Xurcunda yol gedən, Amerika prezidentini bəyənməyən, hamının sevdiyi ŞAMAXILILAR FOTOLAR

Xurcunda yol gedən, Amerika prezidentini bəyənməyən, hamının sevdiyi ŞAMAXILILAR FOTOLAR
16:53 11 Noyabr 2016
101 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu dəfə “HaralıSAN” layihəsində yolumuz Şamaxıyadır - xaqanilər, nəsimilər, seyid əzim şirvanilər, abbas səhhətlər, sabirlər, habelə onlarla digər böyük mütəfəkkirlər, maarifçilər bəxş edən, Azərbaycanın ən böyük mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan Şamaxıya...

Tarixə nəzər salsaq, görərik ki, ən qədim mərkəzlərimizdən olan Şamaxı şəhəri Albaniya dövlətinin ən iri yaşayış məskənlərindən biri olub. Tarix boyunca davam edən dəhşətli zəlzələlər zamanı təkrar-təkrar yerlə-yeksan olan və dəfələrlə yerini dəyişən Şamaxının ilkin ərazisi hələ ki, məlum deyil. Amma antik müəlliflərin yazılı məlumatları və Şamaxı şəhəri yaxınlığındakı Xınıslı qazıntılarının nəticələri göstərir ki, bu şəhərin ən azı 2500 il yaşı var.

XVI əsrdə Cənubi Qafqazda ipək istehsalı və ticarətinin cəmləşdiyi şəhərlərdən biri də məhz Şamaxı olub.

1725-ci ildə Şamaxıda olmuş ingilis Henri Bryus xatirələrində Şamaxını Cənubi Qafqazın ən məşhur ticarət mərkəzi kimi qiymətləndirib.

Şamaxının İpək yolu üzərində yerləşməsi şəhərin iqtisadi inkişafı üçün əlverişli şərait yaradıb.

XVII əsr məşhur Osmanlı səyyahı Övliya Çələbi Şamaxı şəhərini belə təsvir edib:

“Qırx xanlıq, qırx səkkiz qəza olub, qırx nahiyəsi, 70 qalası, 1300-ə qədər abad kəndi var. Qədim və abad bir şəhərdir... Şəhər içində təxminən 7 minə qədər torpaqla örtülü abad evlər var. Hər yerindən çay keçir. Bağ və bağçalarının hesabı yoxdur. Evləri olduqca yaraşıqlıdır, 26 məhəlləsi, 70-ə qədər mehrabı var”.

“HaralıSAN” layihəsində şamaxılılar Publika.az-a danışır…

“Şamaxının südlü plovu, firnisi…”

Xalq artisti Mələkxanım Əyyubova:

- Şamaxıda doğulsam da, uşaqlıqdan məni bibim saxlayıb. Amma Şamaxıya tez-tez gedib-gəlmişəm. Şamaxı camaatı sadəliyi, təbiiliyi və musiqisevərliyi ilə həmişə seçilib. Şamaxıda ta qədimdən aşıq musiqisi inkişaf edib, bu bölgə şairləri, ədibləri ilə ad çıxarıb. Ümumiyyətlə, Şamaxı ziyalıları ilə həmişə seçilib. Şamaxının özünməxsus mətbəx mədəniyyəti var. Şüyüdlü plovu, firnini bizim kimi heç kim bişirə bilməz.

Bir xatirəmi də bölüşüm: 1976-cı ildə Şamaxıdan incəsənət işçilərindən ibarət böyük bir qrupu Moskvaya dəvət etmişdilər, onda orta məktəbin aşağı siniflərində oxuyurdum. Hələ tanınmamışdım, amma oxuyurdum. Ziyalılarla bərabər məni də Moskvaya apardılar. Mən orda rus, moldavan və digər xalqların musiqilərini məharətlə oxuyurdum. Orda da məşhur rus mahnısı “Kokalin”i oxudum. Məni necə alqışladılarsa, həyəcandan yeriyə bilmədim. Bu hadisəni indi də xatırlayıram.

“Başımı atamın dizi üstə qoyub…”

Xalq artisti Nazpəri Dostəliyeva:

- Şamaxıda keçən uşaqlıq illərim indi də kino lenti kimi gözümün qabağından keçir. Bir onu bilirəm ki, musiqiylə nəfəs alırdım. Atam Əhmədalı kişi rayonda sayılıb-seçilən, hörmətli adam olub. Musiqini dərindən bilirdi. Həmişə də Əliağa Vahidin qəzəlinə segah oxuyardı. Üç yaşım olardı, ya olmazdı, yadımdadır ki, başımı atamın dizi üstə qoyub, segahına qulaq asardım. “Hər qara zülfün əsiri olmamışam”- atam oxuduqca ona sehrli bir insan kimi tamaşa edirdim. Sonra da başlayırdım onun oxuduqlarını təkrarlamağa. “Hər qara zülfün əvəzinə “əl qara zülfün” deyirdim. Atam saçımı sığallayıb, məni ruhlandırırdı. Mən sənətin sirlərini ondan öyrənə-öyrənə böyüdüm.

Atam milli adət-ənənələrə çox bağlı adam olub. Həmişə bizə deyirdi ki, qızlarım, qulağınızda sırğa edin, həmişə adət-ənənəyə sadiq qalın. Novruz bayramında İlaxır çərşənbələrini xatırlayıram. İnsanlar o bayramı elə yüksək əhval-ruhiyyə ilə qarşılayırdılar ki… Qulaq falına çıxırdım. Arzum da yalnız bundan ibarət olurdu ki, ay Allah, görəsən gələcəkdə xalqın sevilən müğənnisi ola biləcəyəmmi? Valideynlərimlə keçirdiyim hər gün mənim üçün dünyanın ən gözəl günü idi. Şamaxı mənim həm də validenylərimin yurd yeri, xatirələrimin məskənidir.

“Məni xurcunun içinə atıb, yaylağa aparırdılar”

Aktyor, rejissor Şeyx Əbdül Mahmudbəyli:

- Şamaxı dədəmin-nənəmin uyuduğu torpaqdır. Üstündən illər keçib, amma uşaq vaxtı nənəmgilin məni xurcunun içinə atıb, yaylağa aparmaları yadımdan çıxmayıb. Bizim yaylaqlarımız vardı, havalar isinən kimi köç başlanırdı. Şamaxı yerlə göyün vəhdət yaratdığı yerdir. Dünyanın elə bir yeri yoxdu ki, orda Şamaxıda olan qədər övliyalar, ocaqlar, pirlər olsun. Enerji mənbəyi olan belə ziyarətgahlar insanların ruhuna da təsir edir.

Şamaxı camaatında xoşuma gəlməyən iki cəhət var. Çox “mənəm-mənəm” deyən insanlardır; burda mənəm, Bağdadda kor xəlifə. Şamaxı camaatı çox qürurlu olur. Evdə həftələrlə qazanı qaynamasın, bunu gizlədəcək, soruşsan, Amerikanın prezidentini bəyənməyəcək. İkinci mənfi xüsusiyyətləri bir-birinə arxa-dayaq durmamalırıdır. Neçə illərdir buna görə mübarizə aparıram, deyirəm, ay şamaxılılar, bir-birinizə dəstək olun, dəyər verin. Hələ indi-indi bir az dəyişiblər.

“Göstəriş gəlmişdi ki, məzunları Pirquluya buraxmayın”

Yazıçı-publisist Qurban Yaquboğlu:

- Başqasını bilmirəm, mən öz torpağıma, ana yurduma az-az gedirəm, amma onu çox-çox sevirəm. Bakıya 1989-cu ildə köçmüşəm, təzə-təzə vaxtlarda kənddən, rayondan ötrü elə tez qəribsəyirdim, hətta özüm-özümdən utanırdım. Axı, daha uşaq deyildim, evliydim. Yadımdadı, 20 gündən artıq dözə bilmirdim.

Biz orta məktəbdə oxuyanda onuncu sinfi qurtaran bütün məktəblilər mütləq Pirquluya gəzməyə gedirdi. Belə bir vida ritualı indi qalır, ya yox - düzü, bilmirəm. Pirqulu dağına getdiyimiz günün günəş işığı hələ də gözümün qabağındadı. Elə bil, avtobusun qənşərinə, asfalt yola işıq sərilmişdi. O günün lirizmi heç vaxt canımdan çıxmır.

Həmin il bilmirəm, hansısa səbəbdən rayon rəhbərliyindən göstəriş gəlmişdi ki, məzunları Pirquluya buraxmayın, guya bu, tərbiyə qaydalarına ziddi. Oğlanlarla sahə müvəkkili arasında axırı razılaşmayla bitən “diplomatik danışıqlar” da yadımdadı. Sahə müvəkkili yumşaq adamıdı, “gedin - dedi, amma bax, az araq götürün ha...”

Orta məktəbdə oxuyanda Şamaxıya ədəbi dərnəyə gəlirdim. Avtobus kənddən erkən çıxırdı deyə, dərnək başlayana qədər rayon mərkəzində bir neçə saat səssiz-səmirsiz gəzib dolaşırdım. Sözü-söhbəti olmayan bu xatirənin lal mənzərəsi də gözümün qarşısındadı.

Bu yay qəribə bir hadisə oldu. Kənddən evi yanan bir nəfər mənə zəng vurub kömək istədi. Mən də rayon icra hakimiyyəti başçısının müavininə zəng elədim. O adamın kobud və laqyed cavabı da unudulmaz dəftərə qeyd olundu, təəssüf ki... Axı, mən özümə yardım ummurdum.

Amma bu, öz ana yurduma olan sevgimi əsla azaltmır. Çünki adamlar heç vaxt vətəni tamam korlaya bilmir...

… Təsadüfü deyil ki, ingilis səyyahı Cenkinson Şamaxını “gözəl kral şəhəri” adlandırıb. Yayı qışından, payızı yazından gözəl olan bu yurda siz də gedin, gəzin. Onda görəcəksiniz ki, Şamaxı vəsf edildiyindən daha gözəldi.

Cəvahir Səlimqızı

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Prezident millət vəkillərinin parlamentə girişini qadağan etdi

24 İyul 2017 18:33

Azərbaycanlılar Türkiyədə beşinci oldular

24 İyul 2017 18:32

Günay keçmiş əri haqda: "Heç gəlib oğlunu görmür" - FOTOlar

24 İyul 2017 18:32

Milli Mətbuat Günü münasibətilə velosiped yarışı keçirilib - FOTOLAR

24 İyul 2017 18:27

"Bəxt üzüyü"nün "Hüseyn"i illər sonra - FOTO

24 İyul 2017 18:27

İran denominasiyaya hazırlaşır

24 İyul 2017 18:27

Eynək zədələnərsə... - Pulunuzu cibinizdə saxlayacaq 6 ÜSUL

24 İyul 2017 18:23

"Barselona" Neymarın məvacibini artıracaq?

24 İyul 2017 18:22

DİN vətəndaşlara müraciət edib

24 İyul 2017 18:20

Çaylarda suyun səviyyəsi azalıb?

24 İyul 2017 18:18

700 bal toplayan abituriyent: "Təhsilimi xaricdə davam etdirməyi planlaşdırıram”

24 İyul 2017 18:17

Məhkəmə icraçısı nazirlik binasının 17-ci mərtəbəsindən yıxılaraq öldü - VİDEO - Rusiyada

24 İyul 2017 18:12

Ürəyi 3 dəfə dayanan aparıcı: "Bakıda olsaydım, bu gün 7 mərasimim idi..." - FOTO

24 İyul 2017 18:12

Azyaşlı bacısı qıznının əllərini bağlayıb, məcbur porno izlətdi - FOTO

24 İyul 2017 18:12

"Adi kətan da geyinsəm, Elzalığım bilinəcək"

24 İyul 2017 18:12

Yaqub Zurufçu Ermənistana getməyə hazırlaşan Ququş haqqında BÜTÜN SİRLƏRİ AÇDI

24 İyul 2017 18:08

Zirə-Türkan avtomobil yolunun tikintisinə 3 milyon manat ayrılıb

24 İyul 2017 18:07

Səlahət "Neftçi" ilə Avstriyaya getdi

24 İyul 2017 18:07

Bakıda qanunsuz zibilxana yaranıb

24 İyul 2017 18:05

İsrailin Müdafiə Nazirliyi Azərbaycan polisi ilə əməkdaşlıqda maraqlıdır

24 İyul 2017 18:05

Əfsanəvi kompüter proqramı tarixə qovuşur

24 İyul 2017 18:03

BBF-də gənc sahibkarlara təlim keçən Manu Şarma: “Azərbaycanda da ən azından Kanadadakı qədər sosial sahibkarlığa maraq var”

24 İyul 2017 18:02

"Ermənistan münaqişənin həllində maraqlı deyil" - XİN

24 İyul 2017 17:59

Ağstafa sakini 1 litr arağı birnəfəsə içdi - VİDEO

24 İyul 2017 17:58

"Bakıda olsaydım, bu gün 7 mərasimim idi"

24 İyul 2017 17:58

DİN borclu və axtarışda olan şəxslərlə bağlı vətəndaşlara müraciət etdi

24 İyul 2017 17:57

"Moskva-Bakı münasibətlərinin inkişafı Rusiyada müəyyən bir qüvvənin ürəyincə deyil"

24 İyul 2017 17:57

Səbinə ikinci dəfə ana olacaq - FOTO

24 İyul 2017 17:57

Akif Çovdarovun evindəki həqiqətlər açıldı

24 İyul 2017 17:53

Sumqayıtda gəlin 3 uşağını atıb evdən qaçdı - FOTO

24 İyul 2017 17:52

Müəllim olmaq istəyənlərin NƏZƏRİNƏ: imtahanlar başlayır

24 İyul 2017 17:52

Mələkxanımın ailəsində xoş gün - FOTO

24 İyul 2017 17:52

I və IV ixtisas qruplarının imtahan nəticələri açıqlanıb

24 İyul 2017 17:51

Gel - şellak tipli dırnaq boyalarının qorxunc zərərləri

24 İyul 2017 17:48

İmtahan nəticələri açıqlandı – 3 nəfər 700 bal topladı

24 İyul 2017 17:48

Sabah müəllimlərin işə qəbulu üzrə müsabiqənin test mərhələsinə start veriləcək

24 İyul 2017 17:47

Əli Mirəliyev də aparıcılıq edəcək

24 İyul 2017 17:47

Akif Çovdarovun məhkəməsində iş materialların tədqiqi mərhələsi davam etdirilib

24 İyul 2017 17:47

İstanbulda metroda qəza

24 İyul 2017 17:47

Niyə hələ də Ç-nı "CH", Ş-nı "SH", Ü-nü W kimi yazırıq?

24 İyul 2017 17:45

Ölkədən çıxışınıza "STOP" qoyulub? - BURDAN ÖYRƏNİN

24 İyul 2017 17:44

XİN: Nalbəndyanın Dağlıq Qarabağa səfər etməsi Ermənistanın tarixi və dini saxtakarlığa siyasi don geyindirilməsinin nümunəsidir

24 İyul 2017 17:42

Ərdoğan və baş nazir nikah şahidi oldular - FOTO

24 İyul 2017 17:42

Sabunçunu zibilxanaya çevirənlər barədə “məcburi göstəriş” verildi

24 İyul 2017 17:38

Yetim Eyvazın ölüm səbəbi açıqlandı

24 İyul 2017 17:37

Millimizin sabiq üzvü UEFA-nın məşqçi kursunda - FOTO

24 İyul 2017 17:37

DİM I və IV ixtisas qruplarının imtahan nəticələrini açıqlayıb

24 İyul 2017 17:37

Rafetin azərbaycanlı modellə yeni klipi

24 İyul 2017 17:36

“YouTube” video redaktorunun fəaliyyəti dayandırılacaq

24 İyul 2017 17:35

Aİ ölkələri “5G” şəbəkəsinin inkişafı üçün bəyannamə imzalayıblar

24 İyul 2017 17:35