Konstitusiya itdi, etnik müharibə başlayır – “ASİYA BAHARI”

Konstitusiya itdi, etnik müharibə başlayır – “ASİYA BAHARI”
18:23 28 Oktyabr 2016
61 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Qırğızıstanda konstitusiyanın orijinalının itməsindən sonra yeni siyasi böhran yaranıb.

Publika.az
xəbər verir ki, parlamentdə koalisiya çoxluğu dağılıb. Oktyabrın 26-da isə prezident Almazbek Atambayev fərman imzalayaraq, Nazirlər Kabinetini istefaya göndərib. Bununla da dörd siyasi partiyanın qurduğu koalisiyanın dağılması rəsmiləşib.

Əslində hökumət daxilində qarşıdurma lap əvvəldən var idi. Konstitusiyanın orijinalının itməsi isə dağılma üçün bir növ bəhanə rolunu oynadı.

Hər şey iyulun sonunda Sosial-Demokrat Partiyasının (Atambayevin partiyası) parlamentdəki fraksiya lideri İsa Omurkulovun konstitusiya dəyişikliyi ilə bağlı referendumun keçirilməsi təklifi ilə başlandı. Lakin konstitusiyaya dəyişikliyinə 2020-ci ilə qədər moratorium qoyulub.

Prezidentin nümayəndələri isə izah etdilər ki, konstitusiyanın yalnız bəzi maddələrinə dəyişiklik etmək olmaz, digərləri isə dəyişdirilə bilər. Müxalifət bunu prezidentin öz hakimiyyətinin ömrünü uzatması kimi qiymətləndirdi. Beləliklə, koalisiya arasında mübahisə düşdü, hətta siyasi mənzərə 2010-cu ildəki inqilabi vəziyyətə çatdı.

“Ata-Meken” partiyasından Konstitusiyanın atası hesab olunan Omurbek Tekebayev referenduma qarşı çıxdı. Digər deputatlar onu dəstəklədilər, hətta deputatlardan biri Venesiya Komissiyasına müraciət etməyi təklif etdi. Bu isə Atambayevi hiddətləndirdi. Avqustun 31-də Atambayev müstəqilliyin 25-ci ildönümü mərasimində çıxışı zamanı Tekebayevi sərt tənqid etdi.

Oktyabr ayında isə gülməli vəziyyət ortaya çıxdı. Məlum oldu ki, konstitusiyanın orijinalı yoxdur.

Prezidentin nümayəndəsi Moldakun Abdıldayevə təklif edildi ki, əsas qanunun orijinalını tapmaq üçün xüsusi komissiya yaradılsın. Bununla yanaşı, Ali Məhkəmə konstitusiyaya dəyişikliyin yolverilməz olduğu haqda qərar çıxartdı. Bundan sonra Atambayevin komandasının səbri partladı və hakim partiya koalisiyadan çıxdığını elan etdi.

Konstitusiya itdi, hökumət dağıldı - Atambayevin kabinetində nə baş verir?

Ötən həftə Qırğızıstan parlamentində referendum aktı ilə bağlı məsələ müzakirə olunarkən, bütün ölkə gözlənilməz hadisə ilə qarşılaşıb.



Mərkəzi Asiya üzrə ekspert Aleksandr Knyazev bildirib ki, siyasi böhran Qırğızıstan üçün adi haldır: “Atambayevin vəziyyəti nəzarətə götürmək halı birinci dəfə deyil. Ehtimal ki, hakim partiya əvvəlcədən referendumun keçirilməsinə razı olan partiyalardan yeni koalisiya hazırlamaq ssenarisini hazırlayıb. Buna görə də hökuməti buraxmaq təşəbbüsü edirlər. Ehtimal ki, konstitusiya dəyişiklikləri layihəsinə bir sıra əlaqələr ediləcək. Onlardan biri parlamentə seçilmək üçün lazım olan faiz dərəcəsinin yüksəldilməsidir. Beləliklə, qanunverici orqana Atambayevin nəzarəti altında olan partiyalar düşə biləcəklər”.

Lakin ekspert hakim partiyanın müttəfiq ola biləcəyi partiyalarla bağlı da müəyyən problemlərin olduğunu deyib.

“Hakim partiya koalisiyaya “Respublika” partiyası ilə girə bilər. Belə olarsa, bu partiyanın lideri Omurbek Babanov avtomatik baş nazir olur. Lakin Babanovun nüfuzu prezidentin nüfuzundan yüksəkdir. Adi baş nazir olmaq onun maraqlarına uyğun deyil”, - deyə o bildirib.

Aleksandr Knyazev konstitusiya dəyişikliyi təşəbbüsünün hakimiyyətin özfəaliyyəti olduğuna diqqət çəkib. Qeyd edib ki, baş verənlər mənfi ssenarilər doğura bilər: “Regionda işləyən Qərb mərkəzləri hələ ki müxalifətə dəstək vermirlər. Onlar hadisələrin inkişafını izləyirlər. İstisna deyil ki, bu mərkəzlər hökuməti zəiflətmək üçün müxalifətə dəstəyi artıracaqlar. Hesab edirəm ki, qarşıdakı dövrdə etnik qarşıdurma başlaya bilər. Qərb mərkəzinin əsas resursları da etnik QHT-lərin dəstəklənməsinə yönəlib”.

“Din, hüquq, siyasət” analitik mərkəzinin direktoru Qədir Malikov hesab edir ki, hazırki böhranın kökü 2010-cu il münaqişələrinin həll edilməməsinə gedib çıxır.

“Atambayev və koalisiya üzvləri arasında münasibətlər çoxdan pisləşib. Əsas səbəb təkcə dövlətin idarə edilməsi ilə bağlı fikir ayrılığı yox, həm də şəxsi münasibətlərdir. Tərəflər açıq informasiya müharibəsinə keçib. Burada dövlət quruluşunun böhranı yox, siyasi sistemin böhranı var. Hökumətin dəyişməsi, koalisiyanın dağılması normal hadisədir. Lakin bu, dövlətin və cəmiyyətin fundamental institutlarına toxunmayana qədər belə olur. Qırğızıstanda isə vəziyyət fərqlidir. Hakimiyyət uğrunda yeni döyüşı burulğanı başlayır. Bütün dəyişikliklərə baxmayaraq, hakimiyyətdə eyni insanların qalması ayrı problemdir. Bir lətifədə deyildiyi kimi, “sirk getdi, klounlar qaldı”, - Malikov qeyd edib.

Rusiyalı politoloq Yuri Solozobov hesab edir ki, Qırğızıstanın siyasi sistemi neqativ seçimin qurbanıdır: “Buna görə də tezliklə dövlət quruluşunun yeni kataklizmi mümkündür. Vətəndaşların sosial rifahı davamlı şəkildə aşağı düşür, iqtisadi və siyasi problemlər artır. Bakiyevin dövründə rəhbərlikdə əsasən Şimal və Cənub qəbilələrin təmsil olunurdular. Bu kövrək balans idi. Bu gün isə siyasi elita çox qarışıqdır”.

Asif

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Cəbhədə gərgin gecə: 9 mərmi atıldı

29 Aprel 2017 09:53

Son turda 4-cülük savaşı

29 Aprel 2017 09:52

Bakıda 3 ay müddətinə həbs edilmiş dustaq İNTİHAR ETDİ

29 Aprel 2017 09:52

Azərbaycanda polis özünü zəhərləyib uşağı xilas etdi

29 Aprel 2017 09:52

Arvadı ilə uşaqlarını öldürüb intihar etdi

29 Aprel 2017 09:52

Qazaxıstan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında 4 idman növündə təmsil olunacaq

29 Aprel 2017 09:52

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (29.04.2017)

29 Aprel 2017 09:47

Ağdaşda 18 yaşlı oğlan dərman içərək intihara cəhd edib

29 Aprel 2017 09:47

Oğul ilə ata eyni qadına aşiq olarsa - AZƏRBAYCAN FİLMİ - VİDEO

29 Aprel 2017 09:47

Ermənilər minaatan və iriçaplı pulemyotlardan da istifadə etməklə atəşkəsi 120 dəfə pozub

29 Aprel 2017 09:47

Cəbhədən xəbər var

29 Aprel 2017 09:46

ABŞ, İsrail və Rusiya vətəndaşlarına saxta diplomlar verən üç rektor həbs olundu

29 Aprel 2017 09:43

"Yuventus" xal itirdi

29 Aprel 2017 09:42

Azərbaycanda qayınana gəlinini bıçaqladı

29 Aprel 2017 09:42

ABŞ-da uzaq məsafəyə yükdaşıma mədəniyyəti necə formalaşdı? - FOTOLAR

29 Aprel 2017 09:33

Daha bir ölkədə çempion bəlli oldu

29 Aprel 2017 09:32

Çempionun səfər sınağı

29 Aprel 2017 09:27

Marixuana leqallaşdırıldı

29 Aprel 2017 09:18

Deputat: "AŞ PA-nın qərarı Türkiyəyə təzyiq etmək məqsədi güdür"

29 Aprel 2017 09:17

"Real" "Valensiya"nı qəbul edir, Kataloniyada derbi

29 Aprel 2017 09:17

Nobel prospektində yeraltı piyada keçid istifadəyə verilib

29 Aprel 2017 09:12

Əcnəbi tələbələr oxumaq üçün daha çox Azərbaycanın hansı ali məktəblərini seçir?

29 Aprel 2017 09:12

Sosial mənzillərə qeydiyyat başlayır: QİYMƏTLƏR, ŞƏRTLƏR, TƏLƏBLƏR

29 Aprel 2017 09:09

Tramp ikinci müddətə prezident seçiləcəyinə əmindir

29 Aprel 2017 09:05

“Lenovo” “Zuk” brendini ləğv edir

29 Aprel 2017 09:05

Azərbaycanlı məmur qızının yeni fotoları yayıldı

29 Aprel 2017 09:05

"Instagram"dan sevindirici xəbər

29 Aprel 2017 09:03

Meksikada marixuana leqallaşdırıldı

29 Aprel 2017 08:57

Galaxy S8+-in ekranının dəyişilməsi neçəyə başa gələcək?

29 Aprel 2017 08:57

Obama 400 min dollar qazandı

29 Aprel 2017 08:57

“Əbu Səyyaf”ın lideri məhv edilib

29 Aprel 2017 08:52

Sergey Brinin gizli və sirli layihəsi

29 Aprel 2017 08:52

"Barselona" və "Real"ın əfsanələri 38 min tamaşaçının qarşısında oyun çıxartdı - VİDEO

29 Aprel 2017 08:48

Qəbələdə və Cəlilabadda yanğın olub

29 Aprel 2017 08:47

“Uber”in uçan taksini nə vaxt təqdim edəcəyi məlum oldu

29 Aprel 2017 08:47

Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında XXV mövsümə yekun vurulacaq

29 Aprel 2017 08:47

Dünya prezidentlərinin aylıq əmək haqqları açıqlandı

29 Aprel 2017 08:42

İlk təhlükəsiz smartfon təqdim edildi

29 Aprel 2017 08:42

Bağdadda partlayış: 6 ölü

29 Aprel 2017 08:37

“Samsung”dan sürücülər üçün yenilik

29 Aprel 2017 08:37

Venesuela rəsmən Amerika Dövlətləri Təşkilatından çıxdı

29 Aprel 2017 08:33

"Skonto" hərraca çıxarılıb

29 Aprel 2017 08:32

"Ağıllı" balış hazırlanıb - VİDEO

29 Aprel 2017 08:32

Şimali Koreya ballistik raketi sınaqdan keçirib

29 Aprel 2017 08:27

“Instagram”da aktiv istifadəçilərin sayı 700 milyonu ötdü

29 Aprel 2017 08:27

Albaniya yeni prezidentini seçib

29 Aprel 2017 08:22

Əlillər üçün yeni qurğu yaradılıb - VİDEO

29 Aprel 2017 08:22

FIFA prezidentinə qarşı araşdırma başlandı

29 Aprel 2017 08:18

Xəzər dənizində zəlzələ olub

29 Aprel 2017 08:17

"Süni intellektə öz xatirələrimizi yükləyə biləcəyik"

29 Aprel 2017 08:17