Ermənilərə qan udduran Azərbaycanın “Mübariz dəstə”si haqda bilmədiklərimiz – FOTOLAR

Ermənilərə qan udduran Azərbaycanın “Mübariz dəstə”si haqda bilmədiklərimiz  – FOTOLAR
14:33 31 Oktyabr 2016
65 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Mübariz Mənsimov bu modelə 500 min təklif etdi - FOTOLAR (28 May 2017 15:44)
Milli Qəhrəman Mübariz İbrahimov haqda film çəkilir - VİDEO (18 May 2017 18:44)
Qarabağda ermənilərə qan udduran əfsanəvi çeçen: o, rusların casusu idi? (02 May 2017 09:58)

Daşnak polis zabiti formasında olan iki nəfər İrəvanın mərkəzindəki ikimərtəbəli evin qarşısında faytondan düşərək, giriş qapısı qarşısında keşik çəkən erməni əsgərlərinə yaxınlaşır. Əsgərlər zabitlərə təzim edərək onları dərhal içəri buraxırlar. İçəridəki növbətçiyə yanaşan polis zabitləri əllərindəki zərfi ona təqdim edirlər:

- Abbasqulu bəy Şadlinskini istintaqa aparmalıyıq. Bu da sənəd.

Növbətçi zabit sənədi alıb gözdən keçirir. Sonra onu qovluğa qoyub, Abbasqulu bəyin saxlandığı otağın qapısını açaraq bəyi polis zabitlərinə təhvil verir.

Polis zabitləri Abbasqulu bəyi binadan çıxarıb, faytona əyləşirlər. Fayton dəmiryol vağzalının qarşısında dayanır və əyinlərində daşnak polis forması olan iki nəfər Abbasqulu bəyi tələsmədən parovoza mindirirlər. Qatar dərhal Qəmərliyə doğru istiqamət alır. Bayaqdan bircə kəlmə kəsməyən polis zabitləri yol boyu susurlar. Vaqonun pəncərəsindən çölə baxan Abbasqulu bəy başa düşür ki, tanımadığı bu adamlar onu istintaq bəhanəsi ilə qaçırıblar.

Bütün bunlar ermənilərə qan uddurmuş, aldadılaraq həbs edilmiş Abbasqulu bəy Şadlinskinin düşmənlərimizə qarşı mübarizəsinin ikinci mərhələsinin başlanğıcı idi.

Publika.az araşdırmaçı Əziz Ələkbərlinin topladığı faktlar əsasında Azərbaycan xalqının qəhrəman və vətənpərvər oğlu Abbasqulu bəy Şadlinskinin həyatının ən maraqlı məqamlarını təqdim edir:

Vedibasarın 26 yaşlı su rəisi

1886-cı ilin 24 fevralında İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasının Vedi nahiyəsinin Böyük Vedi kəndində doğulmuş Abbasqulu bəy uşaqlıqdan çevik, qoçaq, eyni zamanda ağıllı və diribaş idi. Səkkiz yaşı tamam olanda atası onu Böyük Vedidəki rus tatar məktəbinə qoyur. Həmyaşıdları arasında ağıllı davranışı, gözəl qavrama qabiliyyəti ilə seçilən Abbasqulu Böyük Vedi məktəbini yüksək göstəricilərlə bitirib təhsilini davam etdirmək üçün İrəvan gimnaziyasına yollanır. Buranı da bitirdikdən sonra Qori seminariyasına yola düşür. Lakin “Böyük Ermənistan” xülyası ilə yaşayan ermənilər Naxçıvanda və İrəvanda milli qırğınlar törətdikdə Abbasqulu bəy təhsilini yarımçıq qoyaraq geri qayıdır.

Əziz Ələkbərlinin sözlərinə görə, hələ 26 yaşında ikən Vedibasarın mirabı – su rəisi vəzifəsinə seçilən Abbasqulu bəy Şadlinski atasının torpaqlarının bir qismini kəndlilərə bağışlayaraq əkin sahələrində onlarla birlikdə işləməyə başlayır: “Bəy oğlunun kəndlilərlə birlikdə işləməsi digər bəylərin acığına gəlir. Lakin Şadlılar tayfasının nüfuzuna görə heç kim ona heç nə deyə bilmir”.

1917-ci ilin oktyabrında erməni silahlı dəstələrinin Tiflis, İrəvan quberniyalarında və digər ərazilərdə azərbaycanlılara hücumları başlayır: “İrəvan quberniyası, Vedi nahiyəsinin rəisi, 32 yaşlı Abbasqulu bəy sakinləri ermənilərdən qorumaq üçün silahlı dəstə yaratmağa başlayır. Həmin dəstə xalq arasında “Mübariz dəstə” adı ilə məşhurlaşır.

Bu dəstəni Abbasqulu bəy təkbaşına yaradır. Vedibasarda əli silah tutanların hamısı onun dəstəsində döyüşür. Fikir verin, 1918-ci ildə dağıdılan kəndlərin siyahısında Vedinin bircə kəndi belə, yoxdur. Çünki Abbasqulu bəy ermənilərin Vediyə girmələrinə icazə vermirdi”.

İlk Milli Hökumətin yaradıcısı

Müsahibim maraqlı fakta toxundu: “Əslində 1917-ci ilin dekabrında ilk Milli Hökuməti Abbasqulu bəy yaratmışdı. Türklər ona köməyə gələndə deyir ki, siz Naxçıvanı qoruyun, buranı özüm mühafizə edəcəm. O, “Mübariz dəstə”si ilə Vedini qoruyur. Onun xarici işlər bölməsi, məhkəməsi, həbsxanası, 11 nəfərdən rəhbər orqanı, ağsaqqallar şurası vardı. Hökumətin və qoşunun başında Abbasqulu bəy dayanırdı. Əhalini yumruq kimi elə birləşdirmişdi ki, bəyin bir sözünü kimsə iki edə bilməzdi.

Ermənilərə qarşı mübarizədə Abbasqulu bəy Kərbəlayı İsmayıla kömək edir, dəstəsini dağ kəndlərinə göndərirdi.

Məhz Abbasqulu bəyin qəhrəmanlıqları sayəsində erməni Dronun dəstəsi Zəngəzurdan, Mehridən qovuldu və İrana qaçdı. Bütün bunlar onun və dəstəsindəki mübarizlərin tarixi xidmətlərinin bəhrəsi idi. Yeri gəlmişkən, “Qarlı aşırım” romanında və “Axırıncı aşırım” filmində əks etdirilənlərdən fərqli olaraq Abbasqulu bəy heç də sovet hakimiyyəti uğrunda döyüşməyib. Onun ermənilərə qarşı davası milli dava idi”.

Keşişdağ, Şahablı və Qədirli faciələrinin intiqamçısı

Daşnakların Böyük Vedi kəndinə ilk hücumu 1918-ci ilin mayının sonlarında baş verir: “Ermənilər əsas qüvvələrini İrəvandan gətirib Qəmərliyə toplayırlar. Kəşfiyyat məlumatları əsasında güc toplayan Abbasqulu bəy döyüşə hazırlaşır. Səhərə yaxın Ağdağ tərəfdən kəndə top mərmiləri yağdırılır. Ermənilərin zirehli qatarları Qaralar, Şirazlı, Avşar və digər kəndlərimizi top atəşinə tutur. Lakin hər iki cəbhədə Abbasqulu bəyin “Mübariz dəstəsi” erməniləri darmadağın edir”.

Daşnak hökuməti erməni silahlı dəstələrinə qan uddurub onları geri oturdan Abbasqulu bəyə 1918-ci ilin 3 iyulunda ölüm hökmü kəsir: “1918-ci ilin yayında ermənilər Böyük Vedi üzərinə ikinci dəfə hücum edirlər. Daşnaklar Keşişdağda və digər ərazilərdə yüzlərlə dinc sakini – qadını, uşağı, qocanı güllələyir, qılıncdan keçirirlər. Bu vaxt Kərbəlayı İsmayıl və Abbasqulu bəy növbəti dəfə erməniləri geri oturdurlar. Düşmən yenə dinc dayanmır və Şahablı, Qədirli kəndlərinə soxularaq sakinləri qılıncdan keçirir. Lakin geri çəkilən düşmən qarşısında Abbasqulu bəyi görür. Döyüş başlayır. Abbasqulu bəyin dəstəsi bu dəfə də düşmənə qan uddurur. Ermənilər çoxlu sayda yaralı və meyiti, o cümlədən ermənilərin hərbi hissə komandiri Vahanın da nəşi meydanda qoyub geri çəkilir.

Ümumilikdə Abbasqulu bəy öz dəstəsi ilə 3 il ərzində - 1918-1921-ci illərdə ermənilərin bütün hücumlarının qarşısını aldı. Daşnaklar neçə dəfə İrəvandan Vediyə hücum etdilər. Lakin bəy erməniləri ağır məğlubiyyətə uğradıb geri oturtdu. Hətta bir dəfə ermənilərin zirehli qatarını ələ keçirib silahları müsadirə etdilər”.

(Ardı var)

Anar Tağıyev

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Polşa prezidenti: "Polkovnik Vəli bəy Yadigar II Dünya müharibəsində bizim azadlığımızı qoruyub"

28 İyun 2017 02:47

Qətər ərəb ölkələrinin tələblərini nəzərdən keçirməyə hazırdır

28 İyun 2017 02:37

"Azərbaycan Avropa ilə Asiyanı birləşdirən önəmli körpüdür" -

28 İyun 2017 02:37

Səudiyyə Ərəbistanının XİN rəhbəri: Səudiyyə Ərəbistanı və bir sıra ərəb ölkələrinin Qətərə qarşı irəli sürdüyü şərtlər üzrə danışıqlar olmayacaq

28 İyun 2017 02:36

Sidneydə möhtəşəm işıq festivalı - FOTO

28 İyun 2017 02:32

Andjey Duda: "Azərbaycan Polşanın Şərq siyasəti üçün çox önəmlidir"

28 İyun 2017 02:17

Türkiyə Suriyanın şimalında geniş hərbi əməliyyatlara hazırlaşır

28 İyun 2017 02:02

Avropa çempionatında finalçılar müəyyənləşdi

28 İyun 2017 01:58

“Qarabağ” seçim edəcək

28 İyun 2017 01:49

"Facebook" istifadəçilərinin sayı 2 milyarda çatıb

28 İyun 2017 01:43

Rusiya hərbçisi Ukrayna ordusuna əsir düşüb

28 İyun 2017 01:37

Mübariz İbrahimova həsr edilmiş animasiya hazırlanıb -

28 İyun 2017 01:34

Kəşfiyyat şefinin qətlində RUSİYA İZİ

28 İyun 2017 01:33

Təbiəti yenə qorumayaq? - FOTO

28 İyun 2017 01:32

Şəki yenidən öz qapılarını “İpək Yolu” Beynəlxalq Musiqi Festivalı iştirakçılarının üzünə açıb (FOTO)

28 İyun 2017 01:22

Angela Merkel dönər hazırladı -

28 İyun 2017 01:15

İlham Əliyev Varşavada Qarabağdan danışdı

28 İyun 2017 01:09

Xəzərdə boğulmaq təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas edilib

28 İyun 2017 00:47

Polşa prezidenti: "Azərbaycan mühüm tərəfdaşımızdır"

28 İyun 2017 00:44

Xəzərdə batan şəxs xilas edilib

28 İyun 2017 00:43

Tut yığmaq istədi, xəstəxanalıq oldu

28 İyun 2017 00:39

Azərbaycan güləşçiləri Avropa çempionatının ilk günündə bir dəst medal qazanıblar

28 İyun 2017 00:37

Andjey Duda: "Polşa və Azərbaycan öz regionlarında iqtisadi liderlərdir"

28 İyun 2017 00:37

Tayson Bakıya gələcək

28 İyun 2017 00:33

Çempionlar Liqasında mübarizəyə start verilib -

28 İyun 2017 00:28

Avropa kuboklarında 2017-2018 mövsümünə start verilib

28 İyun 2017 00:17

"Toyota" piyadanı vurub öldürdü

28 İyun 2017 00:09

Astroloji proqnoz - 28 iyun

28 İyun 2017 00:08

Dubayın əsl siması: o şəhər göründüyü kimi deyil - FOTO

28 İyun 2017 00:05

“Akdağ” məhv edildi

28 İyun 2017 00:05

Günün qoroskopu: əsəblərinizi cilovlayın

28 İyun 2017 00:05

Bir gecədə bağırsaq qurdlarından xilas olmaq istəyirsinizsə...

27 İyun 2017 23:57

"Cənub Qaz Dəhlizi" layihəsi Avropaya qazın çatdırılması üçün yeganə yeni mənbədir" -

27 İyun 2017 23:56

Türkiyədə terrorçular hərbi avtomobilə hücum ediblər

27 İyun 2017 23:55

Ocaqlara və pirlərə getmək nə vaxtdan günah sayılıb?

27 İyun 2017 23:52

Autizm dünyanın sonu deyil

27 İyun 2017 23:47

“Stress çarxları” həqiqətənmi, müalicəvidir? - Marketinqin yeni hiyləsi

27 İyun 2017 23:42

Bu 12 əlamət sizdə varsa, HƏKİMƏ MÜRACİƏT EDİN

27 İyun 2017 23:42

Məscidə piyada getməyin savabı nə qədərdir?

27 İyun 2017 23:42

Stalinin kokaindən istifadə etməsi təsdiqlənib - Arxivlər açıldıqca...

27 İyun 2017 23:42

Prezidentin şərəfinə ziyafət

27 İyun 2017 23:39

Samuxda qadın ağacdan yıxıldı

27 İyun 2017 23:37

Model Leyla Oruclunun ölümündə suçlanan həkim - “Bütün sənədlər prokurorluqdadır”

27 İyun 2017 23:37

Kluba cilvəli getdi - FOTO

27 İyun 2017 23:32

Uşağın qarnı gündən-günə böyüyür -

27 İyun 2017 23:31

Kişinin sevgisini bilmək istəyirsinizsə... - XANIMLARA PSİXOLOQ MƏSLƏHƏTİ

27 İyun 2017 23:27

Sizin Alsheymer xəstəliyinə yaxalanma riskiniz varmı?

27 İyun 2017 23:22

Azad Rəhimov: "Tayson, Holifild və Coşua Bakıya dəvət olunub"

27 İyun 2017 23:17

"Survivor" iştirakçısı tanınmış aktyorla sevgilidir - FOTO

27 İyun 2017 23:17

Oynaqlarında xırçıltılar və bel ağrıları varsa...

27 İyun 2017 23:17