Xurcunda yol gedən, Amerika prezidentini bəyənməyən, hamının sevdiyi ŞAMAXILILAR FOTOLAR

Xurcunda yol gedən, Amerika prezidentini bəyənməyən, hamının sevdiyi ŞAMAXILILAR FOTOLAR
16:53 11 Noyabr 2016
101 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu dəfə “HaralıSAN” layihəsində yolumuz Şamaxıyadır - xaqanilər, nəsimilər, seyid əzim şirvanilər, abbas səhhətlər, sabirlər, habelə onlarla digər böyük mütəfəkkirlər, maarifçilər bəxş edən, Azərbaycanın ən böyük mədəniyyət mərkəzlərindən biri olan Şamaxıya...

Tarixə nəzər salsaq, görərik ki, ən qədim mərkəzlərimizdən olan Şamaxı şəhəri Albaniya dövlətinin ən iri yaşayış məskənlərindən biri olub. Tarix boyunca davam edən dəhşətli zəlzələlər zamanı təkrar-təkrar yerlə-yeksan olan və dəfələrlə yerini dəyişən Şamaxının ilkin ərazisi hələ ki, məlum deyil. Amma antik müəlliflərin yazılı məlumatları və Şamaxı şəhəri yaxınlığındakı Xınıslı qazıntılarının nəticələri göstərir ki, bu şəhərin ən azı 2500 il yaşı var.

XVI əsrdə Cənubi Qafqazda ipək istehsalı və ticarətinin cəmləşdiyi şəhərlərdən biri də məhz Şamaxı olub.

1725-ci ildə Şamaxıda olmuş ingilis Henri Bryus xatirələrində Şamaxını Cənubi Qafqazın ən məşhur ticarət mərkəzi kimi qiymətləndirib.

Şamaxının İpək yolu üzərində yerləşməsi şəhərin iqtisadi inkişafı üçün əlverişli şərait yaradıb.

XVII əsr məşhur Osmanlı səyyahı Övliya Çələbi Şamaxı şəhərini belə təsvir edib:

“Qırx xanlıq, qırx səkkiz qəza olub, qırx nahiyəsi, 70 qalası, 1300-ə qədər abad kəndi var. Qədim və abad bir şəhərdir... Şəhər içində təxminən 7 minə qədər torpaqla örtülü abad evlər var. Hər yerindən çay keçir. Bağ və bağçalarının hesabı yoxdur. Evləri olduqca yaraşıqlıdır, 26 məhəlləsi, 70-ə qədər mehrabı var”.

“HaralıSAN” layihəsində şamaxılılar Publika.az-a danışır…

“Şamaxının südlü plovu, firnisi…”

Xalq artisti Mələkxanım Əyyubova:

- Şamaxıda doğulsam da, uşaqlıqdan məni bibim saxlayıb. Amma Şamaxıya tez-tez gedib-gəlmişəm. Şamaxı camaatı sadəliyi, təbiiliyi və musiqisevərliyi ilə həmişə seçilib. Şamaxıda ta qədimdən aşıq musiqisi inkişaf edib, bu bölgə şairləri, ədibləri ilə ad çıxarıb. Ümumiyyətlə, Şamaxı ziyalıları ilə həmişə seçilib. Şamaxının özünməxsus mətbəx mədəniyyəti var. Şüyüdlü plovu, firnini bizim kimi heç kim bişirə bilməz.

Bir xatirəmi də bölüşüm: 1976-cı ildə Şamaxıdan incəsənət işçilərindən ibarət böyük bir qrupu Moskvaya dəvət etmişdilər, onda orta məktəbin aşağı siniflərində oxuyurdum. Hələ tanınmamışdım, amma oxuyurdum. Ziyalılarla bərabər məni də Moskvaya apardılar. Mən orda rus, moldavan və digər xalqların musiqilərini məharətlə oxuyurdum. Orda da məşhur rus mahnısı “Kokalin”i oxudum. Məni necə alqışladılarsa, həyəcandan yeriyə bilmədim. Bu hadisəni indi də xatırlayıram.

“Başımı atamın dizi üstə qoyub…”

Xalq artisti Nazpəri Dostəliyeva:

- Şamaxıda keçən uşaqlıq illərim indi də kino lenti kimi gözümün qabağından keçir. Bir onu bilirəm ki, musiqiylə nəfəs alırdım. Atam Əhmədalı kişi rayonda sayılıb-seçilən, hörmətli adam olub. Musiqini dərindən bilirdi. Həmişə də Əliağa Vahidin qəzəlinə segah oxuyardı. Üç yaşım olardı, ya olmazdı, yadımdadır ki, başımı atamın dizi üstə qoyub, segahına qulaq asardım. “Hər qara zülfün əsiri olmamışam”- atam oxuduqca ona sehrli bir insan kimi tamaşa edirdim. Sonra da başlayırdım onun oxuduqlarını təkrarlamağa. “Hər qara zülfün əvəzinə “əl qara zülfün” deyirdim. Atam saçımı sığallayıb, məni ruhlandırırdı. Mən sənətin sirlərini ondan öyrənə-öyrənə böyüdüm.

Atam milli adət-ənənələrə çox bağlı adam olub. Həmişə bizə deyirdi ki, qızlarım, qulağınızda sırğa edin, həmişə adət-ənənəyə sadiq qalın. Novruz bayramında İlaxır çərşənbələrini xatırlayıram. İnsanlar o bayramı elə yüksək əhval-ruhiyyə ilə qarşılayırdılar ki… Qulaq falına çıxırdım. Arzum da yalnız bundan ibarət olurdu ki, ay Allah, görəsən gələcəkdə xalqın sevilən müğənnisi ola biləcəyəmmi? Valideynlərimlə keçirdiyim hər gün mənim üçün dünyanın ən gözəl günü idi. Şamaxı mənim həm də validenylərimin yurd yeri, xatirələrimin məskənidir.

“Məni xurcunun içinə atıb, yaylağa aparırdılar”

Aktyor, rejissor Şeyx Əbdül Mahmudbəyli:

- Şamaxı dədəmin-nənəmin uyuduğu torpaqdır. Üstündən illər keçib, amma uşaq vaxtı nənəmgilin məni xurcunun içinə atıb, yaylağa aparmaları yadımdan çıxmayıb. Bizim yaylaqlarımız vardı, havalar isinən kimi köç başlanırdı. Şamaxı yerlə göyün vəhdət yaratdığı yerdir. Dünyanın elə bir yeri yoxdu ki, orda Şamaxıda olan qədər övliyalar, ocaqlar, pirlər olsun. Enerji mənbəyi olan belə ziyarətgahlar insanların ruhuna da təsir edir.

Şamaxı camaatında xoşuma gəlməyən iki cəhət var. Çox “mənəm-mənəm” deyən insanlardır; burda mənəm, Bağdadda kor xəlifə. Şamaxı camaatı çox qürurlu olur. Evdə həftələrlə qazanı qaynamasın, bunu gizlədəcək, soruşsan, Amerikanın prezidentini bəyənməyəcək. İkinci mənfi xüsusiyyətləri bir-birinə arxa-dayaq durmamalırıdır. Neçə illərdir buna görə mübarizə aparıram, deyirəm, ay şamaxılılar, bir-birinizə dəstək olun, dəyər verin. Hələ indi-indi bir az dəyişiblər.

“Göstəriş gəlmişdi ki, məzunları Pirquluya buraxmayın”

Yazıçı-publisist Qurban Yaquboğlu:

- Başqasını bilmirəm, mən öz torpağıma, ana yurduma az-az gedirəm, amma onu çox-çox sevirəm. Bakıya 1989-cu ildə köçmüşəm, təzə-təzə vaxtlarda kənddən, rayondan ötrü elə tez qəribsəyirdim, hətta özüm-özümdən utanırdım. Axı, daha uşaq deyildim, evliydim. Yadımdadı, 20 gündən artıq dözə bilmirdim.

Biz orta məktəbdə oxuyanda onuncu sinfi qurtaran bütün məktəblilər mütləq Pirquluya gəzməyə gedirdi. Belə bir vida ritualı indi qalır, ya yox - düzü, bilmirəm. Pirqulu dağına getdiyimiz günün günəş işığı hələ də gözümün qabağındadı. Elə bil, avtobusun qənşərinə, asfalt yola işıq sərilmişdi. O günün lirizmi heç vaxt canımdan çıxmır.

Həmin il bilmirəm, hansısa səbəbdən rayon rəhbərliyindən göstəriş gəlmişdi ki, məzunları Pirquluya buraxmayın, guya bu, tərbiyə qaydalarına ziddi. Oğlanlarla sahə müvəkkili arasında axırı razılaşmayla bitən “diplomatik danışıqlar” da yadımdadı. Sahə müvəkkili yumşaq adamıdı, “gedin - dedi, amma bax, az araq götürün ha...”

Orta məktəbdə oxuyanda Şamaxıya ədəbi dərnəyə gəlirdim. Avtobus kənddən erkən çıxırdı deyə, dərnək başlayana qədər rayon mərkəzində bir neçə saat səssiz-səmirsiz gəzib dolaşırdım. Sözü-söhbəti olmayan bu xatirənin lal mənzərəsi də gözümün qarşısındadı.

Bu yay qəribə bir hadisə oldu. Kənddən evi yanan bir nəfər mənə zəng vurub kömək istədi. Mən də rayon icra hakimiyyəti başçısının müavininə zəng elədim. O adamın kobud və laqyed cavabı da unudulmaz dəftərə qeyd olundu, təəssüf ki... Axı, mən özümə yardım ummurdum.

Amma bu, öz ana yurduma olan sevgimi əsla azaltmır. Çünki adamlar heç vaxt vətəni tamam korlaya bilmir...

… Təsadüfü deyil ki, ingilis səyyahı Cenkinson Şamaxını “gözəl kral şəhəri” adlandırıb. Yayı qışından, payızı yazından gözəl olan bu yurda siz də gedin, gəzin. Onda görəcəksiniz ki, Şamaxı vəsf edildiyindən daha gözəldi.

Cəvahir Səlimqızı

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dişlərə zərər verən 7 fenomen

27 May 2017 19:57

Gömrük məntəqəsinin rəisi həbs edilib

27 May 2017 19:56

Xəstənin yumurtalığından 37 kq-lıq şiş çıxarıldı - FOTO

27 May 2017 19:52

Ramazan ayında insanın qidalanma ilə bağlı 7 səhv addımı

27 May 2017 19:52

Yardımlıda qəza: 2 avtomobil toqquşdu

27 May 2017 19:48

Siyasətçi hava limanında tərbiyəsizlik etdi - VİDEO - FOTO

27 May 2017 19:47

Mən orucluyam!

27 May 2017 19:47

Ermənistanda gömrük məntəqəsinin rəisi həbs edilib

27 May 2017 19:47

Tovuza dolu yağdı - FOTO

27 May 2017 19:42

Bəzi oruc tutanlarda baş ağrısını nədən olur?

27 May 2017 19:42

Azərbaycanda 4 metr uzunluğunda gürzə öldürüldü

27 May 2017 19:41

55 kiloqram arıqlayıb belə oldu - FOTO

27 May 2017 19:37

Qan damarlarını təmizləyən 7 qida vasitəsi

27 May 2017 19:37

İradə İbrahimova yeni fotolarını paylaşdı - FOTO

27 May 2017 19:37

"Ayaks"dan "Barselona"ya transfer - AÇIQLADI

27 May 2017 19:37

Keçmiş polis işçisi edam olundu

27 May 2017 19:34

Biləsuvarda narkotik becərən şəxs saxlanıldı

27 May 2017 19:33

Hövsan sakinlərinin “it əzabı” - FOTO

27 May 2017 19:32

NATO PA Komitəsinin iclasında Azərbaycanın regiondakı rolundan danışılıb

27 May 2017 19:32

İki gözəl hovuz kənarında - FOTO

27 May 2017 19:32

Dabanlardakı çatlar və onlara qulluq vasitələri

27 May 2017 19:27

Azərbaycan neftinin gəlirindən Mirakyana maaş verəcək

27 May 2017 19:27

Oruc tutanlar susamamaq üçün nə etməlidir?

27 May 2017 19:23

İmsakda az yeyərək tox qalmanın yolları

27 May 2017 19:22

Azərbaycanda planşetlər ucuzlaşır

27 May 2017 19:18

Ağcabədidə 4 metr uzunluğunda gürzə ilan öldürülüb

27 May 2017 19:17

Bəlkə də son fürsətdir bu Ramazan...

27 May 2017 19:17

Ukrayna 3 il ərzində bankların 50%-nı itirib

27 May 2017 19:12

Avropada ən təmiz çimərliklər bu ölkədədir

27 May 2017 19:12

Oruc tutanlar susamamaq üçün nə etməlidir?

27 May 2017 19:12

Bu gözəl qızların çoban olduğuna inanmaq çətindir

27 May 2017 19:11

Bakıda 1 nəfər

27 May 2017 19:07

Əş-Şəbabın cinsi istismarına məruz qalan kölələr

27 May 2017 19:05

Əllərinizi düzgün yuyub qurulayırsınızmı?

27 May 2017 19:05

Balıqçılar sahildə şoka düşdü - VİDEO - FOTO

27 May 2017 19:05

Rəsulzadənin Stalinə TARİXİ SÖZLƏRİ: “Koba, sizi...” – Alim AXC-nin SİRLƏRİNİ AÇDI

27 May 2017 19:03

ABŞ Türkiyənin 12 şirkətini QARA SİYAHIYA SALDI

27 May 2017 18:57

Xaçmazda 39 yaşlı qadından DƏHŞƏTLİ ƏMƏL

27 May 2017 18:52

Xəstə nənəsi üçün məşhurların obrazına girdi - 3 yaşlı qızın FOTOSESSİYASI

27 May 2017 18:52

M.Malyukova: "Alternativ variant bankın ləğv olunması ola bilər”.

27 May 2017 18:48

Cocuq Mərcanlıda piyada əleyhinə mina aşkarlandı

27 May 2017 18:48

Məşhur dietoloqdan oruc tutanlara RAMAZAN MƏSLƏHƏTİ

27 May 2017 18:42

Ağdamda 20 yaşlı qız intihar edib

27 May 2017 18:42

Cocuq Mərcanlıda piyada əleyhinə mina aşkar edilib

27 May 2017 18:37

Ağcabədidə avtomobil yandı

27 May 2017 18:37

Snayperlərimiz öz bacarıqlarını nümayiş etdirdi

27 May 2017 18:34

Cümhuriyyət abidəsi əslində harada ucaldılmalıdır? - RƏYLƏR

27 May 2017 18:33

Dünyanın ən böyük teleskopu hazırlanır

27 May 2017 18:32

Arsen Venger medallarını paylayır

27 May 2017 18:27

“Moody’s”: Azərbaycan Beynəlxalq Bankının xarici kreditorları restrukturizasiya planını təsdiqləyəcək

27 May 2017 18:27