Konstitusiya: fəlsəfə, yoxsa hüquq?

Konstitusiya: fəlsəfə, yoxsa hüquq?
19:39 11 Noyabr 2016
47 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Orxan Rzayev - Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Aparatının məsləhətçisi, məhkəmə iclaslarının katibi
 
Tural İsmayılov - tədqiqatçı jurnalist
 
- 1995-ci il noyabrın 12-də Ümumxalq referendumu ilə Müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul olunub. Azərbaycan Respublikasının 1995-ci ildə qəbul olunmuş Konstitusiyası müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası idi.
 
- 1918-1920-ci illərdə 23 ay mövcud olmuş Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti dövlətin əsas Qanununu qəbul edə bilməmişdi. Beləliklə, Azərbaycan Respublikasının Konstitusiya quruluşunun tarixi əsasən SSRİ-nin tərkibində olduğu dövrə düşür.
 
- Azərbaycanın birinci Konstitusiyası 1921-ci il,  yeni redaksiyası 1925-ci ildə qəbul edilib. Azərbaycan SSR-nin 1978-ci il aprelin 21-də qəbul edilmiş son Konstitusiyası da əvvəlki konstitusiyalar kimi SSRİ Konstitusiyasına uyğunlaşdırılmış şəkildə idi.
 
- Azərbaycan müstəqillik əldə etdikdən sonra yeni Konstitusiyanın hazırlanması zərurəti yarandı. Bunun üçün Ulu öndər Heydər Əliyev başda olmaqla xüsusi komissiya yaradılmış, Konstitusiya layihəsi ümumxalq müzakirəsinə verilmişdi. 1995-ci il noyabrın 12-də ümumxalq referendumu ilə Müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası qəbul olunub.
 
- Müstəqil Azərbaycanın ilk Konstitusiyası Azərbaycan Respublikasının dövlət quruculuğunun əsaslarını qoyub. Konstitusiyaya ilk əlavə və dəyişiklik 2002-ci ildə, son əlavə və dəyişikliklər isə 2016-ci ildə referendum yolu ilə edilib.
- Azərbaycan Respublikası Konstitusiya Məhkəməsi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyası ilə onun səlahiyyətlərinə aid edilmiş məsələlərə dair ali konstitusiya ədalət mühakiməsi orqanıdır. Konstitusiya Məhkəməsinin əsas məqsədi Azərbaycan Respublikası Konstitusiyasının aliliyini təmin etmək, hər kəsin əsas hüquq və azadlıqlarını müdafiə etməkdir.
 
- Konstitusiya Məhkəməsi 14 iyul 1998-ci ildə yaradılıb. Konstitusiyaya müvafiq olaraq Azərbaycan Respublikasının Prezidenti, Milli Məclisi, Nazirlər Kabineti, Ali Məhkəməsi, prokurorluğu, Naxçıvan Muxtar Respublikasının Ali Məclisi, məhkəmələr, vətəndaşlar və Ombudsman şikayət verə bilər.
 
- Bu gün Azərbaycanın dünya birliyində aparıcı rola malik olması ölkəmizin sürətli inkişafı ilə bağlıdır. Azərbaycan Respublikasının Konstitusiyasına 2002-ci, 2009-cu və 2016-cı illərdə edilən əlavə və dəyişikliklər ölkəmizin dinamik inkişafı, cəmiyyətdəki müsbət dəyişikliklər nəticəsində Əsas Qanunun dövrün tələblərinə uyğunlaşdırılması zərurətindən irəli gəlib.
 
Tural İsmayılov - tədqiqatçı jurnalist
 
- İlkin dövlətlərin formalaşması insanların birləşmə arzularından törəyirdi. İnsan daha əvvəlki kimi ayrı-ayrı qrup idarəçiliyində yaşamağın çətinlikləri ilə barışmaq istəmir və onların rifahını təmin edəcək daha sistematik bir idarəetmə metodu axtarmağa başlayır.
 
- Dövlətin yaranmasına qədər insanlar haqlarının mənalarını ya anlamır, ya da hüquq haqqında az da olsa, təsəvvürlərə malik deyildi. Hüquqi məsuliyyət hissinin çiçək açması ilə qorumaq vəzifəsi də formalaşdı. Qustav Lebon izah edir ki, hüquq həm də məsliyyətin özü deməkdir.
 
- Hüquq varsa, onu qoruyan mexanizm də olmalı idi. Qoruyucu mexanizm də şübhəsiz ki, hüquq külliyatını özündə cəmləşdirən qanunlar toplusunun formalaşması ilə ortaya çıxırdı.
 
- Hüquq və qanunların dərkini vacib sayan insanlar indi daha rahat nəfəs alırdılar. İnsan başa düşürdü ki,  heç kimin haqqı qəsb oluna bilməz və deməli, qanunlar qarşısında cavabdehlik hissi var.
 
- Dövlət Hegelin iddiya etdiyi kimi, heç də “mənəvi ideyanın gerçəkliyi”, “zəkanın surəti və gerçəkliyi” deyildir. Dövlət müəyyən inkişaf pilləsində cəmiyyətin məhsuludur.
 
- Dövlət bunun etiraf edilməsidir ki, həmin cəmiyyət öz həlledilməz ziddiyəti içərisində dolaşıb qalmışdır, o, elə barışmaz əksliklərə parçalanmışdır ki, bunlardan xilas olmağa acizdir.
 
- Xalqımızın dövlətçilik ruhunda tərbiyə olunması iyirminci əsrdə Qərbi belə heyrətləndirən demokratik Azərbaycan Xalq Cümhuriyyəti ilə yekunlaşmışdı. Və 70 illik əsarətdən sonra xalqın tarixi şüurunun və dövlətçilik ruhunun dirçəlməsi ilə Azərbaycan müstəqil dövlətçilik missiyasına yenidən sahib olmuşdur.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Bakıda mənzildə kişi cəsədi tapıldı

30 Aprel 2017 18:58

Türkiyəli məşhur müğənni Bakıda - FOTO

30 Aprel 2017 18:57

Bakıda mənzildən MEYİT TAPILDI

30 Aprel 2017 18:52

Bakıda mənzildə 38 yaşlı kişinin meyiti tapılıb

30 Aprel 2017 18:52

Daha bir uşaq binadan yıxıldı

30 Aprel 2017 18:52

İslamiada: Futbol millimizin yekun heyəti açıqlandı

30 Aprel 2017 18:49

Yevlaxda silah qumbarası tapıldı

30 Aprel 2017 18:47

104 cüt ayaqqabı oğurladılar - AĞDAŞDA

30 Aprel 2017 18:43

Hikmət Hacıyev: Bakı marafonu həmrəyliyin nümunəsi oldu

30 Aprel 2017 18:43

Marina Le Pen: "Fransa avrodan imtina etməlidir"

30 Aprel 2017 18:42

Çingiz 100 avtomobildən ibarət kortejlə həbsxanaya aparıldı

30 Aprel 2017 18:37

Belaruslu gimnastlar: Bakı bizə bol təəssürat bağışladı

30 Aprel 2017 18:36

Amerikaya turist vizasını necə almaq olar?

30 Aprel 2017 18:36

Prosineçki millidən gedir? - AFFA-dan AÇIQLAMA

30 Aprel 2017 18:32

Yevlaxda silah qumbarası tapılıb

30 Aprel 2017 18:29

Qadın həbsxanasında seksual cinayətlərin ŞOK FAKTLARI

30 Aprel 2017 18:28

Neymar dünyanın ən bahalı futbolçusu ola bilər

30 Aprel 2017 18:19

Bali adasının ən gözəl çimərlikləri - FOTOLAR

30 Aprel 2017 18:18

Aleyna Tilki estetik əməliyyatdan sonra - FOTO

30 Aprel 2017 18:12

"Atletico" 60 illik nəticəsini təkrarladı

30 Aprel 2017 18:12

Neymar bombası "partlayır"

30 Aprel 2017 18:11

Naringinin insanlara xeyri

30 Aprel 2017 18:08

Azərbaycanda nə qədər tələbə var?

30 Aprel 2017 18:05

“Qəbələ” rekordu təkrarladı

30 Aprel 2017 18:04

"Real" çempion olsa, "Malaga" 1 milyon avro qazanacaq

30 Aprel 2017 18:03

Bərdədə piyada yol qəzasında ölüb, sürücü qaçıb

30 Aprel 2017 18:02

Cocuq Mərcanlıda gün ərzində 1 867 qəlpə, 1 ədəd tank əleyhinə mina tapılıb (FOTO)

30 Aprel 2017 18:01

14 oyunluq həsrət başa çatdı – yenə eyni hesabla

30 Aprel 2017 17:59

Facebook-un gəlirləri AÇIQLANDI

30 Aprel 2017 17:57

Pitbul küçədə oynayan uşağı parçaladı - VİDEO

30 Aprel 2017 17:53

AFFA-nın baş katibi: "Prosineçkinin mövsümlərarası fasilədə xarici kluba keçmək ehtimalı yoxdur"

30 Aprel 2017 17:52

Tarixində 52-ci dəfə ölkə çempionu oldu

30 Aprel 2017 17:52

Şəhriyar Məmmədyarov ən güclü oldu

30 Aprel 2017 17:44

Anaları kimi ağlayırlar

30 Aprel 2017 17:44

Ölüb dirilən uşağın İNANILMAZ NİTQİ: "İsanın ovucunda qırmızı..." - FOTOLAR

30 Aprel 2017 17:43

Azərbaycan şou-biznesi İnstagramda - FOTO

30 Aprel 2017 17:37

Rusiyanın plus-size modeli ən yaxşılar sıyahısına düşdü

30 Aprel 2017 17:33

Azərbaycanlı gömrük zabiti katolik keşişi olacaq

30 Aprel 2017 17:32

Ukrayna yığması Bakıda bədii gimnastika üzrə Dünya Kubokunda

30 Aprel 2017 17:31

Daşkəsəndə aşkarlanan ət insan sağlamlığı üçün təhlükəlidir - RƏSMİ MƏLUMAT

30 Aprel 2017 17:23

4 nəfər güllələndi - Dəhşətli hadisə

30 Aprel 2017 17:22

"Latsio" "Roma"nı səfərdə məğlub edib

30 Aprel 2017 17:22

Piyada zolaqları ilə bağlı VACİB YENİLİK

30 Aprel 2017 17:19

Azərbaycanlı gömrük zabiti katolik keşişi olacaq

30 Aprel 2017 17:16

Səfir: Rumın gimnastlar Milli Gimnastika Arenasında yaradılmış şəraitdən çox razıdırlar

30 Aprel 2017 17:15

"Qəbələ"nin sabiq futbolçusu mükafatlandırıldı - Rəqibi xilas edib

30 Aprel 2017 17:12

Belarus gimnastı: "Bakıda belə ab-havada çıxış etmək çox xoşuma gəldi"

30 Aprel 2017 17:08

Şabranın ən ağır seyidi haqqında bilinməyənlər: Lal qızın dilini necə açdı?

30 Aprel 2017 17:08

Mətanətin keçmiş toyunun görüntüləri yayıldı

30 Aprel 2017 17:08

Xamneyidən SƏRT AÇIQLAMA: "Müharibə təhlükəsini..."

30 Aprel 2017 17:05