Dünya elmi zəfəranın arxasında xərçəngin müalicəsini gizlədir? - FOTO

Dünya elmi zəfəranın arxasında xərçəngin müalicəsini gizlədir? - FOTO
15:47 3 Noyabr 2016
216 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Məşhur model hələ də körpəsini gizlədir - FOTO (23 Aprel 2017 21:32)
Bu, xərçəngə səbəb ola bilər (24 Mart 2017 23:57)
Kökəlmə xərçəng riskini artırır - DİQQƏT (02 Mart 2017 09:05)

Azərbaycan Milli Elmlər Akademiyası (AMEA) Geologiya və Geofizika İnstitutunun İctimaiyyətlə əlaqələr şöbəsinin rəhbəri, elmi jurnalist Səid Hüseynov zəfəranla bağlı araşdırma aparıb.

Milli.Az Trend-ə istinadən bildirir ki, məqalədə qeyd olunur ki, zəfəran (Crocus sativus L.) dünyanın ən bahalı ədviyyatıdır. İştah gətirən bu bitki xalq təbabətində suçiçəyi, prostad, astma, böyrək iltihabı, göz və ürək ağrıları, zob, revmatizm və digər xəstəliklərə qarşı dərman kimi məşhurdur. Lakin daha çox xörəklərə, içkilərə xoş dad və ətir verən, restoranlara daşınan ədviyyat kimi tanınır. Onun dünya bazarını özünə cəlb edən hissəsi məhz çiçəyin içindəki 3 qırmızı telidir ki, bir kiloqramı 1100 dollardan 11 min dollara qədər qiymətə satılır:

"Güman edilir ki, onun geniş miqyasda yetişdirilməsi məhz Yunanıstanda bürünc dövründə olub və sonralar əkin sahələri Şərqi Asiya və Mərkəzi Şərqə qədər genişlənib, hətta hazırda Böyük Britaniyada da yetişdirilir. Onun faydaları haqqında ilk yazılı sənəd eramızdan əvvəl VII əsrdə qələmə alınmış "Assuriya botanikası" elmi əsəridir. O vaxtdan sonra 4 min il ərzində zəfəranın faydalarından yazılsa da tibbdə istifadə qaydalarından, xüsusən də 90 xəstəliyin sırasında xərçəngin müalicəsi üçün necə istifadə edildiyi barədə heç bir mənbədə məlumat verilmir".

Bildirilir ki, bu çiçəyin xərçəngə qarşı müsbət effekti barədə ilk məlumat 1990-cı illərin əvvəllərində Hindistan alimləri tərəfindən verilib: "Sonrakı illərdə tədqiqatların coğrafiyası genişlənib və zəfərana qlobal maraq hazırkı pik həddə çatıb. Qeyd olunan xəstəliyə qarşı müalicəvi təsir onun tərkibindəki vitaminlər - A, C, karotinoidlər, selenium (selen), fol turşusu, riboflavin, niasin və digərlərinin birgə təşkil etdiyi antioksidant tərkiblə əlaqələndirilir. Əsl zəfəranın tərkibində pikrokrosin (acı tamla əlaqəli), safranal (ətirlə əlaqəli) və krosin (rənglə əlaqəli) kimyəvi elementlər olmalıdır. Bunlar bitkinin tellərini dünya bazarındakı saxta məhsullardan fərqləndirən əsas xüsusiyyətlərdir.

Zəfəranın hikməti məhz selenlə bağlıdır və bu maddənin xərçənglə mübarizədə müalicəvi xüsusiyyəti hələ keçən əsrin ikinci yarısında məlum idi. Meksikanın Milli Pediatriya İnstitutunun "Onkoloji laboratoriya"sının azərbaycanlı rəhbəri, akademik Fikrət Abdullayev 2004-cü ildə həmkarları ilə birgə yazır ki, alimlər seleni soğan, sarımsaq, çay, gül kələmi və Braziliya qozundan alaraq heyvanlardakı şişin üzərində təcrübədən keçirib və müsbət nəticə əldə ediblər.

Bundan əlavə, 2000-ci illərdə zəfəranın tərkibindəki eyni növ maddələr bu bitkidən yox, digərlərindən götürülüb və selenlə əlaqəli halları ayrı-ayrılıqda fərqli illərdə və laboratoriyalarda insan, həmçinin heyvan üzərində təcrübələrdən keçiriliblər. ABŞ-ın Milli Elmlər Akademiyasının Tibb İnstitutu, Milli Xərçəng İnstitutu və Rusiya Tibb Elmləri Akademiyasının Qida üzrə Elmi-Tədqiqat İnstitutu bu istiqamətlərdə effektli nəticələr alaraq elmi məqalələrdə çap etdiriblər".

Məqalədə deyilir: "Zəfəranın ən böyük xüsusiyyətlərindən biri də odur ki, selen başqa bitkilərdən fərqli olaraq, onda məhz tellərdə toplanır. Bu dişicik tellərdəki antioksidantlar selenlə birgə unikal tərkib təşkil edərək xərçəngin müalicəsi üçün hazır vəziyyətə gəlirlər. Zəfəranın normal, sağlam hüceyrələrə toksik təsiri yoxdur, onun işi yalnız korlanmış hüceyrələrə qarşıdır. Buna baxmayaraq, ondan reqlamentsiz istifadə arzuolunmaz nəticələrə səbəb ola bilir. Xüsusən də selen bədənimizdə normadan çox, yəni hər kiloqrama 2 milliqram olarsa, zərərli toksinlərə çevrilərək xərçəng təhlükəsi yaradır. Nəzərə alaq ki, ideal norma 0,05 qramdan 1 qrama qədərdir.

Baxmayaraq ki, son 26 ildə aparılmış tədqiqatların nəticələrində zəfəranın xərçəngə qarşı təsiri qeyd edilir, bunu təkzib edən və ya klinikada sübuta yetirən heç bir mənbə yoxdur. Bu istiqamətdə ən azı bir fakt tapmaq üçün İranın Tehran Tibb Elmləri Universitetinin professorları 2015-ci ildə 276 elmi məqalə toplayıblar. Materialların beşi fars, qalanları ingiliscə olmaqla yalnız 73-ü məhz zəfəranın antioksidant keyfiyyətindən yazır. Lakin İran müəllifləri insanla əlaqədar hər hansı nəticənin tibbdə tətbiqi barədə məlumata rast gəlməyiblər. Onların ən yaxşı halda tapdığı faktlardan biri odur ki, zəfəran məhsulu Albino siçanlarında dəri xərçənginin formalaşmasının və inkişafının qarşısını alıb. Həm də, zəfəran ağızla qəbul edildikdə şişə qarşı daha təsirli olur nəinki birbaşa bədənə yeridiləndə. Bu cür təcrübə qeyd olunan siçanlarda serum B-karotene və A vitaminini artırıb. Güman edilir ki, zəfəranın xərçəngə qarşı effekti həmin vitaminlərin artımı ilə əlaqəli ola bilər. Bütün bunlara baxmayaraq, İran alimləri bu tədqiqatların nəticələrini əsaslandırılmamış sayır.

Toxumla artmayan, soğanaq üzərində inkişaf edən zəfəranın yığımı ən çətin əl əməklərindən sayıla bilər. Onu dərməyin ən yaxşı vaxtı səhər tezdəndir, şeh altında olanda. Ən vacib olan qırmızı telləri 240 mindən çox sayda toplandıqda yarım kiloqram təşkil edir ki, bu da futbol stadionu qədər sahəni əhatə edən 80 mindən çox çiçəkdən alınır".

Qeyd olunur ki, son onilliklərdə zəfəranın dünyadakı əkin sahələri azalmaqdadır. Səbəb yüksək maya dəyəri, məskunlaşma, torpaq çirklənmələri, virus və s.-dir. İspaniyada zəfəran sahələri 1971-ci ildəki 6 min hektardan 200 hektara, Yunanıstanda 1982-ci ildəki 1600 hektardan 860 hektara qədər azalıb:

"Tarixi botanik simvolumuz olan yerli zəfəran da qlobal azalma prosesinə qoşulub. XIX əsrin ikinci yarısı - XX sərin əvvəllərində əkin sahələri Abşeron yarımadasından şimala doğru Xəzərin sahili boyu uzanırdı. O vaxt Bilgəh qəsəbəsi Avropa, Rusiya və İrana ixracatı ilə çox məşhur idi. Abşeron əhalisi əsasən bu biznesin gəlirləri ilə dolanırdı. SSRİ-də yeganə zəfəran sovxozu məhz bu qəsəbədə yerləşirdi və 130 hektar sahəni əhatə edərək ildə 150 kiloqram çiçək məhsulu verirdi. Hazırda sovxoz fəaliyyət göstərmir və onun varisi olaraq, cəmi 16 hektar əkin sahəsi qalıb. Bütün respublika üzrə fərdi əkin sahələri də daxil olmaqla, 21 hektar ərazidə zəfəran yetişdirilir və məhsul ilə 80 kiloqramdır. Bu bitkini şəxsi torpaq sahələrində yetişdirən ailələr onu xeyli dəyərli bitki kimi yaxınlarına çox kiçik, hətta milliqramlarla hədiyyə edirlər. Amma ölkədən zəfəran ixracı yoxdur.

Azalmanın digər səbəbi də elmi mərkəzlər tərəfindən kütləvi daşınmadır. Zəfəranı ən çox idxal edən Almaniya, ABŞ, İsveçrə, Böyük Britaniya və Fransadır. İxrac və idxalçı ölkələrdə bu bitkini tədqiq edən elmi mərkəzlər var. Lakin onların tibbi təcrübələrdəki nəticələri barədə heç bir mənbə yoxdur".

Qeyd edək ki, hər il 8 milyon insana xərçəng diaqnozu qoyulur. Təkcə ABŞ-da 2010-cu ilin statistikasında 1 milyon 530 min insanda xərçəngin aşkarlandığı və bu xəstəlik səbəbindən 570 min ölüm halının qeydə alındığı bildirilir.

Milli.Az






RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Mbappenin növbəti dayanacağı "Real" ola bilər

26 İyun 2017 20:17

Azərbaycan prezidenti Polşaya səfər edib

26 İyun 2017 20:14

Memar şirniyyat bişirmək qərarına gələrsə, nə baş verər?! - FOTO

26 İyun 2017 20:12

Prezident İlham Əliyev Polşaya rəsmi səfərə yollanıb

26 İyun 2017 20:12

Azərbaycan Prezidenti İlham Əliyev Polşaya rəsmi səfərə gəlib

26 İyun 2017 20:08

AZAL Moskva-Bakı reysində erməni yeməyinin verilməsi ilə bağlı "Aeroflot"dan izahat tələb edəcək

26 İyun 2017 20:07

Beyləqanda yanğın olub

26 İyun 2017 20:05

Aygün Kazımova və Ceyhunun dueti alınmadı - VİDEO

26 İyun 2017 19:57

NASA yadplanetlilərin bir addımlığında

26 İyun 2017 19:53

Niyə kişilər özlərindən böyük qadınları seçir? - SƏBƏBLƏRİ

26 İyun 2017 19:52

Adamyeyən qəbilənin görüntüləri - FOTO

26 İyun 2017 19:47

Son 20 ildə ilk dəfə... -

26 İyun 2017 19:47

Daşkəsəndə kabab çəkən gənc ehtiyatsızlıqdan özünü yandırıb

26 İyun 2017 19:42

Messiyə növbəti şok

26 İyun 2017 19:42

Su pəriləri haqda həqiqət ÜZƏ ÇIXDI: sən demə... - FOTO

26 İyun 2017 19:37

Kabab bişirən zaman yanıq xəsarətləri alıb

26 İyun 2017 19:37

İçindəki sərnişinlərlə birlikdə yoxa çıxan qatar

26 İyun 2017 19:32

Batmaq təhlükəsi ilə üzləşən şəxs xilas olunub

26 İyun 2017 19:27

Trampın miqrasiya barədə fərmanı qismən qüvvəyə minib

26 İyun 2017 19:27

İsrail Suriyanın hərbi bazasını bombaladı

26 İyun 2017 19:23

Yapon qadınlarının gözəllik SİRRİ: ayda iki dəfə...

26 İyun 2017 19:22

Silahlı Qüvvələrdə “Açıq qapı” günü keçirilib -

26 İyun 2017 19:20

Şirvan sakini Bakıda piyadanı vurub öldürüb

26 İyun 2017 19:19

Oğurluqda ittiham edilən prezidentin qızı rəzil oldu - FOTO

26 İyun 2017 19:18

ABŞ Ali Məhkəməsi Trampın immiqrasiya fərmanı üzrə məhkəmə qərarlarını ləğv etməyə hazırdır

26 İyun 2017 19:17

La Liqaya yüksələn son komanda müəyyənləşdi

26 İyun 2017 19:12

Pakistanda yanğın nəticəsində ölənlərin sayı 157 nəfərə çatıb

26 İyun 2017 19:08

İtaliyanın yeni prezidenti Berluskoni olacaq

26 İyun 2017 19:08

Mingəçevir Su anbarında çimərkən batan şəxs xilas edilib

26 İyun 2017 19:07

Yoahim Löv üçün 2 "yüz"

26 İyun 2017 19:05

Kartından artıq pul silindiyini düşünən müştəri baltaya əl atdı

26 İyun 2017 18:57

London sakinləri küçələrə axışdı - "ƏDALƏT İSTƏYİRİK"

26 İyun 2017 18:53

Oksana küsülü olduğu Natavan haqda: "İstəsəm, barışaram"

26 İyun 2017 18:52

Makiyajsız və selülitli İrem Derici - FOTO

26 İyun 2017 18:52

Hindistanda dörd əli və dörd ayağı olan uşaq doğulub

26 İyun 2017 18:47

Mükafat mərasiminə yarıçılpaq getdi - FOTO

26 İyun 2017 18:47

Zidan "Real"dan gedir - HARA?

26 İyun 2017 18:47

Ərinin sürprizi Ebrunu kövrəltdi - FOTO

26 İyun 2017 18:42

Balotelli qərarını verdi

26 İyun 2017 18:37

Məşhur model eşq arayır - FOTO

26 İyun 2017 18:32

Banka borcu olan müğənnilərin SİYAHIsı

26 İyun 2017 18:32

"Hababam sınıfı"ndakı o səhnənin sirri 40 il sonra açıldı - FOTO

26 İyun 2017 18:32

Avropa nəhəngi türk futbolçu alır: 30 milyon (RƏSMİ)

26 İyun 2017 18:27

Fransa prezidentindən Rusiyaya qarşı SƏRT BƏYANAT

26 İyun 2017 18:23

Türkan Şorayın qızı ögey bacısı ilə bu serialda bir araya gəldi - VİDEO - FOTO

26 İyun 2017 18:22

Qubada “Opel”lə “VAZ21074” toqquşub

26 İyun 2017 18:19

Uşağı 40 saniyədə yatırmağın üsulu

26 İyun 2017 18:16

"Bizi məğlub etmək Portuqaliya üçün asan olmayacaq"

26 İyun 2017 18:12

12 yaşında atdığı bu addım onu MİLYONÇU ETDİ

26 İyun 2017 18:08

Millimizin futbolçusu bir oyunda 24 qol gördü!

26 İyun 2017 18:07