Türkiyə üçün hazırlanmış dilemma

Türkiyə üçün hazırlanmış dilemma
15:57 8 Noyabr 2016
93 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Türkiyədə təhlükəsizlik naminə atılmış istənilən addıma beynəlxalq təşkilatlar tərəfindən operativ reaksiya verilir. Xüsusi həssaslıq göstərilən məqamlar sırasında insan haqları və medianın durumu dayanır. Sərgilənən münasibətdə mübahisə doğuran məsələlərin kökü də məhz bu nöqtədən başlayır. İş ondadır ki, Türkiyədə cərəyan edən prosesləri dəyərləndirən beynəlxalq statuslu təşkilatlar hadisələri dövlət təhlükəsizliyinə təminat verən qanunları nəzərə almadan, yalnız insan haqlarını ehtiva edən konvensiyalar müstəvisində şərh edirlər.

Məsələn, iddia edilir ki, "15 iyul çevrilişinə cəhddən sonra Türkiyə hakimiyyəti tənqidçi KİV-ləri kütləvi şəkildə bağlamağa başlayıb". Beynəlxalq jurnalist təşkilatlarının hesabatlarına görə, bu dövr ərzində 130-dan çox media qurumunun fəaliyyəti dayandırılıb. Nəticədə 2500-dən artıq jurnalist iş yerini itirib. Hesabatda xüsusi qabardılan məqamlar sırasında həbs edilən jurnalistlərin siyahısı dayanır, 90 jurnalistin həbsdə olması xüsusi vurğulanır. Buna istinad edən beynəlxalq statuslu media ekspertləri media azadlığı baxımından Avropa məkanında ən ağır durumun Türkiyədə olduğunu deyirlər. Türkiyə hakimiyyətini "avtoritar rejim" kimi dəyərləndirən bu qurumlar iddia edirlər ki, 15 iyul dövlət çevrilişi hadisəsi ölkə yönəldicilərinə azad media üzərinə hücuma keçmək üçün bəhanə verib, iqtidar komandası yaranmış durumu "öz tənqidçilərini susdurmaq üçün fürsət kimi dəyərləndirib".
Hesabatlar hazırlanarkən, dövlət çevrilişinə cəhd zamanı həyatını itirən insanların taleyinə, həmçinin həbs edilən "jurnalistlərin" çevriliş hazırlanmasına hansı formada yardım göstərmələri məsələsinə toxunulmur. Beləliklə, hadisələrə beynəlxalq təşkilatların hazırladıqları hesabatlar kontekstindən yanaşan auditoriya əsl mahiyyətdən xəbərsiz qalır, qeyri-obyektiv fikirlərlə yüklənir, Türkiyə nifrət ruhunda köklənir.

Narahatlıq doğuran budur ki, məsələ ilkin, yanlış dəyərləndirmə müstəvisində qalmır. Proses mərhələlərlə, sistemli şəkildə davam etdirilir, ilkin reaksiyaların ardından "detallı hesabatlar" hazırlanır, Türkiyəyə verilən yanlış qiymət "faktlarla əsaslandırılır". Sərhədsiz Reportyorlar həmin yanlış faktlara söykənərək 2016-cı il üçün hazırladığı "mətbuatın düşmənləri siyahısı"na Türkiyə prezidentinin adını da əlavə edib. Hazırlanan hesabatlar təsirsiz qalmır. Məqsədli, sistemli şəkildə irəli aparılan prosesin sonucu olaraq, mövzu beynəlxalq statuslu QHT-lər müstəvisindən ötürülərək beynəlxalq statuslu dövlətlərarası təşkilatlar müstəvisinə keçir. Beləliklə, ölkənin adı yanlış siyahılara salınmaqla o mərhələyə qədər aparılacaq ki, prosesin geri dönüşü mümkünsüz olsun.

Media müstəvisində işlərini tamamlayan QHT-lər indi də milli münasibətlər sisteminə keçiblər. Yeni araşdırmalarda xüsusi vurğulanır ki, "həbs edilən jurnalistlərin, fəaliyyəti dayandırılan KİV-lərin əksəriyyəti etnik qruplara məxsusdur". Beləliklə, eyni "fakta" görə Türkiyəyə həm "azad medianı boğan", həm də "etnik qrupların imkanlarını daraldan" ölkə yarlığı vurulur. Xalqların Demokratik Partiyasının (HDP) həmsədrləri Səlahəddin Dəmirtaş və Figen Yüksəkdağın, həmçinin müxalif yönlü "Cümhuriyyət qəzeti"nin 9 redaktor heyətinin saxlanılmalarından sonra Türkiyəyə qarşı sürülən ittihamlar daha da intensivləşib. Baxmayaraq ki, Türkiyə xüsusi xidmət orqanları HDP-nin PKK-ya dəstəyinə dair sübutlarını ortaya qoyublar. İsbatlayıblar ki, HDP rəhbələrinin saxlanılması ölkənin parçalanmasına xidmət göstərən layihələrin qarşısının alınması üçün atılan zəruri addımdır. Həmçinin, həbs edilən "jurnalistlər sırasında" Türkiyənin anti-terror qanunlarını pozan, terrorçu PKK qrupuna, o cümlədən Fətullah Gülən dəstəsinə yardım edənlərin olması təsdiqini tapıb. Daha doğrusu, terror ideoloqlarının "jurnalist" adı altında gizlənmələri deşifrə edilib. Amma beynəlxalq təşkilatlar bütün bunları görməzdən gəlir. Ehtimal ki, media azadlığı məsələsində olduğu kimi, etnik qruplar mövzusu da yanlış faktlar əsasında sonadək qabardılacaq, Türkiyənin adı hansısa bədnam siyahılara salınacaq. Belə çıxır ki, indiki mərhələdə Türkiyə üçün qondarma dilemma hazırlanır. O, ya Qərbdən təlqin olunan formalı "insan haqları standartlarını" qəbul edib özünün təhlükəsizlik problemlərinə göz yummalı, terrorçulara meydan verməli, beləliklə, parçalanmalı, məhv olmalıdır, ya da Qərbədən təlqin olunan "insan haqları standartlarını" qəbul etmədiyi üçün sanksiyalara məruz qalmalı, embarqolar nəticəsində iflas etdirilməli, bu yolla məhv edilməlidir.

Türkiyə mövcud durumda rasional davranır: kimin nə deməsindən asılı olmayaraq, dövlət təhlükəsizliyinin təmin edilməsi baxımından zəruri olan addımları atır. Paralel olaraq, Qərbin "insan haqlarının qorunması" adı altında yürütdüyü siyasətin ifşa edilməsi üçün ideoloji iş də aparılır. Uğurlar da var. 2015-ci ilin oktyabrında Avropa Şurasının təşkilatçılığı ilə Strasburqda, ümumilikdə Avropanın dövlətlərarası təşkilatları təmsilçilərinin qatıldıqları "İfadə azadlığı" konfransı keçirilərkən, Türkiyə Konstitusiya Məhkəməsinin başqanı Zühtü Arslanın nitqi avropalı ideoloqları çıxılmaz duruma saldı. Konfransın gedişində Türkiyə sosial şəbəkələrə girişin məhdudlaşdırılmasına görə ittiham edilirdi. Zühtü Arslan məhdudiyyətlərin yalnız terror aksiyalarının intensiv dönəmində tətbiq edildiyini, terrorçulara qarşı mübarizədə həmin addımın zəruri olduğunu vurğuladı. O, Konstitusiya Məhkəməsinin başqanı qismində sosial şəbəkələrə tətbiq edilən məhdudiyyətlərin aradan qaldırılacağına təminat verdiyini bildirdi. Qarşılığında isə, "bəs Sizlərdən kimsə terror aksiyalarında həyatını itirmiş insanların həyata geri dönəcəklərinə təminat verə bilərmi?!" dedi. Sual indi fərqli formada da tətbiq edilir: Türkiyədə fəaliyyətini dayandıran KİV-lərin, iş yerini itirən, istintaqa cəlb edilən jurnalistlərin siyahısı hər an yenilənir. Bənzər fəaliyyət terror aksiyaları zamanı həyatını itirən insanlara da şamil edilə bilməzmi? Az qala hər gün xəbər başlığına çevrilən terror aktları Türkiyədə nə qədər insanın həyatına son qoyub, neçə ailə başsız, evsiz, imkansız qalıb? Bunlar insan haqları müstəvisinə daxil deyilmi? Beynəlxalq təşkilatlar nə üçün onların siyahısını hazırlamırlar, terrorçuluğa qarşı mübarizədə Türkiyəyə dəstək vermirlər?

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Mart soyqırımından 99 il ötür

31 Mart 2017 00:27

Astroloji proqnoz - 31 mart

31 Mart 2017 00:18

Məşhur klubun adı rəsmən dəyişdi - FCSB

31 Mart 2017 00:17

Kamal Abdullanın əsəri gürcü dilində işıq üzü gördü

31 Mart 2017 00:14

"Qalatasaray" ulduz futbolçuya sərvət təklif etdi

31 Mart 2017 00:07

Elon Musk-dan 6 qızıl qayda

31 Mart 2017 00:05

Türkyədə qasırğa XƏBƏRDARLIĞI

31 Mart 2017 00:05

31 Mart - Azərbaycanlıların Soyqırımı Günüdür

31 Mart 2017 00:05

"Hindistandan Avropaya yükləri 7 günə daşımaq olar" - Cavid Qurbanov - FOTO

31 Mart 2017 00:05

Günün qoroskopu: problemlərin öhdəsindən gələ biləcəksiniz

31 Mart 2017 00:05

Bakıda 17 yaşlı qız özünü binadan yerə atdı

30 Mart 2017 23:57

Cənubi Koreyanın sabiq prezidenti saxlanılıb

30 Mart 2017 23:56

Dünyanın ən bahalı tualetləri - FOTOLAR

30 Mart 2017 23:53

Tənəffüs yolunu 3 addımla təmizləyin

30 Mart 2017 23:52

Bu surəni oxuyan üçün mələklər istiğfar edərlər

30 Mart 2017 23:47

Hafizəni İslam təbabəti ilə necə gücləndirək?

30 Mart 2017 23:42

Ailə cinayətinin arxasından “cin” çıxdı - FOTO

30 Mart 2017 23:37

Portağal xərçəngə qarşı dərmanlardan 10 qat daha təsirlidir

30 Mart 2017 23:37

Qadınların çadra geyməsinə icazə verilməyəcək -

30 Mart 2017 23:36

"Bakıda gəzmək daha təhlükəsizdir, nəinki..."

30 Mart 2017 23:32

Elza Seyidcahandan Fikrət Qocaya cavab: "Allah bizə səbr versin"

30 Mart 2017 23:32

Məşhur duanın mötəbər mənbəyi varmı?

30 Mart 2017 23:32

“Qarabağ” “Neftçi”nin yubileyini korladı - VİDEO

30 Mart 2017 23:28

Məşhur türk aktyorları nəyə yatırım edirlər? - FOTO

30 Mart 2017 23:27

Uşağınızda bu əlamətlər varsa... – DİQQƏT, YENİ VİRUS

30 Mart 2017 23:27

Dünyanın ən bahalı telefonları - FOTO

30 Mart 2017 23:22

Təbiətin canlanmasından ala biləcəyimiz 3 dərs

30 Mart 2017 23:22

Azərbaycan millisi yenə Moldovanı məğlub etdi

30 Mart 2017 23:22

Qəbələdə kişi arvadını öldürdü

30 Mart 2017 23:19

Mənəvi təkamülə nail olmaq üçün ən səmərəli yol hansıdır?

30 Mart 2017 23:17

Cənubi Koreyanın sabiq prezidenti saxlanıldı

30 Mart 2017 23:13

Spiralvari bina - FOTO

30 Mart 2017 23:12

Qafqazda ən çox abort hansı ölkədə qeydə alınır? - STATİSTİKA

30 Mart 2017 23:12

Kar, kor və lal olanların qəlb əhlindən fərqi

30 Mart 2017 23:12

"Qarabağ" Volkan Dəmirələ təklif göndərməyib" - Qurban Qurbanov

30 Mart 2017 23:05

“Kimlə rəqib olmağın fərqi yoxdu” – Filip Ozobiç

30 Mart 2017 23:05

“Oğlumun toyuna çağırmadığım üçün məni öldürmək istədi” -

30 Mart 2017 23:05

Kətan toxumunun faydaları saymaqla bitmir

30 Mart 2017 23:05

Millimiz Moldovanı yenə məğlub etdi

30 Mart 2017 23:05

“Neftçi”nin yubileyi QARA(BAĞ) gəldi

30 Mart 2017 22:57

Qəhvə qadınlarda depressiya riskini azaldır

30 Mart 2017 22:57

Azərbaycanlı polkovnik erməni generalına “taktika dərsi” keçdi

30 Mart 2017 22:56

Tələbələr arasında radikalizmə qarşı seminar keçirildi

30 Mart 2017 22:54

Koreyanın sabiq prezidenti həbs olundu

30 Mart 2017 22:52

Hörümçək zəhəri iflic müalicəsində istifadə edilə bilər

30 Mart 2017 22:52

"Əgər ora zərbə endirilərsə, Ermənistan hansı faciələri yaşayacaq?" - polkovnik Şair Ramaldanov

30 Mart 2017 22:52

Sabiq prezident tutuldu

30 Mart 2017 22:49

Trampdan TƏHDİD: “Kreslolarınızı əlinizdən alacağam”

30 Mart 2017 22:48

Mübarək Rəcəb ayı haqqında

30 Mart 2017 22:47

70 minə satışa çıxarılan 64 illik maşın - "Atama görə almışdım" - FOTO

30 Mart 2017 22:47