Qənim və arxa olan qardaşlar -TÜRKÜN TARİXİ FOTO-VIDEO

Qənim və arxa olan qardaşlar -TÜRKÜN TARİXİ FOTO-VIDEO
09:33 26 Oktyabr 2016
37 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Tarix bir çox cəsur liderə sahib olduğu kimi, taxt və iqtidar uğrunda aparılan saysız-hesabsız döyüşlərə də şahidlik edir. “Ditdili”nin bu dəfəki mövzusu bir-birinə dərindən bağlı olan türk əsilli qardaş hökmdarlar və onların əlaqələridir.

Attila və Bleda

“Tanrının qırmancı” adıyla tanınan məşhur Hun başbuğlarından Attila əvvəlcə qardaşı Bleda ilə ortaq hərəkət edirdi. Təsvirlərə görə, Attila daha cəsarətli və döyüşçü xarakterə sahib idi. Bleda isə daha çox rifah və rahatlığı sevirdi. Tarixdə Bledanın ölümü bir qədər mübahisəlidir. İddia edirlər ki, Bledanı öz doğma qardaşı Atilla öldürür. Belə ki, Nibelunqlar haqqında yazılan dastana görə, Bleda burquntlarla döyüşdə ölür. Macar şairi Aran Yanos isə 19-cu əsrdə Buda (Bleda) şahının ölümü haqqında poema yazır. Həmin poemada o, Budanın öz adına şəhər salmasını və hökmranlıq etməsini, hakimiyyətin bir hissəsini isə kiçik qardaşı Attilaya verməsini təsvir edir. Attilanın arvadı İldiqo ilə Bledanın arvadı Qınqivar arasında narazılıq yaranır, məhz bu narazılığa görə Attila öz qardaşını öldürür.

Bledanın ölümündən sonra hakimiyyət Atillanın əlinə keçir. Müasirləri onun ortaboylu, enlikürəkli, qarasaçlı olduğunu yazırlar. O, güclü natiqlik qabiliyyəti ilə digərlərindən seçilir. Sadə həyat tərzi sürən Attila qonaqpərvər biri kimi olduqca məşhur olur. Atilla Avropa qitəsinin üçdə ikisindən çoxunu öz hakimiyyəti altına keçirir və dövlətin sərhədlərini Asiyaya qədər genişləndirir. Hökmdarlığı boyunca ordusu ilə Qərbi və Şərqi Roma (Bizans) imperiyalarını tez-tez istila edən Attila Orta əsr salnamələrində qəddarlığı ilə tez-tez xatırlanır.

Bumin Xaqan - İstəmi Yabqu

Göytürklər, şübhəsiz Türk tarixinin ən mühüm iqtidarlarından biridir. Ümumi Türk tarixini anlaya bilmək üçün, bu iqtidarın tarixini bilmək vacibdir. Kiçik bir qəbilə halında ikən, Türk dövlətinin hökmdarı olmaq məqsədiylə ortaya çıxan Bumin hakimiyyətinin ilk dövrlərindən xaqanlığın qərb torpaqlarını qardaşı İstəmiyə verir. Bu hərəkət illər boyunca “torpaqların ortaq mal olaraq paylaşılması” adı ilə şərh olunur.

Xaqanların vəzifəsi acları yedirtmək, evsizlərə ev olmaq, xalqın sevgisini qazanmaq və onları xarici düşmənlərdən qorumaq idi. Aşina sülaləsindən olan ilk Göytürk xaqanı və Aşina Tuvunun ən böyük oğlu Bumin xaqan 552-ci ildə Jujan xaqanlığının hökmdarı Anaxuanı devirərək özünü müstəqil elan edir. Bir neçə aydan sonra vəfat etsə də, qardaşı İstəmi Yabqu ömrünün sonuna qədər Qərb yabqusu olur və Göytürk xaqanlığına sadiq qalır. İstəmi Yabqu de-fakto müstəqil, amma rəsmi olaraq xaqan olmayan yabqu idi. O, Bizans imperiyası və Sasanilərlə diplomatik əlaqələr saxlayırdı, bunun haqqında Bizans arxivlərində də geniş məlumat verilir.İstəmi Yabqunu bizanslılar Stembis Dizaboulos kimi tanıyır. O, Göytürk Xaqanlığının qısa zamanda güclənməsində əvəzsiz işlər görür, Çinə səfərlər təşkil edir, həmçinin, Ağ Hunların əlindəki İpək Yolunu ələ keçirmək üçün Sasanilərlə müttəfiq olur. Onun Sasanilərlə ittifaqı nəticəsində Ağ Hunların dövləti süqut edir. Ancaq bir müddət sonra Sasanilərin İpək Yoluna göz dikməsinə reaksiya olaraq Bizansla ittifaqa girir və Sasaniləri çətin vəziyyətə salır. Güclü Türk yabqusu İstəminin zamanında Göytürk dövlətinin sərhədləri genişlənir və dövlət çiçəklənmə dövrünü yaşayır.

Bilgə Kağan - Gül Tikinn

Göytürklər 630-cu illərdən etibarən 50 ilə qədər Çin əsarəti altında qalır. Bu əsarət dövründə təkrarlanan müstəqillik mübarizələri ən sonda nəticə verir və Göytürk iqtidarı yenidən yüksəliş dövrünə qədəm qoyur.

Kapgan Kağanın liderlik etdiyi döyüşlərdə Bilgə və Kül Tegin böyük rol oynayır. Bu iki qardaşdan Gültikin daha sərt, daha cəsur xarakterə sahib olur.

716-ci ildə Kapgan Kağanın vəfatı ilə oğlu İnel hakimiyyətə gəlir. Gültikin İneli və bütün ailəsini öldürərək qardaşı Bilgəni xaqan elan edir. Bilgə Xaqan hakimiyyətə gəldikdən sonra Gültikin vəliəhd elan olunur. Bu vaxtdan sonra bir-birini çox sevən bu iki qardaş bir çox müvəffəqiyyətli döyüşlərdə iştirak edirlər.

731-ci ildə Kül Tegin vəfat edir. İmperator xaqana baş sağlığı göndərir və Gültikin üçün abidə tikdirir. Qardaşının vəfatından sonra Bilgə Kağan çox kədərlənir və iki il sonra o da dünyasını dəyişir. O abidə bu gün də türkün əzəmət simvolu kimi tanınır. Gültikin abidələri həm də böyük yazılı mədəniyyətin nümunəsi sayılır.

Çağrı və Toğrul Bəylər

Səlcuq Bəyin oğlu Mikayılın ölümündən sonra oğulları Çağrı ilə Toğrul yetim qalır. Bu səbəbdən Səlcuq Bəy bu iki nəvəsi ilə daha çox maraqlanır və onları diqqətlə, xüsusi qayğı ilə yetişdirir. Bir-birini çox sevən bu iki qardaş birlik olaraq mübarizəyə başlayırlar. Çağrı bəy 1018-1021 illər arasında Anadoluya bir səfər edir. Toğrul bəy bu səfərdən həddən artıq qənimətlə geri dönən qardaşını böyük bir həsrətlə qarşılayır. Səlcuq Bəyin ölümü, Anadolu səfərinin gətirdiyi şöhrət və zənginlikdən faydalanaraq, oğuzları ətrafına toplamağa başlayan bu iki qardaş Qəznəvilərə belə rəqib olacaq bir vəziyyətə gəlib çıxırlar. Və nəhayət, 1040-ci ildə Qəznəviləri ağır məğlubiyyətə uğradaraq Böyük Səlcuq dövlətini yaradırlar.

Çağrı bəy ömrünün çoxunu türklərin zəfər qazanmasına və yeni torpaqların fəthinə sərf edir və1060-cı ilin martında Səraxs şəhərində 70 yaşında vəfat edir.

Səlcuq sultanı Toğrul 4 sentyabr 1063- cü ildə 70 yaşında dünyadan köçür. Vəzir Həmid əl- Mülk əl-Qundurinin dediyinə görə, Sultan Toğrul ona belə bir əhvalat danışır: "Xorasanda fəaliyyətə başladığım ilk illərdə yuxumda gördüm ki, məni xoş iy verən dumanlı bir yerə qaldırdılar və qeybdən bir səs eşitdim: "Bizdən bir şey istə! Dediyin yerinə yetəcək". Mən dedim ki, uzun ömür istəyirəm. Mənə cavab verdilər ki, sən 70 il yaşayacaqsan". Müasirlərinin yazdığına görə, Sultan Toğrul cəsur, səbrli, geniş ürəkli bir insan idi. Dəbdəbəli geyinməyi sevməzdi. Ürəyində Uca Allaha dərin inam duyurdu. Bir dəfə də olsun Cümə namazından qalmır, bazar ertəsi və cümə axşamları oruc tuturdu. Pul toplamağı və nahaq qan tökülməsini istəməzdi. Nəzir verməkdə, xüsusilə məscid tikdirməkdə comərd idi. Sultan Toğrul demişdi: "Əgər mən tikdirdiyim evin yanında ondan uca məscid tikdirməsəm, Allahın qarşısında nə cavab verərəm!".

Dilrubə Vaqifzadə

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Albaniyanın yeni prezidenti bəlli oldu

29 Aprel 2017 05:48

Albaniya yeni prezidentini seçib

29 Aprel 2017 05:47

Tramp ikinci müddətə prezident seçiləcəyinə əmindir

29 Aprel 2017 05:34

Üç model bir arada - FOTO

29 Aprel 2017 05:32

Məşhur futbolçunun şərəfinə qızıl ayaqqabılar buraxıldı - FOTO

29 Aprel 2017 05:08

Braziliyada etirazçılar prezidentinin evini daşa basdıılar

29 Aprel 2017 04:39

"Şalke" 12 dəqiqəyə 3 qol vuraraq "Bayer"i darmadağın edib

29 Aprel 2017 04:37

Qvadalaharada lüks ev - FOTO

29 Aprel 2017 04:32

Şimali Koreyanın keçirdiyi növbəti raket sınağı uğursuz oldu

29 Aprel 2017 04:28

Qısqanc qadın ona xəyanət edən ərini kişilikdən məhrum etdi - FOTO

29 Aprel 2017 04:05

Monteneqro parlamenti NATO-ya üzvlüyə dair sazişi təsdiq edib

29 Aprel 2017 03:57

Bağdadda partlayış baş verib:

29 Aprel 2017 03:47

Qara şiferli ailə evi - FOTO

29 Aprel 2017 03:32

Liviya sahillərində uzun sürən atışmadan sonra Ukrayna gəmisi ələ keçirilib

29 Aprel 2017 03:27

İmişlidə toydan evə qayıdan piyadanı avtomobil vurdu

29 Aprel 2017 03:23

FIFA prezidentinə qarşı araşdırma başladı

29 Aprel 2017 03:14

Cəmilənin göbəyiaçıq libası: "Əsəbiləşib belə geyindim" - FOTO

29 Aprel 2017 03:05

İranda Messinin oxşarı - FOTOLAR

29 Aprel 2017 02:44

PPX avtomobili qəzaya uğradı - 1 nəfər yaralandı

29 Aprel 2017 02:38

"Calzedonia"nın yeni kolleksiyası - FOTO

29 Aprel 2017 02:32

"Liverpul" müqavilə yenilədi -

29 Aprel 2017 02:25

Bakıda PPX-ya məxsus avtomobil qəzaya uğrayıb, 1 nəfər yaralanıb

29 Aprel 2017 02:07

Bella qəribə libasda alt paltarını göstərdi - FOTO

29 Aprel 2017 02:05

"Quartz": Azərbaycan iqtisadi cəhətdən ən normal ölkədir

29 Aprel 2017 01:58

Şimali Koreya ballistik raketini sınaqdan keçirib

29 Aprel 2017 01:57

Avtobus sürməyə icazəsi yoxdur -

29 Aprel 2017 01:53

Avstriya prezidenti ölkə qadınlarını islamofobiya ilə mübarizə naminə başlarını bağlamağa çağırıb

29 Aprel 2017 01:42

Ledi Qaqa yeni reklamda - FOTO

29 Aprel 2017 01:32

Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsində zəlzələ olub

29 Aprel 2017 01:30

Əməkdar artist xəstəxanaya yerləşdirildi

29 Aprel 2017 01:19

Bakıda məhbus özünü asdı

29 Aprel 2017 01:14

Filippində güclü zəlzələ baş verib

29 Aprel 2017 01:13

Bağdadın mərkəzində partlayış - 6 ölü, 7 yaralı

29 Aprel 2017 01:09

Bağdadda güclü partlayış: 6 ölü, 7 yaralı

29 Aprel 2017 01:08

Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsində zəlzələ olub

29 Aprel 2017 01:07

Filippində 7,2 bal gücündə zəlzələ

29 Aprel 2017 01:04

Obama Nyu-Yorkda çıxışına görə daha 400 min dollar qazanıb

29 Aprel 2017 00:52

Xəzərdə zəlzələ oldu

29 Aprel 2017 00:49

"Azərsun" Bakı 2017-nin rəsmi dəstəkçisi oldu -

29 Aprel 2017 00:49

Çimərlikdə hər kəs bu rus gözələ baxdı - FOTO

29 Aprel 2017 00:47

Bu yay alt paltarları altda qalmayacaq - FOTOLAR

29 Aprel 2017 00:38

Bağdadda güclü partlayış baş verib

29 Aprel 2017 00:32

Goranboyda kafedə dava düşdü - yaralanan var

29 Aprel 2017 00:29

"Türkiyə ilə danışıqlar dayanmayıb" -

29 Aprel 2017 00:28

Dünyanın ən maraqlı və həyəcanlı dəmir yolları - VİDEO

29 Aprel 2017 00:23

Astroloji proqnoz - 29 aprel

29 Aprel 2017 00:08

"Qalatasaray" Brumanı saxlaya bilmir

29 Aprel 2017 00:05

Günün qoroskopu: işlərinizdə uğur vəd edən gündür

29 Aprel 2017 00:05

Raytorala görə 27 nömrəli formadan imtina etdi - FOTO

28 Aprel 2017 23:57

Bakı həbsxanasında dustaq özünü asaraq intihar edib

28 Aprel 2017 23:57