Trampa səs verərək qələbə qazananlar - Türkiyəli politoloq

Trampa səs verərək qələbə qazananlar - Türkiyəli politoloq
12:54 12 Noyabr 2016
68 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

İstanbuldakı Bahçeşehir Universiteti Amerika Araşdırmaları Mərkəzinin baş  koordinatoru Elif Sümervalın APA-ya müsahibəsi

 

- Donald Trampın prezident seçilməsindən sonra dünyanın bu başından o başına saysız-hesabsız dəyərləndirmələr ortaya çıxdı. Siz hansı nöqtədən baxırsınız: ABŞ-ın yeni prezidenti dünyadakı “qloballaşma və liberallaşma” məfhumlarının iflasının nəticəsidirmi?

 

- 25 dekabr 1991-ci ildə SSRİ-nin rəsmən dağılmasından sonra meydana çıxan təkqütblü dünyada ABŞ ön plana yerləşdi. “Liberalizm və neoliberalizm” məfhumlarını Bill Klinton dönəmində ABŞ-ın siyasətində yaxından gördük. Oğul Buşun hakimiyyətə gəlməsindən sonra isə “yeni konservatizm” məfhumu ABŞ siyasətinin paradiqması oldu. 2008-ci ildəki seçkidə Buşun Orta Şərq siyasətini sərt tənqid edən, ABŞ-ın artıq müharibələrə girməsinin gərəksiz olduğunu vurğulayan Obama iqtidara gəldi və İraqdan qoşunları çıxarmaqla birlikdə Suriyadakı vətəndaş müharibəsinə də aktiv şəkildə hərbi müdaxilə etmədi. Trampın 8 noyabrdakı qələbəsini heç kim gözləmirdi. ABŞ və bütövlükdə Qərb mediası təbliğat dönəmində Hillari Klintonun zəngin dövlət təcrübəsi olduğunu irəli sürərək onun prezident seçiləcəyinə daha çox ehtimal verirdi. Ancaq ABŞ xalqı böyük sürpriz etdi.

 

- ABŞ-ın siyasət arqosunda buna “qırmızı yaxalılar”ın revanşı da deyirlər...

 

- Bugünkü araşdırmalara baxanda Trampa kimlərin səs verdiyinə dair 2 cəhəti görə bilirik: seçkidən əvvəl ali təhsilli insanların Klintona səs verəcəyi təxmin edilmiş və o seçici kütləsinin seçkidə daha fəal iştirak edəcəyinə ehtimal verilmişdi. Ancaq 8 noyabrdakı seçkinin nəticəsi göstərdi ki, ABŞ siyasətində təhsildən də, dindən də daha vacib faktor varmış. Nəticələrə baxanda Trampın kənd və qəsəbələrdəki səslərin 62%-ni aldığını görürük. O, illik gəliri 30 min dollar və ondan aşağıda olan seçicilərin rəğbətini qazana bildi. Bu durumun semantikasını bu şəkildə dəyərləndirməliyik: ABŞ-da uzun müddətdən bəri siyasətçilərin əhəmiyyət vermədiyi, sanki sistemin üyüdərək ən alt təbəqələrinə itələdiyi insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar.

 

- Yəni Tramp, bir növ, sosial-demokrat kimi hərəkət etdi? Türkiyədə sosial-demokratların səs almalı olduğu yerlərdən sağ-mühafizəkar AKP səs alır.

 

- Bəli. “Qırmızı yaxalı” deyilən o kütləni ölkənin şimal-şərq bölgələrində Demokrat Partiyası özünə daim yaxın görürdü, Obama onların dəstəyini almışdı. Demokrat Partiyasının əsas qalalarından biri olan Pensilvaniya ştatı belə çox az fərqlə də olsa, Trampa səs verdi. Bunun əsas səbəbi kampaniya dönəmində Klintonun o bölgələri “çantada kəklik” kimi görməsiydi. O bölgələrdə xalqla lazımi dialoq aparılmadı. Ohayo, Virciniya kimi bəzən demokratlara, bəzən də respublikaçılara səs verən kütlələrlə işləmək daha uyğun görülüncə başqa bölgələr unuduldu. Buna baxmayaraq, adını çəkdiyim ştatlarda da Tramp qalib gəldi. Lisey təhsili belə olmayan seçicilər Trampa səs verdiyi kimi, Florida ştatı da onu dəstəklədi. Halbuki oradakı “latino” deyilən seçici təbəqəsinin Klintonu dəstəkləyəcəyinə ehtimal verilmişdi. Tramp  o bölgədəki insanlarla fərdi şəkildə əlaqələr yaradaraq seçkiyə getmələrinə və ona səs vermələrinə nail oldu.

 

- Təbliğat kampaniyasındakı sərt açıqlamalarına baxmayaraq, Tramp dönəmində ABŞ-ın xarici siyasətində radikal dəyişikliklər olmayacağına dair Ağ Evin və Dövlət Departamentinin ilk açıqlamaları oldu. Siz necə düşünürsünüz?

 

- Təbliğat dönəmindən indiyə qədər Trampın xarici siyasətə dair verdiyi heç bir konkret mesajı və vədi yoxdur.

 

- Xarici siyasəti bilmədiyi üçün demir, yoxsa başqa səbəblər var?

 

- Arxasında böyük bir müşavirlər qrupu var.

 

- Seçkidən sonrakı təşəkkür nitqində komandasında təxminən 200 generalın olduğunu da demişdi. O generallar Trampın komandasında hansı işləri görəcəklər?

 

- Əslində bu, ABŞ siyasətinin üslubuna uyğun deyil. Pensiyaya çıxmış və ya hal-hazırda iş başında olan generalları başqa aktiv vəzifələrə təyin edə bilməzsiniz. ABŞ siyasəti bizim xaricdən gördüyümüzdən daha ənənəçidir. Bunun bəzi istisnaları olub: məsələn, Buşun İraq və Orta Şərq siyasətini yazan, seçki dönəmində Obamanın ən çox tənqid etdiyi Robert Geyts daha sonra Obama tərəfindən müdafiə naziri təyin edildi. Tramp Rusiyaya qarşı həmişə mülayim sözlər işlətdi...

 

- Duma üzvləri onun seçilməsini bu səbəblə ayaq üstündə alqışladılarmı?

 

- Eynilə. Çinin bölgədəki siyasəti ilə bağlı şərhlər verməkdən qaçan Tramp konkret vədlər irəli sürməyərək hamını yanıltdı. Baş müşavirinin dünən verdiyi açıqlamadan Trampın Türkiyə ilə daha isti münasibətlər qurmağa meylli olduğunu anlayırıq. Bizim hökumətimizin haqlı şəkildə tənqid etdiyi bəzi məsələlərin Tramp dönəmində həllini tapa biləcəyini ümid edə bilərik. Trampın Çin və ya Rusiya ilə aşıq atacağına inanmıram. Onun öz seçicilərinə vəd etdiyi “ABŞ-ı yenidən böyük və güclü yapaq” - şüarını həyata keçirmək üçün çalışacağına inanıram.

 

- Trampın gəlişi dünya siyasətinə rəng qatdımı? Çünki dünyada siyasət sanki bütün ölkələrin vətəndaşlarını yorub, hətta bezdirib...

 

- Trampın gəliş tərzi və qələbəsi dünyanın hər yerində siyasətə bu və ya digər dərəcədə maraq göstərən hər kəs üçün çox önəmlidir. Artıq dünyada hər şeyin boz olduğuna dair fikir aradan qalxıb. ABŞ mediası tərəfindən belə aşağılanan insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar. Dünyanın hər yerində investisiyaları olub, heç bir dövlət təcrübəsi olmayan bir adamın ABŞ prezidenti seçilməsi ənənəvi siyasətlərin dəyişməsinin lüzumunu göstərib.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dünyanın ən böyüyü ayrılır

24 İyun 2017 19:57

Bu banklar bayramda da işləyəcəklər – SİYAHI - FOTO

24 İyun 2017 19:57

Brejnev milliyətcə kim olub?

24 İyun 2017 19:57

Boksçu Kamran Şahsuvarlı Avropa çempionatını gümüş medalla bitirib

24 İyun 2017 19:57

Azərbaycanda 66,4 min cüt ayaqqabı istehsal edilib

24 İyun 2017 19:53

İnsanların üz tutacağı Marsın yeni sirləri

24 İyun 2017 19:52

Ən bahalı əmlak bu ölkələrdə satılır

24 İyun 2017 19:52

Bakıda 415 manata görə sevgilisini öldürdü

24 İyun 2017 19:47

Ramazan ayı hansı gün sona çatır?

24 İyun 2017 19:47

Estetik cərrahiyyədə birinci ledi dəbi

24 İyun 2017 19:42

Rusiya Ermənistandakı hərbi bazasını niyə gücləndirir?

24 İyun 2017 19:42

"Məni döyürdü, uşağımı itirəcəkdim" - Tatlısəslə bağlı 38 il sonra gələn etiraf - FOTO

24 İyun 2017 19:42

Qəzəbli fil nəqliyyat vasitələrinə hücum etdi -

24 İyun 2017 19:39

Gömrükçülərdən UĞURLU ƏMƏLİYYAT

24 İyun 2017 19:38

Bakı dünyanın ən ucuz şəhərləri sırasındadır - REYTİNQ

24 İyun 2017 19:37

Fil festivalı döyüş meydanına çevirdi – VİDEO

24 İyun 2017 19:37

Möcüzə cihaz: bunu taxan hər dildə DANIŞA BİLƏCƏK

24 İyun 2017 19:33

Olimpiya çempionu oteldə pozalar verdi - FOTO

24 İyun 2017 19:32

Gömrükçülər külli miqdarda qızıl müsadirə edib

24 İyun 2017 19:27

“The Black Eyed Peas” Bakıda - FOTO

24 İyun 2017 19:22

Bakıda Fernando Alonsonun cəriməsi 40 mövqeyə çatıb

24 İyun 2017 19:22

"Formula-1": Luis Hamilton birinci başlayacaq

24 İyun 2017 19:22

Ayaqlar üçün vanna

24 İyun 2017 19:22

"Trampın arvadı çox xoşuma gəlir" - Keçmiş baş nazirdən ŞOK AÇIQLAMA

24 İyun 2017 19:19

Trampın şəkli olan ALT PALTARLARI - FOTO

24 İyun 2017 19:18

Mükafatların verildiyi gün – RAMAZAN BAYRAMI

24 İyun 2017 19:17

Azərbaycan Ermənistanda sement istehsalını İFLİC ETDİ - FOTO

24 İyun 2017 19:12

Xolesterol səviyyəsini azaltmaq üçün 4 qida

24 İyun 2017 19:12

"Ceyranları qoruyaq!" ekoloji yay düşərgəsi uğurla başa çatıb (FOTO)

24 İyun 2017 19:08

Məhkumlar inanılmazı etdi -

24 İyun 2017 19:08

İsrail aviasiyası Suriya qoşunlarına zərbə endirib

24 İyun 2017 19:07

Seren Serengildən Kıvanç Tatlıtuğa CAVAB

24 İyun 2017 19:05

Hollandiyalı futbolçu "Qəbələ"də

24 İyun 2017 19:01

Türkiyədə ƏMƏLİYYAT - 7 PKK üzvü məhv edildi

24 İyun 2017 18:57

Acun Ilıcalı özünə 3 gün, 3 gecə toy edəcək - SEVGİLİSİ AÇIQLADI

24 İyun 2017 18:54

Şəkidə qəza törədən avtomobil aşdı - FOTO

24 İyun 2017 18:52

Formula 1 pilotlarının təsnifat mərhələsindən FOTOSESSİYA

24 İyun 2017 18:43

La Liqada uzaqları yaxın edən ən yaxşı 10 qol - VİDEO

24 İyun 2017 18:42

Şotlandiyalı qonaq: Bakıda yarışların təşkili daha yüksək səviyyədədir

24 İyun 2017 18:36

Formula-1: Birinci sırada kim başlayacaq? - SİYAHI

24 İyun 2017 18:34

Formula 1 yarışlarında üçüncü sərbəst yürüş başa çatdı -

24 İyun 2017 18:34

Qumbara satan Pirallahı sakini YAXALANDI

24 İyun 2017 18:33

Formula1: Luis Hemilton sıralama turunun qalibi olub

24 İyun 2017 18:32

Formula 1 pilotlarının start düzülüşü müəyyənləşdi - SİYAHI

24 İyun 2017 18:29

Formula 1: Daniel Rikkardo sıralama turunu başa çatdıra bilməyib

24 İyun 2017 18:27

"Beşiktaş" "Real"ın futbolçusunu istəyir

24 İyun 2017 18:27

Bakıda qadın faciənin qurbanı oldu

24 İyun 2017 18:24

Qalmaqallı dərsliyə rəy verən ekspert mübahisələrə NÖQTƏ QOYDU

24 İyun 2017 18:23

Everestdə tapılan 10 nəfərin ölümünün sirləri - FOTO

24 İyun 2017 18:22

Prezident İlham Əliyev "FADA"-nın rəhbərini -

24 İyun 2017 18:14