İranın ədəb-ərkan qaydaları - FOTO

İranın ədəb-ərkan qaydaları - FOTO
19:05 19 Noyabr 2016
189 Maraqlı
Ölkə mətbuatı
A- A+

Baqqal dükanından tutmuş nüvə danışıqlarınadək iranlılar hər yerdə özlərinə məxsus ədəb-ərkan qaydalarına riayət edirlər.

"Befərmayid" deyir Fatimə və əlinin amiranə işarəsi ilə mənim bir az da yeməyimi istəyir.

Mən qənirsiz iranlı ev sahibəsi, onun anası, iki qızı və bir oğlu ilə döşəmədə - mükəmməlcəsinə kamil İran xalçasının üstündə açılmış süfrənin kənarında əyləşirəm və özümün təərrüf təcrübəmi ilk dəfə olaraq işə salmalıyam.

Mən doğrudan da ağız suladan balıqlı səbzi plovdan yemək istəyirəm, amma bilirəm ki, ədəb-ərkan qaydalarına görə "hə"dən əvvəl bir neçə dəfə "yox-yox" deməliyəm.

Yaşlı və gənc

Təərrüf (mərifət sözü ilə eyni kökdəndir) dünyasında nəzakətlilik namus məsələsinə çevrilir.

Onun naminə insanlar qəbul etmək istədiklərindən imtina edir, ürəklərindən gəlməyən sözləri deyir, niyyətləri olmadan kimisə dəvət edir, pis xəbərləri saxta ümidlə əvəzləyirlər.

Milli.Az BBC-yə istinadən bildirir ki, belə etməklə onlar "kaş olaydı"nı olmuş kimi qəbul edirlər.

Bir dəfə mən Tehranda taksi sürücüsünə güc-bəla ilə bazarlaşdığımız 250 min rialı verirdim.

Qəribədir ki, o pulu almaqdan imtina edirdi.

"Yox almaram" deyirdi gülə-gülə. Mən peysərimi qaşıya-qaşıya təkid edirdim. O isə pulu almaqdan imtina edirdi. Nəhayət yorulub taksidən düşdüm. Düşündüm ki, "qoy belə olsun".

Amma dostum Rza izah etdi ki, sürücü sadəcə təərrüf edirmiş.

"Əlbəttə ki, o sizin pulu verəcəyinizi gözləyirdi - deyirdi Rza, - O pulu almaq istəmədiyini deməklə sizə öz mərifətini nümayiş etdirirdi. Onun təərrüfü qurtaranadək gözləmək, nə qədər kobud görünsə də pulu ödəmək lazım idi. Nəzakət nəzakət yerində, amma haqqı ödəmək lazımdır".

Taksi

Bu söhbət məni yamanca tutdu. Fikirləşirdim ki, görəsən o sürücü hələ də gülümsəyirdimi?

Baqqal dükanında alış-veriş etməkdən tutmuş nüvə danışıqlarına qədər hər işdə adamların davranışını məhz bu təərrüf adlanan qaydalar diqtə edir.

Bu fenomen konsepsiya baxımından ümumən pozitiv bir amil olsa da, sui-istifadə niyyəti olduqda mənfi çalar ala bilər.

Məsələn kimsə kiminsə səxavətindən mənfəətlənmək üçün fürsətlənmək istəyər.

Belə davranış İran cəmiyyətində mənfi hal kimi qarşılanır, çünki təərrüf lütfkarlıq ifadə etməkdən daha çox təkəbbürü pərdələyir.

"Təərrüfün əsas funksiyalarından biri də təvəzökar görünmək istəyidir, - deyir Minnesota Universitetinin antroplogiya professoru William O Beeman, - Adamlar başqalarının statusunu yüksəltməklə öz statuslarını aşağı salmağa çalışırlar".

Alimin fikrincə, paradoksal olan budur ki, İran kimi təbəqəli cəmiyyətdə...belə davranış sabitlik yaradır, çünki hər iki tərəfin bərabərliyini təsdiq edir.

Persepolis

İranı başqa Yaxın Şərq ölkələrindən fərqləndirən onun adət-ənənələrdə, dil və ədəbiyyat da daxil zəngin incəsənət növlərində ehtiva edən fars kimliyidir.

Rumi, Firdovsi, Hafiz və Ömər Xəyyam həm Şərqdə, həm də Qərbdə hörmət edilən şairlərdir və iranlılar öz irsləri ilə fəxr edirlər.

"Novruz - yəni fars yeni ili bizim ən mühüm bayramımızdır. Biz fars dilini qoruyub saxlamışıq.

Biz qanımız və ruhumuzla farsıq və bu dəyişə bilməz" - deyir Rza.

"Təərrüf İran xalqının mahiyyətidir. Bizim mədəniyyətimizdə adamın özünü birbaşa ifadə etməsi nəzakətsizlik kimi görünə bilər, - deyə izah edir İran rəssamı Fəriştə Nəcəfi, - İranlılar üçün nəzakətli sözlər həmişə çox mühümdür. Ola bilsin bu ona görə belədir ki, fars ruhunun içində bol poeziya var".

Qadınlar

Başqa bir fars ənənəsi qonaqpərvərlikdir. İranda qonaq qiymətli cəvahir kimidir.

Adamlar hətta özlərində kasad olan nəyisə sizinlə bölüşməyə, özlərinə almağa qıymadıqlarını sizə almağa hazırdırlar və təərrüf dediyimiz də elə budur.

Bu münvalla çaya dəvət, iranlılnın evində gecəni qalmaqla nəticələnə bilər. Kimdənsə yolu soruşsan, təzə bir dost tapa bilərsən.

Çünki həmin adam yolu sənə izah etməkdənsə, qabağına düşüb səni özü ora aparacaq. İranlılar həqiqətən də nəzakətlidirlər, lakin onların səmimi dəvətləri və nəzakətli jestlərinin çox incə hüdudları var.

"Sən adamlardan təərrüf göstərməməyi xahiş edə bilərsən, - deyir öz çarpayısını mənə vermiş Fatimə, - Qulaq asa da bilərlər, qulaq asmaya da. Bu da elə bir növ təərrüfdür".

Həqiqət budur ki, təərrüf - təərrüf kimi görünməməlidir. Bunun təərrüf olduğu nə qədər az hiss olunsa, demək o qədər uğurlu alınıb.

Əgər nədənsə şübhəlisənsə, həmişə başqalarının ehtiyaclarına öz ehtiyaclarından əvvəl bax. Bu elə bir hissdir ki, axırda özü özünü hasilə gətirir.

Milli.Az





RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Polisə 300 min təklif edən azərbaycanlı biznesmen cəzalandırılacaq

25 İyun 2017 11:04

Britaniyalı qonaq: Bakıda Formula 1-ə baxmaqdan zövq alırıq

25 İyun 2017 11:01

Kabuslarını fotolara köçürüb məşhur oldu - FOTOLAR

25 İyun 2017 10:58

"4 ərəb ölkəsi Türkiyə qarşı hörmətsizlik etdi" - Ərdoğan

25 İyun 2017 10:57

Cəbhədə son vəziyyət -

25 İyun 2017 10:54

Rusiyada yol qəzasında 4 Fransa vətəndaşı ölüb

25 İyun 2017 10:49

16 yaşı var, 146 cinayət törədib

25 İyun 2017 10:38

Lent.az-ın 9 yaşı tamam oldu

25 İyun 2017 10:34

Bakıda biznes mərkəzində faciə: ölən var

25 İyun 2017 10:29

Burak Özçivit Fahriye Evcenin xına gecəsində görün nə etdi - FOTOLAR - VİDEO

25 İyun 2017 10:28

Bakıda maşın işıqforun qırmızı işığında keçərək qəza törətdi: 2 yaralı - VİDEO

25 İyun 2017 10:27

İranda terror aktlarının qarşısı alındı -

25 İyun 2017 10:25

İndən belə fermalar üzəcək - FOTOLAR

25 İyun 2017 10:13

Bu il Bakıda 10-dan artıq avtomobil yolu yenidən qurularaq istifadəyə veriləcək

25 İyun 2017 10:08

Cəbhədə GƏRGİNLİK

25 İyun 2017 10:08

Azərbaycanda balıq alverçisini qanına qəltan etdilər

25 İyun 2017 10:04

Cəbhədən son xəbər: ermənilər kəndlərimizi atəşə tutub

25 İyun 2017 09:59

Cəhbədə növbəti erməni təxribatı: minaatanlardan 10 mərmi atıldı

25 İyun 2017 09:57

Ermənilər minaatanlarla atəşkəsi 148 dəfə pozdu

25 İyun 2017 09:55

Bakıda arvad ərini döydü

25 İyun 2017 09:48

Ermənistan silahlı bölmələri minaatanlardan ordumuzun mövqelərini atəşə tutub

25 İyun 2017 09:47

Uşaqların ilanla ölümcül oyunu-

25 İyun 2017 09:46

İsrail Suriya ordusunu bombalamasının səbəbini açıqladı

25 İyun 2017 09:42

Rumıniya yığmasının futbolçusu Bakı klubunda - FOTO

25 İyun 2017 09:39

Sumqayıtda meyvə-tərəvəz köşkü yanıb

25 İyun 2017 09:36

Dünyanın ən gözəl istirahət guşələri - VALEHEDİCİ FOTOLAR

25 İyun 2017 09:33

Yaponiyada güclü zəlzələ olub

25 İyun 2017 09:32

Abşeronda mərmər sexi yanıb

25 İyun 2017 09:29

Ərdoğan bayram namazında huşunu itirdi - TƏCİLİ YARDIM ÇAĞIRILDI

25 İyun 2017 09:24

Tramp müsəlmanları təbrik etdi

25 İyun 2017 09:17

Pakistanda tankerdə yanğın: 123 nəfər ölüb, 40 nəfər xəsarət alıb

25 İyun 2017 09:08

Bu günə olan valyuta məzənnələri -

25 İyun 2017 09:08

Abşeronda sex, Sumqayıtda köşk yandı

25 İyun 2017 09:04

SON DƏQİQƏ: Türkiyə prezidentinin halı pisləşdi

25 İyun 2017 08:58

Xalq artistinin oğlundan insanı sarsıdan SÖZLƏR - "GÖZLƏRİNDƏN YAŞ GƏLDİ"

25 İyun 2017 08:54

Bakıda yaşlı kişi küçədə bıçaqlandı

25 İyun 2017 08:43

Çaylarda sululuq səviyyəsi açıqlandı

25 İyun 2017 08:36

BƏDBƏXT HADİSƏ: 6 yaşlı qardaş 4 yaşlı bacısını qətlə yetirdi

25 İyun 2017 08:23

Bu günün hava proqnozu -

25 İyun 2017 08:20

Tarixdə acı xatirələrlə qalan FOTOLAR

25 İyun 2017 08:03

Paytaxtda 42 yaşlı kişi həyat yoldaşı tərəfindən döyülüb

25 İyun 2017 08:02

Formula 1 Azərbaycan Qran Prisinin qalibi müəyyənləşir

25 İyun 2017 08:01

​Venesuelada vəziyyət nəzarətdən çıxır -

25 İyun 2017 07:35

Yaponiyada zəlzələ baş verdi

25 İyun 2017 07:33

Türk rəssamın fantastik kollajları - FOTO

25 İyun 2017 07:32

Mosulda güclü partlayış olub: 12 ölü, 20 yaralı

25 İyun 2017 07:29

Yaponiya silkələndi

25 İyun 2017 07:09

Boksçu məşq zalından çıxarkən güllələndi

25 İyun 2017 06:53

İnterpolun rəhbəri dünya üçün 3 əsas təhdidi açıqladı

25 İyun 2017 06:39

Əsl evlərə bənzəyən kağız binalar - FOTO

25 İyun 2017 06:32