“Azərbaycanda ekranlaşdırıla biləcək əsər yoxdur” - SORĞU

“Azərbaycanda ekranlaşdırıla biləcək əsər yoxdur” - SORĞU
16:38 4 Noyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Hansısa bədii əsəri oxuyan kimi onu təxəyyülümüzdə canlandırır, xəyali film çəkirik. Bəs Azərbaycan ədəbiyyatında bəyəndiyimiz hansı əsəri ekranda görmək istərdik?

Publika.az ötən dəfə bir neçə yazarla bu mövzunu müzakirə etdi. Ardından sosial şəbəkələrdə mövzu şaxələnməyə başladı. Sözü ürəyində qalan yazarlardan bir neçəsi ilə müzakirəni davam etdirmək istədik.

Yazarlar hansı əsərlər əsasında film çəkilməsini istəyir? - SORĞU

İngilis dramaturqu Terense Rettiqen “Romançı bir neçə səhifədən sonra oxucusunu itirə bilər, ancaq dramaturq bir dəqiqlik belə olsa öz izləyicisini itirə bilməz”, deyirdi.

Bizdə necə, sevimli əsərlərimiz ekrana çıxsa olan-qalan hörmətini də itirməz ki?

Elə bunu düşünüb barmağı klaviaturaya öyrəncəkli, fikirlərini kompüterə yazan müasirlərimizə üz tutub, “siz hansı ədəbi əsərin ekranlaşdırılmasını istərdiniz?” sualını ünvanladıq.

Sualıma ilk olaraq yazıçı, publisist Mirmehdi Ağaoğlunun cavabını aldım. O, bu dəfə təvazökarlıqdan uzaq duraraq, ancaq özündən danışmaq istədi: “Bu gün səbir elə” romanımın ekranlaşdırılmasını istəyərdim. O əsərin sosial tərəfi ağır basır, bu günün insanının ovqatı ilə səsləşir, modern həyatın çətinlikləri içində boğulan sadə insanların faciələrindən bəhs edir. Məncə, bu əsər ekranlaşdırılsa, çox maraqlı iş ortaya çıxar. Tamaşaçıların da diqqətini cəlb edər”.

Yazıçı Şərif Ağayar söz sənətini vizual sənətə çevirməyin asan olmadığını dedi: “Bunun üçün vizual effekti olan əsərlər daha çox ələ gələndir. Ancaq yenə də həmişə olduğu kimi məsələni sənətkarlıq həll edir. Yaxşı rejissor olarsa, hətta şeirdən də film çəkmək mümkündür”.

Ünvanlanan suala birbaşa cavab vermək istəməyən Ş.Ağayar yaxşı yazıçıların əsərlərindən gözəl filmlər yaratmağın mümkünlüyünü vurğulayaraq, sualı təkrar səsləndirdikdən sonra fikrini davam etdirmək qərarına gəldi və bir az da gileyləndi: “Siyahım uzun olar. Ancaq ilk ağlıma gələnlər bunlardır: Əkrəm Əylisli "Kür qırağının meşələri", Çingiz Hüseynov "Fətəli fəthi", Səfər Alışarlı "Maestro", lap müasirlərimizdən Murad Köhnəqalanın, Seymur Baycanın, Pərviz Cəbrayılın, Mübariz Cəfərlinin və başqalarının əsərlərinə film çəkmək olar. Rafiq Tağının hekayələrindən Paracanovari filmlər çıxar. Çoxdur nümunələr, ancaq təəssüf ki, bunu edən, bu işə maliyyə ayıran yoxdur. Yazıçılarla rejissorlar arasındakı əməkdaşlıq da yetərli səviyyədə deyil”.

Dramaturq və filosof Firuz Mustafa bədii əsərlərdən çox avtobioqrafik filmlərin çəkilməsini istədiyini dilə gətirdi: “Çox təəssüf edirəm ki, bizdə Məhəmməd Fizuli haqqında bədii film yoxdur. Niyə olmasın? Heç haqqında sanballı roman da yoxdur. Onun yaradıcılığı, həyatı bir filmin mövzusudur. Bundan başqa Mirzə Cəlilin, Həsən bəy Zərdabinin, Natəvanın həyatını əks etdirən filmlər çəkilsə daha yaxşı olar”

Azərbaycan yazarlarının əsərlərinə gəldikdə o, Məhəmməd Səid Ordubadinin “Qılınc və qələm” əsərinin adını çəkdi. Daha sonra bu siyahını belə artırdı: “Əslində Yusif bəy Çəmənzəminlinin bütün romanlarına film çəkmək olar. Onun əsərlərində film üçün gözəl mövzulara toxunulub. Elə götürək “Studentlər” əsərini. Məncə, bu əsər ekranlaşdırılsa, çox uğurlu film alınar”.

Bundan sonrakı müsahiblərim əsər adı çəkməkdən imtina edib, Azərbaycan kinosunun tamam fərqli problemlərinə toxundular.

Məsələn yazıçı Pərviz Cəbrayıl ədəbi əsərlərin ekranşaldırılması məsələsini deyil, daha vacib mövzuların müzakirə olunmasını təklif etdi: “Kinostudiya və Kinematoqrafçılar İttifaqı çağdaş yazarlarla əlaqə yaratsın. Tutaq ki, hansısa rejissorun mənasız ssenarisinə 30 min verirlər, ortaya da gülünc film çıxır. Amma həmin 30 minin 15 minini verin yazıçıya, görün, sizə necə möhtəşəm ssenari yazıb verir”.

O, məsələni elə maddi tərəflə yekunlaşdıraraq kinoçuları qınayıb, yazarların tərifinə başladı: “Çağdaş rejissor və ssenaristlərimizin çoxu kitab oxumur. Amma yazarlarımız həm kitab oxuyur, həm də filmə baxır. Yəni hər iki sahəni bilir. Bu baxımdan, filmimizi dünya arenasına çıxarmaq üçün yazıçılarımızın, şairlərimizin mətnlərindən, onların istedad və təfəkküründən maksimum yararlanmaq lazımdır.

Mövzu ilə bağlı suala cavab verməkdə çətinlik çəkən yazıçı və nasir Yaşar Əliyev hər kəsdən fərqli fikir ortalığa qoydu: “Azərbaycanda ekranlaşdırıla biləcək bir əsər yoxdur. Çünki bizdə yazıçıların bir çoxu sırf nasirdir. Mən onların yazdıqlarında hərəkətli, ssenrarivari əsər görmürəm. Burda həm klassikləri, həm də müasir yazarlarımızı nəzərdə tuturam”.

Kinoşünas və rejissor Aydın Dadaşov məsələyə başqa tərəfdən yanaşaraq, əsərlərin ekranlaşdırılmasına ehtiyac olmadığını deyərək bunları söylədi: “Azərbaycan kinosu uğur qazanmaq istəyirsə və poetik kino tərəfdarıdırsa, ancaq orijinal ssenarilər yazılmalıdır. Kinematoqrafın yarandığı ilk onilliklərdə klassik ədəbiyyatın ekranlaşdırılması ədəbi əsərlərin tirajlanması ilə maarifçilik funksiyasının tələbləri şərtiliklə yerinə yetirildi. Beləliklə sənət qanunları daha qədim ədəbiyyat, kinematoqrafı özünün nəqliyyat vasitəsinə çevirdi. Ekranlaşdırılan ədəbi nümunələrin ekranda deformasiyaya uğraması mütəxəssislərin nəzərindən qaçmadı. Və ötən əsrin 30-cu illərindən yaranan poetik, yəni struktural kino ədəbiyyatın ekrana gəlişinə qarşı çıxmağı məqsədə çevirməklə uğurlar qazandı”.

O, sözünə güc vermək üçün həmişəki kimi sitat gətirdi, bu dəfə Sergey Eyzenşteyndən: "Qiraət üçün nəzərdə tutulmayan ssenari, hazır xörəyə yalnız ekranda çevrilən çiy ətdir".

Bax bu çözüm Cəlilin ölməz “Ölülər”ində qəbiristanlıq səhnəsinə bənzədi, yəni hamı ölülərin dirilməyini istəyir, amma biri də öz ölüsünün adını çəkmir. Bunun üstündə qırğın da düşür. Şeyx Nəsrullah da yavaşca gedir özgə kəndin ölülərini “diriltməyə”. Bax, bu çözümlə deyəsən kino ilahəsi də bizdən üz döndərib həmişə olduğu kimi o biri ölkələrin kinoçularını və tamaşaçılarını sevindirəcək”.

Amma biz də işi boş buraxmayıb yenidən mövzunu çözəcəyik.

Ardı var...

Mələk Heydərova

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Elektrik Şəbəkəsinin maşınını yandıran şəxs tutulub

23 Avqust 2017 14:19

Bayram Kürdəxanılını maşınla vuran şəxs Ağamirzənin qohumudur - FOTO

23 Avqust 2017 14:18

Bakıda Özbəkistan dekorativ-tətbiqi və xalq sənət nümünələri sərgisi keçiriləcək

23 Avqust 2017 14:17

“Qarabağ” - “Qəbələ” matçının saatı açıqlandı

23 Avqust 2017 14:17

Azərbaycan yanğınsöndürənləri Gürcüstanda yanğınların söndürülməsində aktiv iştirak edirlər - FOTOLAR

23 Avqust 2017 14:13

Misirin XİN başçısı ABŞ prezidentinin müşaviri ilə görüşünü təxirə salıb

23 Avqust 2017 14:07

“İtirlmiş topaqlar” və... - İrəvandan Ankaraya qəbuledilməz ÜÇ ŞƏRT

23 Avqust 2017 14:03

"Qarabağ" - "Qəbələ" oyununun vaxtı açıqlanıb

23 Avqust 2017 14:02

Həbsdə olan NİDA üzvü Ali Məhkəməyə müraciət edib

23 Avqust 2017 13:57

Bakıda qadın ərini bu üsulla aldadırmış

23 Avqust 2017 13:55

Bakıda dələduzluq edən DİL KURSLARI: pulları alıb qeybə çəkildilər - ŞİKAYƏT

23 Avqust 2017 13:53

“Barselona” Koutinyo üçün “Liverpul”a dördüncü dəfə təklif göndərəcək

23 Avqust 2017 13:47

Bakıda kollecdən oğurluq oldu

23 Avqust 2017 13:44

Gürcüstan prezidenti: "Azərbaycanlılar əsl dostlarımız olduqlarını göstərdilər"

23 Avqust 2017 13:42

“Accessbank” müxtəlif peşə sahibləri üçün sərfəli kreditlər təklif edir

23 Avqust 2017 13:42

BAKI: Bu ərazilərdə evlər söküləcək, yeni binalar tikiləcək

23 Avqust 2017 13:39

Bayram Kürdəxanılının YAS MƏRASİMİNDƏN FOTOLAR

23 Avqust 2017 13:38

“Üçüncü günün adamı” filminin beynəlxalq təqdimatı olacaq

23 Avqust 2017 13:37

Azərbaycanın məişət malları istehsalçısının rəhbərliyi yenidən formalaşdırılacaq

23 Avqust 2017 13:37

Smartfonların satış həcmi 7% yüksəlib

23 Avqust 2017 13:35

Səudiyyə Ərəbistanı Qətərdə çevriliş etməyə hazırlaşır

23 Avqust 2017 13:33

Gəncədə ağır qəza: piyada öldü

23 Avqust 2017 13:29

Bayram Kürdəxanlı: "Əzrail adam daşıyır, bu dünyadan..."

23 Avqust 2017 13:29

"Barselona" Neymardan belə qisas alacaq

23 Avqust 2017 13:27

Qadını döyüb hədələyən şəxs tanışı çıxıb

23 Avqust 2017 13:24

Zabrat avtobusunda cibgir yaxalandı

23 Avqust 2017 13:24

“Kopenhagen”nin "Qarabağ" üçün heyəti

23 Avqust 2017 13:17

Ərdoğan: “Almaniya ya Türkiyə ilə yenidən gözəl işlər görmək yolunu axtarar, ya da 2019-cu il gözləyər”

23 Avqust 2017 13:17

“Kopenhagen” “Qarabağ” üçün heyəti açıqladı

23 Avqust 2017 13:14

ABŞ İraq və Suriyada aldığı dərsləri yeni müstəmləkəsində tətbiq edəcək

23 Avqust 2017 13:13

Politoloq: “Ankara Ermənistanla sərhəd məsələsində prioritetlərini dəyişməyəcək”

23 Avqust 2017 13:03

Bakıda borca görə atasını öldürən, anasını isə yaralayan şəxsin məhkəməsi başlayıb

23 Avqust 2017 13:02

Tanınmış meyxanaçının ölümü ilə bağlı

23 Avqust 2017 12:59

Türkiyədə faizlər 8 illik maksimuma yüksəlib

23 Avqust 2017 12:57

"Neftçi"nin baş məşqçisi kim olacaq? - İDDİA

23 Avqust 2017 12:57

“Qarabağ” mərhələ keçsə...

23 Avqust 2017 12:54

Azad Rəhimov Qəbələdə vətəndaşları qəbul edib

23 Avqust 2017 12:52

Azərbaycanda saxlanma müddəti keçmiş məhsullar aşkar edilib

23 Avqust 2017 12:52

Bu şorlar təhlükəlidir - SİYAHI

23 Avqust 2017 12:49

2017-ci ilin ən çox pul qazanan KİŞİLƏRİ - FOTO

23 Avqust 2017 12:48

200 terrorçu eyni anda məhv edildi - İLK GÖRÜNTÜLƏR - VİDEO

23 Avqust 2017 12:48

Prokuror İŞİD-ə dəstək verən terrorçulara cəza istədi

23 Avqust 2017 12:43

DİN: Lənkəran Regional Elektrik Şəbəkəsinə məxsus avotomobili yandıran şəxs saxlanılıb

23 Avqust 2017 12:42

Bakıda bir neçə nəfərə hədə-qorxu gələrək pullarını alan dəstə üzvləri tutulub

23 Avqust 2017 12:42

Sabahın hava proqnozu açıqlandı

23 Avqust 2017 12:42

Azərbaycanda 365 xəstəyə böyrək köçürülüb

23 Avqust 2017 12:41

Temperatur 41 dərəcəyə qalxacaq - XƏBƏRDARLIQ

23 Avqust 2017 12:39

41 dərəcə isti - SABAHIN HAVASI

23 Avqust 2017 12:38

Sabah 360 zəvvar Məkkəyə yola düşəcək

23 Avqust 2017 12:37

Yeni süni intellekt sadə videokamera vasitəsilə istənilən emosiyanı tanıyır

23 Avqust 2017 12:35