Kralların əyləncəsi, insanı uçuran MİLYONLUQ GÖZƏL - Azərbaycanda 3 dənədi - FOTO - VIDEO

Kralların əyləncəsi, insanı uçuran MİLYONLUQ GÖZƏL - Azərbaycanda 3 dənədi - FOTO - VIDEO
16:08 29 Noyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

BELƏSİ GÖRÜNMƏMİŞDİ: Varlıların yeni əyləncəsi - FOTOLAR (13 Fevral 2017 08:03)

Şahanə görünüş, məftunedici səs, insanın ayağını yerdən üzən sehr… Miylonlara başa gələn alət. Ondan Azərbaycanda cəmi üç dənədir. Söhbət orqan musiqi alətindən gedir.

Təsadüfü deyil ki, qeyri-adi, rəngarəng səslənmə qabiliyyətinə görə dünyşöhrətli bəstəkar Mosart orqanı alətlərin şahı adlandırırdı. Bilənlər bilir, bilməyənlərin diqqətinə çatdırım ki, bu alətlərdən biri Alman Kilsəsində, digər ikisi isə Bakı Musiqi Akademiyasında yerləşir.

Sizi bu şahanə alətlə daha yaxından tanış etmək məqsədilə Bakı Musiqi Akademiyasına yollandıq.

Publika.az-ı izləyin.

Bələdçimiz Bakı Akademiyanın “Orqan və Klasesin sinfi” kafedrasının professoru Rasimə Babayeva oldu.

Öyrəndik ki, orqanın yaranma tarixi bizim eradan əvvəllərə gedib çıxır. İlk dəfə bu alətin yaradıcısı İsgəndəriyyədə yunan mexaniki Ktesibin olub. O müasir orqanın ilk nümunəsini yaradıb. Orqanın əsasını hava ilə işləyən dəmir borular və registrlər-manuellər təşkil edir. Bu alət xüsusi ustalar tərəfindən quraşdırılır. Orqan həcm etibari ilə nə qədər böyük olsa, səs effekti də bir o qədər keyfiyyətli olur. Dünyada ən böyük orqan Nyu-Yorkdadır - alətin 7 manueli və iki pedalı var.

Rasimə xanım deyir ki, bu qədim alət bütün orkestri əvəzləyir:

“Fleyta, violençel, kontrobas, qaboy, klarnet… Elə bir alət yoxdur ki, orqan onun səsini çıxarmasın. Zərb və nəfəs alətlərinin də səsini çıxaran bu alət bütün orkestri əvəzləyir”.

Sən demə, bu alət krallıq dövründə dövlət adamları üçün nəzərdə tutulan ən maraqlı hədiyyələr siyahısına daxil olub. Məsələn, İngiltərə kraliçası Birinci Yelizavetanın əmrilə bu alət hədiyyə olaraq Osmanlı sultanına göndərilib. Həm də bu alət kralların əyləncəsinə xidmət edib.

“Orqan insanlara ilahi musiqi möcüzəsini təlqin edir. Bu musiqi bir növ meditasiya xarakteri daşıyır. Orqan insan kimidir. Bu aləti yaxşı danışdıra bilsən, o sənə bu zövqü verəcək, yox danıdıra bilməsən, həmin zövqdən məhrum olacaqsan. Gərək onunla incə davranasan, nəzakətlə danışdırasan, ruhunu incitməyəsən”.

Maraqlıdır, bu qədim alət Azərbaycana ilk dəfə nə vaxt gətirilib?

Ölkəmizdə kilsədə və bəstəkar musiqilərində istifadə olunan orqan aləti ilk dəfə Azərbaycana Üzeyir Hacıbəylinin təşəbbüsü ilə gətirilir. Amma Üzeyir bəyin bu alətə sevgisi 1910- cu ildə Bakıya dəvət olunan alman orqan ifaçısı Qorşaqeynin kilsədə verdiyi konsertlərdən sonra yaranıb. Üzeyir bəy bu aləti dinləmək üçün Kirxada keçirilən konsertlərə gedirmiş. 1961-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Konservatoriyada orqan sinfi açılıb. Almaniyadan gətirilən alət təhsil ocağında quraşdırılır. İlk azərbaycanlı orqan ifaçısı Zəhra Cəfərova Sankt-Peterburqda təhsil alaraq, Konservatoriyada bu alətin sirlərini öyrətməyə başlayır”.

Digər orqan aləti 1964-cü ildə Konservatoriyada quraşdırılır. Həmin alət də Almaniyadan gətirilir və əcnəbi ustalar tərəfindən quraşdırılır.

Azərbaycanda olan üçüncü orqan Alman kilsəsində 1991-cı ildə quraşdırılır:

“Bu alət Çexiyadan gətirildi və keçmiş nazir Polad Bülbüloğlu həmin aləti bizə həvalə etdi. Bu gün vaxtaşırı olaraq, həmin kilsədə orqan musiqiləri səsləndirilir, konsertlər təşkil olunur”.

Həmin vaxtlarda Konservatoriyaya orqan musiqi alətinin quraşdırılmasının paytaxtın musiqi həyatına böyük təsiri olur. Dünyanın görkəmli orqan ifaçıları Bakıya gələrək konsertlər verir. Azərbaycan bəstəkarları içərisində ilk dəfə olaraq, Qara Qarayev bu qədim alət üçün əsərlər yazır.

Mənim üçün də maraqlı fakt oldu. Sən demə, Qara Qarayevin “İnsan məskən salır” filmindəki musiqisi orqan üçün yazılıbmış.

Orqan musiqisinə tamaşaçı marağı necədir?

Əvvəllər insanların bu musiqiyə böyük maraq göstərdiyini deyən professor son illər diqqətin azaldığını deyir:

“Orqan dediyim kimi ilahi musiqi bəxş edir. Son vaxtlar insanların ruhsal musiqilərə marağı kütləvi xarakter daşımır axı. Bəlkə buna görə. Amma yadımdadır ki, biz illər öncə kosertlər verəndə izdiham əlindən tərpənmək olmurdu”.

Onu da öyrəndik ki, bu alət xüsusi temperaturda saxlanılır. 17-18 temperaturda saxlanılan alətin birinci düşməni rütubətdir.

Bu alət 5-10 ildən bir mütəxəssislər tərəfindən təmizlənir. Sökülür və yenidən yığılır.

Hə, suallarımızla Rasimə xanımı o ki var yorduq, orqanın bütün sirlərini öyrəndik. İndi də keçək bu alətdə ifa etməyi öyrənən tələbələrə.

Hər il Akademiyanın orqan-klasisin sinfini bir, ya da iki məzun bitirir. Bu sehrli alətin sirlərini isə altı müəllim öyrədir. Bəziləri maraq və sadəcə zövq xatirinə bu aləti öyrənməyə meyl edir. Elə tələbələr var ki, bu sinfi bitirəndən sonra sorağı xarici ölkələrdən, məşhur orkestrlərdən gəlir.

Professor həvəslə yetirmələrindən danışır:

“Məsələn, bizim məzunlarımız var ki, Amerika, İsveç və Holliandiyada yaşayır, adımızı ucaldır. Cəmilə Cavadova Amerikada, Leyli Yekta Stokholmda çox tanınmış orqan ifaçılarıdır. Bu bahalı alət olsa da, gəlir gətirmir. Məzunlar yalnız kilsədə, yaxud da müxtəlif konsertlər zamanı fəaliyyət göstərir. Buna görə də gənclər daha çox xaricə üz tutur”.

Orqan alətini öyrənmək istəyən tələbə ilk növbədə səbrli olmalı və eyni zamandı bu aləti sevməlidir. Bir şərt də vacibdir:

“Orqanda səs çalarlarının tonu qruplara bölünür. Tələbələr bu fərqləndirici əlamətləri yaxşı bacarmalıdırlar. Əsas meyar da eşitmə qabiliyyətidir”.

Maraqlı bir cəhət də bundan ibarətdirdi ki, bu alətə daha çox qızlar maraq göstərir. Bunun da səbəbi yenə orqanın gəlir gətirməməsidir.

Professor xarici ölkələrdə bu alətin daha tələbatlı olmasını həmin ölkələrdə kilsələrin çoxluğuyla əlaqələndirib:

“Elə götürək Vyananı, hər küçədə bir kilsə var. O kilsələrin hər birində orqan musiqisi səslənir. Hər gün insanlar bu möhtəşəm musiqinin sədaları altında işə, evə gedir-gəlir. Eyni zamanda zövq alır. Eləcə də digər ölkələr. Bizdə tələbat azdır, elə ona görə də üc orqan bəs edir”.

Hə, az qala yadımdan çıxmışdı, görünüşcə əzəmətli, səs etibarı ilə valehedici olan bu yaraşıqlı alətin qiyməti neçəyədir, görəsən? “Azı milyon manat”. Neçə?.. Sözün düzü, qulaqlarıma inanmadım, təkrar soruşdum. Eyni cavabı eşidəndə, sadəcə heyrətləndim və professordan təvəqqe etməli oldum:

“Rasimə xanım, lütfən bu bahalı aləti danışdırın, mən onunla söhbətləşmək istəyirəm”.

Sözümü yerə salmadı, bir dəfə yox, iki dəfə ifa etdi. Nə gizlədim, o, Nazim Əliverdibəyovun “Bayatı-şiraz”ını elə məharətlə ifa etdi ki, ayaqlarım yerdən üzüldü. Bir milyonluq alət məni göylərə necə uçurdusa, ifanı videoya köçürməyi unutdum. Təkrar xahiş etdim, bəzi müsahiblərim kimi üstümə acıqlanıb, “diqqətin hardaydı”, deməyəcəyini də bilirdim. Çünki bu zərif, ilahi musiqinin ifaçısı, hər gün bu əsrarəngiz alətin sehrinə düşən bir xanımdan sərtlik gözləmək ağlımın ucundan da keçmirdi.

Mən paxıl insan deyiləm, heç o möhtəşəm səsdən sizi məhrum eləyərəm? Dinləyin və bir neçə dəqiqəlik də olsa, problemlərinizi boş verin, buraxın yer üzünü, Tanrıya doğru qanadlanın, uçun …

Cəvahir Səlimqızı

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün

Nəsimi Paşayev əməliyyat olundu

01 May 2017 10:37

QMİ sədri: "Azərbaycanda heç vaxt dini zəmində münaqişə baş verməyib"

01 May 2017 10:37

"Fənərbağça"da ciddi itki

01 May 2017 10:37

“Google Chrome” brauzeri hər bir təhlükəli veb səhifə haqda xəbərdarlıq edəcək

01 May 2017 10:35

İlham Əliyev Bakı Ali Neft Məktəbinin kampusunun açılışında iştirak edib

01 May 2017 10:35

"Apamark" müştəriləri ilə daha sıx əlaqədə olacaq

01 May 2017 10:34

İslamiada zamanı kimlər nəqliyyatdan pulsuz istifadə edəcəklər? - RƏSMİ

01 May 2017 10:32

3 tələbə evə çağırdıqları qızları döyüb sosial şəbəkədə VİDEOlarını paylaşdılar - FOTO

01 May 2017 10:32

Müdafiə nazirinin müavini: "Ukrayna və Azərbaycan bir sıra sahələrdə fəal əməkdaşlıq edir"

01 May 2017 10:32

Prezident İlham Əliyev Bakı Ali Neft Məktəbinin kampusunun açılışında iştirak edib

01 May 2017 10:29

"Qafqazın fatehi"nin çürüməyən cəsədi - İNANILMAZ DETAL

01 May 2017 10:28

Oksana üçün özəl gün - FOTO

01 May 2017 10:27

"Qəbələ"nin hücumçusu: "Final oyununda komandamız qələbəyə köklənib"

01 May 2017 10:27

Kliçkonu məğlub edən Coşua: "Milyonlar həyatımı dəyişməyəcək" - VİDEO - FOTO

01 May 2017 10:27

Azərbaycan-Türkiyə birgə taktiki təlimləri başlayıb

01 May 2017 10:26

Ağstafada 4 avtomobil körpüsünün tikintisi yekunlaşır (VİDEO/FOTO)

01 May 2017 10:22

Dövlət Dəniz Administrasiyasında “E-hökumət” portalından istifadə ilə bağlı tədbir keçirilib (FOTO)

01 May 2017 10:22

AİF xətti ilə verilən kreditlərin həcmi 795 mln. maata çatıb

01 May 2017 10:22

"Başakşəhər" klubundan tarixi uğur

01 May 2017 10:22

Azərbaycan-Türkiyə birgə taktiki təlimləri başladı

01 May 2017 10:19

Qanamanı 10 saniyədə dayandırır

01 May 2017 10:19

Azərbaycanlı xoreoqraf "Eurovision" təmsilçimiz üçün MÖHTƏŞƏM SƏHNƏ ŞOUSU hazırladı - VİDEO/FOTO

01 May 2017 10:18

Aktrisa doğum günündə o qədər içdi ki, ayaq üstə dayana bilmədi - FOTO

01 May 2017 10:17

Bakı Şəhər İcra Hakimiyyəti məhkəməyə verilib

01 May 2017 10:17

Təyyarə hava burulğanına düşdü

01 May 2017 10:16

Şəkidə meşədə qətl - Qaynını güllələdi

01 May 2017 10:15

İslam Oyunları vaxtı bu şəxslər avtobuslardan pulsuz istifadə edəcək

01 May 2017 10:14

Bu gündən ictimai nəqliyyatdan istifadə PULSUZDUR - FOTO

01 May 2017 10:13

Xoşqədəm məğlub oldu - VİDEO

01 May 2017 10:12

"Malaqa" "Sevilya"ya qarşı

01 May 2017 10:12

Bakıda görünməmiş fırıldaq - Taxta soxurlar ki... - FOTO

01 May 2017 10:12

Bu gündən avtomobillərdə pərdə və jalüzlərin istifadəsinə icazə verilib

01 May 2017 10:12

Məşhur müğənninin əməliyyatdan əvvəlki halı - FOTO

01 May 2017 10:12

"Sarı zolaq"laq bu gündən yoxsa mayın 5-dən keçərlidir...?

01 May 2017 10:12

Pirallahıda 2 nəfər maşının altında qalıb öldü

01 May 2017 10:09

ŞOK AİLƏ DRAMI – Qardaşlarını və onların həyat yoldaşlarını öldürdü – FOTOLAR

01 May 2017 10:08

Mayın 1-dək Silahlı Qüvvələrə Yardım Fonduna daxil olan vəsaitin məbləği açıqlanıb

01 May 2017 10:08

“Petkim”də iki yeni müəssisənin yaradılması planlaşdırılır

01 May 2017 10:07

Macarıstan XİN-in mədəniyyət məsələləri üzrə dövlət katibi Azərbaycana səfər edəcək

01 May 2017 10:07

Azərbaycanda yüksək vəzifəli şəxsin səhhəti pisləşdi

01 May 2017 10:06

"Bursaspor" "Qalatasaray"ı qəbul edir

01 May 2017 10:05

Bakıda 20 yaşlı motosikletçi faciəvi şəkildə öldü

01 May 2017 10:04

ATV-nin yayımı dayandırıldı - SƏBƏB

01 May 2017 10:03

Xızıda 14 yaşlı yeniyetmə özünü asaraq intihar edib

01 May 2017 10:02

SABAH qruplarının tələbələri Azercell-də təcrübə keçəcək

01 May 2017 10:01

İzzət Kərbəlaya getdi - VİDEO

01 May 2017 09:57

Politoloq: "Mədəniyyətlərarası Dialoq Forumu dinlərarası birgəyaşayış platforması kimi Azərbaycanın rolunu gücləndirəcək"

01 May 2017 09:57

May ayının ilk günündə manatın MƏZƏNNƏSİ

01 May 2017 09:57

"Arsenal"-dan növbəti məğlubiyyət

01 May 2017 09:55

Amerika Ermənistanı bombalaya bilər – QİSAS SSENARİSİ

01 May 2017 09:53