Cümhuriyyət Bayramına aparan çətin yol

Cümhuriyyət Bayramına aparan çətin yol
19:49 26 Oktyabr 2016
33 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bügünkü “Manşet”də millət vəkili, AMEA Qafqazşünaslıq İnstitunun direktoru, professor Musa Qasımlı 29 oktyabr - Türkiyədə Cümhuriyyət Bayramı ilə bağlı aparıcı İlham Tumasın suallarını cavablandırıb.

 

- Mustafa Kamal Paşa düşünürdü ki, ümumu düşmənə qarşı mübarizədə bolşevik hökümətindən yardım almaq olar, amma bolşevizmi Türkiyədə təbliğ etmək olmaz. Qələbəni türk xalqının özü qazandı. Böyük Atatürkün qətiyyəti olmasaydı, ölkə qurula bilməzdi.

 

- Türkiyə qərb ölkələrinə indiki sərhədlərini qəbul etdirdi. Həmin ölkələr istəyirdi ki, Türkiyə Avropadan çıxsın. Bu bayram bütün türk dünyasının bayramıdır.

 

- 1922-ci ildə səltənətin qaldırılmasından sonra Türkiyə dövlətinin siyasi quruluşunun yekun təsbiti məsələsi 1923-cü ilin oktyabrında cumhuriyyətin elanı ilə həll edildi. Cumhuriyyətin elanından sonra ilk Prezident seçilən Mustafa Kamal Paşa Türkiyənin Dövlət-i Aliyədən yeni siyasi rejimə faktiki keçidini şərtləndirən geniş miqyaslı islahatların banisidir. 

 

- Birinci dünya müharibəsindən sonrakı illərdə “Antanta” ölkələrinin bolşevizmi “beşiyində boğmaq”, türk torpaqlarına yiyələnmək üçün apardıqları hərbi əməliyyatlar Rusiya və Türkiyəni yaxınlaşdırdı. 1920-ci ilin aprelin 23-də Türkiyə Böyük Millət Məclisi hökuməti qurulduqdan üç gün sonra, aprelin 26-da Mustafa Kamal Paşa Moskvaya üç bənddən ibarət təkliflərinin əks olunduğu bir məktub yazdı. 

 

- Atatürk təklif elədi ki, Türk hökuməti imperialist hökumətlərinə qarşı torpaqları azad etmək üçün bütün işləri və hərbi əməliyyatları birləşdirməyə hazırdır. İkinci təklifdə yazılırdı ki, əgər sovet qüvvələri Gürcüstana qarşı hərbi əməliyyatlara başlayıb, onu öz ittifaqına qoşarsa, Qafqaz ərazisindən ingilisləri qovmaq üçün tədbirlər alarsa, türk hökuməti imperialist Ermənistanına qarşı hərbi əməliyyatlar və Azərbaycan Respublikasını sovet dövlətləri dairəsinə girməyə məcbur etmək öhdəliyini qəbul edir. Üçüncü təklifdə türk hökuməti imperializmə qarşı mübarizə üçün ilkin olaraq 5 milyon türk lirəsinin verilməsini xahiş edirdi. 

 

- Leninin Atatürkün məktubuna müsbət cavab verməsi də səbəbsiz deyildi. Rusiyanın strateji maraqlarından doğurdu. Bolşevik Rusiyasına qarşı “Antanta” ölkələrinin hərbi əməliyyatları davam edirdi. Moskvada hesab edirdilər ki, “Antanta” ölkələri türk xalqının istiqlal savaşı üzərində qalib gələrsə, onda Qafqaza girə bilərlər, Bakı neftini tutarlar, buradan isə Moskvaya gedən yol açılmış olardı.

 

- Türkiyənin məğlub olması Azərbaycanın zəifləməsi demək idi, ona görə də Azərbaycan Türkiyəyə yardım etməyə başladı. Türkiyə hər dəfə qələbə qazananda azərbaycanlılar Bakıda, İrəvanda, Tüflisdə bunu bayram edirdilər. Azərbaycanlıların Çanakkala savaşında türk qardaşları ilə çiyin-çiyinə vuruşmaları, Nargində həbs düşərgəsində saxlanılan türk əsirlərinə edilən yardımlar, istiqlal savaşı illərində azərbaycanlıların türk ordusu sıralarında vuruşmaları hamımız üçün fəxarətdir.

 

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Çində Nizami Gəncəvi Beynəlxalq Mərkəzinin XII toplantısı keçirilib

24 İyun 2017 13:29

Aktrisa məşhur futbolçunun lüks yaxtasında bikinili halda görüntüləndi – FOTO

24 İyun 2017 13:28

Rusları bərabərlik də qane etmir - KONFEDERASİYALAR KUBOKU

24 İyun 2017 13:27

Azər Axşam özündən çıxdı

24 İyun 2017 13:24

ARB 24-də YENİ LAYİHƏ - VİDEO - FOTO

24 İyun 2017 13:22

İvanka Tramp məhkəməyə çağırılıb - Plagiata görə

24 İyun 2017 13:22

Ərdoğan evdə namaz qıldı

24 İyun 2017 13:22

Məkkəni kim partlatmaq istəyib? – RƏSMİ BƏYANAT

24 İyun 2017 13:18

Bakıda keçirilən Formula 2 yarışında zəncirvari qəza baş verib

24 İyun 2017 13:17

Türkiyədə kütləvi dava

24 İyun 2017 13:17

"The Daily Caller": ABŞ Ermənistanı Rusiyanın təsirindən uzaqlaşdırmaqla Qarabağ münaqişəsinin həllinə kömək edə bilər

24 İyun 2017 13:15

Bakıda gizli görüşən sevgililərin DƏHŞƏTLİ SONU - İKİSİ DƏ ÖLDÜ

24 İyun 2017 13:14

Aygün Kazımovaya sərt sözlər

24 İyun 2017 13:14

Demetin futbolçu ilə sevgili olduğu məlum oldu - gizli çəkilən FOTOlar

24 İyun 2017 13:12

Suriya yeni sərhədlər müəyyənləşir

24 İyun 2017 13:08

Rus və ABŞ kəşfiyyatının bir-birinə qarşı ölüm-dirim savaşı barədə DƏHŞƏTLİ FAKTLAR

24 İyun 2017 13:08

Fitrə zəkatının çıxarılacağı gün və qaydaları

24 İyun 2017 13:07

POLKOVNİK: "Qarabağda müharibə hər an başlaya bilər"

24 İyun 2017 13:06

"Formula 1" pilotları Bakıda avtoqraf payladılar - FOTO

24 İyun 2017 13:05

Formula 2: Antonio Fuoko və Coni Sekotto qəza törədib

24 İyun 2017 13:02

"Supermodel Azerbaijan" beynəlxalq müsabiqəyə sənəd qəbulu başlayıb

24 İyun 2017 13:01

"Supermodel Azerbaijan"a sənəd qəbuluna başlandı

24 İyun 2017 12:57

Yadplanetli - 30

24 İyun 2017 12:57

Bir neçə pilot Formula 2 yarışlarında qəza törədib

24 İyun 2017 12:55

Rusiyanın ən məşhur qanuni oğrusunun Bakılı qızının GƏNCƏ MACƏRASI - FOTOLAR

24 İyun 2017 12:53

Millimizin imzalı forması məşhur kolleksionerin ən bahalısıdır

24 İyun 2017 12:52

Əminənin gözünün nuru üçün kömək olaq

24 İyun 2017 12:51

Bakıda "F1 Village" zonasında "Formula 1" pilotlarının avtoqraf-sessiyası FOTOLARDA

24 İyun 2017 12:50

Yevgeni Kasperski: "İlham Əliyev kibertəhlükəsizlik sahəsinə olduqca böyük əhəmiyyət verir"

24 İyun 2017 12:47

"Real"dakılara zəng vurub iş istəməyəcəyimə əminəm"

24 İyun 2017 12:47

İlham Əliyev pakistanlı həmkarına başsağlığı verdi

24 İyun 2017 12:46

Formula 2 yarışlarında ilk QƏZA baş verdi

24 İyun 2017 12:43

Britaniyalı qonaq: Formula 1 yarışı yüksək səviyyədə təşkil olunub

24 İyun 2017 12:43

Afinadan Türkiyə ilə bağlı ŞOK TƏLƏB

24 İyun 2017 12:43

Baş Prokurorluq Əkrəm Həsənova xəbərdarlıq edib

24 İyun 2017 12:42

Bayram gününə olan

24 İyun 2017 12:40

Azərbaycanda havanın temperaturu yüksəlir - 34 DƏRƏCƏ

24 İyun 2017 12:39

Bu gün Bakıda Formula 2 üzrə birinci yarış başlayıb

24 İyun 2017 12:36

"Özbaşınalıqlara dözə bilmirəm"

24 İyun 2017 12:34

Bayram günündə hava NECƏ OLACAQ?

24 İyun 2017 12:33

İstirahət gününün HAVAsı

24 İyun 2017 12:32

Prezident İlham Əliyev pakistanlı həmkarına başsağlığı verib

24 İyun 2017 12:29

İlham Əliyev Pakistan prezidentinə məktub göndərdi

24 İyun 2017 12:28

Bakıda Formula-2 üzrə birinci yarışa start verildi

24 İyun 2017 12:27

Axtarışda olan şəxslər saxlanıldı

24 İyun 2017 12:27

Prezident İlham Əliyev: "Biz terrorizmin bütün təzahürlərinə qarşı qətiyyətlə və ardıcıl mübarizə aparılmasını vacib hesab edirik"

24 İyun 2017 12:22

Azərbaycanda iki gün ərzində müşahidə olunacaq hava proqnozu açıqlanıb

24 İyun 2017 12:22

Formula 1-in qonağı: Bu yarışın ev sahibliyi edən ölkə üçün böyük əhəmiyyəti var

24 İyun 2017 12:22

Rusiya kəşfiyyat gəmisi İstanbul boğazından keçdi

24 İyun 2017 12:19

Bakıda iki yeniyetmədən gözlənilməz addım: avtomobil qaçırtdılar, sonra...

24 İyun 2017 12:18