İranın ədəb-ərkan qaydaları - FOTO

İranın ədəb-ərkan qaydaları - FOTO
19:05 19 Noyabr 2016
189 Maraqlı
Ölkə mətbuatı
A- A+

Baqqal dükanından tutmuş nüvə danışıqlarınadək iranlılar hər yerdə özlərinə məxsus ədəb-ərkan qaydalarına riayət edirlər.

"Befərmayid" deyir Fatimə və əlinin amiranə işarəsi ilə mənim bir az da yeməyimi istəyir.

Mən qənirsiz iranlı ev sahibəsi, onun anası, iki qızı və bir oğlu ilə döşəmədə - mükəmməlcəsinə kamil İran xalçasının üstündə açılmış süfrənin kənarında əyləşirəm və özümün təərrüf təcrübəmi ilk dəfə olaraq işə salmalıyam.

Mən doğrudan da ağız suladan balıqlı səbzi plovdan yemək istəyirəm, amma bilirəm ki, ədəb-ərkan qaydalarına görə "hə"dən əvvəl bir neçə dəfə "yox-yox" deməliyəm.

Yaşlı və gənc

Təərrüf (mərifət sözü ilə eyni kökdəndir) dünyasında nəzakətlilik namus məsələsinə çevrilir.

Onun naminə insanlar qəbul etmək istədiklərindən imtina edir, ürəklərindən gəlməyən sözləri deyir, niyyətləri olmadan kimisə dəvət edir, pis xəbərləri saxta ümidlə əvəzləyirlər.

Milli.Az BBC-yə istinadən bildirir ki, belə etməklə onlar "kaş olaydı"nı olmuş kimi qəbul edirlər.

Bir dəfə mən Tehranda taksi sürücüsünə güc-bəla ilə bazarlaşdığımız 250 min rialı verirdim.

Qəribədir ki, o pulu almaqdan imtina edirdi.

"Yox almaram" deyirdi gülə-gülə. Mən peysərimi qaşıya-qaşıya təkid edirdim. O isə pulu almaqdan imtina edirdi. Nəhayət yorulub taksidən düşdüm. Düşündüm ki, "qoy belə olsun".

Amma dostum Rza izah etdi ki, sürücü sadəcə təərrüf edirmiş.

"Əlbəttə ki, o sizin pulu verəcəyinizi gözləyirdi - deyirdi Rza, - O pulu almaq istəmədiyini deməklə sizə öz mərifətini nümayiş etdirirdi. Onun təərrüfü qurtaranadək gözləmək, nə qədər kobud görünsə də pulu ödəmək lazım idi. Nəzakət nəzakət yerində, amma haqqı ödəmək lazımdır".

Taksi

Bu söhbət məni yamanca tutdu. Fikirləşirdim ki, görəsən o sürücü hələ də gülümsəyirdimi?

Baqqal dükanında alış-veriş etməkdən tutmuş nüvə danışıqlarına qədər hər işdə adamların davranışını məhz bu təərrüf adlanan qaydalar diqtə edir.

Bu fenomen konsepsiya baxımından ümumən pozitiv bir amil olsa da, sui-istifadə niyyəti olduqda mənfi çalar ala bilər.

Məsələn kimsə kiminsə səxavətindən mənfəətlənmək üçün fürsətlənmək istəyər.

Belə davranış İran cəmiyyətində mənfi hal kimi qarşılanır, çünki təərrüf lütfkarlıq ifadə etməkdən daha çox təkəbbürü pərdələyir.

"Təərrüfün əsas funksiyalarından biri də təvəzökar görünmək istəyidir, - deyir Minnesota Universitetinin antroplogiya professoru William O Beeman, - Adamlar başqalarının statusunu yüksəltməklə öz statuslarını aşağı salmağa çalışırlar".

Alimin fikrincə, paradoksal olan budur ki, İran kimi təbəqəli cəmiyyətdə...belə davranış sabitlik yaradır, çünki hər iki tərəfin bərabərliyini təsdiq edir.

Persepolis

İranı başqa Yaxın Şərq ölkələrindən fərqləndirən onun adət-ənənələrdə, dil və ədəbiyyat da daxil zəngin incəsənət növlərində ehtiva edən fars kimliyidir.

Rumi, Firdovsi, Hafiz və Ömər Xəyyam həm Şərqdə, həm də Qərbdə hörmət edilən şairlərdir və iranlılar öz irsləri ilə fəxr edirlər.

"Novruz - yəni fars yeni ili bizim ən mühüm bayramımızdır. Biz fars dilini qoruyub saxlamışıq.

Biz qanımız və ruhumuzla farsıq və bu dəyişə bilməz" - deyir Rza.

"Təərrüf İran xalqının mahiyyətidir. Bizim mədəniyyətimizdə adamın özünü birbaşa ifadə etməsi nəzakətsizlik kimi görünə bilər, - deyə izah edir İran rəssamı Fəriştə Nəcəfi, - İranlılar üçün nəzakətli sözlər həmişə çox mühümdür. Ola bilsin bu ona görə belədir ki, fars ruhunun içində bol poeziya var".

Qadınlar

Başqa bir fars ənənəsi qonaqpərvərlikdir. İranda qonaq qiymətli cəvahir kimidir.

Adamlar hətta özlərində kasad olan nəyisə sizinlə bölüşməyə, özlərinə almağa qıymadıqlarını sizə almağa hazırdırlar və təərrüf dediyimiz də elə budur.

Bu münvalla çaya dəvət, iranlılnın evində gecəni qalmaqla nəticələnə bilər. Kimdənsə yolu soruşsan, təzə bir dost tapa bilərsən.

Çünki həmin adam yolu sənə izah etməkdənsə, qabağına düşüb səni özü ora aparacaq. İranlılar həqiqətən də nəzakətlidirlər, lakin onların səmimi dəvətləri və nəzakətli jestlərinin çox incə hüdudları var.

"Sən adamlardan təərrüf göstərməməyi xahiş edə bilərsən, - deyir öz çarpayısını mənə vermiş Fatimə, - Qulaq asa da bilərlər, qulaq asmaya da. Bu da elə bir növ təərrüfdür".

Həqiqət budur ki, təərrüf - təərrüf kimi görünməməlidir. Bunun təərrüf olduğu nə qədər az hiss olunsa, demək o qədər uğurlu alınıb.

Əgər nədənsə şübhəlisənsə, həmişə başqalarının ehtiyaclarına öz ehtiyaclarından əvvəl bax. Bu elə bir hissdir ki, axırda özü özünü hasilə gətirir.

Milli.Az





RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Yeni smartfonda 3D olacaq

23 May 2017 07:27

İngiltərədə "Mançester Arena" stadionunda 2 partlayış olub: 19 ölü, 50 yaralı - FOTO

23 May 2017 07:27

Melanya Tramp İsraildə qırmızı xalı ilə gedərkən ərinin əlini kənara itələyib

23 May 2017 07:22

Tereza Mey Mançesterdəki partlayışları "dəhşətli terror aktı" adlandırıb

23 May 2017 07:15

İsveçin hava limanında BOMBA HƏYƏCANI

23 May 2017 07:13

Telegram-da artıq ödənişlər etmək olar

23 May 2017 07:12

Qobustanda gənc oğlan naməlum şəxslər tərəfindən döyülüb

23 May 2017 07:02

Ev üçün gözəl aksessuarlar - FOTO

23 May 2017 06:32

Boliviya prezidenti Donald Trampı zalım adlandırıb

23 May 2017 06:32

Venesuelada etiraz aksiyaları: 2 ölü

23 May 2017 06:15

Məşhur futbolçu öz toyuna əsayla gəldi - FOTO

23 May 2017 06:13

Antonio Konte İngiltərə Premyer Liqasının ən yaxşı məşqçisi seçilib

23 May 2017 06:02

Özünü 5-ci mərtəbədən atan gənc öldü

23 May 2017 05:59

"Mançester arena"da terror aktından sonra iki şübhəli şəxs saxlanılıb

23 May 2017 05:32

Fransada ev və emalatxana - FOTO

23 May 2017 05:32

“Danışan” kağız yaratdılar

23 May 2017 05:18

Tramp Amerika-İsrail münasibətlərini möhkəmləndirməyi davam etdirməyə söz verib

23 May 2017 05:15

Lüksemburqda meşə içində restoran - FOTO

23 May 2017 04:32

BMT-nin baş katibindən KXDR-yə MESAJ: "Dayan!"

23 May 2017 04:18

Parisdə bohem interyerli mənzil - FOTO

23 May 2017 03:32

İsrail əsgərləri fələstinli gənci öldürdülər

23 May 2017 03:26

Mançesterdə iki ardıcıl partlayış - Ölən və yaralananlar var - FOTO/VİDEO

23 May 2017 03:23

Etirazçılar sabiq prezidentin evini yandırdı

23 May 2017 03:18

İngiltərədə "Mançester Arena" stadionunda 2 partlayış olub - ölənlər var

23 May 2017 03:01

Bakıda özünü 5-ci mərtəbədən yerə atan gənc oğlan ölüb

23 May 2017 02:57

İngiltərədə konsertdə terror həyəcanı

23 May 2017 02:54

Kataloniya müstəqilliyini elan edəcək? -

23 May 2017 02:38

İtaliyada kiçik ailə üçün ev - FOTO

23 May 2017 02:32

İsveçin hava limanında şübhəli çanta səbəbindən insanları təxliyə ediblər

23 May 2017 02:29

Dövlət Departamenti: Türkiyə suriyalılara hamıdan çox yardım edib

23 May 2017 02:27

Azərbaycanda bu da oldu:

23 May 2017 01:55

Venesuelada etiraz aksiyası zamanı Uqo Çavesin evi yandırılıb

23 May 2017 01:47

"Barselona" Vidalın qalmasını istəyir

23 May 2017 01:39

Danimarkada orta məktəb - FOTO

23 May 2017 01:32

"Yuventus" Xuan Quadradonu 20 mln. avroya transfer edib

23 May 2017 01:27

Sumqayıtda 4 otaqlı mənzil yanıb

23 May 2017 01:27

Antoniu Quterreş Ruhanini yenidən prezident seçilməsi münasibətilə təbrik edib

23 May 2017 01:08

Sumqayıtda 4 otaqlı mənzil yanıb

23 May 2017 00:55

Cocuq Mərcanlıda silah-sursat aşkarlanıb

23 May 2017 00:55

Elvis Preslinin şəxsi təyyarəsi satışa çıxarılacaq

23 May 2017 00:52

4 otaqlı mənzil əşyaları ilə birgə yandı - Sumqayıtda

23 May 2017 00:49

Əfsanəvi müğənninin təyyarəsi satışa çıxarılır

23 May 2017 00:39

Tanınmış aktrisaya xərçəng diaqnozu qoyuldu

23 May 2017 00:29

Qəbul imtahanlarında ikinci dəfə iştirak etmək istəyənlərin qeydiyyatı başa çatdı

23 May 2017 00:24

Cocuq Mərcanlıda 3 piyada əleyhinə mina və 1 tank əleyhinə minanın partladıcısı aşkarlanıb (FOTO)

23 May 2017 00:22

Qəbul imtahanlarında ikinci dəfə iştirak etmək istəyənlərin qeydiyyatı başa çatdı

23 May 2017 00:09

Astroloji proqnoz - 23 may

23 May 2017 00:08

Türkiyə ABŞ-ı terrorçularla işbirliyində ittiham edib

23 May 2017 00:07

Mənsum İbrahimov Hollivudda - FOTO

23 May 2017 00:05

Günün qoroskopu: işgüzar aktivlik artır

23 May 2017 00:05