Ermənilərə qan udduran Azərbaycanın “Mübariz dəstə”si haqda bilmədiklərimiz – FOTOLAR

Ermənilərə qan udduran Azərbaycanın “Mübariz dəstə”si haqda bilmədiklərimiz  – FOTOLAR
14:33 31 Oktyabr 2016
65 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Mübariz İbrahimov haqda videosüjet hazırlandı (15 Mart 2017 11:48)

Daşnak polis zabiti formasında olan iki nəfər İrəvanın mərkəzindəki ikimərtəbəli evin qarşısında faytondan düşərək, giriş qapısı qarşısında keşik çəkən erməni əsgərlərinə yaxınlaşır. Əsgərlər zabitlərə təzim edərək onları dərhal içəri buraxırlar. İçəridəki növbətçiyə yanaşan polis zabitləri əllərindəki zərfi ona təqdim edirlər:

- Abbasqulu bəy Şadlinskini istintaqa aparmalıyıq. Bu da sənəd.

Növbətçi zabit sənədi alıb gözdən keçirir. Sonra onu qovluğa qoyub, Abbasqulu bəyin saxlandığı otağın qapısını açaraq bəyi polis zabitlərinə təhvil verir.

Polis zabitləri Abbasqulu bəyi binadan çıxarıb, faytona əyləşirlər. Fayton dəmiryol vağzalının qarşısında dayanır və əyinlərində daşnak polis forması olan iki nəfər Abbasqulu bəyi tələsmədən parovoza mindirirlər. Qatar dərhal Qəmərliyə doğru istiqamət alır. Bayaqdan bircə kəlmə kəsməyən polis zabitləri yol boyu susurlar. Vaqonun pəncərəsindən çölə baxan Abbasqulu bəy başa düşür ki, tanımadığı bu adamlar onu istintaq bəhanəsi ilə qaçırıblar.

Bütün bunlar ermənilərə qan uddurmuş, aldadılaraq həbs edilmiş Abbasqulu bəy Şadlinskinin düşmənlərimizə qarşı mübarizəsinin ikinci mərhələsinin başlanğıcı idi.

Publika.az araşdırmaçı Əziz Ələkbərlinin topladığı faktlar əsasında Azərbaycan xalqının qəhrəman və vətənpərvər oğlu Abbasqulu bəy Şadlinskinin həyatının ən maraqlı məqamlarını təqdim edir:

Vedibasarın 26 yaşlı su rəisi

1886-cı ilin 24 fevralında İrəvan quberniyasının İrəvan qəzasının Vedi nahiyəsinin Böyük Vedi kəndində doğulmuş Abbasqulu bəy uşaqlıqdan çevik, qoçaq, eyni zamanda ağıllı və diribaş idi. Səkkiz yaşı tamam olanda atası onu Böyük Vedidəki rus tatar məktəbinə qoyur. Həmyaşıdları arasında ağıllı davranışı, gözəl qavrama qabiliyyəti ilə seçilən Abbasqulu Böyük Vedi məktəbini yüksək göstəricilərlə bitirib təhsilini davam etdirmək üçün İrəvan gimnaziyasına yollanır. Buranı da bitirdikdən sonra Qori seminariyasına yola düşür. Lakin “Böyük Ermənistan” xülyası ilə yaşayan ermənilər Naxçıvanda və İrəvanda milli qırğınlar törətdikdə Abbasqulu bəy təhsilini yarımçıq qoyaraq geri qayıdır.

Əziz Ələkbərlinin sözlərinə görə, hələ 26 yaşında ikən Vedibasarın mirabı – su rəisi vəzifəsinə seçilən Abbasqulu bəy Şadlinski atasının torpaqlarının bir qismini kəndlilərə bağışlayaraq əkin sahələrində onlarla birlikdə işləməyə başlayır: “Bəy oğlunun kəndlilərlə birlikdə işləməsi digər bəylərin acığına gəlir. Lakin Şadlılar tayfasının nüfuzuna görə heç kim ona heç nə deyə bilmir”.

1917-ci ilin oktyabrında erməni silahlı dəstələrinin Tiflis, İrəvan quberniyalarında və digər ərazilərdə azərbaycanlılara hücumları başlayır: “İrəvan quberniyası, Vedi nahiyəsinin rəisi, 32 yaşlı Abbasqulu bəy sakinləri ermənilərdən qorumaq üçün silahlı dəstə yaratmağa başlayır. Həmin dəstə xalq arasında “Mübariz dəstə” adı ilə məşhurlaşır.

Bu dəstəni Abbasqulu bəy təkbaşına yaradır. Vedibasarda əli silah tutanların hamısı onun dəstəsində döyüşür. Fikir verin, 1918-ci ildə dağıdılan kəndlərin siyahısında Vedinin bircə kəndi belə, yoxdur. Çünki Abbasqulu bəy ermənilərin Vediyə girmələrinə icazə vermirdi”.

İlk Milli Hökumətin yaradıcısı

Müsahibim maraqlı fakta toxundu: “Əslində 1917-ci ilin dekabrında ilk Milli Hökuməti Abbasqulu bəy yaratmışdı. Türklər ona köməyə gələndə deyir ki, siz Naxçıvanı qoruyun, buranı özüm mühafizə edəcəm. O, “Mübariz dəstə”si ilə Vedini qoruyur. Onun xarici işlər bölməsi, məhkəməsi, həbsxanası, 11 nəfərdən rəhbər orqanı, ağsaqqallar şurası vardı. Hökumətin və qoşunun başında Abbasqulu bəy dayanırdı. Əhalini yumruq kimi elə birləşdirmişdi ki, bəyin bir sözünü kimsə iki edə bilməzdi.

Ermənilərə qarşı mübarizədə Abbasqulu bəy Kərbəlayı İsmayıla kömək edir, dəstəsini dağ kəndlərinə göndərirdi.

Məhz Abbasqulu bəyin qəhrəmanlıqları sayəsində erməni Dronun dəstəsi Zəngəzurdan, Mehridən qovuldu və İrana qaçdı. Bütün bunlar onun və dəstəsindəki mübarizlərin tarixi xidmətlərinin bəhrəsi idi. Yeri gəlmişkən, “Qarlı aşırım” romanında və “Axırıncı aşırım” filmində əks etdirilənlərdən fərqli olaraq Abbasqulu bəy heç də sovet hakimiyyəti uğrunda döyüşməyib. Onun ermənilərə qarşı davası milli dava idi”.

Keşişdağ, Şahablı və Qədirli faciələrinin intiqamçısı

Daşnakların Böyük Vedi kəndinə ilk hücumu 1918-ci ilin mayının sonlarında baş verir: “Ermənilər əsas qüvvələrini İrəvandan gətirib Qəmərliyə toplayırlar. Kəşfiyyat məlumatları əsasında güc toplayan Abbasqulu bəy döyüşə hazırlaşır. Səhərə yaxın Ağdağ tərəfdən kəndə top mərmiləri yağdırılır. Ermənilərin zirehli qatarları Qaralar, Şirazlı, Avşar və digər kəndlərimizi top atəşinə tutur. Lakin hər iki cəbhədə Abbasqulu bəyin “Mübariz dəstəsi” erməniləri darmadağın edir”.

Daşnak hökuməti erməni silahlı dəstələrinə qan uddurub onları geri oturdan Abbasqulu bəyə 1918-ci ilin 3 iyulunda ölüm hökmü kəsir: “1918-ci ilin yayında ermənilər Böyük Vedi üzərinə ikinci dəfə hücum edirlər. Daşnaklar Keşişdağda və digər ərazilərdə yüzlərlə dinc sakini – qadını, uşağı, qocanı güllələyir, qılıncdan keçirirlər. Bu vaxt Kərbəlayı İsmayıl və Abbasqulu bəy növbəti dəfə erməniləri geri oturdurlar. Düşmən yenə dinc dayanmır və Şahablı, Qədirli kəndlərinə soxularaq sakinləri qılıncdan keçirir. Lakin geri çəkilən düşmən qarşısında Abbasqulu bəyi görür. Döyüş başlayır. Abbasqulu bəyin dəstəsi bu dəfə də düşmənə qan uddurur. Ermənilər çoxlu sayda yaralı və meyiti, o cümlədən ermənilərin hərbi hissə komandiri Vahanın da nəşi meydanda qoyub geri çəkilir.

Ümumilikdə Abbasqulu bəy öz dəstəsi ilə 3 il ərzində - 1918-1921-ci illərdə ermənilərin bütün hücumlarının qarşısını aldı. Daşnaklar neçə dəfə İrəvandan Vediyə hücum etdilər. Lakin bəy erməniləri ağır məğlubiyyətə uğradıb geri oturtdu. Hətta bir dəfə ermənilərin zirehli qatarını ələ keçirib silahları müsadirə etdilər”.

(Ardı var)

Anar Tağıyev

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Dünya prezidentlərinin MAAŞLARI

29 Aprel 2017 09:58

3 nəfərin zorladığı qızın qohumları təcavüzkarlardan birini döyüb öldürdülər

29 Aprel 2017 09:57

Metroda qadına sataşan manyak həbs edildi

29 Aprel 2017 09:56

Cəbhədə gərgin gecə: 9 mərmi atıldı

29 Aprel 2017 09:53

Son turda 4-cülük savaşı

29 Aprel 2017 09:52

Bakıda 3 ay müddətinə həbs edilmiş dustaq İNTİHAR ETDİ

29 Aprel 2017 09:52

Azərbaycanda polis özünü zəhərləyib uşağı xilas etdi

29 Aprel 2017 09:52

Arvadı ilə uşaqlarını öldürüb intihar etdi

29 Aprel 2017 09:52

Qazaxıstan IV İslam Həmrəyliyi Oyunlarında 4 idman növündə təmsil olunacaq

29 Aprel 2017 09:52

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (29.04.2017)

29 Aprel 2017 09:47

Ağdaşda 18 yaşlı oğlan dərman içərək intihara cəhd edib

29 Aprel 2017 09:47

Oğul ilə ata eyni qadına aşiq olarsa - AZƏRBAYCAN FİLMİ - VİDEO

29 Aprel 2017 09:47

Ermənilər minaatan və iriçaplı pulemyotlardan da istifadə etməklə atəşkəsi 120 dəfə pozub

29 Aprel 2017 09:47

Cəbhədən xəbər var

29 Aprel 2017 09:46

ABŞ, İsrail və Rusiya vətəndaşlarına saxta diplomlar verən üç rektor həbs olundu

29 Aprel 2017 09:43

"Yuventus" xal itirdi

29 Aprel 2017 09:42

Azərbaycanda qayınana gəlinini bıçaqladı

29 Aprel 2017 09:42

ABŞ-da uzaq məsafəyə yükdaşıma mədəniyyəti necə formalaşdı? - FOTOLAR

29 Aprel 2017 09:33

Daha bir ölkədə çempion bəlli oldu

29 Aprel 2017 09:32

Çempionun səfər sınağı

29 Aprel 2017 09:27

Marixuana leqallaşdırıldı

29 Aprel 2017 09:18

Deputat: "AŞ PA-nın qərarı Türkiyəyə təzyiq etmək məqsədi güdür"

29 Aprel 2017 09:17

"Real" "Valensiya"nı qəbul edir, Kataloniyada derbi

29 Aprel 2017 09:17

Nobel prospektində yeraltı piyada keçid istifadəyə verilib

29 Aprel 2017 09:12

Əcnəbi tələbələr oxumaq üçün daha çox Azərbaycanın hansı ali məktəblərini seçir?

29 Aprel 2017 09:12

Sosial mənzillərə qeydiyyat başlayır: QİYMƏTLƏR, ŞƏRTLƏR, TƏLƏBLƏR

29 Aprel 2017 09:09

Tramp ikinci müddətə prezident seçiləcəyinə əmindir

29 Aprel 2017 09:05

“Lenovo” “Zuk” brendini ləğv edir

29 Aprel 2017 09:05

Azərbaycanlı məmur qızının yeni fotoları yayıldı

29 Aprel 2017 09:05

"Instagram"dan sevindirici xəbər

29 Aprel 2017 09:03

Meksikada marixuana leqallaşdırıldı

29 Aprel 2017 08:57

Galaxy S8+-in ekranının dəyişilməsi neçəyə başa gələcək?

29 Aprel 2017 08:57

Obama 400 min dollar qazandı

29 Aprel 2017 08:57

“Əbu Səyyaf”ın lideri məhv edilib

29 Aprel 2017 08:52

Sergey Brinin gizli və sirli layihəsi

29 Aprel 2017 08:52

"Barselona" və "Real"ın əfsanələri 38 min tamaşaçının qarşısında oyun çıxartdı - VİDEO

29 Aprel 2017 08:48

Qəbələdə və Cəlilabadda yanğın olub

29 Aprel 2017 08:47

“Uber”in uçan taksini nə vaxt təqdim edəcəyi məlum oldu

29 Aprel 2017 08:47

Futbol üzrə Azərbaycan Premyer Liqasında XXV mövsümə yekun vurulacaq

29 Aprel 2017 08:47

Dünya prezidentlərinin aylıq əmək haqqları açıqlandı

29 Aprel 2017 08:42

İlk təhlükəsiz smartfon təqdim edildi

29 Aprel 2017 08:42

Bağdadda partlayış: 6 ölü

29 Aprel 2017 08:37

“Samsung”dan sürücülər üçün yenilik

29 Aprel 2017 08:37

Venesuela rəsmən Amerika Dövlətləri Təşkilatından çıxdı

29 Aprel 2017 08:33

"Skonto" hərraca çıxarılıb

29 Aprel 2017 08:32

"Ağıllı" balış hazırlanıb - VİDEO

29 Aprel 2017 08:32

Şimali Koreya ballistik raketi sınaqdan keçirib

29 Aprel 2017 08:27

“Instagram”da aktiv istifadəçilərin sayı 700 milyonu ötdü

29 Aprel 2017 08:27

Albaniya yeni prezidentini seçib

29 Aprel 2017 08:22

Əlillər üçün yeni qurğu yaradılıb - VİDEO

29 Aprel 2017 08:22