Papaq altında yatan azərbaycanlı Zukerberq və Bill Qeyts: Hədər olan yüz minlər

Papaq altında yatan azərbaycanlı Zukerberq və Bill Qeyts: Hədər olan yüz minlər
15:28 7 Noyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Mark Zukerberq ilk dəfə iftara qatılıb (23 İyun 2017 14:47)
Zukerberq Harvardı tərk etməyindən 12 il sonra elmi dərəcə alıb (26 May 2017 08:05)
Zukerberq Harvardı tərk etməyindən 12 il sonra elmi dərəcə alıb (26 May 2017 02:22)

“Twitter”in qurucusu və CEO-su Cek Dorsi, “Facebook”qurucusu Mark Zukerberq, “Microsoft”un yaradıcısı Bill Qeyts… Onların yerində olmağı kim istəməz?

İstəyənlər çoxdur. Elə ölkəmizdə də. Amma hər istəyən Zukerberq, Qeyts ya da Dorsi ola bilmir. Bunu Rabitə və Yüksək Texnologiyalar Nazirliyinin tabeliyində İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun keçirdiyi müsabiqədən qalib olanların sonrakı taleləri bir daha təsdiq edir.

Biz azərbaycanlı gənclərin niyə Zukerberq, Qeyts ya da Dorsi ola bilməyəcəyini araşdırdıq. Fondun keçirdiyi müsabiqələrdən başlamağımız da təsadüfi deyil.

Çünki Fondun məqsədi Azərbaycanda İKT sahəsində sahibkarlığın inkişafı və onun maliyyə dəstəyi ilə təmin edilməsi, bu sahəyə yerli və xarici investisiyaların cəlb edilməsi, yeni texnologiyaların yerli iqtisadiyyata inteqrasiyası, elmi tədqiqat işlərinin və eyni zamanda innovasiyaların tətbiqinin genişləndirilməsi üzrə layihələri dəstəkləməkdir. Habelə İKT sahəsində investisiya mühitini yaxşılaşdırmaq, yerli və xarici investorların maraqlarının stimullaşdırılmasını təmin etmək, birgə layihələr üçün tədbirlər görmək, yüksəkixtisaslı kadrları cəlb etmək, layihələrin səmərəliliyi və vacibliyi haqqında xarici mütəxəssislərlə birgə araşdırmalar aparmaq, layihələrin çevikliyini təmin etmək və birgə layihələri idarə etmək üçün tövsiyələr verməklə, intellektual biznesin inkişafına təkan verməkdən ibarətdir.

Elə buna görədir ki, son 4 ildə fond tərəfindən qrant müsabiqələri keçirilib. Hər Il də yüzlərlə start-up-çı hazırladığı layihəsini qalib olmaq, Zukerberq, Qeyts ya da Dorsi olmaq üçün təqdim edir. Qaliblərə ayrılan vəsait məhz onların sonrakı fəaliyyətinə dəstək xarakteri daşıyır. Lakin bu vaxta qədər qalib olan 62 layihədən neçəsinin uğur qazanması məchuldur. Əgər uğur yoxdursa, hər il dövlət büdcəsindən yüz minlərlə vəsait nə üçün ayrılır?

2015-ci ildə Fond tərəfindən 30 layihənin maliyyələşdirilib. Ümumilikdə, layihələrin həyata keçirilməsinə 300 min manatdan çox vəsait ayrılmışdı.

Bu il qrant müsabiqəsinin qaliblərini elan edib, 29 layihəyə 395 min manat qrant vəsaiti ayrılıb.

Ayrılan vəsaitlərin necə xərclənməsi və nə üçün baş tutmamasını elə qaliblərin özü ilə danışdıq.

80 minə qarşılıq 20 min

Bir neçə il əvvəl müsabiqə qalibi olan Orxan Rzayev bildirib ki, layihəyə ilk dəfə qoşulanlar, müəyyən vəsait alıb onu doğru xərcləyə bilməyənlərin layihəsi uğursuz alınır. Onun layihəsinin uğursuz alınma səbəbi isə fərqlidir: “Biz layihənin ilkin olaraq bazara təqdim edilməsi və özünü doğrultması üçün 80 min manat nəzərdə tutmuşduq. Lakin 20 min manat ayrıldı. Ona görə də bu vəsaitlə layihənin yalnız prototipini hazırlaya bildik. Marketinq xərci, istifadəçi toplamaq mümkün olmadığına görə layihə başa çatdıra bilmədik. Nəticə olaraq ayrılan vəsait yetərli olmadığına görə layihə baş tutmadı”.

Təqdim etdiyi layihənin bir neçə istiqamətdə gərəkli olduğunu deyən O.Rzayev onun “Votsap”ın Azərbaycan variantı hesab edilə biləcəyini bildirir: “Hazırladığımız layihə “Votsap”a bənzər idi, lakin daha çox yerli təlabata uyğun hazırlanmışdı. “Smaylik”lər standart olmayacaqdı, milli bayramlara uyğun əlavələr yer alacaqdı. “Votsap”da indi görüntülü zəngi tətbiq etmək istəyir, lakin iki il əvvəl bizim layihəmizdə bunun tətbiqi nəzərdə tutulmuşdu. Bu gün bir çox dövlətlər təhlükəsizlik baxımdan öz sosial şəbəkələrini yaradır. Bizim layihəmiz də bu mənada “Votsap”a rəqib bir layihə ola bilərdi”.

O.Rzayevin sözlərinə hazırda layihələrin baş tutmamasının seçim zamanı, həm də seçilən layihələrin icraçılarının boşluqları ilə əlaqədardır: “Sonuncu seçilən layihələrin star-up-a uyğun olmamasından sonra narazılıqlar yarandı. Ola bilər ki, müşahidə şurasında bəzi şəxslərin mövzuya hakim olmamasından irəli gələ bilər. Lakin hesab edirəm ki, layihələrin baş tutması üçün investor mühiti olmalıdır, “start-up”larla bağlı çox işlər görülməlidir. Gənclərlə treyninqlər olmalıdır. Dünyada minlərlə starp-up batır, amma sonda “Votsap”, “Skype” kimi layihələr reallaşır”.

Dünyada hər 10 start-up-dan 9-unun batması bir gerçəklikdir

SoSmart və Whatto layihələrinin müəllifi Zülfüqar İsmayılzadə layihəsi baş tutanlardan olmaq istəyir.

Onun yerindən və vaxtdan asılı olaraq telefonu avtomatik səssiz və ya vibrasiya rejimlərinə keçirən bir mobil tətbiqi nəzərdə tutan SoSmart layihəsi bu yaxınlarda istifadəyə veriləcək. Layihənin davamlı olması üçün əvvəlcə istifadəçilərin marağı nəzərə alınacaq. Z.İsmayılzadə deyir ki, indidən nə qədər uğurlu alınacağını demək çətindir: “Ehtiyac duyulan məbləğ böyük olmazsa, özümüz təmin edə bilərik. Lakin hələ ki, heç bir hesablama aparılmayıb”.

O, hesab edir ki, bir çox layihələrin uğursuz olmasının səbəbi həm də iştirakçıların özünün məsuliyyətsiz yanaşmasıdır: “Düzdür, fondun ödənişlərində də müəyyən gecikmələr olurdu, amma mən özüm də gecikməyə yol vermişəm. Amma bütün səhvi başqalarında axtarmaq doğru deyil. Bu işə başlayanda əvvəl böyük ideyalar olur, lakin tətbiqə gələndə müəyyən çətinliklərlə qarşılaşırıq. Bundan başqa, layihədə bizim hesabladığımız rəqəmlə, fondun müəyyən etdiyi vəsait arasında fərqlər olur”.

Qeyd edək ki, Bu layihə üçün onlara 10 min manat vəsait ayrılıb.

Bu vəsaitlə biznes yaratmaq yox, start götürmək olar

İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun Müşahidə Şurasının üzvü, İnternetin İnkişafı Forumunun direktoru Osman Gündüz Azərbaycanın bu sahədə qonşu ölkələrdən geri qaldığını deyir: “Qonşu ölkələrdə start-up-lar bizdən 7- 8, digər ölkələrdə daha çoxdan yaranıb. İndiki situasiyada biz də layihələrdən narazıyıq. Hələ ki, innovativ, maraqlı, gəlir gətirən layihələr azdır, bu da gözlənilən idi. Çünki start-up uğuru bir neçə səbəb-ümumi təhsil, “İT” təhsili, marketinq imkanlarından asılıdır. Bu layihələrin uğurunun bir şərti də ayrılan investisiyadır. Xaricdə “biznes-ungel”lər bu sahəyə dəstək göstərirsə, ölkəmizdə hələ ki, yeganə maliyyə mənbəyi dövlətdir”.

O.Gündüz ayrılan maliyyə ilə bağlı narazılığının olduğunu dedi: “Fikrimizcə, daha çox maliyyə ayrılsaydı, daha uğurlu ideyalar ortaya çıxa bilərdi. Əks ideya budur ki, bazar inkişaf etsin, sonra daha çox vəsait ayrıla bilər. Ayrılan bu vəsaitlə biznes yaratmaq yox, start götürmək olar. Buna görə gələcəkdə iddialı, maraqlı layihələrin komandası müşahidə şurasının iclasına dəvət olunacaq. Onlar da layihələri ilə bağlı təqdimat edə biləcək. Bu vaxta qədər bəzi layihələr var ki, ayrılan vəsaitlə oturuşub, xarici fondların dəstəyi ilə müəyyən işlər görürlər.

Dünyada da hər 100 start-up-dan 90%-ə qədəri uğur gətirmir. Amma qalan 10 % o qədər uğur gətirir ki, 90% dəryada bir damla kimi görünür. Batan məbləğ heç nə olur”.

“Mən start-up-çı olsaydım, daha çox məbləğ istəyərdim”

İnformasiya Texnologiyalarının İnkişafı Dövlət Fondunun layihələrlə iş sektorunun müdiri Əkbər Abbasov layihələr seçilərkən həm cəmiyyət, həm də fondun tələbləri nəzərə alındığını bildirib: “Bu dəfə diqqət daha çox elektron hökümətə və İKT məhsulu nümunələrinin hazırlanmasına yönəlib. Bu il “Ana dilinin tətbiqi ilə bağlı layihə qalib olub. Bu layihə reallaşsa, böyük bir qrupun probleminin həllinə yönələcək. Azsaylı xalqların internet resursu və dilinin tətbiqi məsələsi nəzərdə tutulub. Ana dilinin tətbiqi ilə bağlı layihə hazırlamaq çox da asan deyil. Bunun üçün həm dil bilgisi, həm də ikt sahəsində məlumatlı olmaq tələb olunur. Əvvəlki illərdə də Azərbaycan dilinin tətbiqi ilə bağlı layihə olub. Cəmiyyətdə problemə çevrilmiş məsələlərin həllinə yönələn layihələrə maraq daha yüksəkdir.

Bu vaxta qədər ümumilikdə 62 layihə maliyyələşdirilib. İkt riskli sahə olduğuna görə, investisiya qoyulan 10 layihədən 1-i özü gəlir gətirə bilirsə, bu uğurlu hesab edilir. Hazırda ümumi maliyyələşən layihələrdən 10-15-i bazarda yer tuta bilib. Bu barədə dəqiq rəqəm deyə bilmirik, çünki bazarda yer tutmaq məsələsi nisbidir. Bir insan proqram təminatı yaza bilər, lakin onu işlədə bilmirsə, dəyəri sıfırdır”.

Onun sözlərinə görə bu vaxta qədər qalib olan layihələr arasında inkişafın müəyyən mərhələsində problem yaşayan, Azərbaycanda xaricdə uğur qazananlar da olub. Ayrılan vəsaitin nə qədər yetərli olmasına gəlincə, Ə.Abbasov da bu məbləğin yüksək olmadığı ilə razılaşdı: “Fondun onlara təqdim etdiyi məbləğ İKT sahəsində qoyulan investisiyalara baxanda çox da böyük hesab edilmir. Bu, sadəcə başlanğıc üçündür. Fonddan 20 min vəsaitlə fəaliyyətə başlayan layihə başqa bir mənbədən daha böyük investisiya ala bilər. Əvvəlki müsabiqədə bəzi layihələr məbləğdən imtina edib. Mən də start-up-çı olsaydım daha çox məbləğ istəyərdim. Amma bu məbləği istəyən start-up-çılar arasında onu xərcləməyə hazır olmayanlar olur, bundan başqa maliyyələşən layihələr elə mərhələdədir ki, ayrılan məbləğ onlar üçün heç də az sayılmamalıdır. Həmin məbləğin gələcəkdə artmayacağını deyə bilmərik. Bu Müşahidə Şurasının səlahiyyətində olan məsələdir”.

Öz Zukerberq, Qeyts ya da Dorsilərimizin yetişməsi diləyi ilə…

Gülxar

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Qadın həbsxanasında biabırçılıq - FOTOLAR

27 İyun 2017 18:33

"ABŞ misli görünməmiş hücuma hazırlaşır" - Rusiya

27 İyun 2017 18:32

Səfir Elxan Poluxov etimadnaməsini Braziliya prezidentinə təqdim edib

27 İyun 2017 18:32

72 yaşlı silikonlu Ajda Pekkan səhnədə - FOTO

27 İyun 2017 18:27

General: "2-3 günə İkinci Qarabağ savaşının başlaması gözlənilməz deyil" - VİDEO - FOTOLAR

27 İyun 2017 18:23

Rusiyada insan həyatına 1,2 mln. dollar qiymət qoyuldu

27 İyun 2017 18:22

Köçkün ailələrinə yeni mənzillər verilib

27 İyun 2017 18:19

Kıvanç və Tuba əslində bu seriala çəkilməli idilər

27 İyun 2017 18:12

TAP-ın rəhbərliyi yenidən formalaşdırılıb

27 İyun 2017 18:12

Əlcəzair millisinin üzvü "Differdanj"da

27 İyun 2017 18:12

"Polşa-Azərbaycan əlaqələrinin növbəti dövrü başlayır"

27 İyun 2017 18:12

Mehriban Əliyeva: “Dörd yüz mindən çox məcburi köçkün iş yeri ilə təmin edilib”

27 İyun 2017 18:07

Qəndab Quliyevanın xəstəxanadan son FOTOLARI yayıldı

27 İyun 2017 18:05

Vettel və Hamiltonun mübahisəli qəzası - Onlar üçün ilk deyildi - VİDEO

27 İyun 2017 18:03

Mərdəkanda Ramazan bayramına həsr olunmuş konsert - FOTO

27 İyun 2017 17:57

Azarkeşlər İtaliyanın köklü klubunu satdırır - NECƏ?

27 İyun 2017 17:57

Birinci vitse-prezident məcburi köçkün ailələrinə Masazırda yeni mənzillərin verilməsi mərasimində iştirak edib

27 İyun 2017 17:57

Dənizdə batan şəxslər xilas edildi

27 İyun 2017 17:56

TAP-ın rəhbəri dəyişdi

27 İyun 2017 17:54

10 min il əvvələ aid mağarada yaşayan insanlar - İRANIN QƏRİBƏ KƏNDİ - FOTOLAR

27 İyun 2017 17:53

“Oyuq” teatr-studiyası beynəlxalq festivalda təmsil olunacaq

27 İyun 2017 17:52

Prezident Andjey Duda: Polşa Dağlıq Qarabağ münaqişəsinin Azərbaycanın ərazi bütövlüyü çərçivəsində həllini dəstəkləyir

27 İyun 2017 17:50

Avropada yeni terror hədələri

27 İyun 2017 17:47

Keçmiş ərindən Tubaya ZƏRBƏ

27 İyun 2017 17:42

Tanınmış müğənni ayını övladlığa götürdü

27 İyun 2017 17:40

Canlı əfsanəyə Yaponiyadan təklif gəldi - GEDİR?

27 İyun 2017 17:37

Saatlı və Kürdəmir rayonlarında yanğın

27 İyun 2017 17:35

Gürcüstan prezidenti Poroşenkodan Saakaşvilinin geri qaytarılmasını istəməyəcək

27 İyun 2017 17:32

Millimizin hücumçusu debütantla anlaşdı

27 İyun 2017 17:32

Merkel homoseksualları sevindirdi

27 İyun 2017 17:28

Metroya girən heyvan sərnişinləri qorxutdu - VİDEO - FOTO

27 İyun 2017 17:27

"Bu, çox ciddi siyasi sənəddir"

27 İyun 2017 17:25

Salvador Dalinin məzarı açılacaq - DNT ÜÇÜN

27 İyun 2017 17:18

"Qarabağ"ın oyun saatı açıqlandı

27 İyun 2017 17:17

Polşa Prezidenti: “Ümidvaram ki, Azərbaycanla energetika sahəsində çox sıx əməkdaşlıq quracağıq”

27 İyun 2017 17:17

"Ölkəmizdə artıq bütün müasir infrastruktur yaradılıb"

27 İyun 2017 17:16

Azərbaycan Prezidenti: Polşa-Azərbaycan əlaqələrinin növbəti dövrü başlayır

27 İyun 2017 17:15

Hacıqabulda ağır qəza: 2 ölü

27 İyun 2017 17:14

"Gecə 3-də Acuna mesaj yazdım ki, doğuram" - FOTO

27 İyun 2017 17:12

Azərbaycan Prezidenti Qarabağla bağlı ədalətli mövqeyinə görə Polşa Prezidentinə təşəkkür edib

27 İyun 2017 17:12

Sabiq "Liverpul"lu xizək yarışlarında qüvvəsini sınayacaq

27 İyun 2017 17:12

İlham Əliyev: Dağlıq Qarabağ münaqişəsi beynəlxalq hüququn norma və prinsipləri əsasında həll olunmalıdır

27 İyun 2017 17:08

Monqollar prezident seçə bilmirlər: ÖLKƏ TARİXİNDƏ İLK

27 İyun 2017 17:08

Hacıqabulda çətənə yetişdirən şəxs saxlanıldı

27 İyun 2017 17:05

Böyük Britaniya kraliçasının illik gəliri 100 mln. dolları keçəcək

27 İyun 2017 17:02

Azərbaycanın iki güləşçisi Avropa çempionatında finala yüksəlib

27 İyun 2017 17:02

Prezident İlham Əliyev: Azərbaycanın enerji resursları Avropanın enerji təhlükəsizliyinə öz dəyərli töhfəsini verəcək

27 İyun 2017 17:01

Aspirinin saçlara inanılmaz faydası

27 İyun 2017 16:59

Tarixin yarımçıq qalan portretləri: İndi ayaqları da var - FOTOLAR

27 İyun 2017 16:58

Həkim: "Səhər tezdən dəniz kənarında olmaq insan orqanizmi üçün çox xeyirlidir"

27 İyun 2017 16:57