Dünyaya meydan oxuyan SAĞLAR: Güclənmə səbəbləri və cavab təmayülləri - ŞƏRHLƏR

Dünyaya meydan oxuyan SAĞLAR: Güclənmə səbəbləri və cavab təmayülləri - ŞƏRHLƏR
17:28 24 Noyabr 2016
75 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Fotoşopla özünü bəzəyib sosial şəbəkəyə meydan oxuyan qızlar - FOTOLAR (18 İyun 2017 08:38)
Gözəllərə meydan oxuyan Salma Hayeki bir də makiyajsız görün - FOTO (26 Aprel 2017 08:13)
Amerikaya meydan oxuyan Kimin ilk dəfə yayımlanan FOTOLARI (15 Aprel 2017 13:58)

ABŞ-da respublikaçı Donald Trampın prezident seçkisində qələbə qazanması dünya siyasi dairələrində hərəkətliliyə gətirib çıxarıb. Bir sıra analitiklər hesab edirlər ki, Trampın qələbəsi son illər Qərbin siyasi mühitində özünü göstərən proseslərin birbaşa məntiqi nəticəsidir. Bir sözlə, Avropada anti-qlobalist, anti-müsəlman, anti-miqrant mövqeyində olan siyasətçilərin reytinqləri yüksəlir və yaxın illərdə hakimiyyətə gəlmə ehtimalları olduqca yüksək qiymətləndirilir. Avropa bununla daha çox ultramillətçi və radikal müstəviyə keçid edir.

Bir müddət əvvəl “The Independent” nəşri Avropa ölkələrində 2017-ci ildə seçkilərlə hakimiyyətə gələcəyinə ümid edən “radikal sağçılar və sentristlər”in siyahısını, daha doğrusu 7 “sağçı”nın adını təqdim edib.

Bunlar Norbert Hofer (Avstriya Azadlıq Partiyasının lideri), Marine Le Pen (Fransanın “Milli Cəbhə” Partiyasının lideri), Qert Vilders (Hollandiya Azadlıq Partiyasının lideri), Frauke Petri (“Almaniya üçün alternativlər” partiyasının sədri), Yimmi Okesson (“İsveç demokratları” partiyasının sədri), Andrey Babiç (“Çex Tramp” adlandırılan Çexiyanın maliyyə naziri) və Beppe Qrillodur (İtaliyada 2009-cu ildə populist “Beş ulduz hərəkatı”nın əsasını qoyan televiziya komediyaçısı). Bu şəxslərin verdiyi bəyanatlar və qarşıya qoyduqları məqsədlər də kifayət qədər təhlükəli hesab edilir. Məsələn, Norbert Hofer Avropada qaçqın böhranına məntiqli reaksiya kimi vətəndaşlara odlu silah almağı məsləhət görüb. Qert Vilders Adolf Hitlerin “Mənim mübarizəm” (“Mein Kampf”) kitabını Qurani-Kərimlə müqayisə edib. Hazırda onu Mərakeş mənşəli hollandiyalılara qarşı nifrət alışdırmaqda ittiham edirlər. Frauke Petri multikulturalizmi “kompost çuxur”la müqayisə edib və bildirib ki, sərhədçilər zəruri olduqda miqrantlara qarşı odlu silahı tətbiq etməlidir.

ABŞ-da prezident seçkilərində Donald Trampın qələbə qazanmasının Avropada sağçılar tərəfindən sevinclə qarşılanması da bu baxımdan təsadüf sayılmır. Trampın müsəlmanlara və Latın Amerikasından olan miqrantlara da münasibəti sirr deyil. Trampın seçkiqabağı platformasında "Meksika ilə sərhəddə divar çəkmək", "öncə Amerikanın maraqlarına baxmaq", "qeyri-leqal miqrantları ölkədən qovmaq" və s. kimi ifadələr geniş yer alırdı. Təsadüfi deyil ki, Trampı Avropada ilk təbrik edən siyasətçilər Marine Le Pen və Norbert Hofer olub.

Avropada sağçılığın inkişafını şərtləndirən amillər hansılardır, sözügedən prosesə cavab olaraq Rusiya, Türkiyə, Yaxın Şərq, bütövlükdə müsəlman ölkələrində hansı cavab təmayülləri yarana bilər?

Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu “sağçılar” ifadələrinin ilk dəfə Paris Kommunası dövründə yarandığını deyib. Onun sözlərinə görə, sağçılar kral, hakim sinif və elitanın qalmasını, biznesin cəmiyyətdə insanların mövqeyinə görə bir göstərici olmasını istəyirdilər. Partiya sədri qeyd edir ki, hazırda faktiki olaraq “solçuluq” və “sağçılıq” məsələsi kapitala münasibətlərə bağlıdır: “İndiki halda ABŞ-da bir iş adamının prezident olması təbii ki, sağçıların ideologiyasına uyğundur. Əksinə, bütün solçular Trampın seçilməsindən narahat oldu”.

Avropa ölkələrində 2017-ci ildə seçkilərlə hakimiyyətə gələcəyi gözlənilən “radikal sağçılar”ın siyahısına gəlincə, partiya sədri hesab edir ki, əslində Avropada hakimiyyətdə olanların əksəriyyəti sağçılardır, sadəcə olaraq hakimiyyətə sol ideologiyaları müdafiə etməklə gəlirlər. Sərdar Cəlaloğlu hesab edir ki, dünyada başlanan böhranla sağ təmayüllər güclənməlidir: “Böhranın yaranmasının bir səbəbi də ondan ibarətdir ki, daha çox sosial sahələrə pul ayrılır, biznes kənarda qalır. Böhrandan çıxmaq üçün klassik mənada desək kapitalizmi, biznesi inkişaf etdirmək lazmdır. Buna görə də indiki böhran sağ ideologiyanın daşıyıcıları olan insanların hakimiyyətə gəlməsini tələb edir. Solçuların hakimiyyətə gəlməsi isə indiki böhran şəraitində vəziyyəti daha da ağırlaşdıracaq”.

Müsahibimiz deyir ki, Avropada sağçılığın inkişaf etdirilməsinə qarşı Rusiya, Türkiyə, o cümlədən Yaxın Şərqin hansısa cavabını, əks təmayüllərin ortaya çıxmasını gözləmir: “Qlobal iqtisadi böhran bütün dünyada eyni ideologiyanın müdafiə olunmasını tələb edir. Rusiyanın özü də çoxdan sol ideologiyadan imtina edib. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya sağçılığa meyllənib. İstər Rusiya, istərsə də Türkiyədə sağçılıq inkişaf edəcək. Gərginlik və böhran içində olan ölkələr vəziyyətdən çıxmaq üçün sağçılığa meyllənirlər”.

Şərqşünas Zərdüşt Əlizadə bildirir ki, Avropada sağçılığın inkişaf etməsi liberal Avropa modelinin səmərəli və demokratiyanın hər şeyin əlacı olmadığını göstərir. Onun sözlərinə görə, Avropada güclənən sağlar, həmçinin sollar liberal modelin iflasının bariz nümunəsidir. Ekspert Donald Trampın qələbə qazanmasını da ümumi meylin göstəricisi hesab edir.

Avropada güclənən ifrat sağçılığa Rusiya və islam dünyasında, o cümlədən Türkiyə və Yaxın Şərqdə əks təmayüllərinin ortaya çıxmasına gəlincə, Z.Əlizadə hesab edir ki, bunun üçün potensial yoxdur. “Müsəlman dünyası tarixi prosesin subyekti deyil, obyektidir. Bu xalqları ayağa qaldıraraq dünya siyasətində təsirli amilə çevirə biləcək bir ideya da yoxdur”, - o, deyib.

Ömər Dağlı

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Gürcüstanda 31 yaşlı azərbaycanlı nazir müşaviri oldu

24 İyun 2017 02:49

Hindistanda Tramp kəndi

24 İyun 2017 02:48

Səudiyyə Ərəbistanında terrorçuların hücumununun qarşısını alınıb

24 İyun 2017 02:43

Astroloji proqnoz -

24 İyun 2017 02:40

Fotolara bənzəyən rəsmlər - FOTO

24 İyun 2017 02:32

Məkkədə terrorçu-kamikadze “Əl-Haram” məscidini partlatmaq istəyib

24 İyun 2017 02:29

İranın təhlükəsizlik qüvvələri terror qruplaşmasını zərərsizləşdirib

24 İyun 2017 02:17

Çaylarda su artdı, Gorançay daşdı

24 İyun 2017 01:58

Gürcüstanın baş naziri bu ölkədə yaşayan müsəlmanlar üçün iftar süfrəsi təşkil edib

24 İyun 2017 01:57

Hindistanda Trampın şərəfinə kənd adlandırılıb

24 İyun 2017 01:55

“Türkiyə Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycanla eyni mövqedən çıxış edir”

24 İyun 2017 01:54

SOCAR Gürcüstandakı öhdəliklərini vaxtında yerinə yetirəcək

24 İyun 2017 01:42

1930-cu illərin çılğın, qara-ağ Londonu - FOTO

24 İyun 2017 01:32

Kəbədə həyata keçirilməsi planlaşdırılan terror aktlarının qarşısı alınıb

24 İyun 2017 01:28

Diqqətsiz qalan 2 yaşlı körpə ağcaqanad dərmanı içib zəhərləndi

24 İyun 2017 01:18

Ərdoğan: "Türkiyə Dağlıq Qarabağ məsələsində Azərbaycanla eyni mövqedən çıxış edir"

24 İyun 2017 01:02

Mingəçevirdə iki ailə arasında kütləvi dava düşdü

24 İyun 2017 00:58

"Arsenal" fransız futbolçuya görə 44 milyonundan keçməyə hazırdır

24 İyun 2017 00:58

“SOCAR Energy Georgia” MMC-nin baş direktoru Gürcüstanda yanacağın qiymətinin dəyişməsinə aydınlıq gətirib

24 İyun 2017 00:52

Bakıda təcili yardım maşını aşıb:

24 İyun 2017 00:45

Lənkəranda zəlzələ oldu

24 İyun 2017 00:43

Ərdoğan: "Türkiyə İslam dünyasında sülhün bərqərar olmasına çalışır"

24 İyun 2017 00:42

Pakistanda 2 partlayışda 37 nəfər ölüb

24 İyun 2017 00:36

Lənkəranda zəlzələ

24 İyun 2017 00:34

Rejissor Kənan Mahmudovun həyat yoldaşı dəyişib belə oldu - FOTO

24 İyun 2017 00:33

Goranboyda avtomobil piyadanı vurub

24 İyun 2017 00:32

Lənkəranda zəlzələ olub

24 İyun 2017 00:32

Lənkəranda zəlzələ baş verib

24 İyun 2017 00:28

Avtomobil 59 yaşlı kişini vurub qaçdı - Tovuzda

24 İyun 2017 00:24

Tovuzda avtomobil piyadanı vuraraq hadisə yerindən qaçıb

24 İyun 2017 00:22

Bakıda təcili yardım maşını aşdı - Sürücü... - FOTOLAR

24 İyun 2017 00:18

Astroloji proqnoz - 24 iyun

24 İyun 2017 00:08

"Bavariya" gənc yarımmüdafiəçinin transferinə yaxındır

24 İyun 2017 00:05

Günün qoroskopu: emosional fon sabit deyil

24 İyun 2017 00:05

"Beşiktaş" Pepedən cavab gözləyir

23 İyun 2017 23:57

Ana ölən oğlunu almaza çevirdi - FOTO

23 İyun 2017 23:57

Almaniyada Tramp-Putin görüşü baş tuta bilər -

23 İyun 2017 23:54

Pike və Şakiranın sevgi hekayəsi - FOTO

23 İyun 2017 23:52

Bakıda "Zəfəran hospital"a məxsus ambulans qəza törədib: xəsarət alan var

23 İyun 2017 23:52

"Yuventus"u "Mançester Siti"yə dəyişir

23 İyun 2017 23:52

Alimlər uşağın emosiyalarına reaksiya verə bilən oyuncaq hazırlayıblar

23 İyun 2017 23:52

Tarkanın Bakı konsertindən FOTOlar

23 İyun 2017 23:47

"Yubkalı sürücülər" istəklərinə çatdı - FOTO

23 İyun 2017 23:42

Öldürücü istilər GƏLİR - insanların 74 faizi...

23 İyun 2017 23:42

iPhone haqqında bilmədiyiniz 6 FAKT

23 İyun 2017 23:37

"Qəbələ"nin potensial rəqibi: Keçən mövsümdəki komanda deyilik

23 İyun 2017 23:37

Dünya ulduzlarının ilk peşələri - "Xadiməçi, kassir, səyyar satıcı..." - FOTO

23 İyun 2017 23:37

Kişi arvadını döydü, bıçaqladı, diri-diri yandırdı, sonra da...

23 İyun 2017 23:32

Bakıda məşhur klinikanın "ambulance"ı qəzaya düşdü - FOTO

23 İyun 2017 23:32

Meymunun rəqsi sosial şəbəkədə paylaşım rekordu qırdı - VİDEO

23 İyun 2017 23:28