Dünyaya meydan oxuyan SAĞLAR: Güclənmə səbəbləri və cavab təmayülləri - ŞƏRHLƏR

Dünyaya meydan oxuyan SAĞLAR: Güclənmə səbəbləri və cavab təmayülləri - ŞƏRHLƏR
17:28 24 Noyabr 2016
75 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Gözəllərə meydan oxuyan Salma Hayeki bir də makiyajsız görün - FOTO (26 Aprel 2017 08:13)
Amerikaya meydan oxuyan Kimin ilk dəfə yayımlanan FOTOLARI (15 Aprel 2017 13:58)
45 yaşlı aparıcıdan yaşına meydan oxuyan FOTO (09 Mart 2017 15:05)

ABŞ-da respublikaçı Donald Trampın prezident seçkisində qələbə qazanması dünya siyasi dairələrində hərəkətliliyə gətirib çıxarıb. Bir sıra analitiklər hesab edirlər ki, Trampın qələbəsi son illər Qərbin siyasi mühitində özünü göstərən proseslərin birbaşa məntiqi nəticəsidir. Bir sözlə, Avropada anti-qlobalist, anti-müsəlman, anti-miqrant mövqeyində olan siyasətçilərin reytinqləri yüksəlir və yaxın illərdə hakimiyyətə gəlmə ehtimalları olduqca yüksək qiymətləndirilir. Avropa bununla daha çox ultramillətçi və radikal müstəviyə keçid edir.

Bir müddət əvvəl “The Independent” nəşri Avropa ölkələrində 2017-ci ildə seçkilərlə hakimiyyətə gələcəyinə ümid edən “radikal sağçılar və sentristlər”in siyahısını, daha doğrusu 7 “sağçı”nın adını təqdim edib.

Bunlar Norbert Hofer (Avstriya Azadlıq Partiyasının lideri), Marine Le Pen (Fransanın “Milli Cəbhə” Partiyasının lideri), Qert Vilders (Hollandiya Azadlıq Partiyasının lideri), Frauke Petri (“Almaniya üçün alternativlər” partiyasının sədri), Yimmi Okesson (“İsveç demokratları” partiyasının sədri), Andrey Babiç (“Çex Tramp” adlandırılan Çexiyanın maliyyə naziri) və Beppe Qrillodur (İtaliyada 2009-cu ildə populist “Beş ulduz hərəkatı”nın əsasını qoyan televiziya komediyaçısı). Bu şəxslərin verdiyi bəyanatlar və qarşıya qoyduqları məqsədlər də kifayət qədər təhlükəli hesab edilir. Məsələn, Norbert Hofer Avropada qaçqın böhranına məntiqli reaksiya kimi vətəndaşlara odlu silah almağı məsləhət görüb. Qert Vilders Adolf Hitlerin “Mənim mübarizəm” (“Mein Kampf”) kitabını Qurani-Kərimlə müqayisə edib. Hazırda onu Mərakeş mənşəli hollandiyalılara qarşı nifrət alışdırmaqda ittiham edirlər. Frauke Petri multikulturalizmi “kompost çuxur”la müqayisə edib və bildirib ki, sərhədçilər zəruri olduqda miqrantlara qarşı odlu silahı tətbiq etməlidir.

ABŞ-da prezident seçkilərində Donald Trampın qələbə qazanmasının Avropada sağçılar tərəfindən sevinclə qarşılanması da bu baxımdan təsadüf sayılmır. Trampın müsəlmanlara və Latın Amerikasından olan miqrantlara da münasibəti sirr deyil. Trampın seçkiqabağı platformasında "Meksika ilə sərhəddə divar çəkmək", "öncə Amerikanın maraqlarına baxmaq", "qeyri-leqal miqrantları ölkədən qovmaq" və s. kimi ifadələr geniş yer alırdı. Təsadüfi deyil ki, Trampı Avropada ilk təbrik edən siyasətçilər Marine Le Pen və Norbert Hofer olub.

Avropada sağçılığın inkişafını şərtləndirən amillər hansılardır, sözügedən prosesə cavab olaraq Rusiya, Türkiyə, Yaxın Şərq, bütövlükdə müsəlman ölkələrində hansı cavab təmayülləri yarana bilər?

Azərbaycan Demokrat Partiyasının sədri Sərdar Cəlaloğlu “sağçılar” ifadələrinin ilk dəfə Paris Kommunası dövründə yarandığını deyib. Onun sözlərinə görə, sağçılar kral, hakim sinif və elitanın qalmasını, biznesin cəmiyyətdə insanların mövqeyinə görə bir göstərici olmasını istəyirdilər. Partiya sədri qeyd edir ki, hazırda faktiki olaraq “solçuluq” və “sağçılıq” məsələsi kapitala münasibətlərə bağlıdır: “İndiki halda ABŞ-da bir iş adamının prezident olması təbii ki, sağçıların ideologiyasına uyğundur. Əksinə, bütün solçular Trampın seçilməsindən narahat oldu”.

Avropa ölkələrində 2017-ci ildə seçkilərlə hakimiyyətə gələcəyi gözlənilən “radikal sağçılar”ın siyahısına gəlincə, partiya sədri hesab edir ki, əslində Avropada hakimiyyətdə olanların əksəriyyəti sağçılardır, sadəcə olaraq hakimiyyətə sol ideologiyaları müdafiə etməklə gəlirlər. Sərdar Cəlaloğlu hesab edir ki, dünyada başlanan böhranla sağ təmayüllər güclənməlidir: “Böhranın yaranmasının bir səbəbi də ondan ibarətdir ki, daha çox sosial sahələrə pul ayrılır, biznes kənarda qalır. Böhrandan çıxmaq üçün klassik mənada desək kapitalizmi, biznesi inkişaf etdirmək lazmdır. Buna görə də indiki böhran sağ ideologiyanın daşıyıcıları olan insanların hakimiyyətə gəlməsini tələb edir. Solçuların hakimiyyətə gəlməsi isə indiki böhran şəraitində vəziyyəti daha da ağırlaşdıracaq”.

Müsahibimiz deyir ki, Avropada sağçılığın inkişaf etdirilməsinə qarşı Rusiya, Türkiyə, o cümlədən Yaxın Şərqin hansısa cavabını, əks təmayüllərin ortaya çıxmasını gözləmir: “Qlobal iqtisadi böhran bütün dünyada eyni ideologiyanın müdafiə olunmasını tələb edir. Rusiyanın özü də çoxdan sol ideologiyadan imtina edib. Sovet İttifaqının dağılmasından sonra Rusiya sağçılığa meyllənib. İstər Rusiya, istərsə də Türkiyədə sağçılıq inkişaf edəcək. Gərginlik və böhran içində olan ölkələr vəziyyətdən çıxmaq üçün sağçılığa meyllənirlər”.

Şərqşünas Zərdüşt Əlizadə bildirir ki, Avropada sağçılığın inkişaf etməsi liberal Avropa modelinin səmərəli və demokratiyanın hər şeyin əlacı olmadığını göstərir. Onun sözlərinə görə, Avropada güclənən sağlar, həmçinin sollar liberal modelin iflasının bariz nümunəsidir. Ekspert Donald Trampın qələbə qazanmasını da ümumi meylin göstəricisi hesab edir.

Avropada güclənən ifrat sağçılığa Rusiya və islam dünyasında, o cümlədən Türkiyə və Yaxın Şərqdə əks təmayüllərinin ortaya çıxmasına gəlincə, Z.Əlizadə hesab edir ki, bunun üçün potensial yoxdur. “Müsəlman dünyası tarixi prosesin subyekti deyil, obyektidir. Bu xalqları ayağa qaldıraraq dünya siyasətində təsirli amilə çevirə biləcək bir ideya da yoxdur”, - o, deyib.

Ömər Dağlı

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Təl-Əvivdə şou-rum - FOTO

30 Aprel 2017 01:32

Estoniyada 5 min ev işıqsız qalıb

30 Aprel 2017 01:29

Yeni nəsil elektrik maşınlarının istehsalı çətinləşir

30 Aprel 2017 01:18

Şəhriyar Məmmədyarov Vüqar Həşimovun xatirə turnirində ilk məğlubiyyətlə üzləşib

30 Aprel 2017 01:02

Məşhurlar uşaq əmizdirərkən

30 Aprel 2017 01:00

Xaçmazda yanğın olub

30 Aprel 2017 00:55

Maşın 11 yaşlı uşağı vurub komaya saldı

30 Aprel 2017 00:49

"Bavariya"dan ardıcıl 5-ci çempionluq

30 Aprel 2017 00:48

Kubada hərbi təyyarə qəzaya uğradı

30 Aprel 2017 00:47

Polis müştəri saç ustası tərəfindən döyüldü

30 Aprel 2017 00:31

Türkiyədə "Wikipedia"ya giriş bağlanıb

30 Aprel 2017 00:22

İntihara əl atan qadını polis xilas etdi

30 Aprel 2017 00:16

Polad Bülbüloğlu bu ölkənin xalq artisti oldu

30 Aprel 2017 00:09

Astroloji proqnoz - 30 aprel

30 Aprel 2017 00:08

Əyləncənin "dozası"nı qaçıranda belə olur

30 Aprel 2017 00:07

“Əgər Ermənistanın belə silahları vardısa döyüşü niyə uduzurdu?...” LONDONDAN ERMƏNİLƏRƏ SUAL

30 Aprel 2017 00:05

Premyeraya şəffaf geyindi - FOTO

30 Aprel 2017 00:05

300 manata görə həbsxanalıq oldu

30 Aprel 2017 00:05

Günün qoroskopu: sual verməkdən çəkinməyin

30 Aprel 2017 00:05

Polad Bülbüloğluya "Türkmənistanın Xalq artisti" adı verilib

30 Aprel 2017 00:01

ABŞ həbsxanalarında bərbad vəziyyət: qadınlara təcavüz edilir

29 Aprel 2017 23:57

İldırım sürətli silahlanma – kabus, yoxsa reallıq...

29 Aprel 2017 23:57

Corab sataraq milyonçu olan məktəbli

29 Aprel 2017 23:57

Cəlilabadda uşağı avtomobil vurdu

29 Aprel 2017 23:52

Kürək və onurğaətrafı nahiyələr nədən ağrıyır?

29 Aprel 2017 23:52

Gəncə sakini bıçaqlandı

29 Aprel 2017 23:49

Bakıdakı şadlıq sarayları taktikanı dəyişir

29 Aprel 2017 23:48

Hikmətyar talibləri danışıqlara çağırdı

29 Aprel 2017 23:47

Qulaq ağrısına qarşı təbii üsul

29 Aprel 2017 23:47

Təzə gicitkən - SAĞLAMLIQ MƏNBƏYİ

29 Aprel 2017 23:42

Gənəgərçək yağının artritə dərman olduğunu bilirdinizmi?

29 Aprel 2017 23:42

Bu qızı geyiminə görə yarışa buraxmadılar

29 Aprel 2017 23:40

Məşhur aktrisa yarıçılpaq fotolarını paylaşdı - FOTO

29 Aprel 2017 23:32

Gəncədə 22 yaşlı gənc bıçaqlanıb

29 Aprel 2017 23:32

İŞİD silahlıları Taliban rəhbərlərindən birini öldürüblər

29 Aprel 2017 23:29

Gizlətdiyi sevgilisi ilə əl-ələ görüntüləndi - FOTO

29 Aprel 2017 23:27

Lincoln-dan yeni Navigator - FOTO

29 Aprel 2017 23:27

Göyərtəsində 39 sərnişin olan təyyarə qəzaya uğradı

29 Aprel 2017 23:23

Hind qızları palçığa batan avtobusu dartıb çıxardılar

29 Aprel 2017 23:22

Erməni Kardaşyan Meksika kurortunda - FOTO

29 Aprel 2017 23:22

Namazın vacib olmasının sirri

29 Aprel 2017 23:22

Shamkir Chess-2017: 8-ci tur bitdi

29 Aprel 2017 23:22

Acınacaqlı durumda idilər, sonra isə bu yolla varlandılar

29 Aprel 2017 23:22

iPhone-nu sıradan çıxarmağın yeni üsulu aşkarlanıb - VİDEO

29 Aprel 2017 23:17

Havada baş verənlər: Stüardessanın şok etirafları – FOTO

29 Aprel 2017 23:17

Sərnişin təyyarəsi radarlardan itdi

29 Aprel 2017 23:14

Evliliyin möhkəm olması üçün nəzərə alınmalı şərtlər

29 Aprel 2017 23:12

"Bavariya" Bundesliqanın qalibi oldu

29 Aprel 2017 23:06

Kubada təyyarə yoxa çıxdı: 39 nəfər itkin düşüb

29 Aprel 2017 23:05

"Qadın gözəl qoxumalıdır" - Adnan Oktarın "gediciyi" - FOTO

29 Aprel 2017 23:05