Türkiyəni Mosul və Kərkükdən məhrum edən Bakı ermənisi

Türkiyəni Mosul və Kərkükdən məhrum edən Bakı ermənisi
17:53 15 Noyabr 2016
124 Maraqlı
Ölkə mətbuatı
A- A+

Bu gün neft uğrunda mübarizə gedən Kərkük-Mosul bölgəsi vaxtilə Osmanlının torpaqları idi. Lakin türk imperiyasının süqutundan sonra Türkiyə də bu bölgəyə yalnız kənardan baxaraq qalıb. Ən maraqlısı isə Türkiyəni Mosul-Kərkük neftindən məhrum edən şəxsin bir erməni olmasıdır.

Publika.az
xəbər verir ki, Osmanlı dövründə İraqdakı neft ehtiyatları ilə bağlı ilk araşdırmaları İstanbulda yaşayan erməni Kalouste Sarkis Gülbenkyan olub. Onun atasının Qapalıçarşı deyilən bazarda dükanı var idi. Onların qohumları Bakıda yaşayırdı, özləri də oradan gələnlər idi. Ata Gülbenkyan da Bakıdan qaz yağı gətirərək satırmış.

Sarkis Gülbenkyan Londonda geoloji mühəndislik təhsili alıb, əsasən də neft yataqları üzərində işləyib. Londondan İstanbula qayıdandan sonra, Osmanlı sultanı ƏIbdülhəmidin tələbi ilə araşdırmalara başlayır və Mesopatomiyada (indiki İraq ərazisi) neft tapdığı haqda sultana məlumat verir. Əbdülhəmid də 1904-cü ildən sonra həmin torpaqları şəxsi mülk olaraq satın alır.

Gülbenkyan daha sonra ilk türk Milli Bankını yaradır və 1912-ci ildə yaradılan Türk Neft Şirkətinin ("Turkish Petroleum Company") 50 faiz səhmlərinə ortaq olur.

Gülbenkyanın bankı Türk Neft Şirkəti ilə yanaşı, “Deutsche Bank”la da əməkdaşlıq edir və Mesopatomiyada fəaliyyətini davam etdirmək üçün müxtəlif şirkətlər qurur. Lakin I Dünya Müharibəsində almanlar məğlub olduğu üçün “Deutsche Bank”ın səhmləri Fransa şirkətinə keçir. I Dünya Müharibəsində Osmanlının parçalanmasından sonra ingilislərlə keçirilən görüşləri də Gülbenkyan aparır.

1926-cı ildə Mosul neftinin bölüşdürülməsi zamanı Gülbenkyanın Türk Neft Şirkəti İraq şirkəti oldu və ona yalnız 5 faiz pay verildi. Buna görə də ona “məşhur 5 faiz” ləqəbi qoyuldu. Yerdə qalan 95 faiz hissəsi isə İngiltərə, Fransa Hollandiya və Amerika arasında bölüşdürüldü, bu ölkələrin hər birinə 23,75 faiz pay düşdü. Beləliklə, Osmanlının varisi olan Türkiyə öz mirasından məhrum edildi. Halbuki, Gülbenkyanın şirkəti türk şirkəti idi və Kərkük və Mosuldakı paylar da Türkiyənin olmalı idi. Lakin bir erməni yenə də son anda xəyanət edərək, hissələri digər ölkələrə satdı.

Türkiyə heç nə edə bilmədi, yalnız Gülbenkyanın ölkəyə girişinə qadağa qoymağa gücü çatdı.

Asif


RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Xəzərdə batan iki nəfər xilas edilib

26 İyul 2017 22:45

Cinsi zəifliyi aradan qaldıran cövhər

26 İyul 2017 22:42

Bakıda qardaş bacısına qısqanclıq zəminində 13 bıçaq zərbəsi vurub

26 İyul 2017 22:42

Yayda bu qidalara üstünlük verilməlidir

26 İyul 2017 22:37

Goranboyda "VAZ" aşdı - 3 yaralı

26 İyul 2017 22:29

Bakıya uçan təyyarənin yaxınlığından ballistik raket keçdi - FOTO

26 İyul 2017 22:27

Əsəbilik, zəiflik, qanazlığı BU VİTAMİNİN çatışmazlığından xəbər verir

26 İyul 2017 22:27

Maykl Ceksonun 19 yaşlı qızı siqaret çəkərkən görüntüləndi

26 İyul 2017 22:17

"Android" telefon istifadəçiləri - Diqqətli olun! - VİDEO

26 İyul 2017 22:17

FES illik faiz dərəcəsini 1-1,25% səviyyəsində saxlayıb

26 İyul 2017 22:17

FED uçot dərəcəsini dəyişmədi

26 İyul 2017 22:14

FED uçot dərəcəsi ilə bağlı qərar qəbul etdi

26 İyul 2017 22:12

Bakıda reyd keçirilib - VİDEO - FOTO

26 İyul 2017 22:05

Diş həkiminə ömrünüzdə cəmi bir dəfə gedəcəksiniz - MÖHTƏŞƏM KƏŞF

26 İyul 2017 22:05

"Neftçi" "Şalke" ilə oynadı

26 İyul 2017 22:05

“Neftçi” “Şalke”-yə uduzdu

26 İyul 2017 22:04

NASA-nın izah tapmadığı QƏDİM QAYAÜSTÜ TƏSVİRLƏR

26 İyul 2017 22:03

Bakıda pulsuz "Wi-Fi" artıq bu YENİ ƏRAZİLƏRDƏ də olacaq

26 İyul 2017 22:01

ABŞ Venesuelaya qarşı sanksiyaları genişləndirib

26 İyul 2017 21:57

Qriqorçuk: "Panatinaikos”la qarşılaşacağımıza sevinirik"

26 İyul 2017 21:52

Küçədə lüt gəzən qadın tıxaca səbəb oldu - FOTO/VİDEO

26 İyul 2017 21:48

"Məni ancaq 5:0 hesablı qələbə qane edəcək" - Qriqorçuk

26 İyul 2017 21:47

"Gətirdilər, satmalıyıq" - Səhərdən axşama qədər işləyən azyaşlılar - VİDEO - FOTO

26 İyul 2017 21:42

Sakinlər yeni binanın tikintisindən narazıdırlar - VİDEO

26 İyul 2017 21:37

Bakıda pulsuz "Wi-Fi" artıq bu YENİ ƏRAZİLƏRDƏ də olacaq

26 İyul 2017 21:32

Bella və Gigi Hadidin 53 yaşlı anası - FOTO

26 İyul 2017 21:27

Azərbaycanın baş konsulu Iğdır vilayətinin valisi ilə görüşüb

26 İyul 2017 21:27

Bakıda “Jara” başlayır

26 İyul 2017 21:24

Ağaclar ya kəsilir, ya da kökündən çıxarılır - VİDEO

26 İyul 2017 21:22

Ölkəmizə 140 pambıqyığan kombayn gətiriləcək

26 İyul 2017 21:18

Stiv Skaliz xəstəxanadan evə buraxılıb

26 İyul 2017 21:17

Arda Turandan Terimin istefasına İLK REAKSİYA - FOTOLAR

26 İyul 2017 21:13

Avtomobil aşıb, sürücü xəsarət alıb

26 İyul 2017 21:12

Şahanla ailəsi Amerikada hava limanından geri qaytarıldı

26 İyul 2017 21:12

Metrodakı eskalatorların fırçaları nə işə yarayır?

26 İyul 2017 20:58

Fədayə Laçın: "Oğlumu evləndirmişəm, tezliklə nənə olacağam" - FOTO

26 İyul 2017 20:57

Salyanda “VAZ” aşdı, sürücü yaralandı

26 İyul 2017 20:54

Xanımı aktyoru belə təbrik etdi - FOTO

26 İyul 2017 20:52

Bakıda atasını itirən qızdan DƏHŞƏTLİ ƏMƏL

26 İyul 2017 20:49

Malidə göyərtəsində BMT sülhməramlıları olan helikopter qəzaya uğrayıb

26 İyul 2017 20:47

Qazaxda ağır yol qəzası - VİDEO - FOTO

26 İyul 2017 20:42

Melanya və İvanka Tramplar Vaşinqtonun gözəlləri seçildi

26 İyul 2017 20:37

Çimərliyə gedənlər oxusun! - 6 VACİB QAYDA

26 İyul 2017 20:37

Avropa dizel avtomobillərindən imtina edə bilər

26 İyul 2017 20:32

BMT sülhməramlılarını daşıyan helikopter qəzaya uğradı

26 İyul 2017 20:29

Selena ad gününü Castin Biberin sevimli məkanında qeyd etdi - FOTO

26 İyul 2017 20:27

Yay mövsümündə NECƏ QİDALANMALI?

26 İyul 2017 20:23

"Hyundai Motors"da İFLAS TƏHLÜKƏSİ

26 İyul 2017 20:22

45 yaşlı məşhurun arxiv fotosu: "Çirkin deyilik, pulumuz yoxdur"

26 İyul 2017 20:17

48 yaşlı aktrisa makiyajsız halda - FOTO

26 İyul 2017 20:17