Yalanın növləri haqqında

Yalanın növləri haqqında
23:22 6 Noyabr 2016
160 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Yalan əxlaqi rəzil xüsusiyyətdir ki, günahı çox böyükdür. Yalanın yeddi forması vardır: 1. Allaha töhmət vurmaq, 2. Allahın xəlq etdiyinə töhmət vurmaq, 3. Allahın xəlqini aldatmaq, 4. riya, 5. fəsadtörədən yalan, 6. intriqa yaradan yalan, 7. zarafatla deyilən yalan.

Milli.Az deyerler.org-a istinadən bildirir ki, Peyğəmbəri-Əkrəm (s) buyurur: "Vay olsun o kəsə ki, başqaları gülsün deyə zarafatla yalan deyər". Bəli, bu, şeytanın bir tələsidir. Şeytan azdan başlayır, ancaq nəfsi-əmmarə azla qane olmur.
 
Bəli, yalan söyləyən insan bu işə o qədər adət edir ki, Allaha da yalan söyləyir. Allaha deyər ki, "Allahım! Sənin haqqına and olsun, mən yaxşı insanam. Sən yersiz yerə məni cəhənnəmə göndərmək istəyirsən". Quran buyurur: "Necə qəribə yalançıdır". Bu, necə ola bilər ki, o qədər hesab arasında, Qiyamətin o qədər heybəti qarşısında bu cür insanlar hələ də yalan söyləyə biləcəklər?! Ancaq iki yaşlı uşaq yalan söyləmək istəyəndə rəngi qaçar. Yəni uşağın fitrəti dərk edir ki, yalan pis işdir. Ancaq həddi-büluğa çatmış bu insanlar rahat yalan danışa bilirlər.
 
Yalanın səkkizinci forması da vardır ki, ona şayiə deyirlər. Yəni insan bir şey nəql edir və bilmir ki, bu xəbər doğrudur, yoxsa yalandır. Şayiə adətən rəzil insanların ixtirasıdır. Daha çox düşmənlərin işidir. Məsələn bir neçə düşmən toplaşıb, bir şayiə düzəldirlər və sonra deyirlər ki, bunu verin insanların əlinə. Bir nəfər iki nəfərə, o iki nəfər üç nəfərə danışır və bu yolla da həmin xəbər yayılır. On günün içində həmin şayiə bütün ölkəni bürüyür.
 
Düşmənlərə işləyən mətbuatın işi də elə budur. Qurani-Kərim bu haqda buyurur: "Ölüm olsun yalançılara!"("Zariyat" 10). Bu insanlar düşünməmiş danışarlar. Bilmirlər ki, düzgündür, yoxsa yalandır? Fəsad vardır, yoxsa yox? Fikirsiz xəbəri verər və bu da şayiə olar. Quran buyurur: "O zaman siz (o sözləri) bir-birinizin dilinizdən alırdınız və bilmədiyiniz bir şeyi ağızdan-ağıza deyirdiniz və bu işin Allahın yanında böyük olduğuna baxmayaraq, kiçik hesab edirdiniz. Nə üçün onu eşitdiyiniz zaman: "Bizə bunu danışmaq yaraşmaz. Pərvərdigara, sən müqəddəssən. Bu, çox böyük bir böhtandır" - demədiniz? Allah sizə nəsihət edir ki, əgər möminsinizsə, əsla bunun kimi bir işə bir daha dönməyin!". ("Nur" 15-17).
 
Bu, çox böyük bir günahdır. Diqqət etsəniz, görərsiniz ki, bu günah Quranı çox əsəbləşdirmişdir. Ona görə də şayiəni az bir şey kimi qəbul etməyin.
 
Şayiə möminlərin arasında da yarana bilir. Belə ki, bir nəfər mərcəyi-təqlid haqqında bir yalan deyir və həmin yalan tələbələr arasında yayılır. Bəli, bununla da şayiə yayılır. Quran deyir ki, sən səhv iş gördün ki, onu nəql etdin və sən də səhv iş gördün ki, ona qulaq asdın.
 
Şayiə qarşısında nə etməliyik?
 
Bir nəfər Şeyx Əbdülkərim Hairinin yanına gəlib deyir: "Filankəs sənin haqqında filan sözü deyir". Mərhum Hacı da buyurur: "Bunu bilmirəm ki, o, deyib, yoxsa yox. İslam deyir ki, deməyibdir. Ancaq sənin haqqında Quran deyir ki, xəbəri yayansan. Belə ki, buyurar: "Əgər fasiq şəxs sizə bir xəbər gətirsə, onu araşdırın!" ("Hucərat" 6). Sənin sözün qəbul olmadı, ona görə cəhənnəm ol".
 
Bundan sonra şayiə yaranarmı? Bəli, Hacının bu hərəkəti hamımız üçün bir nümunədir. Şayiə eşitdin, gərək fikirləşəsən. Hətta bizim tələbələr belə. Quran boş yerə heç bir zaman təhlükə zəngini vurmaz. Quran buyurur ki, ölüm olsun sənə və bunu boş yerə demir. Bir qədər fikirləşsək, görərik ki, şayiə həm yalandır, həm riyadır, həm fırıldaqdır, həm fəsad yaradandır. Ona görə də bəzən insan fikirləşmədən elə bir söz deyir ki, qəflətən yeddi və ya səkkiz günaha batmış olur.
 
Bir tələbə gərək dəlillə danışıb, dəlillə fikirləşsin. Dəlillə iş görüb, hətta dəlillə yatsın. Dəlillə oturub, dəlillə dursun. Şayiə eşidən zaman sual versin ki, hansı dəlilə görə?
 
Beləliklə, şayiə böyük bir günahdır və bu günahı hər birimiz işləyə bilərik. Ona görə də şayiənin nə olduğunu tanıyaq və onun qarşısını alaq. Səbəbini araşdıraq ki, Quran demişkən, sonra peşman olmayaq.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Görənlər tanımaqda çətinlik çəkdi: məşhur aktrisanın son halı... - FOTO

27 İyul 2017 16:47

Çarli Çaplinin heyran olduğu azərbaycanlı bəstəkar: İndi kimi sevərdi? - FOTOLAR

27 İyul 2017 16:43

"Ketçup" qabından heroin çıxdı - FOTO

27 İyul 2017 16:42

“SOCAR Ukraine” 15,6 min ton təyyarə yanacağı idxal edib

27 İyul 2017 16:42

SORĞU: Azərbaycan əhalisi pulunu necə xərcləyir?

27 İyul 2017 16:42

“Yaxşı nəticəyə iddialıyıq” - “Qəbələ”nin legioneri

27 İyul 2017 16:39

83 nəfər öldü, 161 nəfər xəsarət aldı - FHN AÇIQLADI

27 İyul 2017 16:38

Məktəbəhazırlıq qruplarına qəbulda YENİLİK: Sənəd qəbulu elektron qaydada olacaq

27 İyul 2017 16:37

Türkan Şorayın beynindən şiş götürüldü

27 İyul 2017 16:37

“Microsoft” məhsullarında səhvlərin aşkarlanmasına görə 250 min dollar ödəniləcək

27 İyul 2017 16:35

Bakıda daha bir şirkət rəhbəri həbs edildi

27 İyul 2017 16:34

Bacısını Bakıdan Şamaxıya çağırdı, çarpayıya uzatdı... - QANDONDURAN HADİSƏ

27 İyul 2017 16:33

Nazirdən YENİ TƏYİNAT

27 İyul 2017 16:32

Kamil Zeynallı: "10 oğlum olsa, hamısı qurban olsun 1 qızıma..." - FOTO

27 İyul 2017 16:32

Vətəndaşları aldadan bir qrup vəzifəli şəxs HƏBS EDİLDİ

27 İyul 2017 16:32

Eddi İsrafilov 6 qolluq matçda 90 dəqiqə oynadı

27 İyul 2017 16:32

Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyinin adından istifadə edərək dələduzluq edən şəxslər həbs olunublar

27 İyul 2017 16:32

Yevlaxda yanğın zamanı xəstəxananın 4 və FHN-in 2 əməkdaşı tüstüdən zəhərlənib

27 İyul 2017 16:32

AzMİU-nun tələbə və müəllim heyəti Türkiyədə elmi - praktiki səfərdədir

27 İyul 2017 16:27

Bu il 83 nəfər fövqəladə hadisələrin qurbanı olub

27 İyul 2017 16:24

3 yaşlı qıza təcavüz edib öldürdü, öz orqanlarını isə qohumlarına bağışladı - NÖVBƏTİ EDAM

27 İyul 2017 16:23

Şəhidin medalı ailəsinə təqdim olunub

27 İyul 2017 16:23

Ermənistan ordusunda "dedovşina" - "Botinka işi", dava, fərarilik

27 İyul 2017 16:22

Küləkli hava azərbaycanlı aktrisaya çətin anlar yaşatdı - FOTO

27 İyul 2017 16:22

Əkrəm Həsənov: “Bank Standard”ın sağlamlaşdırılması üçün dövlətin ayırdığı 115 mln. manatın hara getdiyi məlum deyil”

27 İyul 2017 16:17

Təranə toylarda aparıcılıq edəcək: "Pul qazanıram"

27 İyul 2017 16:17

Bakının məşhur şadlıq sarayının rəhbəri

27 İyul 2017 16:14

Ermənistanda etiraz aksiyası: qızıl mədəninə gedən yol bağlandı

27 İyul 2017 16:12

5200 nəfərin külli miqdarda pulunu mənimsəyən keçmiş rəisin DƏHŞƏTLİ ƏMƏLLƏRİ

27 İyul 2017 16:08

Ermənistan ordusunda neqativ halların sayı artır

27 İyul 2017 16:07

Moskva “Spartak”ının futbolçusu: “Məni Azərbaycan millisinə çağırırlar”

27 İyul 2017 16:07

İki il sonra Afinada - YENİLƏNİR

27 İyul 2017 16:07

Saçyolduya çıxdığı deyilən aparıcı: "Əsassız danışırlar"

27 İyul 2017 16:05

Bakıda sərnişin avtobusa velosipedlə mindi - Qalmaqal yaşandı - VİDEO

27 İyul 2017 16:05

FİFA 22 yaşlı müdafiəçinin istəyinə müsbət cavab verdi

27 İyul 2017 16:05

Kərim ailəsi ilə birgə Məşhəd ziyarətinə gedib

27 İyul 2017 15:58

İstanbulda 17 İŞİD üzvü saxlanıldı

27 İyul 2017 15:57

Gürcüstan Mərkəzi Bankı uçot dərəcəsini dəyişməyib

27 İyul 2017 15:57

Siyasi şərhçinin şortu ölkəni bir-birinə qatdı

27 İyul 2017 15:53

Şəhidin medalı ailəsinə təqdim olunub

27 İyul 2017 15:52

Xəstəxanadakı yanğına nə səbəb oldu? - RİH AÇIQLADI

27 İyul 2017 15:52

"Planet"in sahibi həbs edildi - Ağac kəsməyə görə

27 İyul 2017 15:52

Naxçıvanda eneolit dövrünə aid tapıntı - FOTO

27 İyul 2017 15:48

Yevlax Rayon Mərkəzi Xəstəxanasındakı yanğınla bağlı

27 İyul 2017 15:48

Azərbaycana gələn erməni məmurun arvadını... – ŞOK HADİSƏ - FOTO

27 İyul 2017 15:43

ÜTT Azərbaycanın təşkilata qəbulunu sürətləndirir

27 İyul 2017 15:42

Yevlax xəstəxanasından xəstələri təxliyyə edən ambulans Mingəçevirdə qəzaya düşüb

27 İyul 2017 15:42

Türkan Şoray ağır əməliyyat keçirdi

27 İyul 2017 15:41

Ödəniş terminallarındakı böyük problem

27 İyul 2017 15:39

Qanunsuz ağac kəsməklə təbiətə küllli miqdarda ziyan vuran şəxslər həbs ediliblər

27 İyul 2017 15:37