Suriya fəlakəti sürətlə silahlanmaya təkan verib

Suriya fəlakəti sürətlə silahlanmaya təkan verib
21:12 5 Noyabr 2016
148 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Suriya və İraq ətrafında baş verən son hadisələr və bu müstəvidə də Hələb və Mosul uğrunda gedən döyüşlər beynəlxalq aləmdə gözlənilən düşmən təhlükəsini ortaya çıxararaq əksər dövlətləri hərbi xərcləri artırmağa məcbur etməkdədir. İş orasındadır ki, İraq və Suriyada təsir dairəsi uğrunda mübarizə aparan ölkələr üçün bu amil taleyüklü önəm daşıyır. Bu qarşıdurmada qalib gələn tərəf supergüc olduğunu təsdiq etmiş olacaq. Ona görə də, ABŞ və onun müttəfiqləri ilə Rusıya arasında İraq və Suriyada baş verən qarşıdurma faktiki olaraq soyuq müharibə dövrünü xatırladır. Suriya lideri Əsədə dəstək verərək onu son anda məğlubiyyətdən xilas edən Rusiya ötən ilin sentyabr ayından başlayaraq bölgədə hərbi hava əməliyyatlarını genişləndirib. Son günlər strateji baxımdan önəm daşıyan Hələbi aramsız olaraq bombardman edən və nəticədə minlərlə dinc insanın ölümünə səbəb olan Rusiya Qərb üçün SSRİ dövründə olduğundan daha təhlükəli düşmənə çevrilməyə başlayıb.

Bunu oktyabr ayının əvvəllərində Rusiya Müdafiə Nazirliyi tərəfindən Suriyada S-300 B4 zenit-raket komplekslərinin dislokasiyasının başa çatdırılması da sübut etməkdədir. Bu, "S-300" zenit-raket komplekslərinin modifikasiya olunmuş versiyasıdır və ilk dəfədir ki, Rusiya onu ölkə hüdudlarından kənarda dislokasiya edir. S-300 B4 kompleksləri 400 kilometrə qədər məsafədə istənilən hava hədəflərini, o cümlədən qanadlı və ballistik raketləri vura bilir. Rusiya bu raketlərin Suriyada yerləşdirilməsini ABŞ-ın Bəşər Əsəd qüvvələrinə raket zərbələri endirmək barədə müzakirələr aparmasına cavab olaraq həyata keçirmişdi.

Rusiyanın "S-300 B4" komplekslərini Suriyada yerləşdirməsi bölgədə hava əməliyyatları həyata keçirən Qərb ölkələrini, o cümlədən İsraili ciddi narahat edir. İş orasındadır ki, bundan bir az əvvəl isə Rusiya Suriyadakı Hmeymim aviabazasında "S-400" zenit-raket komplekslərini yerləşdirmişdi."S-300 B4" kompleksləri öz göstəricilərinə görə "S-400" komplekslərinə yaxındır, ancaq tırtıllı şassi üzərində yerləşir. Məsələnin bu tərəfinə diqqəti cəlb edən İsrail mətbuatı yazır ki, Rusiyanın Suriyada yerləşdirdiyi zenit-raket kompleksləri nəinki bu ölkənin hava məkanını tamamilə nəzarətdə saxlamağa imkan verir, eyni zamanda İsrailin hava məkanının dərinliklərində də istənilən hava hədəfini neytrallaşdıra bilər.

Milli.Az yeniavaz.az-a istinadən bildirir ki, daha əvvələr Rusiya Suriya ordusunun sərəncamına "S-300" kompleksləri də verib. Həmin komplekslər 200 kilometrə qədər məsafədə hədəfləri vura bilir, onu döyüşə hazırlamaq üçün cəmi 5 dəqiqə kifayətdir. Kompleks eyni zamanda 100-ə qədər hədəfi izləyib onların 35-ə qədərini vurmaq imkanındadır. "S-300" kompleksləri həm çox böyük hündürlüklərdə, həm aşağıda uçan təyyarələri vura bilir.

"S-300" kompleskləri Suriya ordusunun sərəncamında olsa da onları rusiyalı operatorlar idarə edirlər. Xarici mənbələr isə əvvəllər xəbər vermişdi ki, İsrail təyyarəçiləri Yunanıstanda keçirilən birgə təlimlər zamanı "S-300" raketlərinə qarşı mübarizənin yolunu öyrəniblər.

Lakin "S-300 B4" kompleksləri daha mükəmməldir və Rusiya onları Tartus limanı sahillərində yerləşdirib. Nəzəri olaraq bu komplekslər ABŞ-ın Bəşər Əsəd qüvvələrinin bazalarına "Tomoqavk" qanadlı raketləri ilə vurmasını istisna edir. Doğrudur, ABŞ-ın "B-2" strateji bombardmançıları və "F-22 Raptor" qırıcıları istənilən zenit-raket komplekslərinin zərbəsindən yayına bilər.

Buna paralel olaraq Rusiya Suriyadakı Əsəd rejiminə qarşı əlavə hərbi qüvvələr göndərməkdədir. Bu məqsədlə 30 hərbi gəmidən ibarət Rusiya hərbi donanması Suriya sahillərinə doğru istiqamət götürüb. Necə deyərlər, qarşıdurma təhlükəli həddə keçməkdədir. Bu müstəvidə də hazırda çoxsaylı milli, etnik, ərazi münaqişələrinin beynəlxalq hüquq normaları çərçivəsində deyil, hərbi gücdən istifadə yolu ilə həllinə edilən cəhdlər hər bir ölkənin özünü müdafiə üçün yollar axtarmasına gətirib çıxarıb. Xüsusilə, Rusiyanın beynəlxalq hüquq normalarını kobud şəkildə tapdalayaraq Ukraynaya məxsus Krımı işğal etməsi, buna paralel olaraq Donbasda və Luqanskda separatizmi körükləyərək yeni ərazilər işğal etmək niyyətində olduğunu nümayiş etdirməsi və Suriyada Qərbə meydan oxuması Qərbin müvafiq cavab tədbirləri görməsinə və bununla əlaqədar yenidən sürətlə silahlanmanı önə çıxarmasına yol açıb.

Məsələyə diqqəti cəlb edən Londondakı Beynəlxalq Təhlükəsilik problemlərinin tədqiqi üzrə Beynəlxalq İnstitut əməkdaşları sürətlə silahlanmaya ayrılan xərclərin bəşəriyyəti yeni fəlakətlər təhlükəsi qarşısında qoyduğunu bildirirlər. Beynəlxalq Təhlükəsilik problemlərinin tədqiqi üzrə Beynəlxalq İnstitut əməkdaşlarının hesablamalarına görə 2015-ci ildə hərbi xərclərə ümumilikdə 1,5 trilyon dollar xərclənib. 2016-cı ildə isə hərbi xərclərin 2 trilyon olacaq.

Silahlanmanı zəruri edən səbəblər

Rusiyadan gələn təhlükə ABŞ-ı hər il sürətlə silahlanmaya milyardlarla dollar ayırmağa məcbur edir. Məsələn, ABŞ-ın hərbi büdcəsi 2016-cı ildə 580 milyard dollar təşkil edib. 2017-ci ildə isə ABŞ hərbi xərcləri daha da artırmaq niyyətindədir. Bu çərçivədə də gələn il ABŞ-ın hərbi xərclərinin 585-590 milyar dollar olacağı proqnozlaşdırılıb. Lakin beynəlxalq aləmdə baş verən hadisələrə uyğun olaraq ABŞ hərbi xərclərini daha da artıracaq. Zərurət yaranacağı təqdirdə ABŞ hərbi xərclərini 625-630 milyard dollar səviyyəsinə kimi artıra biləcək. Artıq bunun üçün ehtiyat maliyyə fondu da müəyyən edilib.

Rusiyanın hərbi xərcləri isə 2016-cı il üçün 66,4 milyard dollardır. Bu 2015-ci ildəkindən 7,5 faiz çoxdur. Rusiya müəyyən iqtisadi problemlər yaşamasına baxmayaraq 2017-ci ildə hərbi xərcləri 70-75 milyard dollara qədər artırmaq niyyətindədir. Rusiyanı hərbi xərcləri artırmağa məcbur edən əsas amil Əsəd rejiminə ildən-ilə daha çox hərbi yardım göstərməyə məcbur olması ilə bağlıdır. Buna paralel olaraq Rusiya qondarma Donbas və Luqansk respublikalarındakı hərbi birləşmələrinə də kifayət qədər hərbi yardım göstərir. Bu isə hərbi xərclərin artırılmasını qaçılmaz etməkdədir.

Qeyd edək ki, Rusiyanın dövlət büdcəsinin demək olar 25-30 faizi hərbi xərclər üçün nəzərdə tutulub. Xatırladaq ki, Rusiyanın 2016-cı il üçün dövlət büdcəsi 247,4 milyard dollar həcmində nəzərdə tutulub. Amma lazım gələcəyi təqdirdə Rusiya da hərbi xərcləri daha 15-20 milyard dollar və ya daha çox artırmağı planlaşdırıb. 2017-ci ildə isə Rusiya hərbi xərcləri 80 milyard dollara qədər artırmaq niyyətindədir. Rusiya eyni zamanda yeni hərbi silahların da istehsalını sürətləndirib.

Hazırda Rusiyanın "Almaz Antey" korporasiyası "S-500" zenit-raket komplekslərinin üzərində işləyir. Bu komplekslər qitələrarası ballistik raketləri məhv etmək üçün nəzərdə tutulub, 600 kilometr mənzilə malikdir. Qərbdə "S-500" raketləri ciddi narahatlıq doğurur, ancaq hələ onların silahlanmaya qəbul edildiyi haqda məlumat yoxdur.

ABŞ və Rusiyaya paralel olaraq digər dövlətlər də sürətlə silahlanmaqdadırlar. Məsələn, 2016-cı ildə Səudiyyə Ərəbistanının hərbi xərcləri 87,5 milyard, Çinin hərbi xərcləri isə 215 milyard dollar təşkil edir.

Rusiya təhlükəsi digər ölkələri də silahlanmaya vadar edir

ABŞ-ın NATO üzrə müttəfiqləri də sürətlə silahlanmaqda davam edirlər. Bu müstəvidə də Rusiyadan gələn təhlükə qarşışında qalan NATO-ya üzv 26 ölkə arasında ən çox hərbi xərcləri artıran Polşadır. Polşa 2015-ci ildə ümumdaxili məhsulun 2 faizini hərbi xərclərə ayırıb. 2016-cı ildə isə Polşanın hərbi xərcləri 8,7 milyard həcmində planlaşdırılıb. 2017-ci ildə isə Polşanın hərbi xərcləri 10,5-11 milyard dollar nəzərdə tutulub. Qeyd etdiyimiz kimi Polşanın hərbi xərcləri ildən-ilə artırmasının arxasında Rusiyadan gələn təhlükə dayanır. Vaxtı ilə Rusiyanın işğalı altında inləyən və öz azadlığı yolunda yüz minləlrə insan qurban verən Polşa üçün Rusiya ən böyük təhlükə mənbəyidir. Yenidən Rusiyanın əsarəti altına düşməmək və keçmişdə buraxılan səhvləri təkrar etməmək üçün çıxış yolunu Polşa silahlanmaqda görür. Rusiyadan gələn hərbi təhlükəyə qarşı təcavüzə məruz qalan Ukraynanı özünün müttəfiqi hesab edən Polşa öz qonşusuna da hərbi yardım əli uzatmaqdadır. Bu baxımdan da Polşa hərbi xərcləri artırmaqla bərabər, bölgədə həm Ukrayananın, həm də Latviya, Estoniya və Litvanın simasında Rusiyaya qarşı yeni hərbi blok formalaşdırmağa cəhd edir.

Polşaya paralel olaraq Latviya, Litva və Estoniya da Rusiyadan gələn təhlükəyə qarşı hərbi xərcləri artırmaqdadırlar. Məsələn, Latviya ötən illə müqayisədə hərbi xərcləri 60, Litva 35, Estoniya isə 9 faiz artırıb.

Eyni sözləri Yunanıstan, Böyük Britaniya, Latviya və Litva barəsində də demək olar. NATO-ya üzv digər ölkələrin hərbi xərcləri isə ümumdaxili məhsulun yalnız 1,7 faizini təşkil edib.

Bir sözlə Suriya və İraq böhranı sürətlə silahlanmaya təkan verərək yenidən soyuq müharibə dövrünün təkrarlanmasına yol açıb. ABŞ və onun müttəfiqləri ilə Rusiya arasında soyuq savaşın yenidən dürçəldilməsi isə dünyanı sonu bilinməyən dəhşətli fəlakətlərə sürükləməkdədir.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Sabaha olan hava proqnozu

25 İyul 2017 12:40

Valyuta hərracı keçirilib - MƏZƏNNƏ

25 İyul 2017 12:39

Bu görüntü “günün fotosu” seçildi

25 İyul 2017 12:38

Səfir Campaolo Kutilyo İtaliya XİN-dəki illik ambassadorialda iştirak edir

25 İyul 2017 12:37

OPEC+ ölkələrinin Monitorinq Komitəsi ilk 6 ayın yekunlarını açıqlayıb

25 İyul 2017 12:37

Azərbaycan yığmasının oyunu nümunə oldu

25 İyul 2017 12:37

"Kurtlar Vadisi Vatan"nın ilk görüntüləri...

25 İyul 2017 12:37

Günəş enerjisi ilə işləyən elektromobil 800 km məsafə qət edəcək

25 İyul 2017 12:35

Suriya məsələsində Rusiyaya uduzan ABŞ Ukraynaya qoşun yeritdi

25 İyul 2017 12:33

İçi sərnişinlə dolu təyyarə yandı

25 İyul 2017 12:32

Sıla səhnədə gözləmədiyi vəziyyətə düşdü - FOTO

25 İyul 2017 12:32

Nisə Qasımova "Ana" mahnısı oxudu

25 İyul 2017 12:30

Ayan sinəsini açdı - FOTOLENT

25 İyul 2017 12:29

Sabahın HAVAsı

25 İyul 2017 12:27

Şəhriyar, vay bizim halımıza...

25 İyul 2017 12:27

Azərbaycanda 25 dövlət əmlakı özəlləşdirilib

25 İyul 2017 12:27

BAKI: Körpənin ölümü ilə bağlı cinayət işi

25 İyul 2017 12:25

Sabahın HAVA PROQNOZU: şimşək, yağış

25 İyul 2017 12:24

Yaqub Zurufçu Ermənistana getməyə hazırlaşan Ququş haqqında bütün sirləri açdı

25 İyul 2017 12:22

Prokuror 12 min manatlıq dələduzluq edən şəxslərə iş istəyib

25 İyul 2017 12:22

"Şansımız az deyil" - Filip Ozobiç

25 İyul 2017 12:22

Eks prezidentin mətbuat katibinin məhkəməsi davam edir

25 İyul 2017 12:19

Kolleclərə qəbul olmaq istəyənlər, DİQQƏT!

25 İyul 2017 12:19

Xalq artisti Ququşla bağlı daha bir faktı üzə çıxardı

25 İyul 2017 12:18

Azərbaycanla MDB ölkələri arasında ticarət dövriyyəsi 12% artıb

25 İyul 2017 12:17

Terrorçular kəndə hücum etdi

25 İyul 2017 12:14

150 bal toplayanlar bu ali məktəbə QƏBUL OLA BİLƏR - SİYAHI

25 İyul 2017 12:13

Məşhur erməni bacılar çılpaq fotolarını yaydılar - FOTO

25 İyul 2017 12:12

Kampaniya aparanlara alət olmayaq

25 İyul 2017 12:12

Azərbaycanda sabaha olan hava proqnozu açıqlanıb

25 İyul 2017 12:12

Qazaxıstanın 6 tələbəsi Misirdə itkin düşüb

25 İyul 2017 12:12

Bakıda bu marşrutun son dayanacağı dəyişdirildi

25 İyul 2017 12:09

İradə İbrahimova və ailəsi

25 İyul 2017 12:09

Bu avtobusun hərəkət istiqaməti dəyişdi - VİDEO

25 İyul 2017 12:08

ABŞ və Rusiyadan kürdlərə dəstək gəldi: “Onlar olmazsa, olmaz”

25 İyul 2017 12:08

Baş Prokurorluq valideynlərə xüsusən azyaşlı övladlarına qarşı daha məsuliyyətli olmalarını tövsiyə edib

25 İyul 2017 12:07

Azərbaycanın "Tank biatlonu" Beynəlxalq Ordu Oyunları 2017" müsabiqəsində rəqibləri müəyyənləşib

25 İyul 2017 12:07

Azərbaycan Premyer Liqasında 2017-2018 mövsümünün əsasnaməsinə dəyişiklik edilib

25 İyul 2017 12:07

"Zaman və məkan" adlı qısametrajlı sənədli filmlərin ssenari müsabiqəsi elan edilib

25 İyul 2017 12:05

Eddidən qol ötürməsi - VİDEO

25 İyul 2017 12:05

Ok

25 İyul 2017 12:04

Akif Nağıyevə 8 illik HƏBS TƏLƏBİ

25 İyul 2017 12:03

Beynəlxalq Boks Assosiasiyasının prezidenti postunu tərk edə bilər

25 İyul 2017 12:02

Millət vəkili yazdı, xalq artisti oxudu - "Ana"

25 İyul 2017 11:59

Abituriyentlərin nəzərinə: İxtisas seçimi başlandı

25 İyul 2017 11:57

Bakıda iki küçənin kəsişməsində yerləşən son dayanacağın yeri dəyişir

25 İyul 2017 11:57

Anasının əkizini görən körpə nə edəcəyini bilmədi - VİDEO

25 İyul 2017 11:57

Aldı, satdı 125 milyon qazandı

25 İyul 2017 11:57

Bu avtobusun hərəkəti dəyişdirildi

25 İyul 2017 11:55

Kolleclərə ixtisas seçimi başlanıb

25 İyul 2017 11:54