Paytaxtda qapısız tualetlər düzəldilir - FOTO

Paytaxtda qapısız tualetlər düzəldilir - FOTO
16:58 19 Noyabr 2016
234 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Qədim Romalılar bura fəlsəfi söhbətlər aparmaq üçün əlverişli məkan kimi baxıblar, fransızlar isə XVI əsrə qədər ondan xəbərsiz olublar, Azərbaycanda isə 2016-cı ildə onun tikintisi üçün 90 min 300 dollar xərcləndi.

Söhbət tualetlərdən gedir. Bu faktları əbəs yerə xatırlatmırıq. Çünki bu gün Beynəlxalq Tualet Günüdür. Bununla bağlı BMT Baş Assambleyası qətnamə qəbul edib. Baş Assambleya üzvləri təəssüf hissi ilə qeyd ediblər ki, bu gün 2,5 milyard insan hələ də sanitariya sahəsinin əsas xidmətlərindən istifadə etmək hüququndan məhrumdur. Qətnamədə bütün üzv dövlətlər bu sahədə müvafiq addımlar atmağa çağırılıb.

Baş Assambleya üzvləri vurğulayıblar ki, sanitariya sahəsində xidmətlərin mövcud olmaması insanların sağlamlığına təsir edir, yoxsulluq səviyyəsinin azaldılması və sosial-iqtisadi inkişafı sahəsində səylərin nəticələrini azaldır.

İlk tualet nə zaman yaranıb?

İlk tualetin nə vaxt yarandığı çox mübahisəlidir. İddialara görə, bu gün Pakistanın yerləşdiyi bölgədə, eramızdan əvvəl 3000-ci illərdə unitaz mexanizmlərinin istifadə edilib. Mesopotamiyada isə e.ə 2300-ci illərdə axar suların üzərinə tualet sistemləri olub. Oturacaqlı tualetin eradan 2600 il əvvəl Şumer çariçasına aid olduğu iddia edilir. Şotlandiya ərazisindən isə 5000 il yaşı olan stulabənzər tualetin qalıqları tapılıb. E.ə. 2100-cü ilə aid tualetə Misirdə, daha sonralar isə Parisdə və Hindistan yarımadasında da rast gəlinib. Çində isə 5-ci ərsdən tualet kağızları istehsal edilir. Antik Roma tualeti, Efesdə mövcuddur. Romada ilk ictimai tualet təkcə ehtiyacları ödəmək üçün deyil, həm də fəlsəfi söhbətlər aparmaq üçün əlverişli yer olub. Daş stullar formasında olan tualetlərdə ilk olaraq nökərlər oturub daşı isidir, sonra isə varlı romalılar öz təbii ehtiyaclarını burada ödəyirdi. Bu tualetlərin xüsusi kanallara çıxışı var idi ki, onları da su yuyub aparırdı. Roma tualetlərindən ancaq imkanlı romalılar istifadə edirdi. Yerdə qalan əhali isə tualet ehtiyaclarını küçədə ödəyirdilər.

Bəzənsə saraydan kənara çıxmağa tənbəllik edən əyanlar güvəclərdən (qorşok) istifadə ediblər. Varlıların güvəcləri qızıl və bahalı daşlarla bəzədilir, digərləri isə adi qablardan istifadə edirdi. Fransız tədqiqatçıların yazdığına görə, şəhərlərdə elə bir çala yox idi ki, ora güvəclər boşaldılmasın. Çirkabın iyindən adamlar başlarını pəncərədən çölə çıxara bilmirdilər. Hətta Parisdə belə bir fərman çıxmışdı ki, adamların özlərini qorumaları üçün çirkabı atmamışdan əvvəl üç dəfə bərkdən "Diqqət, tökürəm" deyə bağırması lazım idi. İlk su ilə yuyulma sistemi olan tualetin layihəsini dahi Leonardo da Vinçi kral I Fransua üçün təklif eləyib. Lakin dahinin əksər ixtiraları kimi bu tualet layihəsi də kağız üzərində qalıb. Avropada 1738-ci ildə tualetin yuyulan variantı meydana gəlib. Fərziyyələrdən birinə görə, həmin vaxtdan etibarən ilk dəfə olaraq Fransada tualetsiz ev tikməyə icazə verməməyə başlayıblar.

Su ilə yuyulan tualet

Tualet stulu (Avropa, XIX əsr) XVIII əsrin ortalarında mühəndislərin su ilə yuyulan ayaqyolu ilə bağlı ideyaları yaranıb. XIX əsrdə kiçik Britaniya kəndindən olan çilingər Tomas Krepper kanalizasiyaya çıxışı olan və pis qoxunu aradan qaldırmaq üçün suyun axıdıla biləcəyi müasir formalı unitazı və U-şəkilli kanalizasiya borusunu ixtira edib. İlk unitaz farfordan hazırlanıb və vaza şəklində olub. Krepper öz şirkətini yaradaraq Bukingem və Vindzor saraylarında bu santexnika aparatlarını quraşdırıb. XX əsrin əvvəllərində İspaniya şirkəti olan "Unitas" (bu sözün ilk hərfi U-şəkilli boruya işarə idi) oturacağı və su bakı olan tualetin istehsalına başlayıb. Həmin firmanın sayəsində "unitaz" sözü məişətə daxil olub. 1871-ci ildə Berlindəki evlərin 9%-də sifon sistemi olub.

Açıq tualetlər dəbdə

Bu gün isə dünyada ictimai yerlərdə daha müasir tualetlər qurulur. Məsələn, bu ilin dekabrında Rusiyanın paytaxtı Moskvada Dostluq parkında köşklərsiz, qapılarsız tualetlər istifadəyə veriləcək. “Gələcəyin tualetləri” paytaxtda sınaqdan keçiriləndən sonra digər əyalətlərdə də istifadə ediləcək. “Açıq tualet” layihəsi”nin rəhbəri Serqey Ozerovun sözlərinə görə, bu tualetlər kişilərin küçədə ağac arxalarında gizlənmələrinin qarşısını alacaq.

Bu tualetlər pulsuz olacaq və əlavə təmizliyə ehtiyacı yoxdur. Amsterdamda çoxdan tətbiq edilən bu yenilik Rusiyada birmənalı qarşılanmayıb. Xüsusən, Moskva Memarlar İttifaqı paytaxt küçələrində belə ayaqyoluların yerləşdirilməsinə qarşı imza toplamağa başlayıb. Onlar bu cür tualetlərin çimərliklərdə qurula biləcəyini deyirlər. Amma ictimai yerdə, qadınların, uşaqların gözü qarşısında belə məkanların olmasını qəbul etmirlər.

Layihə rəhbəri isə tətbiq edəcəkləri bu layihənin Rusiya küçələrindəki acınacaqlı vəziyyəti aradan qaldıracağını düşünür.

“Biz xüsusən, kişiləri nəzərdə tutaraq belə tualetlər hazırladıq. Çünki kişilər təbii ehtiyaclarını ödəmək üçün ya ağacların arxasını, ya da hasarları seçməli olurlar. Bu insanlar da tualet mədəniyyətini formalaşdıracaq”, - deyə Serqey Ozerovun bildirib.

Yapon mühəndisləri isə sidiyi təhlil edən, təzyiqi, qan şəkərini və kilonu ölçən “ağıllı tualet” icad ediblər. “Ağıllı tualet”ın qiyməti 350-500 min avro arasında dəyişir. Bu tualetlərdə uunitazın qapağı, adam tualetə girər-girməz öz-özünə avtomatik açılır.

90 min dollarlıq tualet

Bu gün Azərbaycanda da ictimai tualetlərlə bağlı vəziyyət heç də ürəkaçan deyil. Düzdür, hələ ki, bizdə nə açıq, nə də pulsuz tualetlər yoxdur, amma olanlar da heç ürəkaçan deyil. Paytaxtda qiymətləri 20-80 qəpik arasında dəyişən ictimai tualetlərin təmizliyi də qiymətlə mütənasibdir. Bakıda sayları çox az, hətta barmaqla sayılacaq qədər olan ictimai tualetləri bir tapan sevinir, bir də oradan çıxan. Bölgələrdəki ictimai tualetlər isə heç müzakirəyə çxıarılacaq səviyyədə belə deyil. Sadəcə dörd divarı olan bu məkanlarda kanalizasiya sistemindən başqa heç nə yoxdur.

Bu ilin may ayında Beyləqan rayonunda Yaponiyanın ayırdığı 90 min 300 dollar qrant hesabına iki məktəb tualetinin təntənəli şəkildə açılış mərasimi keçirilir. Bu məsələ günlərlə müzakirəyə çıxarılsa da, yaponlardan tualet mədəniyyətində öyrənəcəyimiz çox şeyin olduğunu göstərmiş oldu.

Gülxar









RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Monteneqro parlamenti NATO-ya üzvlüyə dair sazişi təsdiq edib

29 Aprel 2017 03:57

Bağdadda partlayış baş verib:

29 Aprel 2017 03:47

Qara şiferli ailə evi - FOTO

29 Aprel 2017 03:32

Liviya sahillərində uzun sürən atışmadan sonra Ukrayna gəmisi ələ keçirilib

29 Aprel 2017 03:27

İmişlidə toydan evə qayıdan piyadanı avtomobil vurdu

29 Aprel 2017 03:23

FIFA prezidentinə qarşı araşdırma başladı

29 Aprel 2017 03:14

Cəmilənin göbəyiaçıq libası: "Əsəbiləşib belə geyindim" - FOTO

29 Aprel 2017 03:05

İranda Messinin oxşarı - FOTOLAR

29 Aprel 2017 02:44

PPX avtomobili qəzaya uğradı - 1 nəfər yaralandı

29 Aprel 2017 02:38

"Calzedonia"nın yeni kolleksiyası - FOTO

29 Aprel 2017 02:32

"Liverpul" müqavilə yenilədi -

29 Aprel 2017 02:25

Bakıda PPX-ya məxsus avtomobil qəzaya uğrayıb, 1 nəfər yaralanıb

29 Aprel 2017 02:07

Bella qəribə libasda alt paltarını göstərdi - FOTO

29 Aprel 2017 02:05

"Quartz": Azərbaycan iqtisadi cəhətdən ən normal ölkədir

29 Aprel 2017 01:58

Şimali Koreya ballistik raketini sınaqdan keçirib

29 Aprel 2017 01:57

Avtobus sürməyə icazəsi yoxdur -

29 Aprel 2017 01:53

Avstriya prezidenti ölkə qadınlarını islamofobiya ilə mübarizə naminə başlarını bağlamağa çağırıb

29 Aprel 2017 01:42

Ledi Qaqa yeni reklamda - FOTO

29 Aprel 2017 01:32

Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsində zəlzələ olub

29 Aprel 2017 01:30

Əməkdar artist xəstəxanaya yerləşdirildi

29 Aprel 2017 01:19

Bakıda məhbus özünü asdı

29 Aprel 2017 01:14

Filippində güclü zəlzələ baş verib

29 Aprel 2017 01:13

Bağdadın mərkəzində partlayış - 6 ölü, 7 yaralı

29 Aprel 2017 01:09

Bağdadda güclü partlayış: 6 ölü, 7 yaralı

29 Aprel 2017 01:08

Xəzər dənizinin Azərbaycan hissəsində zəlzələ olub

29 Aprel 2017 01:07

Filippində 7,2 bal gücündə zəlzələ

29 Aprel 2017 01:04

Obama Nyu-Yorkda çıxışına görə daha 400 min dollar qazanıb

29 Aprel 2017 00:52

Xəzərdə zəlzələ oldu

29 Aprel 2017 00:49

"Azərsun" Bakı 2017-nin rəsmi dəstəkçisi oldu -

29 Aprel 2017 00:49

Çimərlikdə hər kəs bu rus gözələ baxdı - FOTO

29 Aprel 2017 00:47

Bu yay alt paltarları altda qalmayacaq - FOTOLAR

29 Aprel 2017 00:38

Bağdadda güclü partlayış baş verib

29 Aprel 2017 00:32

Goranboyda kafedə dava düşdü - yaralanan var

29 Aprel 2017 00:29

"Türkiyə ilə danışıqlar dayanmayıb" -

29 Aprel 2017 00:28

Dünyanın ən maraqlı və həyəcanlı dəmir yolları - VİDEO

29 Aprel 2017 00:23

Astroloji proqnoz - 29 aprel

29 Aprel 2017 00:08

"Qalatasaray" Brumanı saxlaya bilmir

29 Aprel 2017 00:05

Günün qoroskopu: işlərinizdə uğur vəd edən gündür

29 Aprel 2017 00:05

Raytorala görə 27 nömrəli formadan imtina etdi - FOTO

28 Aprel 2017 23:57

Bakı həbsxanasında dustaq özünü asaraq intihar edib

28 Aprel 2017 23:57

Elmar Məmmədyarovdan erməni nazirlə görüşü ilə bağlı

28 Aprel 2017 23:56

Limon dənələrini atmayın, əkin - FOTO İZAH

28 Aprel 2017 23:52

Mineral suların faydası

28 Aprel 2017 23:47

"Liverpul" futbolçu ilə müqavilə yenilədi

28 Aprel 2017 23:47

Qohumlararası evliliklər gen xəstəliklərinin artmasına səbəb olur

28 Aprel 2017 23:42

Təzyiqi normallaşdırır, saç tökülmənin qarşısını alır...

28 Aprel 2017 23:42

Lö Pen Zidanın cavabını verdi:

28 Aprel 2017 23:40

49 yaşlı kişini ilan vurdu - Şəmkirdə

28 Aprel 2017 23:39

Kişilərin ən çox arzuladığı qadın çimərlikdə - FOTOLAR

28 Aprel 2017 23:38

"Bavariya" futbolçunun müqaviləsini yenilədi

28 Aprel 2017 23:37