Babək nə vaxt öldürülüb? - O, saraya niyə bəzək-düzəkli filin üstündə gətirildi?

Babək nə vaxt öldürülüb? - O, saraya niyə bəzək-düzəkli filin üstündə gətirildi?
18:18 13 Noyabr 2016
203 Maraqlı
Ölkə mətbuatı
A- A+

​Timsah filin xortumunu qopardı (19 Aprel 2017 10:23)

Babəkin ölümü ilə bağlı da müxtəlif fərziyyələr var. İstər elm adamlarımız, istərsə də həvəskar tarixçilər bu məsələyə fərqli baxışlar sərgiləyirlər. Ancaq əslində necədir? Bütün bu qaranlıq məqamlara aydınlıq gətirmək üçün tanınmış araşdırmaçı yazar Ceyhun Bayramlının “Babək nə vaxt öldürülüb?” yazısını tədim edirik.

Tarixi mənbələrin məlumatlarına istinadən söyləməliyik ki, Afşin Hidr ibn Kavusun razılığı ilə 837-ci il sentyabrın 15-i (hicri tarixlə 222-ci il şəvval ayının 11-i), Təbərinin yazdığına görə aylı bir gecədə səhərə kimi Bəzz qalasının xarabalıqlarını, hələ də yanan evlərin tüstüsünü, həlak olanların cəsədlərini seyr edən Babək miladi tarixlə 838-ci il yanvar ayının 4-də (hicri tarixlə 223-cü il səfər ayının 3-nə keçən gecə) xilafətin o zamankı paytaxtı Samirə şəhərinə gətirilib və bir-iki gün Afşinin əl-Mətirədəki sarayında saxlanılıb (72, səh.338, 407-408). Xəlifənin sarayına aparılmazdan öncə, hələ Babək paytaxta yeni gətirilərkən əvvəlcə Abbasi dövlətinin baş qazısı, daha sonra isə xəlifə Mötəsim özü dözməyərək atını minib və tanınmaz biçimdə Babəki görmək üçün yola çıxıb. Babəkin üzünü gördükdən sonra xəlifə öz sarayına qayıdıb və Babəkin öz hüzuruna gətirilməsini gözləməyə başlayıb. Ertəsi gün bəzək-düzəkli bir filin üstündə oturdulmuş halda Babək Afşinin sarayından xəlifə Mötəsimin hüzuruna gətirilib, xəlifənin ona verdiyi müxtəlif suallara heç bir cavab verməyib susduğuna görə o, qəzəblənmiş xəlifənin zindanına atılmışdır. Mənbələr dəqiqliklə bildirir ki, Babək miladi tarixlə 838-ci il martın 14-cü günündə (hicri tarixi ilə 223-cü il rəbbi-ül-sani ayının 14-də) Samirə şəhərində edam edilmişdir. Hər halda hicri təqvimi ilə göstərilən tarixləri tutuşdurduğumuz və diqqətlə miladi tarixinə çevirdiyimiz zaman biz də bu nəticəyə gəlirik.

Mənbə məlumatları bizə bu fikri təlqin edir ki, Babək əl-Hürrəmi əsir alınıb Samirə şəhərinə gətirilənədək xəlifə Mötəsim-billahın onu öldürmək fikri var idisə də, böyük tərddüdlərlə müşayiət olunurdu. Qızıl möhürlü aman məktubu, Babəkin xüsusi bir təmtəraqla Samirəyə gətirilməsi (hər halda, Mötəsim onu bədnam etmək istəsəydi, Babəki bu sayaq təmtəraqla gətirtməz, alçaldılmış və bədnam edilmiş bir halda gətirilməsini əmr edərdi), Mötəsimin bu əsnada Afşinə Babəki əfv edib xilafət ordusuna qoşun sərkərdəsi təyin etmək istədiyini söyləməsi və bu kimi digər məqamlar Babəkin öldürülməklə cəzalandırılması kimi bir planın olmadığını təxmin etməyə əsas verir.

Ortaya maraqlı və indiyədək tarixçilərin cavabını verə bilmədikləri suallar çıxır: Babəkin iki ay on gün xəlifənin zindanında saxlanmasının səbəbi nə idi və xəlifə Babəki öldürtməkdə niyə tələsmirdi? Əgər Babək kafir birisi olmaqla İslama qarşı çıxış etmişdisə, niyə Samirəyə gətirildikdən sonra dərhal edam edilməyib? Xəlifənin zindanında saxlanıldığı bu 2 ay 10 gün ərzində Babəklə hansı söhbətlər olub? Onun yanına kimlər gəlib-gedib? Xəlifə ondan nələri öyrənmək istəyirdi? Bu sualların cavablarını tapa bilmək üçün rəsmi tarixə, mənbə məlumatlarına müraciət etmək faydasızdır. Bu sualların cavabı, zənnimcə, dəmir məntiq və güclü intuisiyanın köməyilə, məxsusi tədqiqat aparılması yolu ilə üzə çıxarıla bilər. Hələlik bu haqda yalnız onu söyləmək mümkündür ki, Babək zindanda olduğu müddətdə məhz Abbasi sarayının ondan umduqlarını və istədiklərini vermədiyinə görə qəzəbdən ağlını itirən xəlifənin əmrinə əsasən edam kürsüsünə çıxarılmışdır.

P.S. Eyni tale, eyni aqibət Babəkdən sonra Həllac Mənsurun, Sührəverdinin, Nəiminin, Nəsiminin də qismətinə yazılacaqdı. Nadanlarsa özlərini didib-dağıtmalarına rəğmən, bu insanların sahib olduqları batini bilikləri əldə edə bilməyəcəkdi ki, bilməyəcəkdi...

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

QHT sədrinin cəzası azaldılıb

28 Aprel 2017 10:37

Şampuna 1 qaşıq şəkər qatın

28 Aprel 2017 10:37

Telman İsmayılov sifarişli qətllərdə ittiham olunur: biznesmenlər, qanuni oğru...

28 Aprel 2017 10:34

General nazirin qardaşı oğlunu Sabirabada rəis göndərdi

28 Aprel 2017 10:33

Azərbaycanın biznes missiyası Dubayda olub

28 Aprel 2017 10:32

Cənubi koreyalı 4 xizəkçi Asiya Oyunları vaxtı pivə içdikləri üçün diskvalifika olunub

28 Aprel 2017 10:32

Kənan İmirzalıoğlunun saqqalı 145 mindir...

28 Aprel 2017 10:32

Raquf Orucovun xanımına vəzifə verildi

28 Aprel 2017 10:29

Azərbaycanın iki rayonuna yeni polis rəisi təyin edilib

28 Aprel 2017 10:27

Putin Abe ilə nəyi müzakirə etdi?

28 Aprel 2017 10:23

Azərbaycan diasporu Strasburqda Türkiyəyə dəstək aksiyası keçirib

28 Aprel 2017 10:21

Gəncədə maşın 3 piyadanı vurdu

28 Aprel 2017 10:19

Nura Suri od püskürdü: “Paxilliqdan qocalmısınız”

28 Aprel 2017 10:18

Naxçıvanda 40349 şagird tibbi müayinədən keçirilib

28 Aprel 2017 10:17

FİFA referisi “Bakı Marafonu 2017”də iştirak edəcək

28 Aprel 2017 10:17

Boşanmış azərbaycanlı müğənni yenidən evlənir?

28 Aprel 2017 10:17

Azərbaycan Türkiyəyə qaz ixracını kəskin azaltdı

28 Aprel 2017 10:14

Tarixdə bu gün nələr baş verib?

28 Aprel 2017 10:14

Özünü Beynəlxalq Bankın qarşısında yandırmaq istədi

28 Aprel 2017 10:09

Yaponiyada vulkan püskürdü - FOTO

28 Aprel 2017 10:08

Stalinin hələ də gizli saxlanılan donuz damındakı YERALTI SIĞINACAĞI - FOTOLAR

28 Aprel 2017 09:58

ABŞ-ın dövlət katibi: “Rusiyaya səfərim zamanı heç nəyi həll etmədik”

28 Aprel 2017 09:57

Azərbaycan nefti

28 Aprel 2017 09:55

Cəbhədən SON XƏBƏR

28 Aprel 2017 09:53

Sulutəpədə 50 yaşlı kişi intihar edib

28 Aprel 2017 09:52

Atəşkəs 120 dəfə pozulub

28 Aprel 2017 09:49

Tramp Cənubi Koreyadan 1 milyard dollar istədi

28 Aprel 2017 09:48

Fahriye Evcenin keçmiş nişanlısı Burak Özçiviti özündən çıxartdı - FOTOLAR

28 Aprel 2017 09:48

Ermənilər atəşkəs rejimini 120 dəfə pozub

28 Aprel 2017 09:47

Cəbhədən xəbər var

28 Aprel 2017 09:44

Azərbaycan nefti ucuzlaşıb

28 Aprel 2017 09:42

Musiqili Teatrın may ayı üçün repertuarı açıqlanıb

28 Aprel 2017 09:42

II Nikolayın Türkiyədəki malikanəsi otel oldu – FOTOLAR

28 Aprel 2017 09:38

Hacıqabul-Bəhrəmtəpə-Mincivan avtomobil yolunun bir hissəsi yenidən salınır

28 Aprel 2017 09:37

Ucarda 50 yaşlı kişi özünü qatarın altına atıb

28 Aprel 2017 09:32

Aprel döyüşlərində şəhid olan polkovnikin həyat yoldaşına

28 Aprel 2017 09:32

Neft bahalaşdı

28 Aprel 2017 09:29

VALYUTA MƏZƏNNƏLƏRİ

28 Aprel 2017 09:28

Elmar Məmmədyarov: "Qarşıdakı danışıqlarda hər şey Ermənistan rəhbərliyinin siyasi iradəsindən asılı olacaq"

28 Aprel 2017 09:27

Azərbaycan Mərkəzi Bankının valyuta məzənnələri (28.04.2017)

28 Aprel 2017 09:27

Milli Məclisin sektor müdirini qətlə yetirən şəxsin şikayəti əsasında məhkəmə başlayıb

28 Aprel 2017 09:27

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (28.04.2017)

28 Aprel 2017 09:27

Külək beşmərtəbəli binanın damını uçurdu - XAÇMAZDA

28 Aprel 2017 09:18

Dollar sabit qaldı

28 Aprel 2017 09:15

Neft bahalaşdı

28 Aprel 2017 09:13

Azərbaycanın xarici işlər naziri Moskvada səfərdədir

28 Aprel 2017 09:12

Tanınmış müğənniyə ağır itki

28 Aprel 2017 09:02

Goranboyda mənzildən qızıl-zinət əşyaları oğurlanıb

28 Aprel 2017 08:57

Abşeronda maşın, Sabunçuda ev yandı

28 Aprel 2017 08:54

Trampdan “böyük münaqişə” siqnalı

28 Aprel 2017 08:53