Tofiq Zülfüqarov: “Tramp Qarabağ problemini Rusiyayla birgə həll edə bilər” - MÜSAHİBƏ

Tofiq Zülfüqarov: “Tramp Qarabağ problemini Rusiyayla birgə həll edə bilər” - MÜSAHİBƏ
14:33 23 Noyabr 2016
101 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Donald Tramp G7 liderlərinin birgə fotoçəkilişinə gecikib (28 May 2017 02:32)
Tramp Kim Çen Inla görüşməyə hazırdır - (01 May 2017 23:18)
Tramp: "Prezidentlikdən öncəki həyatım üçün darıxıram" (28 Aprel 2017 23:53)

Azərbaycanın keçmiş xarici işlər naziri, sabiq səfir Tofiq Zülfüqarovun Publika.az-a müsahibəsi:

– Donald Tramp ABŞ siyasətində real olaraq, nəyi dəyişə biləcək?

– Bu gün Trampın prezident seçilməsinə dünyada fərqli münasibət var. Bəziləri onun prezident seçilməsinə sevinir, bəziləri isə düşünür ki, siyasətdən anlayışı yoxdur və sairə. Buna görə də həmin adamlar onun prezidentliyi dövründən yaxşı nəsə gözləmirlər.

Ancaq mənə elə gəlir ki, Donald Tramp ABŞ-ın Yaxın Şərq ölkələrində həyata keçirdiyi “idarə olunan xaos” nəzəriyyəsindən əl çəkmək niyyətindədir. Buna görə də optimistlər hesab edir ki, ABŞ “idarə olunan xaos” nəzəriyyəsindən artıq əl çəkəcək və daha sabit və yumşaq siyasət yürüdəcək. Onun prezident seçilməsilə bağlı müxtəlif fərziyyələr var. Ancaq istənilən halda dünya insanları onun yaxşı addımlar atacağını gözləyir.

– Barak Obamanın prezidentliyi dövründə ABŞ-Rusiya münasibətləri kifayət qədər gərginləşmişdi. Bəs Trampın prezidentliyi dövründə Rusiya ilə münasibətlər nə vəd edir?

– Hər halda ABŞ-Rusiya münasibətlərinin yaxşılaşmasına ümidlər böyükdür. Eyni zamanda, Rusiya və ABŞ siyasətçiləri də bununla bağlı Donald Trampa ümid bəsləyir. ABŞ prezidentinin milli təhlükəsizlik məsələləri üzrə sabiq müşaviri, politoloq Zbiqnev Bjeziniski də düşünür ki, Rusiya ilə normal münasibətlər yaradan siyasət qurulmalıdır. Rusiya siyasətçiləri də Donald Trampın qələbəsini qeyd ediblər. Ona görə də ABŞ-Rusiya münasibətlərinin yaxşılaşması ümidləri var. Dünyanın böyük hissəsi bu ölkələr arasında soyuqluğun aradan qalxmasını gözləyir.

Digər tərəfdən isə hər bir siyasətdə inersiya da mövcuddur. Odur ki, gələcək ABŞ-Rusiya münasibətlərində bunu da istisna etmək olmaz.

- Bu yaxınlarda Belarus prezidenti Aleksandr Lukaşenko söyləyib ki, Donald Trampın ABŞ prezidenti seçilməsinə o qədər də sevinmək lazım deyil. Çünki Tramp yeni şərtlərlə gəlir. Bu hansı şərtlər ola bilər?

– Lukaşenkonun nəyə əsasən bu cür fikir söyləməsini demək çətindir. Ola bilsin ki, bu fikrin arxasında ABŞ siyasətində şəxsiyyətin əsas əhəmiyyət daşımaması anlayışı dayanır. ABŞ-da dövlət siyasətini müəyyən edən institutlar, mərkəzlər işləyir. Prezidentin kim olmasından asılı olmayaraq, həmin qurumların müəyyən etdiyi siyasət ABŞ dövlətinin əsas xəttini təşkil edir. Fərdlərin dəyişməsi ilə həmin siyasətin dəyişməsi bir qədər vaxt aparır. Yəni, bunun üçün ictimai rəy dəyişməlidir. Bundan sonra da qurumların rəyi və siyasəti dəyişə bilər.

Ümumiyyətlə, ABŞ-ın siyasətində dəyişiklər olsa belə, bu qısa müddətdə baş verməyəcək.

– Trampın prezidentliyi dövründə Türkiyə, İsrail və İranla münasibətlər necə olacaq?

– Hesab edirəm ki, bu ölkələrlə ABŞ-ın siyasətində dəyişiklik olması üçün kifayət qədər əsaslar var. Çünki Donald Trampın ailəsinin yəhudi icması ilə birbaşa bağlılığı var. Kürəkəni yəhudi icmasının tanınmış və fəal üzvüdür. Bu baxımdan da ABŞ-da Respublikaçılar Partiyasının nümayəndələri Barak Obamanın prezidentliyi dövründə Demokratlar Partiyasının İsrailə qarşı yürütdüyü siyasəti tənqid ediblər. Çünki Obamanın prezidentliyi dövründə ABŞ-İsrail münasibətləri kifayət qədər yaxşı olmayıb. Hətta, İsrailin Baş naziri Benyamin Netanyahu ABŞ-a səfər edərkən, Konqresdə çıxış edib, ancaq prezidentlə görüşməyib. Təkcə, bu onu sübut edir ki, Barak Obama ilə yəhudilər arasında böhran olub.

Türkiyə ilə münasibətlərə gəldikdə isə Tramp ABŞ-ın Yaxın Şərq ölkələrində həyata keçirdiyi “idarə olunan xaos” nəzəriyyəsindən əl çəksə və rəsmi Ankara ilə münasibətlər qurmaq istəsə, buna müsbət qarşılıq veriləcək. Türkiyə bu münasibətlərin qurulmasına hazırdır. Biz Gülən məsələsinə də diqqət etsək, görərik ki, Qərb dövlətçilik məfhumunu Türkiyə üzərindən götürməyə çalışır. Türkiyə prezidenti də əsasən buna görə ABŞ-dan narazıdır ki, Obama hakimiyyəti dövründə Türkiyədə dövlətçiliyə qarşı çıxmaq istəyən qüvvələr Birləşmiş Ştatlar tərəfindən dəstəkləndi. Eyni zamanda, ABŞ Türkiyə daxilində separatçılıq planları həyata keçirən PKK və digər terror təşkilatlarına açıq və gizli dəstək verir. Bütün bunlar da ABŞ-Türkiyə münasibətlərini yaxşılaşdıra bilmir. Hesab edirəm ki, Donald Trampın prezidentliyi dövründə ABŞ Türkiyə ilə səmimi əməkdaşlıq qurarsa, bu, iki ölkə münasibətlərini yeni müstəviyə çıxaracaq. Bütün bunların da arxasında ABŞ-ın Yaxın Şərq ölkələrində həyata keçirdiyi “idarə olunan xaos” nəzəriyyəsi dayanır. Türkiyə ilə münasibətləri düzəltmək üçün ABŞ gərək bu nəzəriyyədən əl çəksin. Bu nəzəriyyədən əl çəkilsə, dünyada ABŞ-ın tərəfdarlarının sayı da çoxalacaq.

İranla bağlı məsələ barədə onu deyim ki, son zamanlar ABŞ İrana qarşı sanksiyaları yumşaltsa da, tənqidlər qalmaqdadır. Hətta, Donald Tramp özü də çıxışlarında deyib ki, ABŞ İrana qarşı sanksiyaları davam etdirməlidir. İranın nüvə proqramı ilə bağlı ABŞ tərəfindən tənqid olunması Donald Trampın timsalında da mövcud olub. İndi İranla gələcək münasibətlərin necə olacağını isə zaman göstərəcək.

– Trampın prezidentliyi dövründə Qarabağ münaqişəsilə bağlı irəliləyişlər gözlənilirmi?

– Onun Dağlıq Qarabağ münaqişəsilə bağlı hansısa mövqe sərgiləməsi üçün ilk növbədə bu məsələ gündəmə gətirilməlidir. Misal üçün, aprel əməliyyatları zamanı Qarabağ məsələsi dünyanın diqqətini cəlb edə bilmişdi. Buna görə də həmin vaxt beynəlxalq təşkilatların fəaliyyətlərində canlanma müşahidə olunurdu. Ancaq ermənilərin məqsədli siyasəti nəticəsində bu məsələ gündəmdən düşdü. Yəni, Donald Trampın prezidentliyi dövründə də Qarabağ münaqişəsi dünyanın gündəmində olsa, o zaman bu məsələ ilə bağlı ABŞ-ın hər hansı siyasətini müşahidə etmək mümkün olar. Ancaq indiki halda münaqişənin gündəmə gəlməsi inandırıcı deyil. Şəxsən mənə inandırıcı görünmür ki, Donald Tramp ilk gündən etibarən Qarabağ münaqişəsinin həllinə çalışacaq. Amma Qarabağ probleminin bir həlli yolu da mövcuddur. Rusiya və ABŞ Qarabağ münaqişəsini birgə həll edib, dünyaya öz əməkdaşlığını nümayiş etdirə bilər. Yəni, Donald Tramp Rusiya ilə bunu birgə əməkdaşlıq modeli kimi dünyaya göstərə bilər.

Vasif Həsənli

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

İran Türkmənistandan qazın qiymətini aşağı salmağı tələb edir

30 May 2017 08:07

Bu smartfon ilk dəfə tərəflər...

30 May 2017 08:05

Səfir Elxan Poluxov Braziliya Senatının radiosuna müsahibə verib

30 May 2017 08:05

Uşaqlarınıza bunları qadağan etməyin! - FOTOLAR

30 May 2017 08:03

Qanunsuz abort edən həkimlər daha ağır cəzalandırılacaq

30 May 2017 07:55

“Hədəf Bakıdır. Hitler neft uğrunda döyüşü necə uduzdu” sənədli filmi Parisdə nümayiş olunub (FOTO)

30 May 2017 07:55

“Intel” yeni interfeysi yayacaq

30 May 2017 07:52

3 yaşınadək uşağını təkbaşına böyüdən kişiləri işdən çıxaranlar üçün cərimələr artırılır

30 May 2017 07:50

"Android"in yaradıcısı smartfon hazırlayıb

30 May 2017 07:42

3 dəfə artıq tutumlu akkumulyator hazırlandı

30 May 2017 07:37

İraqda partlayış - Ölən və yaralananlar var

30 May 2017 07:33

Toxunmuş bambukdan velosiped - FOTO

30 May 2017 07:32

Azərbaycanın qadın voleybol millisi dünya çempionatına vəsiqə uğrunda mübarizəyə başlayır

30 May 2017 07:32

Süni intellekt şagirdlərin diqqətini izləyəcək - VİDEO

30 May 2017 07:22

Alyaskada 5,7 bal gücündə zəlzələ olub

30 May 2017 07:22

"Alibaba"da biometrik ödəniş olacaq

30 May 2017 07:12

Banqladeşdə qasırğaya görə bir milyona yaxın adam təxliyyə olunur

30 May 2017 07:02

Türkiyədə qadın deputat həbs edildi

30 May 2017 06:43

Tropik bitkilərlə bəzənmiş kafe - FOTO

30 May 2017 06:32

Şimali Koreya yenidən ballistik raketi sınaqdan keçirib

30 May 2017 06:22

Rusiyada sərnişin təyyarəsi qəza enişi etdi

30 May 2017 05:59

Şimali Koreya raket sınağı keçirdiyini təsdiqlədi

30 May 2017 05:43

Karli kamera qarşısında - FOTO

30 May 2017 05:37

Azərbaycandan Rusiyaya 40 ton kartof keçirilməsinin qarşısı alınıb

30 May 2017 05:22

Qaynar su asfaltı havaya uçurdu - Kiyevdə DƏHŞƏTLİ QƏZA - FOTO/VİDEO

30 May 2017 04:53

Bağdadda partlayış: 17 ölü, 22 yaralı

30 May 2017 04:43

Kendall yubiley sayında - FOTO

30 May 2017 04:32

Azərbaycan və Belarus arasında hərbi əməkdaşlıq məsələləri müzakirə olunub

30 May 2017 04:27

Misir Liviyada terrorçuların mövqelərini bombaladı

30 May 2017 03:58

İngiltərədə pələng zoopark işçisinə hücum edib -

30 May 2017 03:35

Türkiyədə qadın deputat tutuldu

30 May 2017 03:34

Tanınmış aktrisa reklam obrazında - FOTO

30 May 2017 03:32

Moldova rusiyalı diplomatlara ölkəni tərk etmək üçün 72 saat vaxt verib

30 May 2017 03:08

9 nəvəsini VAZ-2106-da gəzdirən sürücü saxlanıldı - ASTARADA REYD

30 May 2017 03:04

Baş redaktor kürəkəni tərəfindən qətlə yetirildi

30 May 2017 03:03

Şimali Koreya uğurlu raket sınağı keçirdi

30 May 2017 02:44

Bred Pittin yeni FOTOları

30 May 2017 02:32

Azərbaycanlı səfir Braziliya Senatının radiosuna müsahibə verib

30 May 2017 02:28

Əmrah Sərdarı məhkəməyə verdi - 25 minə görə

30 May 2017 02:24

Yəməndə vəba epidemiyası: 500 ölü

30 May 2017 02:18

Bağdadda partlayış nəticəsində 4 nəfər ölüb

30 May 2017 02:17

Türkiyədə iqtidaryönlü qəzetin baş redaktoru öldürülüb

30 May 2017 02:12

Moskvada qasırğa Kremlin Senat sarayının dam örtüyünü uçurub

30 May 2017 01:57

"İŞİD-i məhv etmək üzrəyik" -

30 May 2017 01:54

Belçikada marafon zamanı açılan atəş baş nazirin "qulağını batırıb"

30 May 2017 01:47

BELƏSİ HEÇ OLMAMIŞDI - Helikopteri cinsiyyət orqanıyla dartdı - FOTO/VİDEO

30 May 2017 01:43

Elementlərit ideal müvazinətli lampa - FOTO

30 May 2017 01:32

Misir Liviya ərazisinə havadan zərbə endirib

30 May 2017 01:32

"ABŞ artıq dünya lideri deyil" -

30 May 2017 01:30

Səfir Elxan Poluxov Braziliya Senatının radiosuna müsahibə verib

30 May 2017 01:29