəti olur. Dəmlənmiş çayın rəngi açıq sarıya çalır. Əsil çay biliciləri bu növ çayların qiymətini yaxşı bilirlər. Yeri gəlmişkən, Lənkəran çayı Çin növlüdür.

Xəstəlik yaradan çay

Mütəxəssislər deyir ki, keyfiyyətsiz, saxta çayı içdiyimiz zaman stəkanın kənarlarında çayın ləkəsi qalır. Bu çayın tərkibində boyaq maddələrin olması ilə yanaşı, həm də çayın yararlılıq müddətinin bitməsindən xəbər verir. Yararlılıq müddəti bitən çaylarda kif göbələkləri sinfindən olan bakteriyalar inkişaf etməyə başlayır və bu da orqanizmimizdə zəhərlənməyə səbəb olur. Çayın saxlanma müddəti 2 ildir. Ən yüksək keyfiyyətli çayın dadı acı, ətri də kəskin olur. Çayın rənginin açıq olub-olmaması onun keyfiyyətsiz olması deyil.

685 min dollara çay

Əgər satışda dəyəri 1000 manat təşkil edən çay görsəniz, bu qiymət sizə baha gəlməsin. Heç də düşünməyin dünyanın ən bahalı çayını siz içirsiniz. Dünyanın ən bahalı çayı Daxunpao adlanır. Bizim dildə bu “Böyük qırmızı xələt” deməkdir. Bu çay cəmi altı çay kolunun yarpaqlarından istehsal olunur. Əvvəllər burada hər il yalnız 500 qram çay yarpağı yığılırdı. Hazır məhsulun 1 kiloqramının qiyməti isə 685 min dollar idi. Lakin 2006-cı ildə çayın satışı azalır. Bütün satılmayan məhsul Çinin Milli çay muzeyinə hədiyyə edilir. Bu çay yarpaqlarının yığılmasına isə qadağa qoyulur. Azərbaycanda təmiz çay Lənkəranda becərilən və yalnız əllə yığılan, qatqısız “Fərmançay” hesab olunur. Çayın qiyməti 60-80 manat arasında dəyişir.

Çayın növləri, dəmlənmə sayları

Səmərəli istifadə üçün müxtəlif çay növlərinin xüsusiyyətlərini bilmək lazımdır. İriyarpaqlı çay daha tez işlənir, bir kiloqram çaydan 300 fincan çay dəmləmək olur. Bu, ən qənaətsiz çaydır. Bir fincan dəmləmək üçün bir qaşıq quru çay tələb olunur. Qutusunun üzərində yarpağın ölçüsü göstərilməyən çaylar orta yarpaqlı çaylardır. Bu növdən olan çayın bir kiloqramından 500 fincan çay dəmləmək mümkündür. Kiçik dənəli çay tez dəmlənir, şəffaf rəng verir, qənaətli istifadə edilir, lakin kiçik bir səhv acı bir içkinin alınmasına səbəb olur.

Keyfiyyətli çayı necə seçmək olar?

İlk növbədə çayın yığılıb bağlanmasına fikir vermək lazımdır. Çəkilib qablaşdırılma tarixini müəyyən etmək vacibdir. Bu tarix, çayın yığılma tarixi ilə, ola bilsin ki, eyni olmasın. İdeal variant - çay harada yığılıbsa orada da çəkilib qablaşdırılıb. Çayın saxlama tarixi onun çəkilib qablaşdırılmasından sonra 2 ildən artıq müddət olmamalıdır. Bu müddətdən sonra çay öz müalicəvi xüsusiyyətlərini, doymuş ətrini və rəngini itirir.

2. Çay yarpağının ölçüsünə fikir verin, bu ölçü etiketdə olan ölçülü ilə eyni olmalıdır. Eynidirsə, deməli çay keyfiyyətlidir, əks halda yox.

3. Çayın etiketində həmçinin ixrac edən ölkənin və istehsal edən kompaniyanın adları olmalıdır. Həmçinin çayın müvafiq kodlanması olmalıdır.

Seçmə keyfiyyət: FTGFOP (Finest Tippy Golden Flowery Orange Pekoe).

Yüksək keyfiyyət: GFOP(Golden Flowery Orange Pekoe)

Yüksək keyfiyyət: FOP(Flowery Orange Pekoe)

Kifayətləndirici keyfiyyət: D/F

4. Keyfiyyətli çayın çəkilib qablaşdırılması vakuumlu folqa ilə olur. Dəmir bankada yaxud qutuda olan çayın keyfiyyəti aşağı səviyyədədir.

5. Çayın konsistensiyası və yarpaqları eyni rəngdə olmalıdır. Yarpaqlarda kiçik parıltı olmalıdır. Çayın rəngi solğundursa, deməli belə çayın vaxtı ötüb, yaxud çay texnologiyanın pozulması ilə qurudulub. Əsas odur ki, çayda budaq qırıntıları, kağız yaxud ağac parçaları, folqa olmamalıdır.

İqtisadiyyat şöbəsi

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Oruc tutanlara çimmək olarmı?

28 May 2017 16:12

Azərbaycanda ən çox istifadə olunan yalanlar

28 May 2017 16:12

Viləşçay çayında çimərkən batmış şəxslərin cəsədləri tapılıb

28 May 2017 16:07

Onlayn alış-veriş zamanı necə aldanmayaq?

28 May 2017 16:05

Əli Əliyev növbəti dəfə VİP-in sədri seçildi

28 May 2017 15:55

Əfqanıstanda ağır yol qəzası: bir ailənin 15 üzvü öldü

28 May 2017 15:50

Aralıq dənizində balıqçı gəmisi batıb, 5 nəfər ölüb

28 May 2017 15:49

İraqda terrorçu-kamikadze özünü partlatdı: 4 ölü

28 May 2017 15:48

Lənkəranda piyadanın ölümü ilə nəticələnən yol-nəqliyyat hadisəsi baş verib

28 May 2017 15:47

Mübariz Mənsimov bu modelə 500 min təklif etdi - FOTOLAR

28 May 2017 15:44

Ərzaq daşıyan avtomobil qəzaya düşdü: 3 yaralı

28 May 2017 15:39

Tarixin ən bahalı transferi olacaq FUTBOLÇU

28 May 2017 15:38

Ölkələr üzrə ən çox satılan avtomobil modelləri

28 May 2017 15:38

Dırnaq boyaları xərçəng yaradır

28 May 2017 15:34

Mənsimovdan məşhur modelə fantastik təklif - FOTO

28 May 2017 15:32

Özünü bulvarda öldürmək istədi – AİLƏ PROBLEMİ

28 May 2017 15:29

Çində restoranda partlayış baş verib: 12 yaralı

28 May 2017 15:29

Oğurlanan Fransa vətəndaşı azad edildi

28 May 2017 15:27

150 minə ev alan müğənnini aldatdılar: "Məhkəməyə verəcəm"

28 May 2017 15:24

BMT Baş katibinin xüsusi nümayəndəsinə qarşı sui-qəsdin üstü açıldı

28 May 2017 15:22

"Zirə" fransalı futbolçudan imtina etdi

28 May 2017 15:17

“Qarabağ” gürcülərə 7 qol vurdu

28 May 2017 15:17

"Qəbələ" Macarıstanda iki heç-heçə etdi

28 May 2017 15:17

Ölümdən sonra 10 tükürpədici FAKT

28 May 2017 15:17

İran prezidentinin birinci müavini Mehriban Əliyevanı təbrik edib

28 May 2017 15:14

Rusiyada 60 karatdan artıq almaz tapıldı - 174,5 min dollarlıq

28 May 2017 15:13

Üzüyü barmağından kəsib çıxartdılar - BAKIDA

28 May 2017 15:09

Masallıda 2 nəfər Viləşçayda çimərkən batıb, axtarış aparılır

28 May 2017 15:08

2 nəfər Viləşçayda batdı

28 May 2017 15:08

Viləşçayda iki nəfər batdı

28 May 2017 15:05

İranın 2 sərhədçisi öldürüldü

28 May 2017 15:03

Dalaşan sərnişinlərə görə təyyarə məcburi eniş etdi

28 May 2017 14:59

Goranboyda dolu meyvəçiliyə ciddi ziyan vurub

28 May 2017 14:57

Şokolad ev şəraitində belə hazırlanır

28 May 2017 14:56

Azərbaycanda 2 nəfər çayda batdı - AXTARIŞ APARILIR

28 May 2017 14:54

İnternetin sürətinə görə dünya lideri hansı ölkədir? - SİYAHI

28 May 2017 14:53

Əli Əliyev növbəti dəfə VİP-in sədri seçilib

28 May 2017 14:42

"Heydər Əliyev deyərdi ki, "bir yerə bir mıx vura bilməyən adam, həmişə yekə-yekə danışır"

28 May 2017 14:39

Yaxşı maaş almaq istəyirsinizsə, bu şəhərlərə köçün - SİYAHI

28 May 2017 14:37

Kommünike: Böyük yeddilik dövlətlərin ərazi bütövlüyünə riayət olunmasının tərəfdarıdır

28 May 2017 14:36

Mətanətin nəvəsi Səyyad Əlizadənin klipində - FOTO

28 May 2017 14:32

Bu hadisələrin sirri uzun illərdir açılmayıb

28 May 2017 14:32

İraqda silsilə terror aktları törədilib: ölənlər və yaralananlar var

28 May 2017 14:27

Portuqaliyada bu qapıçının şərəfinə heykəl ucaldıldı - FOTO

28 May 2017 14:22

Əfqanıstanda mikroavtobus dərəyə yuvarlandı

28 May 2017 14:19

Ərəb şeyxləri üçün özəl hazırlanmış inanılmaz avtomobillər -FOTOLAR

28 May 2017 14:18

Reynaldo üçün azərbaycanlı baş məşqçi

28 May 2017 14:17

İki sərnişin göydə mübahisə etdi - Təyyarə təcili endirildi

28 May 2017 14:12

"KaMAZ"la "ZİL" toqquşdu - Yaralananlar var

28 May 2017 14:12

PKK-ya daha bir zərbə: 13 terrorçu öldürüldü

28 May 2017 14:08