Türkiyəli politoloq: "Trampın gəlişi dünya siyasətini ənənəvi xətdən kənara çıxarır"

Türkiyəli politoloq: "Trampın gəlişi dünya siyasətini ənənəvi xətdən kənara çıxarır"
14:17 12 Noyabr 2016
100 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Jirinovski Türkiyəyə dəstək oldu (19 Mart 2017 12:08)

İstanbuldakı Bahçeşehir Universiteti Amerika Araşdırmaları Mərkəzinin baş  koordinatoru Elif Sümerval APA-ya müsahibə verib.

Milli.Az müsahibəni təqdim edir:

- Donald Trampın prezident seçilməsindən sonra dünyanın bu başından o başına saysız-hesabsız dəyərləndirmələr ortaya çıxdı. Siz hansı nöqtədən baxırsınız: ABŞ-ın yeni prezidenti dünyadakı "qloballaşma və liberallaşma" məfhumlarının iflasının nəticəsidirmi?
 
- 25 dekabr 1991-ci ildə SSRİ-nin rəsmən dağılmasından sonra meydana çıxan təkqütblü dünyada ABŞ ön plana yerləşdi. "Liberalizm və neoliberalizm" məfhumlarını Bill Klinton dönəmində ABŞ-ın siyasətində yaxından gördük. Oğul Buşun hakimiyyətə gəlməsindən sonra isə "yeni konservatizm" məfhumu ABŞ siyasətinin paradiqması oldu. 2008-ci ildəki seçkidə Buşun Orta Şərq siyasətini sərt tənqid edən, ABŞ-ın artıq müharibələrə girməsinin gərəksiz olduğunu vurğulayan Obama iqtidara gəldi və İraqdan qoşunları çıxarmaqla birlikdə Suriyadakı vətəndaş müharibəsinə də aktiv şəkildə hərbi müdaxilə etmədi. Trampın 8 noyabrdakı qələbəsini heç kim gözləmirdi. ABŞ və bütövlükdə Qərb mediası təbliğat dönəmində Hillari Klintonun zəngin dövlət təcrübəsi olduğunu irəli sürərək onun prezident seçiləcəyinə daha çox ehtimal verirdi. Ancaq ABŞ xalqı böyük sürpriz etdi.
 
- ABŞ-ın siyasət arqosunda buna "qırmızı yaxalılar"ın revanşı da deyirlər...
 
- Bugünkü araşdırmalara baxanda Trampa kimlərin səs verdiyinə dair 2 cəhəti görə bilirik: seçkidən əvvəl ali təhsilli insanların Klintona səs verəcəyi təxmin edilmiş və o seçici kütləsinin seçkidə daha fəal iştirak edəcəyinə ehtimal verilmişdi. Ancaq 8 noyabrdakı seçkinin nəticəsi göstərdi ki, ABŞ siyasətində təhsildən də, dindən də daha vacib faktor varmış. Nəticələrə baxanda Trampın kənd və qəsəbələrdəki səslərin 62%-ni aldığını görürük. O, illik gəliri 30 min dollar və ondan aşağıda olan seçicilərin rəğbətini qazana bildi. Bu durumun semantikasını bu şəkildə dəyərləndirməliyik: ABŞ-da uzun müddətdən bəri siyasətçilərin əhəmiyyət vermədiyi, sanki sistemin üyüdərək ən alt təbəqələrinə itələdiyi insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar.
 
- Yəni Tramp, bir növ, sosial-demokrat kimi hərəkət etdi? Türkiyədə sosial-demokratların səs almalı olduğu yerlərdən sağ-mühafizəkar AKP səs alır.
 
- Bəli. "Qırmızı yaxalı" deyilən o kütləni ölkənin şimal-şərq bölgələrində Demokrat Partiyası özünə daim yaxın görürdü, Obama onların dəstəyini almışdı. Demokrat Partiyasının əsas qalalarından biri olan Pensilvaniya ştatı belə çox az fərqlə də olsa, Trampa səs verdi. Bunun əsas səbəbi kampaniya dönəmində Klintonun o bölgələri "çantada kəklik" kimi görməsiydi. O bölgələrdə xalqla lazımi dialoq aparılmadı. Ohayo, Virciniya kimi bəzən demokratlara, bəzən də respublikaçılara səs verən kütlələrlə işləmək daha uyğun görülüncə başqa bölgələr unuduldu. Buna baxmayaraq, adını çəkdiyim ştatlarda da Tramp qalib gəldi. Lisey təhsili belə olmayan seçicilər Trampa səs verdiyi kimi, Florida ştatı da onu dəstəklədi. Halbuki oradakı "latino" deyilən seçici təbəqəsinin Klintonu dəstəkləyəcəyinə ehtimal verilmişdi. Tramp  o bölgədəki insanlarla fərdi şəkildə əlaqələr yaradaraq seçkiyə getmələrinə və ona səs vermələrinə nail oldu.
 
- Təbliğat kampaniyasındakı sərt açıqlamalarına baxmayaraq, Tramp dönəmində ABŞ-ın xarici siyasətində radikal dəyişikliklər olmayacağına dair Ağ Evin və Dövlət Departamentinin ilk açıqlamaları oldu. Siz necə düşünürsünüz?
 
- Təbliğat dönəmindən indiyə qədər Trampın xarici siyasətə dair verdiyi heç bir konkret mesajı və vədi yoxdur.
 
- Xarici siyasəti bilmədiyi üçün demir, yoxsa başqa səbəblər var?
 
- Arxasında böyük bir müşavirlər qrupu var.
 
- Seçkidən sonrakı təşəkkür nitqində komandasında təxminən 200 generalın olduğunu da demişdi. O generallar Trampın komandasında hansı işləri görəcəklər?
 
- Əslində bu, ABŞ siyasətinin üslubuna uyğun deyil. Pensiyaya çıxmış və ya hal-hazırda iş başında olan generalları başqa aktiv vəzifələrə təyin edə bilməzsiniz. ABŞ siyasəti bizim xaricdən gördüyümüzdən daha ənənəçidir. Bunun bəzi istisnaları olub: məsələn, Buşun İraq və Orta Şərq siyasətini yazan, seçki dönəmində Obamanın ən çox tənqid etdiyi Robert Geyts daha sonra Obama tərəfindən müdafiə naziri təyin edildi. Tramp Rusiyaya qarşı həmişə mülayim sözlər işlətdi...
 
- Duma üzvləri onun seçilməsini bu səbəblə ayaq üstündə alqışladılarmı?
 
- Eynilə. Çinin bölgədəki siyasəti ilə bağlı şərhlər verməkdən qaçan Tramp konkret vədlər irəli sürməyərək hamını yanıltdı. Baş müşavirinin dünən verdiyi açıqlamadan Trampın Türkiyə ilə daha isti münasibətlər qurmağa meylli olduğunu anlayırıq. Bizim hökumətimizin haqlı şəkildə tənqid etdiyi bəzi məsələlərin Tramp dönəmində həllini tapa biləcəyini ümid edə bilərik. Trampın Çin və ya Rusiya ilə aşıq atacağına inanmıram. Onun öz seçicilərinə vəd etdiyi "ABŞ-ı yenidən böyük və güclü yapaq" - şüarını həyata keçirmək üçün çalışacağına inanıram.
 
- Trampın gəlişi dünya siyasətinə rəng qatdımı? Çünki dünyada siyasət sanki bütün ölkələrin vətəndaşlarını yorub, hətta bezdirib...
 
- Trampın gəliş tərzi və qələbəsi dünyanın hər yerində siyasətə bu və ya digər dərəcədə maraq göstərən hər kəs üçün çox önəmlidir. Artıq dünyada hər şeyin boz olduğuna dair fikir aradan qalxıb. ABŞ mediası tərəfindən belə aşağılanan insanlar Trampa səs verərək qələbə qazandılar. Dünyanın hər yerində investisiyaları olub, heç bir dövlət təcrübəsi olmayan bir adamın ABŞ prezidenti seçilməsi ənənəvi siyasətlərin dəyişməsinin lüzumunu göstərib.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Həkimlər orucu şorba ilə başlamağı tövsiyə edir

27 May 2017 21:52

Mingəçevirdə oğlu tərəfindən öldürüldüyü ehtimal edilən qadının

27 May 2017 21:51

Ağıza toz getməsi orucu batil edirmi?

27 May 2017 21:47

Ramazan ayında necə qidalanaq? - həkim məsləhəti

27 May 2017 21:42

Qusar sakini ev təmiri zamanı yıxılaraq ölüb

27 May 2017 21:42

Azərbaycanda oğul anasını öldürdü - YENİLƏNİB

27 May 2017 21:42

Mustafa Cecelinin boşanma səbəbi - "Tərzimizi bəyənmirdik"

27 May 2017 21:37

Azərbaycan ordusunun “Aselsan” ratsiyaları Qarabağda Rusiya texnikasına qarşı - FOTO

27 May 2017 21:37

Üzdəki qara nöqtələrdən qurtulmağın sadə yolları

27 May 2017 21:37

Oruc tutan şəxslər bu idmanla məşğul ola bilməz

27 May 2017 21:33

Azərbaycanlı müğənninin xanımı və ögey oğlu Disneylenddə - FOTO

27 May 2017 21:32

O, "İbra"nın fanatıdır - FOTO

27 May 2017 21:32

Əncirin inanılmaz faydaları

27 May 2017 21:30

"Yaşımız o yaş deyil küsülü qalaq" - əməkdar artistdən barışıq mesajı

27 May 2017 21:27

Böyrəklərinizin təhlükədə olduğunu bildirən 8 ƏLAMƏT

27 May 2017 21:27

Fərda pis vəziyyətdə qaldı: avtobusda tanımadılar

27 May 2017 21:27

Mingəçevirdə oğul anasını qətlə yetirdi

27 May 2017 21:23

İştahanı nəzarət altında saxlamaq qaydası

27 May 2017 21:22

İslamda nəhs rəqəm anlayışı varmı?

27 May 2017 21:17

Nobeldən kim, niyə imtina edib

27 May 2017 21:13

Ramazan ayında çimmək olarmı?

27 May 2017 21:12

NATO-nun iclasında Azərbaycanın təklifi qəbul olundu - FOTO

27 May 2017 21:12

O, İnstagram fenomenidir - FOTO

27 May 2017 21:05

Məşhur futbolçu xanımı ilə çimərlikdə - FOTO

27 May 2017 21:05

Türkiyədə güclü zəlzələ olub

27 May 2017 21:01

"Beş mərtəbə" dairəsi ləğv edildi - XƏRİTƏ - FOTO

27 May 2017 20:58

Alzheimerə səbəb olan amillər

27 May 2017 20:57

Mingəçevirdə oğlu tərəfindən öldürüldüyü ehtimal edilən qadının adı məlum olub

27 May 2017 20:57

Məktəblilər arasında dava ölümlə nəticələndi

27 May 2017 20:55

Azərbaycanda ən çox insan ölümünə səbəb olan bu xəstəlikdir - VİDEO

27 May 2017 20:52

Mübarək Ramazan ayında yuxu necə tənzimlənməlidir?

27 May 2017 20:52

Corat qəbiristanlığında hasarı qəbirin ortasından çəkdilər - VİDEO

27 May 2017 20:47

Başı suya batırmaq orucu pozurmu?

27 May 2017 20:47

''Qələbə'' dairəsində dəyşiklik edilib - VİDEO

27 May 2017 20:47

İH başçısının müavini: Azərbaycan dünyada artıq bir idman ölkəsi kimi tanınıb

27 May 2017 20:43

Ramazanın 2-ci gününün duası

27 May 2017 20:43

Gənc müəllimin qeyri-adi tədris üsulu - "Şagirdlər həm öyrənir, həm də əylənir" - VİDEO

27 May 2017 20:42

Taksi sürücüləri fırıldaqçının hədəfində - Özünüzü bu şəxsdən qoruyun - VİDEO

27 May 2017 20:42

Ramazan ayının obaşdan və iftarlarının elmi tənzimlənməsi - ARAŞDIRMA

27 May 2017 20:42

Bazarda 8-9 yerlik avtomobillərə maraq artıb - SƏBƏB - VİDEO

27 May 2017 20:42

Ən çox yatan heyvanlar

27 May 2017 20:37

Papillomalardan xilas olmağın müxtəlif yolları

27 May 2017 20:37

Ramazanın 2-ci gününün duası, imsak və iftar vaxtı

27 May 2017 20:36

Çempionluq yolunda “Beşiktaş”a ağır zərbə

27 May 2017 20:32

İbrahimoviç, Kasilyas, Pepe, Ture - havayı ulduzlar

27 May 2017 20:32

Fransız model Tao - FOTO

27 May 2017 20:32

Doymanıza və kilo almamağınıza səbəb QİDALAR

27 May 2017 20:27

Siyavuş Novruzov: "Ermənistanın ballistik raketlərə malik olması Cənubi Qafqaz üçün təhlükə mənbəyidir"

27 May 2017 20:27

Millimiz ilk setdə uduzdu - YENİLƏNİR

27 May 2017 20:27

“Fənərbaxça” “Trabzonspor”a qarşı - YENİLƏNİR

27 May 2017 20:27