Papaq altında yatan azərbaycanlı Zukerberq və Bill Qeyts: Hədər olan yüz minlər

Papaq altında yatan azərbaycanlı Zukerberq və Bill Qeyts: Hədər olan yüz minlər
15:28 7 Noyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Dünyanın ən varlı adamları - Onların nə qədər pulu var? (27 Mart 2017 11:57)
Dünyanın ən varlı adamlarının yeni siyahısı (21 Mart 2017 09:42)
Mark Zukerberq ikinci dəfə ata olacaq (10 Mart 2017 21:42)

“Twitter”in qurucusu və CEO-su Cek Dorsi, “Facebook”qurucusu Mark Zukerberq, “Microsoft”un yaradıcısı Bill Qeyts… Onların yerində olmağı kim istəməz?

İstəyənlər çoxdur. Elə ölkəmizdə də. Amma hər istəyən Zukerberq, Qeyts ya da Dorsi ola bilmir. Bunu Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin tabeliyində İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun keçirdiyi müsabiqədən qalib olanların sonrakı taleləri bir daha təsdiq edir.

Biz azərbaycanlı gənclərin niyə Zukerberq, Qeyts ya da Dorsi ola bilməyəcəyini araşdırdıq. Fondun keçirdiyi müsabiqələrdən başlamağımız da təsadüfi deyil.

Çünki Fondun məqsədi Azərbaycanda İKT sahəsində sahibkarlığın inkişafı və onun maliyyə dəstəyi ilə təmin edilməsi, bu sahəyə yerli və xarici investisiyaların cəlb edilməsi, yeni texnologiyaların yerli iqtisadiyyata inteqrasiyası, elmi tədqiqat işlərinin və eyni zamanda innovasiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi üzrə layihələri dəstəkləməkdir. Habelə İKT sahəsində investisiya mühitini yaxşılaşdırmaq, yerli və xarici investorların maraqlarının stimullaşdırılmasını təmin etmək, birgə layihələr üçün tədbirlər görmək, yüksəkixtisaslı kadrları cəlb etmək, layihələrin səmərəliliyi və vacibliyi haqqında xarici mütəxəssislərlə birgə araşdırmalar aparmaq, layihələrin çevikliyini təmin etmək və birgə layihələri idarə etmək üçün tövsiyələr verməklə, intellektual biznesin inkişafına təkan verməkdən ibarətdir.

Elə buna görədir ki, son 4 ildə fond tərəfindən qrant müsabiqələri keçirilib. Hər Il də yüzlərlə start-up-çı hazırladığı layihəsini qalib olmaq, Zukerberq, Qeyts ya da Dorsi olmaq üçün təqdim edir. Qaliblərə ayrılan vəsait məhz onların sonrakı fəaliyyətinə dəstək xarakteri daşıyır. Lakin bu vaxta qədər qalib olan 62 layihədən neçəsinin uğur qazanması məchuldur. Əgər uğur yoxdursa, hər il dövlət büdcəsindən yüz minlərlə vəsait nə üçün ayrılır?

2015-ci ildə Fond tərəfindən 30 layihənin maliyyələşdirilib. Ümumilikdə, layihələrin həyata keçirilməsinə 300 min manatdan çox vəsait ayrılmışdı.

Bu il qrant müsabiqəsinin qaliblərini elan edib, 29 layihəyə 395 min manat qrant vəsaiti ayrılıb.

Ayrılan vəsaitlərin necə xərclənməsi və nə üçün baş tutmamasını elə qaliblərin özü ilə danışdıq.

80 minə qarşılıq 20 min

Bir neçə il əvvəl müsabiqə qalibi olan Orxan Rzayev bildirib ki, layihəyə ilk dəfə qoşulanlar, müəyyən vəsait alıb onu doğru xərcləyə bilməyənlərin layihəsi uğursuz alınır. Onun layihəsinin uğursuz alınma səbəbi isə fərqlidir: “Biz layihənin ilkin olaraq bazara təqdim edilməsi və özünü doğrultması üçün 80 min manat nəzərdə tutmuşduq. Lakin 20 min manat ayrıldı. Ona görə də bu vəsaitlə layihənin yalnız prototipini hazırlaya bildik. Marketinq xərci, istifadəçi toplamaq mümkün olmadığına görə layihə başa çatdıra bilmədik. Nəticə olaraq ayrılan vəsait yetərli olmadığına görə layihə baş tutmadı”.

Təqdim etdiyi layihənin bir neçə istiqamətdə gərəkli olduğunu deyən O.Rzayev onun “Votsap”ın Azərbaycan variantı hesab edilə biləcəyini bildirir: “Hazırladığımız layihə “Votsap”a bənzər idi, lakin daha çox yerli təlabata uyğun hazırlanmışdı. “Smaylik”lər standart olmayacaqdı, milli bayramlara uyğun əlavələr yer alacaqdı. “Votsap”da indi görüntülü zəngi tətbiq etmək istəyir, lakin iki il əvvəl bizim layihəmizdə bunun tətbiqi nəzərdə tutulmuşdu. Bu gün bir çox dövlətlər təhlükəsizlik baxımdan öz sosial şəbəkələrini yaradır. Bizim layihəmiz də bu mənada “Votsap”a rəqib bir layihə ola bilərdi”.

O.Rzayevin sözlərinə hazırda layihələrin baş tutmamasının seçim zamanı, həm də seçilən layihələrin icraçılarının boşluqları ilə əlaqədardır: “Sonuncu seçilən layihələrin star-up-a uyğun olmamasından sonra narazılıqlar yarandı. Ola bilər ki, müşahidə şurasında bəzi şəxslərin mövzuya hakim olmamasından irəli gələ bilər. Lakin hesab edirəm ki, layihələrin baş tutması üçün investor mühiti olmalıdır, “start-up”larla bağlı çox işlər görülməlidir. Gənclərlə treyninqlər olmalıdır. Dünyada minlərlə starp-up batır, amma sonda “Votsap”, “Skype” kimi layihələr reallaşır”.

Dünyada hər 10 start-up-dan 9-unun batması bir gerçəklikdir

SoSmart və Whatto layihələrinin müəllifi Zülfüqar İsmayılzadə layihəsi baş tutanlardan olmaq istəyir.

Onun yerindən və vaxtdan asılı olaraq telefonu avtomatik səssiz və ya vibrasiya rejimlərinə keçirən bir mobil tətbiqi nəzərdə tutan SoSmart layihəsi bu yaxınlarda istifadəyə veriləcək. Layihənin davamlı olması üçün əvvəlcə istifadəçilərin marağı nəzərə alınacaq. Z.İsmayılzadə deyir ki, indidən nə qədər uğurlu alınacağını demək çətindir: “Ehtiyac duyulan məbləğ böyük olmazsa, özümüz təmin edə bilərik. Lakin hələ ki, heç bir hesablama aparılmayıb”.

O, hesab edir ki, bir çox layihələrin uğursuz olmasının səbəbi həm də iştirakçıların özünün məsuliyyətsiz yanaşmasıdır: “Düzdür, fondun ödənişlərində də müəyyən gecikmələr olurdu, amma mən özüm də gecikməyə yol vermişəm. Amma bütün səhvi başqalarında axtarmaq doğru deyil. Bu işə başlayanda əvvəl böyük ideyalar olur, lakin tətbiqə gələndə müəyyən çətinliklərlə qarşılaşırıq. Bundan başqa, layihədə bizim hesabladığımız rəqəmlə, fondun müəyyən etdiyi vəsait arasında fərqlər olur”.

Qeyd edək ki, Bu layihə üçün onlara 10 min manat vəsait ayrılıb.

Bu vəsaitlə biznes yaratmaq yox, start götürmək olar

İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun Müşahidə Şurasının üzvü, İnternetin İnkişafı Forumunun direktoru Osman Gündüz Azərbaycanın bu sahədə qonşu ölkələrdən geri qaldığını deyir: “Qonşu ölkələrdə start-up-lar bizdən 7- 8, digər ölkələrdə daha çoxdan yaranıb. İndiki situasiyada biz də layihələrdən narazıyıq. Hələ ki, innovativ, maraqlı, gəlir gətirən layihələr azdır, bu da gözlənilən idi. Çünki start-up uğuru bir neçə səbəb-ümumi təhsil, “İT” təhsili, marketinq imkanlarından asılıdır. Bu layihələrin uğurunun bir şərti də ayrılan investisiyadır. Xaricdə “biznes-ungel”lər bu sahəyə dəstək göstərirsə, ölkəmizdə hələ ki, yeganə maliyyə mənbəyi dövlətdir”.

O.Gündüz ayrılan maliyyə ilə bağlı narazılığının olduğunu dedi: “Fikrimizcə, daha çox maliyyə ayrılsaydı, daha uğurlu ideyalar ortaya çıxa bilərdi. Əks ideya budur ki, bazar inkişaf etsin, sonra daha çox vəsait ayrıla bilər. Ayrılan bu vəsaitlə biznes yaratmaq yox, start götürmək olar. Buna görə gələcəkdə iddialı, maraqlı layihələrin komandası müşahidə şurasının iclasına dəvət olunacaq. Onlar da layihələri ilə bağlı təqdimat edə biləcək. Bu vaxta qədər bəzi layihələr var ki, ayrılan vəsaitlə oturuşub, xarici fondların dəstəyi ilə müəyyən işlər görürlər.

Dünyada da hər 100 start-up-dan 90%-ə qədəri uğur gətirmir. Amma qalan 10 % o qədər uğur gətirir ki, 90% dəryada bir damla kimi görünür. Batan məbləğ heç nə olur”.

“Mən start-up-çı olsaydım, daha çox məbləğ istəyərdim”

İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun layihələrlə iş sektorunun müdiri Əkbər Abbasov layihələr seçilərkən həm cəmiyyət, həm də fondun tələbləri nəzərə alındığını bildirib: “Bu dəfə diqqət daha çox elektron hökümətə və İKT məhsulu nümunələrinin hazırlanmasına yönəlib. Bu il “Ana dilinin tətbiqi ilə bağlı layihə qalib olub. Bu layihə reallaşsa, böyük bir qrupun probleminin həllinə yönələcək. Azsaylı xalqların internet resursu və dilinin tətbiqi məsələsi nəzərdə tutulub. Ana dilinin tətbiqi ilə bağlı layihə hazırlamaq çox da asan deyil. Bunun üçün həm dil bilgisi, həm də ikt sahəsində məlumatlı olmaq tələb olunur. Əvvəlki illərdə də Azərbaycan dilinin tətbiqi ilə bağlı layihə olub. Cəmiyyətdə problemə çevrilmiş məsələlərin həllinə yönələn layihələrə maraq daha yüksəkdir.

Bu vaxta qədər ümumilikdə 62 layihə maliyyələşdirilib. İkt riskli sahə olduğuna görə, investisiya qoyulan 10 layihədən 1-i özü gəlir gətirə bilirsə, bu uğurlu hesab edilir. Hazırda ümumi maliyyələşən layihələrdən 10-15-i bazarda yer tuta bilib. Bu barədə dəqiq rəqəm deyə bilmirik, çünki bazarda yer tutmaq məsələsi nisbidir. Bir insan proqram təminatı yaza bilər, lakin onu işlədə bilmirsə, dəyəri sıfırdır”.

Onun sözlərinə görə bu vaxta qədər qalib olan layihələr arasında inkişafın müəyyən mərhələsində problem yaşayan, Azərbaycanda xaricdə uğur qazananlar da olub. Ayrılan vəsaitin nə qədər yetərli olmasına gəlincə, Ə.Abbasov da bu məbləğin yüksək olmadığı ilə razılaşdı: “Fondun onlara təqdim etdiyi məbləğ İKT sahəsində qoyulan investisiyalara baxanda çox da böyük hesab edilmir. Bu, sadəcə başlanğıc üçündür. Fonddan 20 min vəsaitlə fəaliyyətə başlayan layihə başqa bir mənbədən daha böyük investisiya ala bilər. Əvvəlki müsabiqədə bəzi layihələr məbləğdən imtina edib. Mən də start-up-çı olsaydım daha çox məbləğ istəyərdim. Amma bu məbləği istəyən start-up-çılar arasında onu xərcləməyə hazır olmayanlar olur, bundan başqa maliyyələşən layihələr elə mərhələdədir ki, ayrılan məbləğ onlar üçün heç də az sayılmamalıdır. Həmin məbləğin gələcəkdə artmayacağını deyə bilmərik. Bu Müşahidə Şurasının səlahiyyətində olan məsələdir”.

Öz Zukerberq, Qeyts ya da Dorsilərimizin yetişməsi diləyi ilə…

Gülxar

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Ötən il abituriyentlərin 56,4 faizi 0-200 bal toplayayıb

28 Aprel 2017 12:34

İslam Oyunları ilə əlaqədar mobil cihazların IMEI nömrələrinin qeydiyyat müddəti iki dəfə artırılıb

28 Aprel 2017 12:32

Moskvada Qarabağ danışıqları başladı

28 Aprel 2017 12:29

AMB-nin depozit hərracında tələb təklifi 40% üstələyib

28 Aprel 2017 12:27

Öz ölümünü də görən almandan ŞOK PROQNOZ: Sarı əjdər gələcək, Qızıl şəhər məhv olacaq - FOTOLAR

28 Aprel 2017 12:23

Akif Əlizadə: “Akademiyanın alimləri ötən il 14 dövlət proqramının icrasında iştirak ediblər”

28 Aprel 2017 12:22

Qlobal neft bazarında rəqabət güclənir

28 Aprel 2017 12:22

Yol polisinin düşdüyü dəhşətli qəza ilə bağlı RƏSMİ MƏLUMAT

28 Aprel 2017 12:19

Nərgiz Paşayevaya medal verildi

28 Aprel 2017 12:18

“İçerde” serialında daha bir ŞOK OLAY - VİDEO

28 Aprel 2017 12:18

DİN YPX avtomobilinin ölümlə nəticələnən yol qəzası ilə bağlı məlumat yayıb

28 Aprel 2017 12:17

İstanbulda Mirzə Ələkbər Sabirin anadan olmasının 155 illiyi qeyd olunub

28 Aprel 2017 12:17

İnsanları tanıdığınızı düşünürsünüz?

28 Aprel 2017 12:17

Cəbhədə yenidən vəziyyət gərginləşib

28 Aprel 2017 12:15

Tale Heydərov Leyla Əliyevanın rəsm sərgisində - FOTOLAR

28 Aprel 2017 12:13

"Nizami Gəncəvi adına Qızıl medal" Nərgiz Paşayevaya təqdim olunub

28 Aprel 2017 12:12

Rusiya gündəlik neft hasilatını 300 min barel azaldıb

28 Aprel 2017 12:12

Azərbaycan taekvondoçusu Yunanıstanda bürünc medal qazanıb

28 Aprel 2017 12:12

Təbrik kartı valideyn-uşaq bağını artırır

28 Aprel 2017 12:10

“Finance Leasing” yeni istiqraz emissiyasına hazırlaşır

28 Aprel 2017 12:07

Azərbaycan MN: Ermənistan cəbhədə “OSA” zenit raket kompleksindən istifadə edib

28 Aprel 2017 12:07

Daimi Nümayəndəlik: ATƏT üzvü olan ölkələrdə islamofob hücumlar və ictimai ritorika narahatlıq doğurur

28 Aprel 2017 12:07

MSK partiyalarla bağlı geniş araşdırmalara başladı

28 Aprel 2017 12:04

XİN Zaxarovanın açıqlamasına münasibət bildirdi

28 Aprel 2017 11:59

Azərbaycan-İran sərhədində ZƏLZƏLƏ

28 Aprel 2017 11:58

ABB: Vətəndaşlara qarşı dələduzluq əməlləri üzə çıxaran sürücü hazılrda həbsdədir

28 Aprel 2017 11:57

Qızına küçədə söz atılan ata görün nə etdi...

28 Aprel 2017 11:57

Azərbaycan-İran sərhədində zəlzələ baş verib

28 Aprel 2017 11:54

XİN-dən Zaxarovanın Azərbaycan jurnalistləri ilə bağlı açıqlamasına REAKSİYA

28 Aprel 2017 11:53

DİN 6 regional qurumda işləmək üçün jurnalist axtarır

28 Aprel 2017 11:52

​Mayın 1-dən 40 manat cərimə oluna bilərsiniz

28 Aprel 2017 11:51

Cem Yılmaz özünə yeni SEVGİLİ TAPDI - Aktyor 20 yaş kiçik qızla YAXALANDI (FOTOLAR)

28 Aprel 2017 11:48

Macarıstan XİN başçısı: "Ötən 25 ildə Azərbaycanla ikitərəfli münasibətlər yüksələn xətlə inkişaf edib"

28 Aprel 2017 11:47

XİN: Dilqəm Əsgərovun taleyi barəsində suallarla müraciət edən jurnalistləri düzgün başa düşmək və anlayışla qəbul etmək lazımdır

28 Aprel 2017 11:47

“Səbail”in baş məşqçisi: “Çempion olmağa layiq idik”

28 Aprel 2017 11:47

Hacı İbrahim Nehrəmlinin milyonluq maşını satışa çıxarıldı - BORCA GÖRƏ

28 Aprel 2017 11:44

Yəməndə xəstəxanaya hücum: 10 ölü, 21 yaralı

28 Aprel 2017 11:43

"Türkiyəni vətəndaş müharibəsinə sürükləyirlər ki..."

28 Aprel 2017 11:43

Bakıda özəl klinikada doğulan körpə iki gün sonra ölüb

28 Aprel 2017 11:42

Bu FOTODA 12 əsgər var

28 Aprel 2017 11:40

Ramiz Mehdiyev AMEA-nın ümumi yığıncağında - FOTOLAR

28 Aprel 2017 11:38

Dollar qəfil bahalaşmağa başladı

28 Aprel 2017 11:38

"PwC" və SAP Bakıda "Transformasiya olunan dünyada texnologiyalar" adlı biznes-forum təşkil edib

28 Aprel 2017 11:37

Yeni “BlackBerry” smartfonunun satışa çıxarılma vaxtı məlum olub

28 Aprel 2017 11:35

"Türkiyədəki referendum xalqın rəhbərliyə etimadını göstərir"

28 Aprel 2017 11:34

Türkiyədə yüksək vəzifəlilər hamısı eyni vaxtda öldürülməli idi - “Sui-qəsd” QRUPU

28 Aprel 2017 11:33

Bakıdan Yerevana köçmüş erməni qadın: “Köçkünlər Ermənistandan qaçmq üçün fürsət axtarırlar”

28 Aprel 2017 11:32

Ramil Usubov nazirin qardaşı oğluna vəzifə verdi

28 Aprel 2017 11:32

930 tələbənin diplomu tanınmadı

28 Aprel 2017 11:29

Qəpik-quruşa satılan QİYMƏTLİ XƏZİNƏLƏR - FOTOLAR

28 Aprel 2017 11:28