“Xristian klubu” üçün bumeranq: Türkiyə yeni güc mərkəzi yolunda – ŞƏRHLƏR

“Xristian klubu” üçün bumeranq: Türkiyə yeni güc mərkəzi yolunda – ŞƏRHLƏR
16:38 25 Noyabr 2016
71 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Avropa Parlamenti dünən Avropa İttifaqı ilə Türkiyə arasında 2005-ci il oktyabrın 3-də başlayan üzvlük müzakirələrinin müvəqqəti dondurulmasını nəzərdə tutan qətnamə layihəsini qəbul edib.

Doqquz maddədən ibarət olan qətnamə layihəsi tövsiyə xarakteri daşımaqla bərabər, siyasi baxımdan əhəmiyyətli bir sənəddir. Dekabrın 15-16-da Avropa İttifaqı liderlərinin Brüsseldə keçiriləcək sammitində qəbul ediləcək qərar Türkiyə və Avropa İttifaqı arasındakı əlaqələrin gələcəyi baxımından həlledici əhəmiyyətə sahib olacaq.

Avropa Parlamentinin bu qərarı nəyə hesablanıb və hansı siyasi və geostrateji nəticələr doğuracaq?

Yeni Azərbaycan” qəzetinin baş redaktoru, millət vəkili Hikmət Babaoğlu Publika.az-a bildirib ki, Avropa Parlamentinin qərarı gözlənilən bir addım idi.

Onun sözlərinə görə, nəhayət həm Türkiyə, həm də Avropa İttifaqı 57 ildən sonra Türkiyənin bu birliyə qəbul olunma perspektivi olmadığını anladı: “Əslində, daha çox Türkiyə dərk etdi ki, Avropa İttifaqının elə əvvəlcədən Türkiyəni “Xristian klubu”na qəbul edilməsi ilə bağlı ciddi niyyəti olmayıb. Sadəcə, Avropa İttifaqı danışıqlar prosesində hüququ və siyasi baxımdan Türkiyənin milli qanunvericiliyini zəiflətmək, Türkiyədə bir hüquq boşluğu, hüquq anarxiyası yaratmağa, ölkənin mövcud hüquq sistemini çökdürməyə cəhd göstərirdi. Nəhayət, çox gec olsa da Türkiyə başa düşdü ki, Avropanın irəli sürdüyü şərtlər qəbul olunarsa, Türkiyənin bir dövlət kimi mövcudluğu şübhə altına düşə bilər. Bu, proses sonu olmayan bir proses olacaqdı. Düşünürəm ki, bu mövzuya bir daha qayıtmaq lazım deyil. Avropa İttifaqının özünün nə qədər perspektivli olması bir çox suallar yaradır. Düşünürəm ki, siyasi perspektivi olmayan, bir siyasi təşkilat kimi ömrünün qürubunu yaşayan bir birliyə ciddi cəhdlə üzv olmağa səy göstərmək Türkiyə kimi dinamik inkişaf edən və strateji mövqeyə sahib olan ölkəyə lazım deyil”.

Millət vəkili hesab edir ki, Türkiyə məsələni konkret qoymaqla çox doğru qərar qəbul edib: “Əlbəttə ki, bu daha çox Türkiyənin hazırkı beynəlxalq münasibətlər sistemində geostrateji maraqları ilə izah edilməlidir. Düşünürəm ki, Türkiyənin maraqları baxımından məsələni konkret qoymaq, Türkiyə prezidenti Rəcəb Tayyib Ərdoğanın da qeyd etdiyi kimi, ilin sonuna kimi gözləyərək daha sonra məsələni referenduma çıxarmaq yerində olar. Böyük Britaniyanın referendum keçirərək Avropa İttifaqının tərkibindən çıxması barədə qərar verdiyinin şahidi olduq. Bu, heç bir faciəyə gətirib çıxarmadı. Hesab edirəm ki, Türkiyənin də bu addımı doğrudur və milli maraqlarına söykənir. Türkiyə əsla geri çəkilməməli, tərəddüd etməməlidir”.

Hikmət Babaoğlu bildirib ki, prezident Rəcəb Tayyib Ərdoğanın səsləndirdiyi fikirlər həyata keçirilməlidir və onun özünün də dediyi kimi dünya beşdən, Avropa İttifaqından böyükdür. Müsahibimiz Türkiyə üçün çoxsaylı siyasi qütblərin mövcud olduğunu vurğulayıb: “Türkiyə mövcud qonşuluq əlaqələri, mövcud mədəni, iqtisadi və siyasi əməkdaşlığı saxlamaqla qətiyyətli qərar qəbul etməlidir. Avropa Birliyinin bu addımı əslində, Türkiyənin lehinə oldu. Dünyada çoxsaylı mərkəzlər və qütblər yaranmaqdadır. Türkiyənin özündə güc mərkəzləri formalaşa bilər. Türkiyə üçün hazırkı mərhələdə böyük perspektivlər var. Hesab edirəm ki, Türkiyə bundan lazımı şəkildə istifadə edəcək”.

Ədalət və İnkişaf Partiyasının hakimiyyətə gəlişindən sonra Türkiyənin siyasətində dəyişikliklərin olduğunu deyən Strateji Təhqiqatlar Mərkəzinin rəhbəri, politoloq Natiq Miri qeyd edir ki, Türkiyə regionda həlledici güc və qlobal lider olmaq vəzifəsini qarşısına qoyub. Politoloq qeyd edir ki, bu, Türkiyənin “strateji müttəfiqləri”ni narahat etməyə başlayıb.

Türkiyədəki son hərbi çevrilişə cəhdi xatırladan N.Miri hesab edir ki, hadisənin arxasında Qərb xüsusi xidmət orqanlarının barmağı olmamış deyil: “Əksər Qərb dövlətləri, o cümlədən ABŞ AKP hökumətinin devrilməsində maraqlı idi. Qərbin Yaxın Şərqdə, bütövlükdə Avrasiyada yürütdüyü siyasət Türkiyənin siyasət ilə üst-üstə düşmür. Çevriliş cəhdinin baş tutmaması AKP hökumətinin əlini gücləndirdi. İndiyə qədər dövlət strukturlarında işləyən, amma Qərb xüsusi xidmət orqanlarına xidmət edən şəxslərin təmizlənməsi üçün hakimiyyətin əlinə ciddi bəhanə vermiş oldu. Türkiyənin təmizlənməsi və Qərbdən asılılığını minimuma endirməsi Qərb dairələrini narahat edir. Avropa Parlamentində qəbul olunan qətnaməni də bu konteksdə dəyərləndirmək lazımdır. Qərbi narahat edən daha bir məsələ Tükiyənin terror təşkilatlarından tədricən təmizlənməsidir. Bu gün artıq PKK terroru bitirilmək üzrədir. Eyni zamanda, İŞİD Türkiyədə ciddi zərbələr alır və Suriya sərhədi İŞİD-dən tamamilə təmizlənib. Qərb “kürd dəhlizi” ilə İraqın şimalındakı enerji ehtiyatlarının Aralıq dənizinə çıxarılmasını qarşısına məqsəd qoyub. “Fərat Qalxanı” əməliyyatı bu planın üstündən xətt çəkdi. Türkiyəyə qarşı edilən bütün təzyiqləri Türkiyə üçün nəzərdə tutulan oyunların ifşa olunmasına cavab kimi dəyərləndirilməlidir”.

N.Miri hesab edir ki, bütün bu təzyiqlərə baxmayaraq, regionda Türkiyəsiz hər hansı ciddi problemi həll etmək mümkün olmayacaq. Politoloq hesab edir ki, Türkiyə sərhədlərində təhlükəsizliyini təmin etdikdən sonra təhlükəsizliyinin beynəlxalq səviyyədə təmin olunması üçün addımlar atacaq: “Türkiyənin Şanxay Əməkdaşlıq Təşkilatına üzvlüklə bağlı mövqeyi təşkilata üzv ölkələr tərəfindən müsbət qarşılanıb. Bu, təhlükəsizlik baxımından Qərbə alternativ kimi qəbul olunur. Qərb Türkiyəyə qarşı bu cür addımlarına davam edərsə, NATO özünün şərq cinahındakı Türkiyə kimi bir ölkəni itirəcək. Bu da Qərb dünyasının təhlükəsizliyi üçün ciddi təhdiddir. Digər tərəfdən Türkiyədə olan 3 milyon qaçqının yolu Avropaya açıla bilər. Bu isə humanitar faciəyə gətirib çıxaracaq. Türkiyənin güclənəcəyini görən beynəlxalq qüvvələr onu öz tərəfində çəkməkdə maraqlıdırlar. Bu qüvvələrin başında Rusiya və Çin dayanır. ABŞ və Avropa bu məqamı ciddi şəkildə düşünməlidir”.

Türkiyədəki söz və ifadə azadlığı, həbslər və məhkəmə hakimiyyətinin azadlığı ilə bağlı Avropanın həmişə narahatlığını dilə gətirdiyini bildirən beynəlxalq məsələlər üzrə ekspert Fərhad Mehdiyev qeyd edib ki, hərbi çevriliş cəhdindən sonra bu məsələlərlə bağlı Ankaraya yönəlik tənqidlər daha da artıb: “Avropa İnsan Hüquqları Konvensiyası fövqəladə vəziyyətin tətbiqi halında orada yer alan hüquqların müəyyən dərəcədə pozulmasına icazə verir. Amma hərbi çevriş cəhdindən sonra Türkiyə Avropa İttifaqı Şurasına bildiriş göndədərək Konvensiyanın tətbiqini dayandırdıqlarını bildirib. Almaniya Federativ Respublikasının Xarici İşlər naziri Frank-Valter Ştanmayerin Türkiyəyə gəlməsi Avropa Parlamentində bu qərarın qəbul olunacağını göstəricisi idi. Alman nazirin Türkiyəyə gəlməsi bir xəbərdarlıq idi. Bu qərarın arxası da gələ bilər. Söhbət Türkiyənin Gömrük Birliyindən çıxarılmasından gedir”.

Qərarın arxasında siyasi amillər, o cümlədən Rusiya-Türkiyə yaxınlaşmasının olması ehtimalına gəlincə, ekspert bildirir ki, burada Rusiya faktoru da var. Onun sözlərinə görə, Türkiyənin Rusiyaya yaxınlaşmaq istəyi Avropanı qıcıqlandırır.

Fərhad Mehdiyev Avropa İttifaqına üzvlük məsələsinin də referenduma çıxarılması barədə Türkiyə rəsmilərinin verdiyi bəyanatları ciddi qəbul etmədiyini vurğulayıb.

Ömər Dağlı

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Qəbələdə ər arvadının boğazını kəsdi - FOTO/VİDEO

31 Mart 2017 00:43

Mart soyqırımından 99 il ötür

31 Mart 2017 00:27

Astroloji proqnoz - 31 mart

31 Mart 2017 00:18

Məşhur klubun adı rəsmən dəyişdi - FCSB

31 Mart 2017 00:17

Kamal Abdullanın əsəri gürcü dilində işıq üzü gördü

31 Mart 2017 00:14

"Qalatasaray" ulduz futbolçuya sərvət təklif etdi

31 Mart 2017 00:07

Elon Musk-dan 6 qızıl qayda

31 Mart 2017 00:05

Türkyədə qasırğa XƏBƏRDARLIĞI

31 Mart 2017 00:05

31 Mart - Azərbaycanlıların Soyqırımı Günüdür

31 Mart 2017 00:05

"Hindistandan Avropaya yükləri 7 günə daşımaq olar" - Cavid Qurbanov - FOTO

31 Mart 2017 00:05

Günün qoroskopu: problemlərin öhdəsindən gələ biləcəksiniz

31 Mart 2017 00:05

Bakıda 17 yaşlı qız özünü binadan yerə atdı

30 Mart 2017 23:57

Cənubi Koreyanın sabiq prezidenti saxlanılıb

30 Mart 2017 23:56

Dünyanın ən bahalı tualetləri - FOTOLAR

30 Mart 2017 23:53

Tənəffüs yolunu 3 addımla təmizləyin

30 Mart 2017 23:52

Bu surəni oxuyan üçün mələklər istiğfar edərlər

30 Mart 2017 23:47

Hafizəni İslam təbabəti ilə necə gücləndirək?

30 Mart 2017 23:42

Ailə cinayətinin arxasından “cin” çıxdı - FOTO

30 Mart 2017 23:37

Portağal xərçəngə qarşı dərmanlardan 10 qat daha təsirlidir

30 Mart 2017 23:37

Qadınların çadra geyməsinə icazə verilməyəcək -

30 Mart 2017 23:36

"Bakıda gəzmək daha təhlükəsizdir, nəinki..."

30 Mart 2017 23:32

Elza Seyidcahandan Fikrət Qocaya cavab: "Allah bizə səbr versin"

30 Mart 2017 23:32

Məşhur duanın mötəbər mənbəyi varmı?

30 Mart 2017 23:32

“Qarabağ” “Neftçi”nin yubileyini korladı - VİDEO

30 Mart 2017 23:28

Məşhur türk aktyorları nəyə yatırım edirlər? - FOTO

30 Mart 2017 23:27

Uşağınızda bu əlamətlər varsa... – DİQQƏT, YENİ VİRUS

30 Mart 2017 23:27

Dünyanın ən bahalı telefonları - FOTO

30 Mart 2017 23:22

Təbiətin canlanmasından ala biləcəyimiz 3 dərs

30 Mart 2017 23:22

Azərbaycan millisi növbəti dəfə Moldovaya gücünü göstərdi

30 Mart 2017 23:22

Qəbələdə kişi arvadını öldürdü

30 Mart 2017 23:19

Mənəvi təkamülə nail olmaq üçün ən səmərəli yol hansıdır?

30 Mart 2017 23:17

Cənubi Koreyanın sabiq prezidenti saxlanıldı

30 Mart 2017 23:13

Spiralvari bina - FOTO

30 Mart 2017 23:12

Qafqazda ən çox abort hansı ölkədə qeydə alınır? - STATİSTİKA

30 Mart 2017 23:12

Kar, kor və lal olanların qəlb əhlindən fərqi

30 Mart 2017 23:12

"Qarabağ" Volkan Dəmirələ təklif göndərməyib" - Qurban Qurbanov

30 Mart 2017 23:05

“Kimlə rəqib olmağın fərqi yoxdu” – Filip Ozobiç

30 Mart 2017 23:05

“Oğlumun toyuna çağırmadığım üçün məni öldürmək istədi” -

30 Mart 2017 23:05

Kətan toxumunun faydaları saymaqla bitmir

30 Mart 2017 23:05

Millimiz Moldovanı yenə məğlub etdi

30 Mart 2017 23:05

“Neftçi”nin yubileyi QARA(BAĞ) gəldi

30 Mart 2017 22:57

Qəhvə qadınlarda depressiya riskini azaldır

30 Mart 2017 22:57

Azərbaycanlı polkovnik erməni generalına “taktika dərsi” keçdi

30 Mart 2017 22:56

Tələbələr arasında radikalizmə qarşı seminar keçirildi

30 Mart 2017 22:54

Koreyanın sabiq prezidenti həbs olundu

30 Mart 2017 22:52

Hörümçək zəhəri iflic müalicəsində istifadə edilə bilər

30 Mart 2017 22:52

"Əgər ora zərbə endirilərsə, Ermənistan hansı faciələri yaşayacaq?" - polkovnik Şair Ramaldanov

30 Mart 2017 22:52

Sabiq prezident tutuldu

30 Mart 2017 22:49

Trampdan TƏHDİD: “Kreslolarınızı əlinizdən alacağam”

30 Mart 2017 22:48

Mübarək Rəcəb ayı haqqında

30 Mart 2017 22:47