Dövrümüzün "Qordi düyünü"

Dövrümüzün "Qordi düyünü"
12:27 14 Noyabr 2016
93 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Süni düyünü bu üsullarla tanıya bilərsiniz (09 Mart 2017 11:10)

8 noyabr seçkisindən ötən bir həftə Donald Tramp "düyünü"nün açılmasına kifayət etmədi. Yeni prezident ətrafında seçki öncəsi dövrdə yaranmış durum nəinki aydınlaşmır, əksinə, getdikcə tündləşir. Seçicilər küçələrə çıxıb, Trampın prezident seçilməsinə etiraz edirlər. Etiraz aksiyaları polislə qarşıdurma, xəsarət alma və həbslərlə müşayiət olunur. Proseslər mitinqlər keçirməklə yekunlaşmır. Britaniya mətbuatının iddiasına görə, yaranmış etiraz dalğası ABŞ-ın parçalanmasına qədər inkişaf edə bilər. "The İndependent" konkret mexanizm də göstərib. Bildirir ki, Birləşmiş Ştatların ən böyük əhaliyə malik ştatlarından olan Kaliforniya öz müstəqilliyini elan etməyə hazırlaşır. Səslərin 61 faizini Hillari Klintona vermiş ştat əhalisi Trampın qalib elan edilməsi ilə barışa bilmir. Hətta "The Washington Post" un yazdığına görə, "Ağ Evə gedən yolun 13 açarı" kitabının müəllifi, məşhur proqnozçu Alan Lixtman Donald Trampın impiçmentə məruz qalacağını dilə gətirib.

Amerikalıların Trampa birmənalı yanaşmamasına müxtəlif izahlar verilir. Kimisi onun "irqi və gender məsələlərində həlledilməz fikir ayrılıqları yaratmasını", kimisi "ABŞ demokratiyasını şübhəyə almasını", bir başqası da "xarici siyasət kursunu yanlış istqamətə yönəltməsini" önə çəkir. Amma səbəblər bol olsa da, yaşananların məntiqi izahına bəs etmir. İstənilən halda, ABŞ praktikası üçün qeyri-ənənəvi olan proseslər baş verir. Məsələn, ATƏT-in ABŞ demokratiyasını şübhə altına alması ənənəvi hal deyil. ATƏT-in ABŞ təsirində olması, bu dövlətin göstərişləri əsasında plan qurması bəllidir. İndi isə, ATƏT ABŞ-da keçirilən seçkini şübhə altına alır. Təşkilatın hesablamalarına görə, ABŞ-dakı son seçkidə səsvermə hüququna malik olan 35 milyon seçici seçkilərdə iştirak etmək üçün qeydiyyata alınmayıb.  ATƏT bir müddət öncə Tramp tərəfindən gündəmə gətirilən, ABŞ "demokratiyasının" iç üzünü açan faktları təsdiqləyib. Tramp isbat etmişdi ki, ABŞ seçki mexanizmi təsvir edildiyi kimi, demokratik deyil, saxtalaşdırma üçün kifayət qədər yol açır. Məsələn, seçicilər seçki prosesində birbaşa deyil, dolayısı ilə iştirak edirlər, yəni seçicilər Yüksək Seçki Qurumuna daxil olan 538 nəfəri seçməklə kifayətlənirlər. Beləliklə, seçkinin nəticəsini birbaşa ölkə seçicisi deyil, bəhs edilən 538 nəfər müəyyənləşdirir. Amma seçki prosesinin qeyri-demokratikliyi bununla bitmir. Çünki 538 nəfərin keçirdiyi seçkinin özü də qapalı mühitdə baş tutur, prosesin müşahidəçilər tərəfindən izlənilməsi məhdudlaşdırılır. Rəsmi Vaşinqton ATƏT qarşısında götürdüyü öhdəliklərə zidd olaraq, beynəlxalq müşahidəçilərə ABŞ-ın bütün ştatlarında prezident seçkilərini izləməyə imkan verməyib. Bu, ATƏT-in dilə gətirdiyi qanun pozuntularının hamısı deyil. Təşkilat bəyan edib ki, ABŞ-dakı seçkilərə dair məruzə üzərində bir neçə ay iş gedəcək, detallı və yekun hesabat 3 ay sonra elan ediləcək. Çünki araşdırılmalı çox məqam var. Məsələn, Tramp özünün seçkiqabağı təşviqatı dövründə belə bir məqamı dilə gətirmişdi ki, hazırda Birləşmiş Ştatlarda seçicilərin qeydiyyatının 24 milyonu etibarsızdır, böyük pozuntularla aparılıb: "Dünyasını dəyişmiş 1,8 milyon şəxs seçici qismində qeydə alınıb və onların bəziləri səs verirlər!  2,8 milyon adam bir neçə ştatda qeydə alınıb... Amerika vətəndaşlığı olmayan Amerika sakinlərinin 14%-i seçici kimi qeydiyyata alınıb".

Zahirən belə görünür ki, ATƏT-in açıqlaması Trampın fikirlərinə dəstəkdir. Reallıqda isə bu, Trampın özünü, onun prezident seçildiyi seçkini şübhəyə almırmı, impicmentinə hazırlıq üçün arqument deyilmi? ATƏT ABŞ seçki sistemi üçün xarakterik olan bu halları nə üçün indiyədək dilə gətirməyib, "ifşa etməyib"? Belə çıxır ki, ABŞ təsirində olan təşkilat bu ölkədə demokratiyanın möhkəmlənməsi üçün deyil, Trampa qarşı proseslərə dəstək vermək üçün aktivləşdirilib.

Onda sual yaranır, Trampı kim və nə üçün vurur? Bütün hesablamaların ziddinə olaraq, onu kim prezident seçdirdi, indi etiraz aksiyalarını təşkilatlandıran, stimullaşdıran kimdir? ABŞ seçicisi doğurdanmı Trampı həzm edə bilmir? Axı Trampın seçkiqabağı kampaniya dövründə verdiyi vədlər büsbütün ABŞ seçicisinin və əhalisinin maraqlarına köklənib. Təkcə Pensilvaniya ştatında, Gittesberq şəhərindəki məşhur 22 oktyabr nitqi Trampı sevmək üçün ABŞ əhalisinə nə qədər arqument verdi:

"Mən görürəm ki, ölkə fəlakət içindədir, kənarda durub bunu seyr edə bilmərəm. Ölkəmiz mənə çox yaxşılıq edib, mən onu sevirəm, hərəkətə gəlməliyəm. Demək olar, hər dörd amerikalıdan biri əmək qabiliyyətli yaşında işsizdir. Hər beş ev təsərrüfatından birində heç kim işləmir. 45 milyon amerikalı ərzaq talonu alır, 47 milyon isə yoxsulluq içində yaşayır. Kasıb şəhərlilər əziyyət çəkir". Trampın "ABŞ-ın təhlükəsizliyini bəhanə edərək kənar ölkələrdə apardığı mənasız müharibələri dayandıracağını", "xalqların seçilmiş prezidentlərinin devrilməsi kampaniyalarını durduracağını" vəd etməsi, bu müharibələrə, kampaniyalara çəkilən xərclərin ABŞ xalqının rifahına sərf ediləcəyini bəyan etməsi, Trampa qarşı etiraz aksiyaları keçirən "sıravi vətəndaşların" marağına uyğun deyilmi?

Belə çıxır ki, Trampa qarşı etiraz aksiyalarını stimullaşdıranlar, həmin müharibə və kampaniyalardan gəlir götürən qruplardırlar. Amma siyasi təhlilçilər bu versiyanı da birmənalı qəbul etmirlər. Çünki Tramp ABŞ-dan kənarda aparılan savaşları birmənalı şəkildə dayandıracağını bəyan etməyib. Yeni prezidentin son addımları göstərir ki, o, kənarda aparılan savaşları durdurmaq yox, savaşın formasını dəyişmək niyyətindədir. ABŞ-ın neft istehsalı üzərindəki qadağasını aradan qaldırmaq, dolların uçot dərəcəsini artırmaq dünyanı son illər maliyyə-iqtisadi böhrana salan proseslərə yeni stimul vermək deyilmi? ABŞ-ın neft və maliyyə bazarında tarazlığı süni şəkildə pozmaqla başlatdığı gizli-aşkar savaşın yeni dönəmi başlamırmı?

Suallar çoxdur. Hər birinin də kökü, Donald Trampın özünə dayanır. ABŞ-ın yeni prezidenti dünya üçün çözülməsi çətin olan yeni "Qordi düyünü"nə çevrilir.

Müşfiq Ələsgərli
Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Təzə kartof nə ilə faydalıdır?

25 Aprel 2017 22:37

Leyla Əliyeva MDU nəzdində Asiya və Afrika Ölkələri İnstitutunda olub

25 Aprel 2017 22:36

Su festivalı Qaxda

25 Aprel 2017 22:33

Britni Spirs hamilədir? - FOTO

25 Aprel 2017 22:32

İnstagram-ın yeni fitnes ulduzu - FOTO

25 Aprel 2017 22:32

Marsda naməlum varlıq tapıldı

25 Aprel 2017 22:29

Rusiya XİN-nin sözçüsü "seks-simvol" sayıldı - FOTO

25 Aprel 2017 22:27

“Sekssiz və həyəcansız evlilik...” - PSİXOLOQLARDAN XƏBƏRDARLIQ

25 Aprel 2017 22:27

Bu sevgi hekayəsini oxuyan hər kəs ağlayır

25 Aprel 2017 22:26

Boşanan Anjelina Coli yenidən ana olur

25 Aprel 2017 22:22

Yatmazdan əvvəl hansı qidaları yemək olmaz?

25 Aprel 2017 22:22

Taekvondoçularımız Afinaya yollandı -

25 Aprel 2017 22:21

Dostlarla, rəfiqələrlə, qohumlarla görüşərkən öpüşmək orucu pozarmı?

25 Aprel 2017 22:17

Putinin agenti, yoxsa “sülh mələyi”? - Ölkəni dağıdan ƏSAS SİMA

25 Aprel 2017 22:13

Məşhur aparıcı Dominikanda dincəlir - FOTO

25 Aprel 2017 22:12

Tovuzda məmurun qətli: qatilin gizlətdiyi pul torbası və qanlı paltar tapıldı

25 Aprel 2017 22:12

Rusiyanın öhdəsindən gəlmək mümkündür

25 Aprel 2017 22:12

Quranda Allahın əlindən danışılır: bunun izahı nədir?

25 Aprel 2017 22:12

Bacısını namus üstündə qətlə yetirdi - TƏFƏRRÜAT

25 Aprel 2017 22:12

Rusiya Suriyada hakimiyyət dəyişikliyinə imkan verməyəcək

25 Aprel 2017 22:12

ATƏT-in baş katibi: "İlin əvvəlindən Donbasda 140 dinc sakin ölüb"

25 Aprel 2017 22:07

Biznes üçün uğurlu komanda yaratmağın yolları

25 Aprel 2017 22:05

İtalyan gözəldən "Beşiktaş" fanatlarına təşəkkür - FOTO

25 Aprel 2017 22:05

DGK: “Sınıq Körpü”də dava düşməyib, heç kim döyülməyib

25 Aprel 2017 22:04

Əl-ələ vəfat etdilər

25 Aprel 2017 22:04

Bu qidalar sizi 10 il cavanlaşdıracaq

25 Aprel 2017 21:57

Azərbaycanda maaşlar 1 manat artdı – RƏSMİ

25 Aprel 2017 21:57

Allahın ən yaxşı zikri – təsbihdir

25 Aprel 2017 21:57

Samuxda NAMUS ÜSTÜNDƏ QƏTL - "Bacımın əxlaqsız hərəkətlərindən cana doymuşdum"

25 Aprel 2017 21:53

Rəcəb ayının dualarında ortaq məqam

25 Aprel 2017 21:52

6,9 ballıq zəlzələ... -

25 Aprel 2017 21:52

Peterburq metrosundakı partlayış: “İmam Şamilin batalyonu” etiraf etdi

25 Aprel 2017 21:47

Namaz qılan adama salam veriləndə cavabını verməlidirmi?

25 Aprel 2017 21:47

Sankt-Peterburqda metro bağlandı

25 Aprel 2017 21:46

Rus əsgəri öldürən erməni həbs olundu

25 Aprel 2017 21:44

Nazirin sözçüsü seks simvol elan edildi - FOTOLAR

25 Aprel 2017 21:43

İmmun sistemini gücləndirən kahının daha hansı faydaları var?

25 Aprel 2017 21:42

Tolstoydan ürəyimizə işıq salacaq 21 AFORİZM

25 Aprel 2017 21:37

Müğənni sevgilisi ilə tropik kurortda - FOTO

25 Aprel 2017 21:32

Cəbhədə daha bir erməni hərbçi öldürüldü

25 Aprel 2017 21:31

Kreml Kiyevin “hədiyyə”sini qəbul etdi - Donbasın ilhaqında NÖVBƏTİ ADDIM

25 Aprel 2017 21:28

"Almaniya XİN rəhbəri ilə görüşməyəcəm, çünki..." - Netanyahu

25 Aprel 2017 21:27

Hansı dində fahişəlik müqəddəs hesab olunurdu?

25 Aprel 2017 21:27

Milyonçu olmaq istəyirsinizsə... -

25 Aprel 2017 21:27

Peterburqdakı partlayışı "Əl Qaidə" törədibmiş

25 Aprel 2017 21:24

Sübh saatlarında evinizin havasını dəyişməyin

25 Aprel 2017 21:22

Heydər Əliyev Fondunun vitse-prezidenti Leyla Əliyeva MDU nəzdində Asiya və Afrika Ölkələri İnstitutunda olub - FOTO

25 Aprel 2017 21:22

İki sevgilinin "WhatsApp" yazışması rekord qırır

25 Aprel 2017 21:18

İnsan niyə ölümdən qorxur?

25 Aprel 2017 21:17

Soyuducunun da başa düşmədiyi dil kimə lazımdır?

25 Aprel 2017 21:12