Uğursuz İrəvan sammiti: KTMT üzvləri Sarkisyanı məyus ediblər

Uğursuz İrəvan sammiti: KTMT üzvləri Sarkisyanı məyus ediblər
14:27 27 Oktyabr 2016
44 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatının (KTMT) İrəvan sammitinə Ermənistan rəsmi dairələri böyük ümidlər bəsləyir, bir sıra geosiyasi və təhlükəsizlik məsələlərində təşkilatın ciddi dəstəyini qazana biləcəklərini gözləyirdilər. Həm də bu görüş Ermənistanın təşkilatda sədrliyinin yekunu idi. Lakin reallıqda proses başqa istiqamətdə getdi. Belarus prezidentinin çıxışı göstərdi ki, Ermənistanın sədrliyi dövründə nəinki hansısa irəliləyiş olmayıb, hətta qeyri-müəyyənlik daha da artıb. KTMT-ni BMT və NATO tanımayıb. Təşkilatın möhkəmlənməsi üçün ciddi iş görülməyib. Milli.Az newtimes.az-a istinadən bildirir ki, bunun əsas səbəblərindən biri isə rəsmi İrəvanın sədrliyi dövründə seçdiyi yanlış prioritetlərdir. Onlar müasir dövrün tələblərinə uyğun deyildi və həyata keçirilməsi mexanizmləri yoxdur. Bu səbəbdən ümumi ifadələrlə kifayətlənən tədbir iştirakçıları nə S.Sarkisyana dəstək ifadə etdi, nə də strateji xarakterli sənəddə rəsmi İrəvanın əsas istəklərini nəzərə aldı. Bütün bunlardan məyus olan S.Sarkisyanın yanında yekun brifinqdə N.Bordyujadan başqa kimsə olmayıb.

Sarkisyanın dolaşıq fikirləri fonunda: Lukaşenkonun həqiqətləri etirafı

Kollektiv Təhlükəsizlik Müqaviləsi Təşkilatına üzv ölkələrin başçılarının İrəvan sammiti haqqında KİV ziddiyyətli informasiyalar yayır. Rusiyanın "Kommersant" qəzeti isə maraqlı məqamlardan bəhs edir. Nəşrin yazdığına görə, tədbir yaxşı alınmayıb. Xüsusilə Ermənistan prezidenti ev sahibinə uyğun qonaqpərvərlik və fəallıq göstərməyib. O əvvəlcə, "yorğun halda bir neçə müəmmalı söz ifadə edib". Tədbirin sonunda isə erməni lider daha pis vəziyyətdə olub. Rusiyalı jurnalist yazır ki, "...sonra cənab Sarkisyan yenə müəmmalı şəkildə, açıq deyək, burnunun altında nəsə mızıldandı və razılaşdırılmış sənədləri imzalamaq istədyirdi ki, hamını..., Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko xilas etdi".

Və əslində, həmişə orijinal, ədalətli və açıq fikirləri ilə seçilən Belarus lider S.Sarkisyanın "siyasi halsızlığı"nın, passivliyinin və sözləri məntiqsiz ifadə etməsinin səbəbini dediklərində ifadə edib. A.Lukaşenko etiraf edib ki, "müzakirə edilən məsələlər... prezidentlər səviyyəsinə layiq olmayıb". Əlbəttə, bağlı qapılar arxasında tədbir iştirakçılarının söylədikləri konkret fikirlər haqqında söz demək istəmirik. Ancaq həm erməni liderin qeyri-müəyyən və ürəksiz davranışı, həm də Belarus prezidentinin, ümumiyyətlə, KTMT haqqında dediyi bədbin fikirlər belə nəticə çıxarmağa əsas verir ki, İrəvan sammiti S.Sarkisyanın istədiyi kimi keçməyib.

Məsələ burasındadır ki, A.Lukaşenko heç bir ciddi beynəlxalq təşkilatın KTMT-ni tanımaq istəmədiyini açıq söyləyib, o cümlədən BMT bu təşkilata sülh missiyasını yerinə yetirmək səlahiyyəti verməyib və NATO da onu tanımır. Bu biabırçı vəziyyətdən çıxmaq üçün xahiş etmək lazım deyil. Konkret səmərəli fəaliyyət göstərmək gərəkdir ki, bu da hələlik yoxdur.

Maraqlıdır ki, A.Lukaşenko yekun brifinqə də qatılmayıb. S.Sarkisyanın yanında isə N.Bordyujadan başqa kimsə oturmayıb. KİV təşkilatda sədrliyin Belarusa keçməsi fonunda bunu anormal hal kimi qiymətləndirir və qəribədir ki, A.Lukaşenkoya haqq qazandırır. Çünki İrəvana da iştirakçıların hamısı faktiki olaraq könülsüz gəliblər. Hətta Qazaxıstan prezidenti N.Nazarbayev tədbirə qatılmayıb (rəsmi məlumatlara görə ona soyuq dəyib). Bundan başqa, yekun qətnamə qəbul edilməyib və təşkilatın baş katibi seçilməyib. A.Lukaşenko isə Belarusun təşkilatda hansı məsələləri prioritet hesab etdiyi barədə yeni sədr kimi yazılı təqdimat verməyib - o, məsələni sonraya saxlamağı xahiş edib.

Bu qeyri-müəyyənliklər fonunda erməni ekspertlər başqa bir məqamı da vurğulayırlar. Onlar yazırlar ki, İrəvan sammitində Azərbaycanın "nəfəsi" hiss edilirdi. İştirakçılar, obrazlı deyilsə, Azərbaycana "boylanıb" fikir bildirirdilər. Onlar sanki Bakının mövqeyinə uyğun gəlməyən hansısa incəliyin olmasını istəmirdilər.

Strateji fəaliyyət prioritetləri: ümumi mövqenin sönük ifadəsi

Bütün bunların fonunda S.Sarkisyanın öz evində belə siyasi uğursuzluğa düçar olduğu aydın görünür. Əslində, burada qeyri-adi bir şey yoxdur. Çünki rəsmi İrəvanın xarici siyasəti çox səmərəsizdir və ona qiymət verilə bilməz. Ermənistan elə bir əhəmiyyətli siyasi addım atmayıb ki, məsələn, A.Lukaşenko, yaxud A.Atambayev onu dəstəkləsin. Qırğızıstan prezidenti hətta Gürcüstanın təcrübəsindən öyrəndiklərini Tbilisidə bəyan edib.

Bəs Ermənistandan kim hansı təcrübəni götürsün? Qonşunun torpaqlarını havadarlarının yardımı ilə işğal edib, sonra özünü həyasız aparmağımı? Yoxsa gah Qərbə, gah da Şərqə şikayət dolu nəzərlərlə baxıb, onlardan yardım tələb etməyimi? Bəlkə, rəsmi İrəvanın Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həllində nümayiş etdirdiyi namərdlik və riyakarlıq nümunə kimi mənimsənilməlidir?

Təbii ki, bütün bu məqamları siyasətçilər çox gözəl bilirlər. Bu səbəbdəndir ki, hətta erməni ekspertlər belə "İrəvan sammitinin əhəmiyyətini azaltdılar", - deyə qeyd edirlər. Burada qəbul edilən qərarlar elə bir rezonans doğurmayıb. Lakin KTMT-nin 2025-ci ilə qədər strateji fəaliyyət prioritetlərini ifadə edən sənəddə "maraqlı" məqamlar yox deyildi.

Hər şeydən əvvəl, onu vurğulayaq ki, həmin sənəddə konkret bir müddəa yoxdur. Orada ümumi mənzərə təsvir edilir və ona təşkilatın son dərəcə ehtiyatlı yanaşması ifadə olunur. Yazılır ki, müasir çağırışlar və təhdidlərə təşkilat üzvləri hazır olmalıdırlar. Bu mənada KTMT üzv dövlətlərin sabitliyi, təhlükəsizliyi və müstəqilliyinin mühüm təminatçılarından biridir. Ancaq bunun konkret hansı mexanizmlərlə həyata keçiriləcəyi aydın deyil. Çünki KTMT beynəlxalq səviyyədə tanınmayıb. Bundan başqa, təşkilata daxil olan dövlətlər arasında təhlükəsizlik məsələsində yekdil mövqe formalaşmayıb. Məsələn, Rusiya da daxil olmaqla KTMT üzvləri Azərbaycanın ərazi bütövlüyünü tanıyır, lakin Ermənistan işğalçılıq siyasətindən imtina etmir. Belə bir dövlətin aqressivliyini çətin ki, təşkilata üzv olan ölkələrin əksəriyyəti dəstəkləsin.

Başqa bir məqam kimi sənəddə təşkilatın beynəlxalq münasibətlərdə güc tətbiqindən imtinaya üstünlük verdiyi vurğulanır. Meydana çıxan problemləri siyasi-diplomatik yolla həll etmək tövsiyə olunur. Burada ciddi ziddiyyət mövcuddur. Çünki KTMT-nin üzvü olan Ermənistan artıq uzun illərdir ki, güc tətbiq edərək qonşu dövlətin ərazisini işğal altında saxlayır. Belə olan halda ya sənəd formal xarakter daşıyır, ya da Ermənistana ciddi xəbərdarlıq olunmalıdır ki, ilk olaraq özü güc tətbiqindən imtina etsin. Əks halda, bundan Azərbaycanın öz torpaqlarını azad etməklə bağlı fəaliyyətinə qiymət vermək kimi yararlanmaq cəhdi xam xəyaldır - hər kəs reallığı çox gözəl bilir.

Nəhayət, KTMT üzvləri Ermənistan-Azərbaycan, Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin həlli ilə balı tutduqları mövqe ilə də rəsmi İrəvanı məyus ediblər. Bununla bağlı sənəddə göstərilir ki, məsələ danışıqlar yolu ilə, Helsinki Yekun Aktının, Vyana və Sankt-Peterburq görüşlərinin tələblərinə uyğun, ərazi bütövlüyü nəzərə alınmaqla həll edilə bilər. Şübhə yoxdur ki, rəsmi İrəvan burada xalqların öz müqəddaratını təyin etməsi prinsipini saxlayıb, ərazi bütövlüyünün təmini məsələsini çıxarmaq istərdi. Lakin bu, baş tutmayıb, ərazi bütövlüyü müddəası öz əksini tapıb. Deməli, S.Sarkisyanı məyus edən faktlardan biri də bundan ibarət olub.

Əslində, başqa cür ola da bilməzdi. Çünki KTMT beynəlxalq təşkilatların qəbul etdiyi prinsiplərə qarşı çıxa bilməz. Elə olsa, onun heç bir əhəmiyyəti qalmaz, şəxsi maraqlar meydanına çevrilmiş olar. Sadəcə, İrəvan o dərəcədə riyakar və obyektivlik hissini itirmiş haldadır ki, çox sadə həqiqətləri belə görə bilmir. Ermənilər hələ də himayədarlarının iradəsini beynəlxalq hüquqdan üstün tutur, onlara güvənir. Bu isə siyasət deyil, erməni xalqını uçuruma aparmaqdır.

Belə çıxır ki, KTMT-nin İrəvan sammitində Ermənistanın gözlədikləri alınmayıb. Təşkilata üzv olan digər dövlətlər daha ehtiyatlı mövqe tutublar. Onlar bütövlükdə qlobal siyasətdə özünü göstərən əsas trendlərin məzmununu nəzərə alıblar və buna uyğun olaraq ümumi tezislərdən o yana getməyiblər. Açıq şəkildə göstəriblər ki, Ermənistanın eqoist, təcavüzkar, qeyri-sivil və antidemokratik istəklərini müdafiə etmək fikrində deyillər. Konstruktiv mövqeli, müasir və müstəqil siyasət yeridən dövlətlərlə əməkdaşlıq daha faydalıdır. Bəlkə də KTMT-nin son sammitinin ən maraqlı cəhəti elə məhz bundan ibarətdir.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Bolqarıstan prezidenti: "Dayanıqlı gələcəyi qurmağın yollarını aramalıyıq"

21 Avqust 2017 10:37

Jest dilinin avtomatlaşdırılmış tərcüməçisi çap edilib

21 Avqust 2017 10:35

Bu gün növbəti mərhələ başlayır

21 Avqust 2017 10:35

Kollec və texnikumlara qəbul olanların qeydiyyatı yekunlaşır

21 Avqust 2017 10:34

Ana 2 azyaşlı övladı ilə itkin düşdü

21 Avqust 2017 10:33

Viktor Yuşenkonun həyat yoldaşı: "Bakı Qlobal Forumu yüksək səviyyədə təşkil edilib"

21 Avqust 2017 10:32

Travmatologiya və Ortopediya İnstitutuna yeni direktor təyin edilib

21 Avqust 2017 10:32

Azərbaycanda soyuducu istehsal edən müəssisə hərraca çıxarılıb

21 Avqust 2017 10:32

BAKIDA SİLAHLI ŞƏXS: Polis hər yerdə onu axtarır

21 Avqust 2017 10:32

Robert Prosineçkinin Bakıya gəlişinin ləngimə səbəbi müəyyənləşib

21 Avqust 2017 10:27

Messi transfer olunur - ŞOK RƏQƏM

21 Avqust 2017 10:27

Rəqsanə "İnstaqram"-da maraqlı VİDEO paylaşdı və...

21 Avqust 2017 10:25

Nazpəri Dostəliyevanın evindən pul dolu seyf oğurlandı

21 Avqust 2017 10:23

Aydın Əliyev Göyçayda qəbul keçirəcək

21 Avqust 2017 10:23

Tovuzda gömrük əməkdaşları qəzaya düşüb, ölən və yaralanan var

21 Avqust 2017 10:22

Aygün Kazımovanın çılpaq oğlanla FOTOSU yayıldı

21 Avqust 2017 10:19

Məşhur aktyor gecə yarı keçmiş sevgilisi ilə bu vəziyyətdə görüntüləndi - FOTO

21 Avqust 2017 10:18

İlk dəfə nəhəng asteroid Yer kürəsinə ən yaxın məsafədən keçəcək

21 Avqust 2017 10:17

ABB-yə borc müqabilində girov qoyulmuş müəssisələrdən biri satılıb

21 Avqust 2017 10:17

Latviyanın keçmiş prezidenti: "Bakıda keçirilən Qlobal Forum gənc liderlər üçün faydalı platformadır"

21 Avqust 2017 10:17

Azərbaycanda külək elektrik stansiyalarında istehsal 20% azalıb

21 Avqust 2017 10:17

Bakı-Sumqayıt qatarlarının hərəkətində yenidən

21 Avqust 2017 10:15

Adnan Oktardan təcavüzə uğrayan qadınlara DƏSTƏK

21 Avqust 2017 10:13

Azərbaycan dövləti Gürcüstan vətəndaşını beynəlxalq axtarışa verib

21 Avqust 2017 10:12

Erməni diasporu öz klubundan bilet istəməz, bizimkilər isə…

21 Avqust 2017 10:07

Abituriyentlər DİQQƏT: Qeydiyyat başa çatır

21 Avqust 2017 10:07

Tarixdə BU GÜN

21 Avqust 2017 10:03

Bu gün kolleclərə qəbul olunan abituriyentlərin qeydiyyatı başa çatır

21 Avqust 2017 10:02

Azərbaycan Ukraynadan 26 mln. dollarlıq siqaret alıb

21 Avqust 2017 10:02

BU GÜN DİQQƏTLİ OLUN: Gözünüz göydə olsun

21 Avqust 2017 09:59

Göyçay sakini baldızının nişanlısını qətlə yetirib

21 Avqust 2017 09:57

Azərbaycan güləşçiləri dünya çempionatında mübarizəyə başlayır

21 Avqust 2017 09:57

Melburn şəhərinin bir hissəsi terror təhlükəsi səbəbindən mühasirəyə alınıb

21 Avqust 2017 09:57

Nazirlik İmişlidə yulğun kollarını məhv edən şəxsi 2 min manat cərimələyib

21 Avqust 2017 09:57

ABŞ-a məxsus hərbi gəmi neft tankeri ilə toqquşdu: 10 ölü, 5 yaralı

21 Avqust 2017 09:53

Bakıda qız qoca anasının başına stəkanla vurub

21 Avqust 2017 09:52

Neslihan Atagül gözəlliyi ilə gəlini KÖLGƏDƏ QOYDU - FOTO

21 Avqust 2017 09:48

Birjalarda neft ucuzlaşdı

21 Avqust 2017 09:46

Bakıda 19 yaşlı qızı avtomobil vurub

21 Avqust 2017 09:42

Qurban Qurbanov "Qarabağ"la 400-ü gördü

21 Avqust 2017 09:39

Bu gündən müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqənin növbəti mərhələsi başlayır

21 Avqust 2017 09:37

"Erotik "WhatsApp" yazışması", "Qızını zorladı", "Zaur öldü"

21 Avqust 2017 09:36

VİDEO: Bəylə gəlindən qonaqları heyrətləndirən rəqs

21 Avqust 2017 09:35

Ermənilər atəşkəsi ötən gecə də pozub

21 Avqust 2017 09:34

Ermənilər kəndlərimizi atəşə tutdu

21 Avqust 2017 09:33

Bu günün VALYUTA MƏZƏNNƏLƏRİ

21 Avqust 2017 09:33

Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri (21.08.2017)

21 Avqust 2017 09:32

Abşeronda quyuda iki il əvvəl ölən şəxsin sümükləri tapılıb

21 Avqust 2017 09:32

Mərkəzi Bankın valyuta məzənnələri

21 Avqust 2017 09:29

Tarixdə bu gün nələr baş verib?

21 Avqust 2017 09:28