SSRİ barəsində ŞOK FAKTLAR: Bakının işğalı, talanlar, terror və... – FOTOLAR

SSRİ barəsində ŞOK FAKTLAR: Bakının işğalı, talanlar, terror və...  – FOTOLAR
12:53 14 Noyabr 2016
87 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

SSRİ-ni dünyaya rəngli formada təqdim edən jurnal – FOTOLAR (16 Aprel 2017 15:03)

Dünya ölkələrinin “bəla imperiyası” adlandırdıqları SSRİ-nin süqutundan 25 il keçir. 70 il ərzində Azərbaycanın sərvətlərini talayan, xalqını istismar edən, ərazilərini qonşu ölkələrə birləşdirən sovet rejiminin parçalanması, respublikamızın müstəqillik qazanması xalqımıza saysız-hesabsız müsibətlər hesabına başa gəldi. Qəribədir ki, Azərbaycan dövlətinə və xalqına qarşı saysız-hesabsız cinayətlər işlətmiş imperiyanın xəyanətləri üzə çıxsa da, hələ də bəziləri sovet rejiminin bərpası xülyası ilə, “bəlkə də qaytardılar” arzusuyla yaşayır. Bəziləri sosial şəbəkələrdə SSRİ-nin nisbətən sabitlik dövrünü əks etdirən fotolar paylaşır, həmin vaxtlar “hər şeyin qaydasında olduğunu” iddia edirlər. Təəssüf ki, hələ Azərbaycanın bolşevik Rusiya tərəfindən işğalını təkzib edənlər də var. Bəziləri iddia edir ki, 1920-ci ilin 28 aprelində Azərbaycanda fəhlə və kəndlilər “ayağa qalxaraq” yeni sovet hökumətini qurublar.

Publika.az bolşeviklərin Azərbaycanı işğalı, xalqımıza və dövlətimizə qarşı cinayətləri ilə bağlı faktları təqdim edir.

Növbəti erməni xəyanətinin fəsadları

İlk öncə onu qeyd edək ki, kommunist rejiminin onilliklər ərzində apardığı təbliğatdan fərqli olaraq 1920-ci ilin aprelində Azərbaycanda fəhlə və kəndlilər “ayağa qalxaraq” hər hansı hakimiyyət dəyişikliyi etmədilər. Sovet Rusiyası respublikamızı hələ 1919-cu ildən işğal etməyi planlaşdırırdı. Lakin bolşeviklərin ağ qvardiyaçılara qarşı mübarizəsi bu prosesi yubadırdı. 1919-cu ilin sonlarında, 1920-ci ilin əvvəllərində bolşeviklərin vətəndaş cəbhəsində qazandıqları qələbələr onların Azərbaycanla bağlı planlarını sürətləndirmələrinə rəvac verdi.

Qeyd edək ki, Azərbaycanın sovet Rusiyası tərəfindən işğalında sapı özümüzdən olan baltaların – yerli bolşeviklərin, ən əsası isə aramızda bəslədiyimiz mənfur ermənilərin də rolu az olmadı. Məsələn, 1920-ci il aprelin əvvəllərində Moskvaya səfər etmiş daşnak Ermənistanının hökumət rəsmiləri bu ölkəyə ərazi güzəştləri, yəni respublikamızın qərb torpaqlarının Ermənistana verilməsi müqabilində Azərbaycanın sovet Rusiyası tərəfindən işğalı üçün yardımlarını təklif edirdilər. Daşnak hökumətinin rəsmiləri bolşevik Rusiyası ilə sövdələşməyə getdilər.

1920-ci ilin martında Qarabağda hökumətə qarşı qaldırılan erməni qiyamında, habelə Qarabağın bəzi hissələrində azərbaycanlılara qarşı hücumda əsas məqsəd Bakı və ətrafındakı, respublikamızın şimal sərhədlərindəki qoşun birləşmələrinin Azərbaycanın qərb hissəsinə cəlb edilməsi idi. Belə də oldu. Daşnak qiyamının yatırılması və daşnakların növbəti hücumunun qarşısının alınması üçün şimaldakı hərbi birləşmələr respublikamızın qərb bölgəsinə göndərildi. Həmin səbəbdən də XI ordunun hücumu ərəfəsində Azərbaycanın şimal sərhədləri müdafiəsiz qalmışdı. Düzdür, Azərbaycan ordusu daşnakları ağır məğlubiyyətə uğratdı, lakin cümhuriyyətin taleyi artıq həll edilmişdi.

...və bolşeviklərin Bakı planı

Son vaxtlar açıqlanan arxiv sənədləri göstərir ki, sovet Rusiyasının ilk planı neft Bakısını ələ keçirməkdən ibarət idi. Bunu Leninin yazışmalarındakı “Bakını ələ keçirmək bizə olduqca vacibdir. Bütün diqqətinizi buna yönəldin” göstərişi də sübut edir. Bunlar bir yana, Qafqaz Cəbhəsi komandanlığının XI ordu və Xəzər donanmasına göndərdiyi direktivdə də aprelin 27-dən başlayaraq 5 gün ərzində Yalama-Bakı əməliyyatını həyata keçirmək tapşırılırdı. Bir neçə gün sonra göndərilən direktivdə bu əmrə dəyişiklik edildiyi məlum oldu. Yeni göstərişdə bildirilirdi ki, ordunun məqsədi Bakını deyil, bütün Azərbaycanı ələ keçirməkdir.

Azərbaycanda sovet işğalının reallaşmasında yerli kommunistlərin də müəyyən rolu vardı. 1920-ci ilin fevralında yaradılan Kommunist (bolşeviklər) Partiyası ilk gündən hakimiyyət çevrilişi kursunu seçdi. Kommunistlərin qurultayının qətnaməsində də qeyd edilirdi ki, partiyanın yaradılmasında əsas məqsəd mövcud hökuməti yıxmaq və “fəhlə-kəndli” hökumətini qurmaqdır. Sözsüz ki, bütün bunlar xülya idi. Çünki aprel işğalı ərəfəsində respublikamızda kommunistlərin sayı cəmi 3-4 min nəfər idi. Bu cür azsaylı partiya üzvlərinin ölkədə hər hansı dəyişiklik etməsi mümkün deyildi. Rusiya Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının Qafqaz Diyar Komitəsinin yerli şöbəsi kimi fəaliyyətə başlayan Azərbaycan Kommunist (bolşeviklər) Partiyasının üzvlərini əsasən qeyri-müsəlmanlar, o cümlədən ruslar, ermənilər təşkil edirdi.

Respublikamızın şimal sərhədlərinin müdafiəsiz qaldığı şəraitdə - aprelin 26-da Azərbaycan sərhədlərini maneəsiz keçən XI ordu bir az sonra Bakıya yaxınlaşdı. Bolşeviklər hakimiyyətin onlara verilməsini tələb etdilər. Hökumətə hakimiyyətin onlara verilməsini tələb etmiş bolşevik Həmid Sultanov bir neçə ay sonra, Azərbaycan Kommunist (b) Partiyasının növbəti qurultayındakı çıxışında deyirdi: “Biz bilirdik ki, bu gün olmasa da sabah qırmızı süngü burada olacaq. Biz sovet hakimiyyətini boşqabda aldıq. Onu bizə hazır vəziyyətdə gətirdilər”.

Azərbaycanın talan edilməsi, xalq üsyanları

Beləliklə sovet Rusiyasının işğalçı ordusu vasitəsilə hakimiyyəti zəbt edən, 23 ay əvvəl qurulmuş və dünyanın bir sıra böyük dövlətləri tərəfindən tanınmış ölkənin müstəqilliyini tapdaq altına almış bolşeviklər Azərbaycanda yeni diktatura formalaşdırmağa başladılar. Gözdən pərdə asmaq üçün ilk dövrdə ali qanunverici orqan olan İnqilabi Komitənin tərkibinə ancaq azərbaycanlı kommunistlər daxil edildilər. Paytaxtı ələ keçirmiş “Qırmızı Ordu”nun əsgərləri Azərbaycanın bölgələrinə üz tutdular. Respublikamızın cənub, sonra isə qərb bölgəsinə istiqamət alan əsgərlər əhalini talan edir, xüsusən varlı ailələrin heysiyyətinə toxunur, ləyaqətini tapdayırdılar. Sovet işğalından 18 gün sonra Azərbaycana qayıdan Nəriman Nərimanovun xatirələrində də qeyd edilir ki, ölkədə bir sıra biabırçılıqlar baş verirdi. Lakin ilk öncə bolşevik qəsbkarlığına və özbaşlınalıqlarına biganə qalan xalqın, xüsusən cümhuriyyət dövründən qalmış ordu birləşmələrinin hiddəti getdikcə artırdı. Mayın 26-da baş vermiş Gəncə üsyanı bolşevik zorakılıqlarına və qarətlərinə qarşı ən böyük xalq narazılığı idi. Şəhərin müsəlmanlar yaşayan hissəsini ələ keçirmiş Azərbaycan ordusunun birləşmələri burada hakimiyyəti ələ aldılar. Mənfur erməni xisləti burada da özünü göstərdi. Belə ki, ermənilər şəhərin digər hissəsində silahlı birləşmələr yaradaraq bolşeviklərə dəstək verdilər. Tezliklə şəhər ətrafına bir neçə diviziya gətirildi. Azərbaycanın tarixi şəhərinə hücuma keçən “Qırmızı Ordu” birləşmələri əvvəlcə şəhəri güclü bombardman etdilər. Bundan sonra isə güclü hücum başladı. Qüvvələr nisbətinin qeyri-bərabər olması (müqavimətçilərin sayı cəmi 10 min nəfər idi) bolşeviklərə üstünlük qazandırdı. Gəncəni ələ keçirən bolşeviklər şəhərin 13 min sakinini vəhşicəsinə qətlə yetirdilər.

Lakin Azərbaycan xalqının bolşevik zülmünə və talanlarına qarşı qəzəbi özünü Qarabağ və Şəki üsyanlarında da göstərdi. Bu üsyanlar qan içində boğuldu da, Zaqatala, Şəmkir əhalisi kütləvi şəkildə üsyana qalxdılar. Təəssüf ki, Azərbaycanda kommunist işğalına qarşı bütün üsyanlar pərakəndəlik və qeyri-mütəşəkkillik, ayrı-ayrı vaxtlarda baş verməsi səbəbindən məğlubiyyətlə nəticələndi. Respublikamızın ərazisində qırmızı terrora başlayan kommunistlər 1920-1921-ci illərdə 40 min günahsız insanı qətlə yetirdilər.

Ancaq məğlubiyyətlə üzləşən təkcə üsyançılar deyildi. Belə ki, bütün güclərini Azərbaycanın sovet Rusiyası tərəfindən işğalına yönəltmiş Həmid Sultanov, Əliheydər Qarayev və digərləri vətən xaini damğaları ilə güllələndilər. Azərbaycanda “nümunəvi” sovet dövləti qurmağın şəksiz tərəfdarı Nəriman Nərimanov isə Moskvada müəmmalı şəkildə dünyasını dəyişdi. XI Ordunun Bakıya hücumu zamanı ona komandanlıq etmiş Mixail Levandovski də sovet rejiminin qurbanı olaraq antisovet təbliğatı və digər ittihamlarla güllələndi.

Yeri gəlmişkən, ilk planları neft Bakısını ələ keçirməkdən ibarət olan bolşeviklər təkcə 1920-ci ildə Azərbaycandan Rusiyaya 2,6 milyon ton neft daşımışdılar. Bu, həmin il respublikamızda hasil olunan neftin 91 faizi idi.

Bunlar da bir yana, sovet Rusiyasının Azərbaycanı işğal etməsinin nəticəsi təkcə respublikamızın müstəqilliyinin itirilməsi ilə yekunlaşmadı. Bu, həm də ərazilərimizin bir qisminin Ermənistan SSRİ-yə birləşdirilməsi, habelə 1921-cü ildə Dağlıq Qarabağın bir günlük Ermənistana verilməsi, 2 il sonra isə ona muxtariyyət statusunun verilməsi ilə nəticələndi. Bu, Moskvanın həmin qərarıdır ki, fəsadları bu günə kimi qalmaqdadır.

(Ardı var)

Anar Tağıyev











RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Dua nədir?

23 May 2017 23:12

Sinəsini və ombalarını böyütdü - FOTO

23 May 2017 23:05

Deputat oğlunun işini araşdıran müstəntiq cəzalandırıldı - ƏMR

23 May 2017 23:05

İŞİD hücuma keçdi, Putinlə görüş təxirə salındı

23 May 2017 22:57

2 ədəd qoz sizin stressinizi asanlıqla aradan qaldıra bilər

23 May 2017 22:57

"Yaşka Bakinski" yataqda öldürüldü

23 May 2017 22:52

Əllərinizin xəbərdarlığına laqeyd qalmayın - FAYDALI MƏSLƏHƏT

23 May 2017 22:52

Hansı xalq təbabəti vasitələri ilə qanı durultmaq olar?

23 May 2017 22:52

Bənövşə yağının faydaları

23 May 2017 22:47

Mançester polisi terrorçunun şəxsiyyətini təsdiqlədi

23 May 2017 22:45

“La fəta illə Əli (ə)!”. Bəs fəta nə mənasındadır?

23 May 2017 22:42

Deputatlar Türkiyəyə getməkdən imtina etdilər

23 May 2017 22:39

“Gecə ovçusu” İŞİD terrorçularını belə məhv edir - VİDEO

23 May 2017 22:38

Fəxrəddin Manafov xanımı ilə - mediada ilk FOTOlar

23 May 2017 22:37

Çaya "cənnət toxumu" əlavə edin - FAYDALARI

23 May 2017 22:37

Şou ulduzu kurorta yollanıb - FOTO

23 May 2017 22:32

Neftimizin SON QİYMƏTİ - 55 dollara yaxınlaşır

23 May 2017 22:29

“Kurtlar Vadisi”nin İbrahim Velidinin həyat hekayəsi

23 May 2017 22:27

Qadın nə etsin ki, əri layiqli bir kişi olsun?

23 May 2017 22:22

Bakıda toydan çıxan kişi bir qrup şəxs tərəfindən döyülüb

23 May 2017 22:22

62 yaşlı kişiyə ərə gedən xalq artistinin toyundan

23 May 2017 22:21

Gəncəyə yasa gedirdilər, Göygöldə qəzaya düşdülər

23 May 2017 22:18

Bakıda top mərmisi tapılıb

23 May 2017 22:17

Gənc mavilərə qırmanc cəzası

23 May 2017 22:17

Həkimin qətlə yetirilməsi ilə bağlı - Yeni təfərrüat

23 May 2017 22:17

Bəd-nəzər həqiqətən varmı?

23 May 2017 22:17

48 yaşlı ulduz: "Hələ də erotikəm" - FOTO

23 May 2017 22:12

Xərçəngdən qorunmaq üçün qatığı evdə hazırlayın

23 May 2017 22:12

Göygöldə iki avtomobil toqquşub, yaralı var

23 May 2017 22:12

Tarif Şurasında növbəti iclas - YENİ TARİFLƏR

23 May 2017 22:05

Aktrisa məşqdən çıxanda "tutuldu" - FOTO

23 May 2017 22:05

Qaşlar üçün parik hazırlandı

23 May 2017 22:03

Paytaxtda top mərmisi tapıldı

23 May 2017 21:59

Facebookda sevgili tapmağın

23 May 2017 21:58

Evinizdə olan bu 8 əşyanı atın

23 May 2017 21:57

Kişilərin qadınlarda xoşlamadıqları 1 0 xüsusiyyət

23 May 2017 21:52

Turp suyunun faydaları

23 May 2017 21:47

Bakıda top mərmisi tapıldı

23 May 2017 21:46

Yasa gedənlər xəstəxanalıq oldu

23 May 2017 21:44

Susmaq, ya danışmaq? Yemək, ya ac qalmaq?

23 May 2017 21:42

Qeyri-adi seksual fantaziyalar: bu, manyaklıqdır?

23 May 2017 21:37

"Real" braziliyalı vunderkindlə razılaşdı - RƏSMİ

23 May 2017 21:37

Antistress "oyuncaq”lar stressi götürür, yoxsa əlavə problemlər yaradır?

23 May 2017 21:36

Xalq artisti Aygün Bayramovanın toyundan FOTOLENT

23 May 2017 21:34

Rianna yeni şou təşkil etdi - FOTO

23 May 2017 21:32

Facebookda sevgili tapmağın 10 QAYDASI

23 May 2017 21:27

Qvardiola və ailəsi partlayış zamanı "Mançester Arena"da olub

23 May 2017 21:26

49 yaşlı xalq artistinin toyundan İLK FOTO

23 May 2017 21:23

Dövlət universitetlərində təhsil haqları endiriləcəkmi? - VİDEO

23 May 2017 21:22

Bakıda sərnişin DAVA SALDI: " Ə, işinlə məşğul ol" - VİDEO

23 May 2017 21:22