Kralların əyləncəsi, insanı uçuran MİLYONLUQ GÖZƏL - Azərbaycanda 3 dənədi - FOTO - VIDEO

Kralların əyləncəsi, insanı uçuran MİLYONLUQ GÖZƏL - Azərbaycanda 3 dənədi - FOTO - VIDEO
16:08 29 Noyabr 2016
Ölkə mətbuatı
A- A+

Şahanə görünüş, məftunedici səs, insanın ayağını yerdən üzən sehr… Miylonlara başa gələn alət. Ondan Azərbaycanda cəmi üç dənədir. Söhbət orqan musiqi alətindən gedir.

Təsadüfü deyil ki, qeyri-adi, rəngarəng səslənmə qabiliyyətinə görə dünyşöhrətli bəstəkar Mosart orqanı alətlərin şahı adlandırırdı. Bilənlər bilir, bilməyənlərin diqqətinə çatdırım ki, bu alətlərdən biri Alman Kilsəsində, digər ikisi isə Bakı Musiqi Akademiyasında yerləşir.

Sizi bu şahanə alətlə daha yaxından tanış etmək məqsədilə Bakı Musiqi Akademiyasına yollandıq.

Publika.az-ı izləyin.

Bələdçimiz Bakı Akademiyanın “Orqan və Klasesin sinfi” kafedrasının professoru Rasimə Babayeva oldu.

Öyrəndik ki, orqanın yaranma tarixi bizim eradan əvvəllərə gedib çıxır. İlk dəfə bu alətin yaradıcısı İsgəndəriyyədə yunan mexaniki Ktesibin olub. O müasir orqanın ilk nümunəsini yaradıb. Orqanın əsasını hava ilə işləyən dəmir borular və registrlər-manuellər təşkil edir. Bu alət xüsusi ustalar tərəfindən quraşdırılır. Orqan həcm etibari ilə nə qədər böyük olsa, səs effekti də bir o qədər keyfiyyətli olur. Dünyada ən böyük orqan Nyu-Yorkdadır - alətin 7 manueli və iki pedalı var.

Rasimə xanım deyir ki, bu qədim alət bütün orkestri əvəzləyir:

“Fleyta, violençel, kontrobas, qaboy, klarnet… Elə bir alət yoxdur ki, orqan onun səsini çıxarmasın. Zərb və nəfəs alətlərinin də səsini çıxaran bu alət bütün orkestri əvəzləyir”.

Sən demə, bu alət krallıq dövründə dövlət adamları üçün nəzərdə tutulan ən maraqlı hədiyyələr siyahısına daxil olub. Məsələn, İngiltərə kraliçası Birinci Yelizavetanın əmrilə bu alət hədiyyə olaraq Osmanlı sultanına göndərilib. Həm də bu alət kralların əyləncəsinə xidmət edib.

“Orqan insanlara ilahi musiqi möcüzəsini təlqin edir. Bu musiqi bir növ meditasiya xarakteri daşıyır. Orqan insan kimidir. Bu aləti yaxşı danışdıra bilsən, o sənə bu zövqü verəcək, yox danıdıra bilməsən, həmin zövqdən məhrum olacaqsan. Gərək onunla incə davranasan, nəzakətlə danışdırasan, ruhunu incitməyəsən”.

Maraqlıdır, bu qədim alət Azərbaycana ilk dəfə nə vaxt gətirilib?

Ölkəmizdə kilsədə və bəstəkar musiqilərində istifadə olunan orqan aləti ilk dəfə Azərbaycana Üzeyir Hacıbəylinin təşəbbüsü ilə gətirilir. Amma Üzeyir bəyin bu alətə sevgisi 1910- cu ildə Bakıya dəvət olunan alman orqan ifaçısı Qorşaqeynin kilsədə verdiyi konsertlərdən sonra yaranıb. Üzeyir bəy bu aləti dinləmək üçün Kirxada keçirilən konsertlərə gedirmiş. 1961-ci ildə onun təşəbbüsü ilə Konservatoriyada orqan sinfi açılıb. Almaniyadan gətirilən alət təhsil ocağında quraşdırılır. İlk azərbaycanlı orqan ifaçısı Zəhra Cəfərova Sankt-Peterburqda təhsil alaraq, Konservatoriyada bu alətin sirlərini öyrətməyə başlayır”.

Digər orqan aləti 1964-cü ildə Konservatoriyada quraşdırılır. Həmin alət də Almaniyadan gətirilir və əcnəbi ustalar tərəfindən quraşdırılır.

Azərbaycanda olan üçüncü orqan Alman kilsəsində 1991-cı ildə quraşdırılır:

“Bu alət Çexiyadan gətirildi və keçmiş nazir Polad Bülbüloğlu həmin aləti bizə həvalə etdi. Bu gün vaxtaşırı olaraq, həmin kilsədə orqan musiqiləri səsləndirilir, konsertlər təşkil olunur”.

Həmin vaxtlarda Konservatoriyaya orqan musiqi alətinin quraşdırılmasının paytaxtın musiqi həyatına böyük təsiri olur. Dünyanın görkəmli orqan ifaçıları Bakıya gələrək konsertlər verir. Azərbaycan bəstəkarları içərisində ilk dəfə olaraq, Qara Qarayev bu qədim alət üçün əsərlər yazır.

Mənim üçün də maraqlı fakt oldu. Sən demə, Qara Qarayevin “İnsan məskən salır” filmindəki musiqisi orqan üçün yazılıbmış.

Orqan musiqisinə tamaşaçı marağı necədir?

Əvvəllər insanların bu musiqiyə böyük maraq göstərdiyini deyən professor son illər diqqətin azaldığını deyir:

“Orqan dediyim kimi ilahi musiqi bəxş edir. Son vaxtlar insanların ruhsal musiqilərə marağı kütləvi xarakter daşımır axı. Bəlkə buna görə. Amma yadımdadır ki, biz illər öncə kosertlər verəndə izdiham əlindən tərpənmək olmurdu”.

Onu da öyrəndik ki, bu alət xüsusi temperaturda saxlanılır. 17-18 temperaturda saxlanılan alətin birinci düşməni rütubətdir.

Bu alət 5-10 ildən bir mütəxəssislər tərəfindən təmizlənir. Sökülür və yenidən yığılır.

Hə, suallarımızla Rasimə xanımı o ki var yorduq, orqanın bütün sirlərini öyrəndik. İndi də keçək bu alətdə ifa etməyi öyrənən tələbələrə.

Hər il Akademiyanın orqan-klasisin sinfini bir, ya da iki məzun bitirir. Bu sehrli alətin sirlərini isə altı müəllim öyrədir. Bəziləri maraq və sadəcə zövq xatirinə bu aləti öyrənməyə meyl edir. Elə tələbələr var ki, bu sinfi bitirəndən sonra sorağı xarici ölkələrdən, məşhur orkestrlərdən gəlir.

Professor həvəslə yetirmələrindən danışır:

“Məsələn, bizim məzunlarımız var ki, Amerika, İsveç və Holliandiyada yaşayır, adımızı ucaldır. Cəmilə Cavadova Amerikada, Leyli Yekta Stokholmda çox tanınmış orqan ifaçılarıdır. Bu bahalı alət olsa da, gəlir gətirmir. Məzunlar yalnız kilsədə, yaxud da müxtəlif konsertlər zamanı fəaliyyət göstərir. Buna görə də gənclər daha çox xaricə üz tutur”.

Orqan alətini öyrənmək istəyən tələbə ilk növbədə səbrli olmalı və eyni zamandı bu aləti sevməlidir. Bir şərt də vacibdir:

“Orqanda səs çalarlarının tonu qruplara bölünür. Tələbələr bu fərqləndirici əlamətləri yaxşı bacarmalıdırlar. Əsas meyar da eşitmə qabiliyyətidir”.

Maraqlı bir cəhət də bundan ibarətdirdi ki, bu alətə daha çox qızlar maraq göstərir. Bunun da səbəbi yenə orqanın gəlir gətirməməsidir.

Professor xarici ölkələrdə bu alətin daha tələbatlı olmasını həmin ölkələrdə kilsələrin çoxluğuyla əlaqələndirib:

“Elə götürək Vyananı, hər küçədə bir kilsə var. O kilsələrin hər birində orqan musiqisi səslənir. Hər gün insanlar bu möhtəşəm musiqinin sədaları altında işə, evə gedir-gəlir. Eyni zamanda zövq alır. Eləcə də digər ölkələr. Bizdə tələbat azdır, elə ona görə də üc orqan bəs edir”.

Hə, az qala yadımdan çıxmışdı, görünüşcə əzəmətli, səs etibarı ilə valehedici olan bu yaraşıqlı alətin qiyməti neçəyədir, görəsən? “Azı milyon manat”. Neçə?.. Sözün düzü, qulaqlarıma inanmadım, təkrar soruşdum. Eyni cavabı eşidəndə, sadəcə heyrətləndim və professordan təvəqqe etməli oldum:

“Rasimə xanım, lütfən bu bahalı aləti danışdırın, mən onunla söhbətləşmək istəyirəm”.

Sözümü yerə salmadı, bir dəfə yox, iki dəfə ifa etdi. Nə gizlədim, o, Nazim Əliverdibəyovun “Bayatı-şiraz”ını elə məharətlə ifa etdi ki, ayaqlarım yerdən üzüldü. Bir milyonluq alət məni göylərə necə uçurdusa, ifanı videoya köçürməyi unutdum. Təkrar xahiş etdim, bəzi müsahiblərim kimi üstümə acıqlanıb, “diqqətin hardaydı”, deməyəcəyini də bilirdim. Çünki bu zərif, ilahi musiqinin ifaçısı, hər gün bu əsrarəngiz alətin sehrinə düşən bir xanımdan sərtlik gözləmək ağlımın ucundan da keçmirdi.

Mən paxıl insan deyiləm, heç o möhtəşəm səsdən sizi məhrum eləyərəm? Dinləyin və bir neçə dəqiqəlik də olsa, problemlərinizi boş verin, buraxın yer üzünü, Tanrıya doğru qanadlanın, uçun …

Cəvahir Səlimqızı

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

DÇ-2017: Qadın güləşçilərimiz mübarizəyə qoşulur

23 Avqust 2017 12:13

Paytaxtda iki ev yanıb, bir qadın ölüb

23 Avqust 2017 12:13

Azərbaycanda lisenziyasız kredit təşkilatı fəaliyyət göstərir

23 Avqust 2017 12:12

SOCAR əməkdaşları Yaponiyanın Vaseda Universitetinin treninq proqramında iştirak edəcəklər

23 Avqust 2017 12:12

Bakı sakini yanaraq öldü

23 Avqust 2017 12:09

O xərçəngin dərmanıdır, Azərbaycanda bitir

23 Avqust 2017 12:09

İspaniyalı futbolçu “Qəbələ”dən ayrılmasının səbəbini açıqlayıb

23 Avqust 2017 12:07

Gürcütanın Borjomi-Xaraqaul bölgəsində yanğın davam edir

23 Avqust 2017 12:07

Bakıda BÖYÜK SÖKÜNTÜ başlayır, 16 minə yaxın mənzil plana düşdü

23 Avqust 2017 12:03

8651 nəfər peşə məktəblərinə qəbul olunub

23 Avqust 2017 11:59

Bakını bürüyən toz dumanı

23 Avqust 2017 11:59

Kurtizanka idi, səfirlə evləndi, admiralın məşuqəsi oldu - TARİXİN ƏN QƏRİBƏ TALELİ QADINI - fotolar

23 Avqust 2017 11:53

İki məşhur klubdan Arda Turana təklif

23 Avqust 2017 11:47

“Neft Daşları”nda yeni quyu istismara verilib

23 Avqust 2017 11:47

Azərbaycanda ilk dəfə çarpaz orqan transplantasiyası əməliyyatı icra olunub

23 Avqust 2017 11:47

Samiraldo OD PÜSKÜRDÜ: "Kişiyəm, nəyəm, kimə nə dəxli var?!" - VİDEO

23 Avqust 2017 11:43

Sahibkarlara 180-dən çox investisiya təşviqi sənədi verilib

23 Avqust 2017 11:42

Azərbaycanlı qızın bu görüntüləri interneti "partlatdı"

23 Avqust 2017 11:40

Konqresdən Trampa Rusiya ilə bağlı QADAĞA

23 Avqust 2017 11:38

Bakıda Ukrayna Dövlət Bayrağı Günü qeyd olunub

23 Avqust 2017 11:37

“CinemaPlus” əsrin boks döyüşünü canlı yayımlayacaq

23 Avqust 2017 11:37

Sərdar Ortacın özündən 3 yaş kiçik qaynatası

23 Avqust 2017 11:36

Yeni virus onlayn oyun həvəskarlarını təhlükə altına qoyur

23 Avqust 2017 11:35

Rusiyada işdən çıxarılan şəxs zavod əməkdaşlarına bıçaqla hücum edib, 3 nəfər ölüb, 2 nəfər yaralanıb

23 Avqust 2017 11:32

2 yaşlı uşağı öldürən azərbaycanlı qadına 12 il həbs - QANDONDURAN CİNAYƏT

23 Avqust 2017 11:29

"Qarabağ" bu gün "Kopenhagen" səddini keçə biləcəkmi? - AZARKEŞLƏR ARASINDA SORĞU

23 Avqust 2017 11:24

“Əbədi müttəfiq”dən geosiyasi düşmənə: Böyük layihə BAŞ TUTACAQMI?

23 Avqust 2017 11:23

Bakıda toz dumanı bir qədər də arta bilər

23 Avqust 2017 11:21

Çempionu döyüb öldürən azərbaycanlı Anarın yerini deyənə 500 minlik MÜKAFAT VƏDİ

23 Avqust 2017 11:19

Qardaşı qızı ilə sevgili olan aparıcı məhkəməyə verildi - FOTO

23 Avqust 2017 11:18

Səfirlik: "Azərbaycan bütün platformalarda beynəlxalq terrorizmlə mübarizə üzrə təşəbbüsləri dəstəkləyir"

23 Avqust 2017 11:17

Azərbaycanın qadın güləşçiləri dünya çempionatında mübarizəyə qoşulur

23 Avqust 2017 11:17

Yığmamız Belarusa uduzdu

23 Avqust 2017 11:17

Naxçıvanda hücum təyyarələri havaya qalxdı

23 Avqust 2017 11:16

Bakıdakı qatı toz dumanının səbəbi açıqlandı

23 Avqust 2017 11:14

"Harvey" tropik qasırğası ABŞ-da benzini bahalaşdırıb

23 Avqust 2017 11:12

Soçi görüşündə nə baş verəcək? - Qərbdə yar axtaran Ermənistanı hansı faciələr gözləyir?

23 Avqust 2017 11:08

"Kopenhagen" - "Qarabağ": bukmeykerlər nə deyir?

23 Avqust 2017 11:07

Prezident orta məktəbin yeni korpusunun açılışında

23 Avqust 2017 11:07

Gürcüstanda iki mikroavtobus toqquşub, 28 nəfər xəsarət alıb

23 Avqust 2017 11:02

“Kopenhagen”in futbolçusu: “Vardar" və "Sonderyuske" ilə oyunlardan nəticə çıxarmalıyıq"

23 Avqust 2017 11:02

Türkiyə 10 minlik yeni ordu yaradır

23 Avqust 2017 10:59

Corc Kluni 1 milyon dolları görün nəyə xərclədi

23 Avqust 2017 10:53

"Qarabağ" tarixi oyuna çıxır

23 Avqust 2017 10:51

Nazirin qardaşı oğlu məhkəmədə ifadə verib

23 Avqust 2017 10:47

Naxçıvanda Əlahiddə Ümumqoşun Ordunun aviasiya hissəsinin SU-25 hücum təyyarələri təlim uçuşları keçirib

23 Avqust 2017 10:47

Nazirlik: Bakıda müşahidə olunan toz dumanı Türkmənistan ərazisindən gəlib

23 Avqust 2017 10:42

Azərbaycan gömrükçüləri avtobusun salonunda 14 000 ədəd siqaret aşkar edib

23 Avqust 2017 10:37

ABŞ Çin və Rusiyanın 16 şirkətinə sanksiya tətbiq edib

23 Avqust 2017 10:37

“Samsung” şirkəti dünyanın 200 ölkəsində “Bixby” səs köməkçisini işə salıb

23 Avqust 2017 10:35