Uğursuz İrəvan sammiti: KTMT üzvləri Sarkisyanı məyus ediblər

Uğursuz İrəvan sammiti: KTMT üzvləri Sarkisyanı məyus ediblər
14:27 27 Oktyabr 2016
44 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Ermənistan-Gürcüstan müharibəsi başlaya bilər (20 Aprel 2017 17:28)
“Putin NATO-su”na erməni baş katib təyin olundu (14 Aprel 2017 14:58)
İƏT sammiti ilə bağlı Pakistanda təhlükəsizlik tədbirləri gücləndirilib (28 Fevral 2017 15:02)

Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) İrəvan sammitinə Ermənistan rəsmi dairələri böyük ümidlər bəsləyir, bir sıra geosiyasi və təhlükəsizlik məsələlərində təşkilatın ciddi dəstəyini qazana biləcəklərini gözləyirdilər. Həm də bu görüş Ermənistanın təşkilatda sədrliyinin yekunu idi. Lakin reallıqda proses başqa istiqamətdə getdi. Belarus prezidentinin çıxışı göstərdi ki, Ermənistanın sədrliyi dövründə nəinki hansısa irəliləyiş olmayıb, hətta qeyri-müəyyənlik daha da artıb. KTMT-ni BMT və NATO tanımayıb. Təşkilatın möhkəmlənməsi üçün ciddi iş görülməyib. Milli.Az newtimes.az-a istinadən bildirir ki, bunun əsas səbəblərindən biri isə rəsmi İrəvanın sədrliyi dövründə seçdiyi yanlış prioritetlərdir. Onlar müasir dövrün tələblərinə uyğun deyildi və həyata keçirilməsi mexanizmləri yoxdur. Bu səbəbdən ümumi ifadələrlə kifayətlənən tədbir iştirakçıları nə S.Sarkisyana dəstək ifadə etdi, nə də strateji xarakterli sənəddə rəsmi İrəvanın əsas istəklərini nəzərə aldı. Bütün bunlardan məyus olan S.Sarkisyanın yanında yekun brifinqdə N.Bordyujadan başqa kimsə olmayıb.

Sarkisyanın dolaşıq fikirləri fonunda: Lukaşenkonun həqiqətləri etirafı

Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzv ölkələrin başçılarının İrəvan sammiti haqqında KİV ziddiyyətli informasiyalar yayır. Rusiyanın "Kommersant" qəzeti isə maraqlı məqamlardan bəhs edir. Nəşrin yazdığına görə, tədbir yaxşı alınmayıb. Xüsusilə Ermənistan prezidenti ev sahibinə uyğun qonaqpərvərlik və fəallıq göstərməyib. O əvvəlcə, "yorğun halda bir neçə müəmmalı söz ifadə edib". Tədbirin sonunda isə erməni lider daha pis vəziyyətdə olub. Rusiyalı jurnalist yazır ki, "...sonra cənab Sarkisyan yenə müəmmalı şəkildə, açıq deyək, burnunun altında nəsə mızıldandı və razılaşdırılmış sənədləri imzalamaq istədyirdi ki, hamını..., Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko xilas etdi".

Və əslində, həmişə orijinal, ədalətli və açıq fikirləri ilə seçilən Belarus lider S.Sarkisyanın "siyasi halsızlığı"nın, passivliyinin və sözləri məntiqsiz ifadə etməsinin səbəbini dediklərində ifadə edib. A.Lukaşenko etiraf edib ki, "müzakirə edilən məsələlər... prezidentlər səviyyəsinə layiq olmayıb". Əlbəttə, bağlı qapılar arxasında tədbir iştirakçılarının söylədikləri konkret fikirlər haqqında söz demək istəmirik. Ancaq həm erməni liderin qeyri-müəyyən və ürəksiz davranışı, həm də Belarus prezidentinin, ümumiyyətlə, KTMT haqqında dediyi bədbin fikirlər belə nəticə çıxarmağa əsas verir ki, İrəvan sammiti S.Sarkisyanın istədiyi kimi keçməyib.

Məsələ burasındadır ki, A.Lukaşenko heç bir ciddi beynəlxalq təşkilatın KTMT-ni tanımaq istəmədiyini açıq söyləyib, o cümlədən BMT bu təşkilata sülh missiyasını yerinə yetirmək səlahiyyəti verməyib və NATO da onu tanımır. Bu biabırçı vəziyyətdən çıxmaq üçün xahiş etmək lazım deyil. Konkret səmərəli fəaliyyət göstərmək gərəkdir ki, bu da hələlik yoxdur.

Maraqlıdır ki, A.Lukaşenko yekun brifinqə də qatılmayıb. S.Sarkisyanın yanında isə N.Bordyujadan başqa kimsə oturmayıb. KİV təşkilatda sədrliyin Belarusa keçməsi fonunda bunu anormal hal kimi qiymətləndirir və qəribədir ki, A.Lukaşenkoya haqq qazandırır. Çünki İrəvana da iştirakçıların hamısı faktiki olaraq könülsüz gəliblər. Hətta Qazaxıstan prezidenti N.Nazarbayev tədbirə qatılmayıb (rəsmi məlumatlara görə ona soyuq dəyib). Bundan başqa, yekun qətnamə qəbul edilməyib və təşkilatın baş katibi seçilməyib. A.Lukaşenko isə Belarusun təşkilatda hansı məsələləri prioritet hesab etdiyi barədə yeni sədr kimi yazılı təqdimat verməyib - o, məsələni sonraya saxlamağı xahiş edib.

Bu qeyri-müəyyənliklər fonunda erməni ekspertlər başqa bir məqamı da vurğulayırlar. Onlar yazırlar ki, İrəvan sammitində Azərbaycanın "nəfəsi" hiss edilirdi. İştirakçılar, obrazlı deyilsə, Azərbaycana "boylanıb" fikir bildirirdilər. Onlar sanki Bakının mövqeyinə uyğun gəlməyən hansısa incəliyin olmasını istəmirdilər.

Strateji fəaliyyət prioritetləri: ümumi mövqenin sönük ifadəsi

Bütün bunların fonunda S.Sarkisyanın öz evində belə siyasi uğursuzluğa düçar olduğu aydın görünür. Əslində, burada qeyri-adi bir şey yoxdur. Çünki rəsmi İrəvanın xarici siyasəti çox səmərəsizdir və ona qiymət verilə bilməz. Ermənistan elə bir əhəmiyyətli siyasi addım atmayıb ki, məsələn, A.Lukaşenko, yaxud A.Atambayev onu dəstəkləsin. Qırğızıstan prezidenti hətta Gürcüstanın təcrübəsindən öyrəndiklərini Tbilisidə bəyan edib.

Bəs Ermənistandan kim hansı təcrübəni götürsün? Qonşunun torpaqlarını havadarlarının yardımı ilə işğal edib, sonra özünü həyasız aparmağımı? Yoxsa gah Qərbə, gah da Şərqə şikayət dolu nəzərlərlə baxıb, onlardan yardım tələb etməyimi? Bəlkə, rəsmi İrəvanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində nümayiş etdirdiyi namərdlik və riyakarlıq nümunə kimi mənimsənilməlidir?

Təbii ki, bütün bu məqamları siyasətçilər çox gözəl bilirlər. Bu səbəbdəndir ki, hətta erməni ekspertlər belə "İrəvan sammitinin əhəmiyyətini azaltdılar", - deyə qeyd edirlər. Burada qəbul edilən qərarlar elə bir rezonans doğurmayıb. Lakin KTMT-nin 2025-ci ilə qədər strateji fəaliyyət prioritetlərini ifadə edən sənəddə "maraqlı" məqamlar yox deyildi.

Hər şeydən əvvəl, onu vurğulayaq ki, həmin sənəddə konkret bir müddəa yoxdur. Orada ümumi mənzərə təsvir edilir və ona təşkilatın son dərəcə ehtiyatlı yanaşması ifadə olunur. Yazılır ki, müasir çağırışlar və təhdidlərə təşkilat üzvləri hazır olmalıdırlar. Bu mənada KTMT üzv dövlətlərin sabitliyi, təhlükəsizliyi və müstəqilliyinin mühüm təminatçılarından biridir. Ancaq bunun konkret hansı mexanizmlərlə həyata keçiriləcəyi aydın deyil. Çünki KTMT beynəlxalq səviyyədə tanınmayıb. Bundan başqa, təşkilata daxil olan dövlətlər arasında təhlükəsizlik məsələsində yekdil mövqe formalaşmayıb. Məsələn, Rusiya da daxil olmaqla KTMT üzvləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır, lakin Ermənistan işğalçılıq siyasətindən imtina etmir. Belə bir dövlətin aqressivliyini çətin ki, təşkilata üzv olan ölkələrin əksəriyyəti dəstəkləsin.

Başqa bir məqam kimi sənəddə təşkilatın beynəlxalq münasibətlərdə güc tətbiqindən imtinaya üstünlük verdiyi vurğulanır. Meydana çıxan problemləri siyasi-diplomatik yolla həll etmək tövsiyə olunur. Burada ciddi ziddiyyət mövcuddur. Çünki KTMT-nin üzvü olan Ermənistan artıq uzun illərdir ki, güc tətbiq edərək qonşu dövlətin ərazisini işğal altında saxlayır. Belə olan halda ya sənəd formal xarakter daşıyır, ya da Ermənistana ciddi xəbərdarlıq olunmalıdır ki, ilk olaraq özü güc tətbiqindən imtina etsin. Əks halda, bundan Azərbaycanın öz torpaqlarını azad etməklə bağlı fəaliyyətinə qiymət vermək kimi yararlanmaq cəhdi xam xəyaldır - hər kəs reallığı çox gözəl bilir.

Nəhayət, KTMT üzvləri Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə balı tutduqları mövqe ilə də rəsmi İrəvanı məyus ediblər. Bununla bağlı sənəddə göstərilir ki, məsələ danışıqlar yolu ilə, Helsinki Yekun Aktının, Vyana və Sankt-Peterburq görüşlərinin tələblərinə uyğun, ərazi bütövlüyü nəzərə alınmaqla həll edilə bilər. Şübhə yoxdur ki, rəsmi İrəvan burada xalqların öz müqəddaratını təyin etməsi prinsipini saxlayıb, ərazi bütövlüyünün təmini məsələsini çıxarmaq istərdi. Lakin bu, baş tutmayıb, ərazi bütövlüyü müddəası öz əksini tapıb. Deməli, S.Sarkisyanı məyus edən faktlardan biri də bundan ibarət olub.

Əslində, başqa cür ola da bilməzdi. Çünki KTMT beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi prinsiplərə qarşı çıxa bilməz. Elə olsa, onun heç bir əhəmiyyəti qalmaz, şəxsi maraqlar meydanına çevrilmiş olar. Sadəcə, İrəvan o dərəcədə riyakar və obyektivlik hissini itirmiş haldadır ki, çox sadə həqiqətləri belə görə bilmir. Ermənilər hələ də himayədarlarının iradəsini beynəlxalq hüquqdan üstün tutur, onlara güvənir. Bu isə siyasət deyil, erməni xalqını uçuruma aparmaqdır.

Belə çıxır ki, KTMT-nin İrəvan sammitində Ermənistanın gözlədikləri alınmayıb. Təşkilata üzv olan digər dövlətlər daha ehtiyatlı mövqe tutublar. Onlar bütövlükdə qlobal siyasətdə özünü göstərən əsas trendlərin məzmununu nəzərə alıblar və buna uyğun olaraq ümumi tezislərdən o yana getməyiblər. Açıq şəkildə göstəriblər ki, Ermənistanın eqoist, təcavüzkar, qeyri-sivil və antidemokratik istəklərini müdafiə etmək fikrində deyillər. Konstruktiv mövqeli, müasir və müstəqil siyasət yeridən dövlətlərlə əməkdaşlıq daha faydalıdır. Bəlkə də KTMT-nin son sammitinin ən maraqlı cəhəti elə məhz bundan ibarətdir.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Məşhur rejissor vəfat etdi

27 Aprel 2017 09:28

7 il sonra vurulan 100-cü qol

27 Aprel 2017 09:27

Sərnişin daşımalarına daşıyıcıların cəlb olunmasına dair müsabiqənin keçirilməsi qaydasında dəyişiklik edilib

27 Aprel 2017 09:27

Sektor müdiri: "Bəzən ödəniş tələb olunmayan yerdə pasiyentdən ödəniş də tələb edilir"

27 Aprel 2017 09:27

Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri (27.04.2017)

27 Aprel 2017 09:22

Azərbaycanda daha bir çörək istehsalçısı səhmdarlarına hesabat verəcək

27 Aprel 2017 09:17

Almaniya kubokunda finalçılar bəlli oldu

27 Aprel 2017 09:17

UNEC tələbələri “Əcnəbi tələbələrin fikir platforması”nın qalibi olub

27 Aprel 2017 09:14

Dəməşq aeroportunda güclü PARTLAYIŞ

27 Aprel 2017 09:13

"Fənərbağça" əzmkarlıqla şansını qorudu

27 Aprel 2017 09:12

Azərbaycan Beynəlxalq Bankında elektron poçt sistemi qurulacaq

27 Aprel 2017 09:12

Yeni prosessorlu ilk kompüterlər satılacaq

27 Aprel 2017 09:05

18+ filmlərin iranlı ulduzu futbolçunu biabır etdi

27 Aprel 2017 09:05

CANLI YAYIMDA Quran oxuyarkən canını tapşırdı - VİDEO

27 Aprel 2017 09:03

Lənkəranda ağır yol qəzası baş verib

27 Aprel 2017 08:57

Tramp: "Assanjın həbsinin əleyhinə deyiləm"

27 Aprel 2017 08:57

Kibercinayətkarlar hansı proqramlara üstünlük verirlər?

27 Aprel 2017 08:52

"Türkiyə Somalini bundan sonra da dəstəkləməyə hazırdır" - Ərdoğan

27 Aprel 2017 08:47

Almaniyada kibercinayətkarlıq 80% artıb

27 Aprel 2017 08:47

Kompüteriniz üçün maraqlı şəkillər - FOTOSESSİYA

27 Aprel 2017 08:47

XİN rəhbəri: "Biz Krımı Rusiya ərazisi kimi tanımaqdan imtina edirik"

27 Aprel 2017 08:43

Venesuela Amerika Dövlətləri Təşkilatını tərk edəcək

27 Aprel 2017 08:42

HTC virtual reallıq peyki buraxacaq

27 Aprel 2017 08:42

ABŞ-da atışma: polis əməkdaşı ölüb - YENİLƏNİB - FOTO

27 Aprel 2017 08:37

Tramp tvitini 3 saata tamamladı

27 Aprel 2017 08:37

Peskov Putin və Trampın görüşü barədə məlumatı təkzib edib

27 Aprel 2017 08:32

Elektronika ərlə arvadı barışdıracaq

27 Aprel 2017 08:32

Obama: "Selfi çəkdirərkən diqqətli olun!"

27 Aprel 2017 08:27

Rusiyada 4,8 bal gücündə zəlzələ olub

27 Aprel 2017 08:22

"Ağıllı” eynək gözlərək kömək edəcək

27 Aprel 2017 08:22

ABŞ-ın hərbi helikopteri qəzaya uğradı

27 Aprel 2017 08:18

Rusiyada terror qruplaşmasının 12 üzvü saxlanılıb

27 Aprel 2017 08:17

“30 il sonra robotlar yüksək vəzifələr tutacaq” - Cek Ma

27 Aprel 2017 08:17

Rusiyada sərnişin təyyarəsi qəza enişi edib

27 Aprel 2017 08:12

Kosmik zibil təmizlənəcək

27 Aprel 2017 08:12

Saçdan min dəfə nazik borucuq yaradılıb

27 Aprel 2017 08:05

İranda sərhəd polisi və cinayətkarlar arasında toqquşma: 8 ölü, 4 yaralı

27 Aprel 2017 08:05

Metro üçün LTE istifadəyə verildi

27 Aprel 2017 08:05

Bakıda avtomobil 37 yaşlı kişini vurdu

27 Aprel 2017 08:03

Bakıda 22 yaşlı gənc ağzından bıçaqlanıb

27 Aprel 2017 08:02

“Naxçıvanda cəviz ağacları soyqırıma məruz qalır” deyənlərin cavabı verildi - VİDEO

27 Aprel 2017 07:58

Bakıda "Lada” avtomobili maneəyə çırpılıb, xəsarət alan var

27 Aprel 2017 07:52

Bakıda “Lada” maneəyə çırpıldı: Sürücü yaralandı

27 Aprel 2017 07:44

ABŞ-da polisi öldürdülər

27 Aprel 2017 07:43

PSJ “Monako”nun daşını daş üstə qoymadı - VİDEO - FOTO

27 Aprel 2017 07:37

Mexikoda ikimərtəbəli mənzil - FOTO

27 Aprel 2017 07:32

“Barselona”dan 7, “Real”dan 6 qol - FOTO

27 Aprel 2017 07:27

“Airbuds Air Translator” dil baryerini aradan qaldıracaq

27 Aprel 2017 07:22

ABŞ KXDR-ə qarşı sanksiyaları sərtləşdirəcək

27 Aprel 2017 07:18

Hindistanda silahlılar hərbi düşərgəyə hücum edib: ölənlər var

27 Aprel 2017 07:12