Trampa səs verərək qələbə qazananlar - Türkiyəli politoloq

Trampa səs verərək qələbə qazananlar - Türkiyəli politoloq
12:54 12 Noyabr 2016
68 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

İstanbuldakı Bahçeşehir Universiteti Amerika Araşdırmaları Mərkəzinin baş  koordinatoru Elif Sümervalın APA-ya müsahibəsi

 

- Donald Trampın prezident seçilməsindən sonra dünyanın bu başından o başına saysız-hesabsız dəyərləndirmələr ortaya çıxdı. Siz hansı nöqtədən baxırsınız: ABŞ-ın yeni prezidenti dünyadakı “qloballaşma və liberallaşma” məfhumlarının iflasının nəticəsidirmi?

 

- 25 dekabr 1991-ci ildə SSRİ-nin rəsmən dağılmasından sonra meydana çıxan təkqütblü dünyada ABŞ ön plana yerləşdi. “Liberalizm və neoliberalizm” məfhumlarını Bill Klinton dönəmində ABŞ-ın siyasətində yaxından gördük. Oğul Buşun hakimiyyətə gəlməsindən sonra isə “yeni konservatizm” məfhumu ABŞ siyasətinin paradiqması oldu. 2008-ci ildəki seçkidə Buşun Orta Şərq siyasətini sərt tənqid edən, ABŞ-ın artıq müharibələrə girməsinin gərəksiz olduğunu vurğulayan Obama iqtidara gəldi və İraqdan qoşunları çıxarmaqla birlikdə Suriyadakı vətəndaş müharibəsinə də aktiv şəkildə hərbi müdaxilə etmədi. Trampın 8 noyabrdakı qələbəsini heç kim gözləmirdi. ABŞ və bütövlükdə Qərb mediası təbliğat dönəmində Hillari Klintonun zəngin dövlət təcrübəsi olduğunu irəli sürərək onun prezident seçiləcəyinə daha çox ehtimal verirdi. Ancaq ABŞ xalqı böyük sürpriz etdi.

 

- ABŞ-ın siyasət arqosunda buna “qırmızı yaxalılar”ın revanşı da deyirlər...

 

- Bugünkü araşdırmalara baxanda Trampa kimlərin səs verdiyinə dair 2 cəhəti görə bilirik: seçkidən əvvəl ali təhsilli insanların Klintona səs verəcəyi təxmin edilmiş və o seçici kütləsinin seçkidə daha fəal iştirak edəcəyinə ehtimal verilmişdi. Ancaq 8 noyabrdakı seçkinin nəticəsi göstərdi ki, ABŞ siyasətində təhsildən də, dindən də daha vacib faktor varmış. Nəticələrə baxanda Trampın kənd və qəsəbələrdəki səslərin 62%-ni aldığını görürük. O, illik gəliri 30 min dollar və ondan aşağıda olan seçicilərin rəğbətini qazana bildi. Bu durumun semantikasını bu şəkildə dəyərləndirməliyik: ABŞ-da uzun müddətdən bəri siyasətçilərin əhəmiyyət vermədiyi, sanki sistemin üyüdərək ən alt təbəqələrinə itələdiyi insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar.

 

- Yəni Tramp, bir növ, sosial-demokrat kimi hərəkət etdi? Türkiyədə sosial-demokratların səs almalı olduğu yerlərdən sağ-mühafizəkar AKP səs alır.

 

- Bəli. “Qırmızı yaxalı” deyilən o kütləni ölkənin şimal-şərq bölgələrində Demokrat Partiyası özünə daim yaxın görürdü, Obama onların dəstəyini almışdı. Demokrat Partiyasının əsas qalalarından biri olan Pensilvaniya ştatı belə çox az fərqlə də olsa, Trampa səs verdi. Bunun əsas səbəbi kampaniya dönəmində Klintonun o bölgələri “çantada kəklik” kimi görməsiydi. O bölgələrdə xalqla lazımi dialoq aparılmadı. Ohayo, Virciniya kimi bəzən demokratlara, bəzən də respublikaçılara səs verən kütlələrlə işləmək daha uyğun görülüncə başqa bölgələr unuduldu. Buna baxmayaraq, adını çəkdiyim ştatlarda da Tramp qalib gəldi. Lisey təhsili belə olmayan seçicilər Trampa səs verdiyi kimi, Florida ştatı da onu dəstəklədi. Halbuki oradakı “latino” deyilən seçici təbəqəsinin Klintonu dəstəkləyəcəyinə ehtimal verilmişdi. Tramp  o bölgədəki insanlarla fərdi şəkildə əlaqələr yaradaraq seçkiyə getmələrinə və ona səs vermələrinə nail oldu.

 

- Təbliğat kampaniyasındakı sərt açıqlamalarına baxmayaraq, Tramp dönəmində ABŞ-ın xarici siyasətində radikal dəyişikliklər olmayacağına dair Ağ Evin və Dövlət Departamentinin ilk açıqlamaları oldu. Siz necə düşünürsünüz?

 

- Təbliğat dönəmindən indiyə qədər Trampın xarici siyasətə dair verdiyi heç bir konkret mesajı və vədi yoxdur.

 

- Xarici siyasəti bilmədiyi üçün demir, yoxsa başqa səbəblər var?

 

- Arxasında böyük bir müşavirlər qrupu var.

 

- Seçkidən sonrakı təşəkkür nitqində komandasında təxminən 200 generalın olduğunu da demişdi. O generallar Trampın komandasında hansı işləri görəcəklər?

 

- Əslində bu, ABŞ siyasətinin üslubuna uyğun deyil. Pensiyaya çıxmış və ya hal-hazırda iş başında olan generalları başqa aktiv vəzifələrə təyin edə bilməzsiniz. ABŞ siyasəti bizim xaricdən gördüyümüzdən daha ənənəçidir. Bunun bəzi istisnaları olub: məsələn, Buşun İraq və Orta Şərq siyasətini yazan, seçki dönəmində Obamanın ən çox tənqid etdiyi Robert Geyts daha sonra Obama tərəfindən müdafiə naziri təyin edildi. Tramp Rusiyaya qarşı həmişə mülayim sözlər işlətdi...

 

- Duma üzvləri onun seçilməsini bu səbəblə ayaq üstündə alqışladılarmı?

 

- Eynilə. Çinin bölgədəki siyasəti ilə bağlı şərhlər verməkdən qaçan Tramp konkret vədlər irəli sürməyərək hamını yanıltdı. Baş müşavirinin dünən verdiyi açıqlamadan Trampın Türkiyə ilə daha isti münasibətlər qurmağa meylli olduğunu anlayırıq. Bizim hökumətimizin haqlı şəkildə tənqid etdiyi bəzi məsələlərin Tramp dönəmində həllini tapa biləcəyini ümid edə bilərik. Trampın Çin və ya Rusiya ilə aşıq atacağına inanmıram. Onun öz seçicilərinə vəd etdiyi “ABŞ-ı yenidən böyük və güclü yapaq” - şüarını həyata keçirmək üçün çalışacağına inanıram.

 

- Trampın gəlişi dünya siyasətinə rəng qatdımı? Çünki dünyada siyasət sanki bütün ölkələrin vətəndaşlarını yorub, hətta bezdirib...

 

- Trampın gəliş tərzi və qələbəsi dünyanın hər yerində siyasətə bu və ya digər dərəcədə maraq göstərən hər kəs üçün çox önəmlidir. Artıq dünyada hər şeyin boz olduğuna dair fikir aradan qalxıb. ABŞ mediası tərəfindən belə aşağılanan insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar. Dünyanın hər yerində investisiyaları olub, heç bir dövlət təcrübəsi olmayan bir adamın ABŞ prezidenti seçilməsi ənənəvi siyasətlərin dəyişməsinin lüzumunu göstərib.

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Zülfiyyədən İlqara irad: "Niyə mənim əvəzimə…" - FOTO

28 Aprel 2017 22:17

Əməliyyat olundu, KOMAYA DÜŞDÜ - VİDEO

28 Aprel 2017 22:12

Süni mayalanma nəticəsində doğulmuş uşaqlar TƏHLÜKƏDƏDİR

28 Aprel 2017 22:12

Yəməndə “Əl-Qaidə”nin lideri məhv edildi

28 Aprel 2017 22:09

Ramil Şeydayev "Jilina"nın heyətində növbəti qolunu vurub

28 Aprel 2017 22:07

Cəmi 5 günə arıqlayacaqsınız: QATIQ PƏHRİZİ

28 Aprel 2017 22:05

Nikah və boşanmalar ən çox bu şəhər və rayonlarda qeydə alınıb - RƏSMİ

28 Aprel 2017 22:05

Şəhriyar Məmmədyarov növbəti dəfə heç-heçə edərək liderliyini qoruyub

28 Aprel 2017 22:02

Putin və Poroşenko gizli danışıqlar aparıb - İDDİA

28 Aprel 2017 21:58

Əziz Seyidov yeni vəzifəsinə başladı - FOTO

28 Aprel 2017 21:57

Bakıda 10 ev birdən kül oldu - VİDEO

28 Aprel 2017 21:57

Saçları yuyanda etdiyimiz 8 SƏHV

28 Aprel 2017 21:57

Özündən 19 yaş kiçik qızla sevgilidir - FOTO

28 Aprel 2017 21:52

Federika Moqerinidən Türkiyə açıqlaması

28 Aprel 2017 21:47

Dərinin göbələk xəstəlikləri

28 Aprel 2017 21:47

Trampdan etiraf:

28 Aprel 2017 21:47

Nazir müavini: “Bütün dünyada müharibə…”

28 Aprel 2017 21:43

Hamiləlikdə lazer epilyasiyası etdirmək olar?

28 Aprel 2017 21:42

Moqerini: “Türkiyə ilə danışıqlar prosesi dayandırılmayıb”

28 Aprel 2017 21:39

""Sovetski"də 10 mindən çox ev sökülməlidir, 4500-ü sökülüb"

28 Aprel 2017 21:37

Orqanizmdə qurdlar - Simptomlar, müayinə və müalicə

28 Aprel 2017 21:37

"İçerde"nin "Mələy"indən xeyirxah addım - FOTO

28 Aprel 2017 21:32

"Onun öldüyünü hələ ki, təsdiq edə bilmərik, lakin..."

28 Aprel 2017 21:27

Azərbaycanlı aktrisaya İNANILMAZ TƏKLİF - FOTO

28 Aprel 2017 21:27

"Bakı-2017":

28 Aprel 2017 21:26

Mədə-bağırsaq xəstəliyi olanlara həkimdən MÖCÜZƏVİ RESEPT

28 Aprel 2017 21:22

Uzun və sağlam yaşamaq üçün nə yeyək? - HƏKIM RƏYI

28 Aprel 2017 21:17

"Onlar bilirlər ki, Qarabağda hər an böyük müharibə qızışa bilər"

28 Aprel 2017 21:17

Tbilisidə 10 yaşlı azərbaycanlı erməni idmançını məğlub edib

28 Aprel 2017 21:17

Qızları məşhurluqda atalarını geridə qoydular - FOTO

28 Aprel 2017 21:17

İt 380 kilometri qət edib, sahibinə qovuşdu

28 Aprel 2017 21:12

Formula yarışlarının yeganə azərbaycanlı pilotu - "Bir gün məni də Bakı trasında görəcəksiniz"

28 Aprel 2017 21:12

Əziz Seyidov and içərək vəzifəsinin icrasına başlayıb

28 Aprel 2017 21:12

Avropa İttifaqının NEAR Baş direktorluğunun nümayəndə heyəti ilə Bakıda görüş olub

28 Aprel 2017 21:07

Rayondan paytaxtda yük daşıdılar: zəhmət haqlarını ala bilmirlər - VİDEO

28 Aprel 2017 21:05

Güzəştli mənzillərin əldə edilməsi üçün tələb olunan SƏNƏDLƏR - VİDEO

28 Aprel 2017 21:05

YAP Nizami rayon təşkilatı Qadınları Şurası akademik Zərifə Əliyevanın xatirəsini yad edib - FOTO

28 Aprel 2017 21:05

Uşaqlarının əri ilə barışan Ruhi, Azərbaycanı tərk edən aşıq Samirə - FOTO

28 Aprel 2017 21:05

Elmar Məmmədyarov nazirlərin Moskva görüşünə münasibət bildirdi

28 Aprel 2017 21:03

"Şimali Koreyanın ABŞ-a hücum etməsi an məsələsidir" -

28 Aprel 2017 20:58

Azərbaycan Respublikası Ali Məhkəməsinin Plenumu olub

28 Aprel 2017 20:57

Universitet tələbəsinin rejissorluğu ilə “Qəribə oğlan” tamaşası göstərilib

28 Aprel 2017 20:57

Putin-Merkel görüşünün TARİXİ AÇIQLANDI

28 Aprel 2017 20:57

Məşhur yazıçı VƏFAT ETDİ

28 Aprel 2017 20:52

Qızın “tovlayıcı” donu onu yarışdan kənarda qoydu

28 Aprel 2017 20:48

MAŞIN şou nə vaxt başlayır və kimlər olacaq?

28 Aprel 2017 20:47

Beynəlxalq təşkilatların rəhbərləri 4-cü Ümumdünya Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumuna qatılacaqlar

28 Aprel 2017 20:47

Elmar Məmmədyarovdan erməni nazirlə görüşü ilə bağlı AÇIQLAMA

28 Aprel 2017 20:47

Azərbaycan XİN-dən cəbhədəki gərginliklə bağlı –

28 Aprel 2017 20:45

“Prezidentlər görüşməyə özləri qərar verməlidirlər” - nazirdən Qarabağ açıqlaması

28 Aprel 2017 20:44