Konstitusiya itdi, etnik müharibə başlayır – “ASİYA BAHARI”

Konstitusiya itdi, etnik müharibə başlayır – “ASİYA BAHARI”
18:23 28 Oktyabr 2016
61 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Qırğızıstanda konstitusiyanın orijinalının itməsindən sonra yeni siyasi böhran yaranıb.

Publika.az
xəbər verir ki, parlamentdə koalisiya çoxluğu dağılıb. Oktyabrın 26-da isə prezident Almazbek Atambayev fərman imzalayaraq, Nazirlər Kabinetini istefaya göndərib. Bununla da dörd siyasi partiyanın qurduğu koalisiyanın dağılması rəsmiləşib.

Əslində hökumət daxilində qarşıdurma lap əvvəldən var idi. Konstitusiyanın orijinalının itməsi isə dağılma üçün bir növ bəhanə rolunu oynadı.

Hər şey iyulun sonunda Sosial-Demokrat Partiyasının (Atambayevin partiyası) parlamentdəki fraksiya lideri İsa Omurkulovun konstitusiya dəyişikliyi ilə bağlı referendumun keçirilməsi təklifi ilə başlandı. Lakin konstitusiyaya dəyişikliyinə 2020-ci ilə qədər moratorium qoyulub.

Prezidentin nümayəndələri isə izah etdilər ki, konstitusiyanın yalnız bəzi maddələrinə dəyişiklik etmək olmaz, digərləri isə dəyişdirilə bilər. Müxalifət bunu prezidentin öz hakimiyyətinin ömrünü uzatması kimi qiymətləndirdi. Beləliklə, koalisiya arasında mübahisə düşdü, hətta siyasi mənzərə 2010-cu ildəki inqilabi vəziyyətə çatdı.

“Ata-Meken” partiyasından Konstitusiyanın atası hesab olunan Omurbek Tekebayev referenduma qarşı çıxdı. Digər deputatlar onu dəstəklədilər, hətta deputatlardan biri Venesiya Komissiyasına müraciət etməyi təklif etdi. Bu isə Atambayevi hiddətləndirdi. Avqustun 31-də Atambayev müstəqilliyin 25-ci ildönümü mərasimində çıxışı zamanı Tekebayevi sərt tənqid etdi.

Oktyabr ayında isə gülməli vəziyyət ortaya çıxdı. Məlum oldu ki, konstitusiyanın orijinalı yoxdur.

Prezidentin nümayəndəsi Moldakun Abdıldayevə təklif edildi ki, əsas qanunun orijinalını tapmaq üçün xüsusi komissiya yaradılsın. Bununla yanaşı, Ali Məhkəmə konstitusiyaya dəyişikliyin yolverilməz olduğu haqda qərar çıxartdı. Bundan sonra Atambayevin komandasının səbri partladı və hakim partiya koalisiyadan çıxdığını elan etdi.

Konstitusiya itdi, hökumət dağıldı - Atambayevin kabinetində nə baş verir?

Ötən həftə Qırğızıstan parlamentində referendum aktı ilə bağlı məsələ müzakirə olunarkən, bütün ölkə gözlənilməz hadisə ilə qarşılaşıb.



Mərkəzi Asiya üzrə ekspert Aleksandr Knyazev bildirib ki, siyasi böhran Qırğızıstan üçün adi haldır: “Atambayevin vəziyyəti nəzarətə götürmək halı birinci dəfə deyil. Ehtimal ki, hakim partiya əvvəlcədən referendumun keçirilməsinə razı olan partiyalardan yeni koalisiya hazırlamaq ssenarisini hazırlayıb. Buna görə də hökuməti buraxmaq təşəbbüsü edirlər. Ehtimal ki, konstitusiya dəyişiklikləri layihəsinə bir sıra əlaqələr ediləcək. Onlardan biri parlamentə seçilmək üçün lazım olan faiz dərəcəsinin yüksəldilməsidir. Beləliklə, qanunverici orqana Atambayevin nəzarəti altında olan partiyalar düşə biləcəklər”.

Lakin ekspert hakim partiyanın müttəfiq ola biləcəyi partiyalarla bağlı da müəyyən problemlərin olduğunu deyib.

“Hakim partiya koalisiyaya “Respublika” partiyası ilə girə bilər. Belə olarsa, bu partiyanın lideri Omurbek Babanov avtomatik baş nazir olur. Lakin Babanovun nüfuzu prezidentin nüfuzundan yüksəkdir. Adi baş nazir olmaq onun maraqlarına uyğun deyil”, - deyə o bildirib.

Aleksandr Knyazev konstitusiya dəyişikliyi təşəbbüsünün hakimiyyətin özfəaliyyəti olduğuna diqqət çəkib. Qeyd edib ki, baş verənlər mənfi ssenarilər doğura bilər: “Regionda işləyən Qərb mərkəzləri hələ ki müxalifətə dəstək vermirlər. Onlar hadisələrin inkişafını izləyirlər. İstisna deyil ki, bu mərkəzlər hökuməti zəiflətmək üçün müxalifətə dəstəyi artıracaqlar. Hesab edirəm ki, qarşıdakı dövrdə etnik qarşıdurma başlaya bilər. Qərb mərkəzinin əsas resursları da etnik QHT-lərin dəstəklənməsinə yönəlib”.

“Din, hüquq, siyasət” analitik mərkəzinin direktoru Qədir Malikov hesab edir ki, hazırki böhranın kökü 2010-cu il münaqişələrinin həll edilməməsinə gedib çıxır.

“Atambayev və koalisiya üzvləri arasında münasibətlər çoxdan pisləşib. Əsas səbəb təkcə dövlətin idarə edilməsi ilə bağlı fikir ayrılığı yox, həm də şəxsi münasibətlərdir. Tərəflər açıq informasiya müharibəsinə keçib. Burada dövlət quruluşunun böhranı yox, siyasi sistemin böhranı var. Hökumətin dəyişməsi, koalisiyanın dağılması normal hadisədir. Lakin bu, dövlətin və cəmiyyətin fundamental institutlarına toxunmayana qədər belə olur. Qırğızıstanda isə vəziyyət fərqlidir. Hakimiyyət uğrunda yeni döyüşı burulğanı başlayır. Bütün dəyişikliklərə baxmayaraq, hakimiyyətdə eyni insanların qalması ayrı problemdir. Bir lətifədə deyildiyi kimi, “sirk getdi, klounlar qaldı”, - Malikov qeyd edib.

Rusiyalı politoloq Yuri Solozobov hesab edir ki, Qırğızıstanın siyasi sistemi neqativ seçimin qurbanıdır: “Buna görə də tezliklə dövlət quruluşunun yeni kataklizmi mümkündür. Vətəndaşların sosial rifahı davamlı şəkildə aşağı düşür, iqtisadi və siyasi problemlər artır. Bakiyevin dövründə rəhbərlikdə əsasən Şimal və Cənub qəbilələrin təmsil olunurdular. Bu kövrək balans idi. Bu gün isə siyasi elita çox qarışıqdır”.

Asif

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Binada yanğın: 3 sakin xilas olundu, 20-si təxliyə edildi

26 İyul 2017 06:54

Paytaxtda hamamda çimən uşağı cərəyan vuraraq öldürüb

26 İyul 2017 06:47

“Eurovision-2018”-nin tarixi və keçiriləcəyi şəhər bəlli oldu

26 İyul 2017 06:44

Qətərdən ərəb dövlətlərinə MÜHARİBƏ SİQNALI

26 İyul 2017 06:38

Bu ev enerjini qoruyur - FOTO

26 İyul 2017 06:32

Bakıda bir nəfər tanımadığı şəxs tərəfindən bıçaqlanıb

26 İyul 2017 05:57

Tez-tez intim münasibətin ZİYANLI TƏRƏFLƏRİ

26 İyul 2017 05:53

Abbas: “İsraillə əlaqələri bərpa etməyəcəyik”

26 İyul 2017 05:39

İllüstrasiyalı insanlar - FOTO

26 İyul 2017 05:32

Qadının qaşları Trampı arxa plana saldı

26 İyul 2017 05:04

Nümayəndələr Palatası Rusiyaya qarşı sanksiyaların sərtləşdirilməsinin lehinə səs verib

26 İyul 2017 04:57

Bakıda binada yanğın olub, 3 nəfər xəsarət alıb, 3-ü xilas edilib

26 İyul 2017 04:47

Rusiya daha miqyaslı sanksiyalar astanasındadır

26 İyul 2017 04:39

Ağ evin mətbuat katibinin köməkçisi istefaya göndərilib

26 İyul 2017 04:37

Okean sahilində ev - FOTO

26 İyul 2017 04:32

Bakıda qadını maşın vurdu - Sürücü qaçmaq istədi....

26 İyul 2017 04:18

Timati bu sevgilisindən də ayrıldı?

26 İyul 2017 04:09

Yaşlı qadının gözlərindən 27 linza çıxarıldı

26 İyul 2017 03:49

Viza rejiminin ləğvi üçün Ankaraya 5 ŞƏRT

26 İyul 2017 03:43

KİV: İŞİD lideri sağdır və Suriyanın Deyr-əz-Zor əyalətində gizlənir

26 İyul 2017 03:42

Qazaxda AĞIR QƏZA - Ölən və yaralananlar var

26 İyul 2017 03:38

Memar mənzili çox fərqlidir - FOTO

26 İyul 2017 03:32

Çempionlar Liqası, III təsnifat mərhələsi - BÜTÜN NƏTİCƏLƏR

26 İyul 2017 03:28

Qətər səfiri ölkəni boykot edən ərəb dövlətləri ilə müharibəni istisna etməyib

26 İyul 2017 03:27

Astroloji proqnoz - 26 iyul

26 İyul 2017 03:18

Avropa Komissiyası: Ankara 5 şərti icra etməlidir

26 İyul 2017 03:09

Qəbiristanlıqda rəqs edən qadınları bələdiyyə işdən qovdu - VİDEO

26 İyul 2017 03:03

Çiçək açan krossovkalar - FOTO

26 İyul 2017 02:32

"Opel” və VAZ toqquşdu: 1 ölü, 2 yaralı

26 İyul 2017 02:24

Hamiləlik dövründə cinsi əlaqə

26 İyul 2017 02:10

Frandsada vağzalda 150-dən çox mühacir tutuldu

26 İyul 2017 02:09

Bakıda qadını maşın vuraraq ağır yaralayıb

26 İyul 2017 01:37

ŞƏMKİRDƏ DƏHŞƏT: Ana iki övladı ilə birgə özünü qatarın altına atdı

26 İyul 2017 01:34

Şəhər mərkəzində orta əsr qülləsi - FOTO

26 İyul 2017 01:32

Bakıda 6 otaqlı evdə yanğın

26 İyul 2017 01:26

Bakıda qadın evində tanışı tərəfindən bıçaqlanıb

26 İyul 2017 01:17

Çavuşoğlu: ““Amnesty"-nin Türkiyə üzrə rəhbəri FETÖ üzvüdür”

26 İyul 2017 01:14

Həbsxanadan qaçan erməni yazıçı: “2 il plan qurdum, ancaq heç biri...”

26 İyul 2017 01:03

Çempionlar Liqasında III təsnifat mərhələsinə start verilib

26 İyul 2017 01:02

“Qarabağ” - "Şerif" matçından

26 İyul 2017 00:32

Tehran və Moskva nüvə əməkdaşlığını müzakirə etdilər

26 İyul 2017 00:29

Məşhur müğənni Mayamidə səhnəyə çıxdı - FOTO

26 İyul 2017 00:05

“Facebook” Azərbaycan kəndini “Şaumyan” adı ilə təqdim edir

26 İyul 2017 00:05

Günün qoroskopu: ciddi dəyişikliklər mümkündür

26 İyul 2017 00:05

Azərbaycanlı hakimlərin idarə etdiyi ÇL oyununda 4 qol, 8 sarı vərəqə qeydə alınıb

26 İyul 2017 00:02

Oğuza gəzintiyə gedən müəllim qəfil öldü

25 İyul 2017 23:59

Yeniyetmələrdə fiziki və psixoloji dəyişikliklər

25 İyul 2017 23:57

Yaralı hərbçiləri müalicə edən həkimlər tutuldu

25 İyul 2017 23:52

Serotonin nədir?

25 İyul 2017 23:52

"Onu gözüm çox axtardı" Tahir Gözəl

25 İyul 2017 23:52