Qənim və arxa olan qardaşlar -TÜRKÜN TARİXİ FOTO-VIDEO

Qənim və arxa olan qardaşlar -TÜRKÜN TARİXİ FOTO-VIDEO
09:33 26 Oktyabr 2016
37 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Azərbaycanlı qardaşlar amerikanları şoka saldı - HEYRƏTAMİZ VİDEO (07 İyun 2017 10:34)

Tarix bir çox cəsur liderə sahib olduğu kimi, taxt və iqtidar uğrunda aparılan saysız-hesabsız döyüşlərə də şahidlik edir. “Ditdili”nin bu dəfəki mövzusu bir-birinə dərindən bağlı olan türk əsilli qardaş hökmdarlar və onların əlaqələridir.

Attila və Bleda

“Tanrının qırmancı” adıyla tanınan məşhur Hun başbuğlarından Attila əvvəlcə qardaşı Bleda ilə ortaq hərəkət edirdi. Təsvirlərə görə, Attila daha cəsarətli və döyüşçü xarakterə sahib idi. Bleda isə daha çox rifah və rahatlığı sevirdi. Tarixdə Bledanın ölümü bir qədər mübahisəlidir. İddia edirlər ki, Bledanı öz doğma qardaşı Atilla öldürür. Belə ki, Nibelunqlar haqqında yazılan dastana görə, Bleda burquntlarla döyüşdə ölür. Macar şairi Aran Yanos isə 19-cu əsrdə Buda (Bleda) şahının ölümü haqqında poema yazır. Həmin poemada o, Budanın öz adına şəhər salmasını və hökmranlıq etməsini, hakimiyyətin bir hissəsini isə kiçik qardaşı Attilaya verməsini təsvir edir. Attilanın arvadı İldiqo ilə Bledanın arvadı Qınqivar arasında narazılıq yaranır, məhz bu narazılığa görə Attila öz qardaşını öldürür.

Bledanın ölümündən sonra hakimiyyət Atillanın əlinə keçir. Müasirləri onun ortaboylu, enlikürəkli, qarasaçlı olduğunu yazırlar. O, güclü natiqlik qabiliyyəti ilə digərlərindən seçilir. Sadə həyat tərzi sürən Attila qonaqpərvər biri kimi olduqca məşhur olur. Atilla Avropa qitəsinin üçdə ikisindən çoxunu öz hakimiyyəti altına keçirir və dövlətin sərhədlərini Asiyaya qədər genişləndirir. Hökmdarlığı boyunca ordusu ilə Qərbi və Şərqi Roma (Bizans) imperiyalarını tez-tez istila edən Attila Orta əsr salnamələrində qəddarlığı ilə tez-tez xatırlanır.

Bumin Xaqan - İstəmi Yabqu

Göytürklər, şübhəsiz Türk tarixinin ən mühüm iqtidarlarından biridir. Ümumi Türk tarixini anlaya bilmək üçün, bu iqtidarın tarixini bilmək vacibdir. Kiçik bir qəbilə halında ikən, Türk dövlətinin hökmdarı olmaq məqsədiylə ortaya çıxan Bumin hakimiyyətinin ilk dövrlərindən xaqanlığın qərb torpaqlarını qardaşı İstəmiyə verir. Bu hərəkət illər boyunca “torpaqların ortaq mal olaraq paylaşılması” adı ilə şərh olunur.

Xaqanların vəzifəsi acları yedirtmək, evsizlərə ev olmaq, xalqın sevgisini qazanmaq və onları xarici düşmənlərdən qorumaq idi. Aşina sülaləsindən olan ilk Göytürk xaqanı və Aşina Tuvunun ən böyük oğlu Bumin xaqan 552-ci ildə Jujan xaqanlığının hökmdarı Anaxuanı devirərək özünü müstəqil elan edir. Bir neçə aydan sonra vəfat etsə də, qardaşı İstəmi Yabqu ömrünün sonuna qədər Qərb yabqusu olur və Göytürk xaqanlığına sadiq qalır. İstəmi Yabqu de-fakto müstəqil, amma rəsmi olaraq xaqan olmayan yabqu idi. O, Bizans imperiyası və Sasanilərlə diplomatik əlaqələr saxlayırdı, bunun haqqında Bizans arxivlərində də geniş məlumat verilir.İstəmi Yabqunu bizanslılar Stembis Dizaboulos kimi tanıyır. O, Göytürk Xaqanlığının qısa zamanda güclənməsində əvəzsiz işlər görür, Çinə səfərlər təşkil edir, həmçinin, Ağ Hunların əlindəki İpək Yolunu ələ keçirmək üçün Sasanilərlə müttəfiq olur. Onun Sasanilərlə ittifaqı nəticəsində Ağ Hunların dövləti süqut edir. Ancaq bir müddət sonra Sasanilərin İpək Yoluna göz dikməsinə reaksiya olaraq Bizansla ittifaqa girir və Sasaniləri çətin vəziyyətə salır. Güclü Türk yabqusu İstəminin zamanında Göytürk dövlətinin sərhədləri genişlənir və dövlət çiçəklənmə dövrünü yaşayır.

Bilgə Kağan - Gül Tikinn

Göytürklər 630-cu illərdən etibarən 50 ilə qədər Çin əsarəti altında qalır. Bu əsarət dövründə təkrarlanan müstəqillik mübarizələri ən sonda nəticə verir və Göytürk iqtidarı yenidən yüksəliş dövrünə qədəm qoyur.

Kapgan Kağanın liderlik etdiyi döyüşlərdə Bilgə və Kül Tegin böyük rol oynayır. Bu iki qardaşdan Gültikin daha sərt, daha cəsur xarakterə sahib olur.

716-ci ildə Kapgan Kağanın vəfatı ilə oğlu İnel hakimiyyətə gəlir. Gültikin İneli və bütün ailəsini öldürərək qardaşı Bilgəni xaqan elan edir. Bilgə Xaqan hakimiyyətə gəldikdən sonra Gültikin vəliəhd elan olunur. Bu vaxtdan sonra bir-birini çox sevən bu iki qardaş bir çox müvəffəqiyyətli döyüşlərdə iştirak edirlər.

731-ci ildə Kül Tegin vəfat edir. İmperator xaqana baş sağlığı göndərir və Gültikin üçün abidə tikdirir. Qardaşının vəfatından sonra Bilgə Kağan çox kədərlənir və iki il sonra o da dünyasını dəyişir. O abidə bu gün də türkün əzəmət simvolu kimi tanınır. Gültikin abidələri həm də böyük yazılı mədəniyyətin nümunəsi sayılır.

Çağrı və Toğrul Bəylər

Səlcuq Bəyin oğlu Mikayılın ölümündən sonra oğulları Çağrı ilə Toğrul yetim qalır. Bu səbəbdən Səlcuq Bəy bu iki nəvəsi ilə daha çox maraqlanır və onları diqqətlə, xüsusi qayğı ilə yetişdirir. Bir-birini çox sevən bu iki qardaş birlik olaraq mübarizəyə başlayırlar. Çağrı bəy 1018-1021 illər arasında Anadoluya bir səfər edir. Toğrul bəy bu səfərdən həddən artıq qənimətlə geri dönən qardaşını böyük bir həsrətlə qarşılayır. Səlcuq Bəyin ölümü, Anadolu səfərinin gətirdiyi şöhrət və zənginlikdən faydalanaraq, oğuzları ətrafına toplamağa başlayan bu iki qardaş Qəznəvilərə belə rəqib olacaq bir vəziyyətə gəlib çıxırlar. Və nəhayət, 1040-ci ildə Qəznəviləri ağır məğlubiyyətə uğradaraq Böyük Səlcuq dövlətini yaradırlar.

Çağrı bəy ömrünün çoxunu türklərin zəfər qazanmasına və yeni torpaqların fəthinə sərf edir və1060-cı ilin martında Səraxs şəhərində 70 yaşında vəfat edir.

Səlcuq sultanı Toğrul 4 sentyabr 1063- cü ildə 70 yaşında dünyadan köçür. Vəzir Həmid əl- Mülk əl-Qundurinin dediyinə görə, Sultan Toğrul ona belə bir əhvalat danışır: "Xorasanda fəaliyyətə başladığım ilk illərdə yuxumda gördüm ki, məni xoş iy verən dumanlı bir yerə qaldırdılar və qeybdən bir səs eşitdim: "Bizdən bir şey istə! Dediyin yerinə yetəcək". Mən dedim ki, uzun ömür istəyirəm. Mənə cavab verdilər ki, sən 70 il yaşayacaqsan". Müasirlərinin yazdığına görə, Sultan Toğrul cəsur, səbrli, geniş ürəkli bir insan idi. Dəbdəbəli geyinməyi sevməzdi. Ürəyində Uca Allaha dərin inam duyurdu. Bir dəfə də olsun Cümə namazından qalmır, bazar ertəsi və cümə axşamları oruc tuturdu. Pul toplamağı və nahaq qan tökülməsini istəməzdi. Nəzir verməkdə, xüsusilə məscid tikdirməkdə comərd idi. Sultan Toğrul demişdi: "Əgər mən tikdirdiyim evin yanında ondan uca məscid tikdirməsəm, Allahın qarşısında nə cavab verərəm!".

Dilrubə Vaqifzadə

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

"Arka Sokaklar" təsirli səhnəsi ilə ekranlarla bir müddətlik vidalaşdı - VİDEO

24 İyun 2017 09:42

Metroya bomba qoyacağı barədə yalan məlumat verən şəxsin apellyasiya şikayəti təmin edilməyib

24 İyun 2017 09:42

Cəbhədə GƏRGİN GECƏ

24 İyun 2017 09:38

Cəbhədə vəziyyət gərgin olaraq qalır

24 İyun 2017 09:37

Tanınmış müğənni sevgilisi ilə tətildə - FOTO

24 İyun 2017 09:37

İbrahimoviçin yeni klubu açıqlandı - FOTOFAKT

24 İyun 2017 09:37

Beyləqanda AĞIR QƏZA - Ölən var

24 İyun 2017 09:37

Ermənilər 60 və 82 millimetrlik minaatanlardan istifadə etməklə atəşkəsi 115 dəfə pozub

24 İyun 2017 09:32

Güllələnən konqresmen reanimasiyadan çıxarıldı

24 İyun 2017 09:27

Mozambikdə güclü zəlzələ

24 İyun 2017 09:27

Bakıda QƏTL HADİSƏSİ

24 İyun 2017 09:23

"Sihirli Annem"in ən gözəl qızı ana oldu - FOTO

24 İyun 2017 09:22

Beyləqanda "VAZ" "Mercedes"lə toqquşdu - 1 ölü

24 İyun 2017 09:15

Super Liqa klubunda yeni baş məşqçi

24 İyun 2017 09:12

Ronaldoya şok təklif: açıq çek və...

24 İyun 2017 09:07

Ən uğursuz cihazlar muzeyi açıldı

24 İyun 2017 09:05

Konfederasiyalar Kuboku: Rusiyanın son şansı

24 İyun 2017 09:05

Lerikdə qar uçqunu nəticəsində faciə baş verən ailə üçün yeni ev tikilir

24 İyun 2017 09:01

Everestdə tapılan 10 cəsədin ölümünün sirrləri - FOTOLAR

24 İyun 2017 08:58

“iPhone” satışları artdı

24 İyun 2017 08:57

Goranboyda avtomobil piyadanı vurub

24 İyun 2017 08:52

Mobil rabitə istifadəçilərinin sayı 5 milyardı keçdi

24 İyun 2017 08:52

“Uber”də şok: Kalaniki istefaya məcbur etdilər

24 İyun 2017 08:47

Venesuelada parlamentin binasına hücum: xəsarət alanlar var

24 İyun 2017 08:43

Gürcüstanın baş naziri iftar süfrəsi təşkil edib - FOTO

24 İyun 2017 08:42

Misir prezidenti 500-dən çox məhbusu əfv edib

24 İyun 2017 08:42

Çində torpaq sürüşməsi - 100 nəfər dağıntılar altında qaldı

24 İyun 2017 08:38

Türkiyə XİN-i Pakistanda baş verən terror aktını pisləyib

24 İyun 2017 08:37

1976-cı il tarixli “Apple” kompüteri satıldı

24 İyun 2017 08:37

Bakıda avtomobil yeniyetməni vurub

24 İyun 2017 08:32

Bakıda sürücü piyadanı vuraraq ərazidən qaçıb

24 İyun 2017 08:32

Samsung Galaxy Note 8 gəlir

24 İyun 2017 08:32

Məkkədə teraktın qarşısı alınıb

24 İyun 2017 08:27

Kuryer robot yükü ünvan çatdırdı

24 İyun 2017 08:27

Bakı sakini tanımadığı şəxs tərəfindən bıçaqlanıb

24 İyun 2017 08:22

“Android Market”in sonu çatır

24 İyun 2017 08:22

Oğlanın qulağında yaşayan kəpənək - VİDEO

24 İyun 2017 08:18

Hindistanda Trampın şərəfinə kənd adlandırılıb

24 İyun 2017 08:17

Timati özünün mobil rabitə operatorunu yaradır

24 İyun 2017 08:17

Virus “Honda”nın işini dayandırdı

24 İyun 2017 08:12

Qlobal trafik 71 eksabayta çatacaq

24 İyun 2017 08:12

Hibrid sərnişin dronu hazırlandı

24 İyun 2017 08:05

SOCAR Gürcüstanda yanacagın qiymətini dəyişəcək?

24 İyun 2017 08:05

Pakistanda 2 partlayışda 37 nəfər ölüb

24 İyun 2017 08:05

Formula 1 – Azərbaycan Qran-Prisinin ikinci gününə start verilir

24 İyun 2017 08:01

Mozambikdə 5,8 bal gücündə zəlzələ olub

24 İyun 2017 07:55

Tovuzda piyadanı vurub qaçıb

24 İyun 2017 07:52

BMT eyniləşdirmə sistemi hazırlayıb

24 İyun 2017 07:52

Azərbaycanda qiyabi oxuyanların sayı 2 dəfə azalıb

24 İyun 2017 07:50

DİN-in bazasında qumbara partladı - Ukraynada

24 İyun 2017 07:43