Hələbin alınması nəyə gətirəcək?

Hələbin alınması nəyə gətirəcək?
21:12 29 Noyabr 2016
90 Dünya
Ölkə mətbuatı
A- A+

Şərqi Hələbin Bəşər Əsəd tərəfindən alınacağı qaçılmazdır. Amma bu, Suriya, Yaxın Şərq və ümumiyyətlə dünyaya necə təsir edəcək?

Bəşər Əsədin Hələbi ala biləcəyini əminliklə söyləmək mümkündürmü?

Yüz faiz zəmanət vermək çətindir, lakin əksini söyləyə bilmək üçün də demək olar ki, şübhə yoxdur.

Bu, Suriyada vətəndaş müharibəsinin bitməsi deməkdirmi?

Yox. Siyasi analitiklərin əksəriyyəti Hələbin alınmasını vətəndaş müharibəsinin sonu kimi qiymətləndirmirlər. Çox güman ki, bu, müharibənin partizan formasını alacaq və müharibəni, Qərbdən və regiondakı müttəfiqləri tərəfindən açıq və ya gizli dəstək alaraq sünni silahlıları davam etdirəcək.

Bundan əlavə, üsyançıların bir çoxu da cihadçılara qoşulacaq.

Bəşər Əsəd

Bəs Əsədə nə olacaq?

Belə görünür ki, Bəşər Əsəd hakimiyyətdə qalacaq. Lakin o, İkinci dünya müharibəsindən sonra, ən böyük qaçqın böhranı yaşayan, dağılmış və eyni zamanda parçalanmış bir ölkəni idarə edəcək. Bundan başqa, Suriya ərazisinin de-fakto azalması da artıq aydındır.

Rusiyanın Hələbin alınmasında həlledici rol oynadığını söyləmək nə dərəcədə doğrudur?

Tam doğrudur. 2011 və 2014-cü illər arasında ABŞ-ın Suriyada səfiri olmuş Robert Ford düşünür ki, "Rusiya Hələbdə, 1999-2000-ci illər Çeçenistan müharibəsində etdiklərini təkrarlayır."

Müharibənin gedişatı zamanı Əsəd rejiminin devrilməsinin qaçılmaz olduğu anlar var idi. Rusiya və İran bunun baş tutmaması üçün əlindən gələni etdi.

Şərqi Hələbin Rusiya ilə birlikdə bombardman edilməsi və şiə silahlı qüvvələrindən yaradılan (İranın sponsorluq etdiyi) dəstələrin də dəstəyi ilə üsyançılara ağır və həlledici zərbə endirilib.

Barack Obama

Hələbdəki üsyançıların məğlubiyyətində Qərbin rolu necə oldu?

Demək olar ki, Bəşər Əsədin həm dostlar, həm də düşmənlərlə bəxti gətirib. Bir tərəfdən Rusiya və İran (fərqli idarəetmə görüşlərinə sahib olsalar da) Əsəd rejiminin ayaqda qalması üçün hər şey etdilər.

Digər tərəfdən isə Qərbin (eləcə də ABŞ-ın) "Suriya bataqlığına" qarışmamaq istəyi üsyançıların adekvat dəstək almamasına gətirib çıxardı. Eyni zamanda, Əsəd rejiminin dağılması nəticəsində "İslam dövləti"nin (Rusiya da daxil olmaqla, dünyanın bir çox ölkələrində qadağan olunmuş terror təşkilatı) hakimiyyəti ələ keçirməsi şansı da burada rol oynayır.

Belə çıxır ki, Hələbin alınması Əsədin qələbəsi deməkdir?

Ümumilikdə hə, lakin Suriyada sülh bərpa olunmayacaq.

Danimarkanın Livan, Suriya və İordaniyada səfiri olmuş və hazırda Kanada beynəlxalq münasibətlər institutunun analitiki olan Rolf Holmboe-yə görə, Hələbin alınması üsyançılara sarsıdıcı zərbə vuracaq.

"Üsyançılar, təcrid olunmuş anklavlarda qapalı qalacaqlar," o təsdiq edir. "Və rejim onları asanlıqla bir-bir aradan çıxaracaq. Bu halda Əsəd ilə sülh bağlamaq qaçılmaz olacaq. O, faktiki olaraq, müharibədə qalib gəldi."

Putin

Niyə Yaxın Şərqdə marağı olan başqa ölkələr Rusiya və İranın Əsədə dəstəyi kimi üsyançılara köməyə gəlmədi?

Birincisi, heç kim Suriyada ABŞ, Rusiya, Türkiyə və İran əsgərləri ilə üz-üzə gəlmək istəmir. Demək olar ki, Birinci dünya müharibəsi də bu cür başlamışdı və Qərb bunun təkrarını istəmir.

Bundan başqa, Amerikanın başı prezident seçkiləri və "İslam dövləti" ilə müharibəyə qarışmışdı. Fars körfəzi ölkələri isə Yeməndəki vətəndaş müharibəsi ilə məşğuldurlar. Türkiyə isə sərhədində formalaşan kürd silahlı qüvvələri və ölkə daxilində yayılan kürd separatizmi ilə mübarizə ilə məşğul olduğuna görə, Suriya üsyançılarına aktiv dəstək verə bilmədi.

Hələbin alınması regiondakı güvvələr nisbətinə necə təsir göstərəcək?

Rusiya və İran Əsədi xilas etməklə yanaşı, regiondakı güc mövqelərini qorumağa da ümid edirlər. Baxmayaraq ki, Rusiya üçün bu, iqtisadi yükə çevrilə bilər.

Türkiyə kimi Fars körfəzi ölkələri üçün də, Hələbin alınması və Əsəd rejiminin tam bərpası narahatedicidir. İlk olaraq ona görə ki, bu, Ankaranın köhnə düşməni və rəqibi olan İranın mövqeyini gücləndirəcək. İkincisi ona görə ki, nəticədə ölkəyə Suriyadan daha çox qaçqın gələcək.

Aparıcı ərəb siyasi şərhçilərindən olan Sarkis Naumi güman edir ki, regiondakı ölkələrin bir çoxu üsyançılara olan dəstəyini artıracaq və bu səbəbdən Suriyadakı konflikt daha uzun çəkəcək.

Qaçqınlar

Hələbin alınması ilə Əsədin qələbə qazanması dünyada nəyi dəyişəcək?

Bir çox şeyi. Vaşinqton Yaxın Şərq siyasəti institutunun analitiki Andrew Tabler düşünür ki, üsyançıların məğlubiyyəti ABŞ-ın beynəxalq reputasiyasına ciddi xələl gətirəcək. "Bu, ABŞ və onun regiondakı Türkiyə, Səudiyyə Ərəbistanı, Qatar və İordaniya kimi müttəfiqləri üçün ciddi zərbə olacaq. Hələbin alınması Avropaya daha çox qaçqın axınına səbəb olacaq və nəticədə ABŞ-dan daha çox Rusiyaya meylli ultra-sağçıların mövqeyi daha da güclənəcək."

Tabler həm də, hadisələrin bu cür gedişinin NATO-nun Avropadakı işini, xüsusilə Rusiya ilə sərhəd ölkələrdə, şübhə altına alacaq.

Hələbin alınması ilə Avropada terrorizm artacaqmı?

Çox güman ki, hə. "İslam dövləti" adlandırılan qruplaşma kimi güclər özlərini müsəlman-sünnilərinin yeganə müdafiəçisi kimi qələmə verəcək və Qərbin bacarmadığı və göstərmək istəmədiyi dəstəyə görə intiqam almaq istəyəcəklər.

Üsyançı Suriya müxalifətçilərinin bir çoxu silahlı islamçıların sıralarına sığınacaq.

Hələb

Hələbin alınmasının, lap 10 il sonra belə olsa, konfliktə son gətirəcəyinə inanmaq olarmı?

Çox çətin. Suriyalı politoloq Əmmar Əbdülhəmidin bildirdiyi kimi, bu, üsyançılara qarşı vuruşan qüvvələrin qələbəsi üçün son deyil, amma həlledici zərbə olacaq.

"Suriya konflikti, ciddi plan əsasında bitməyəcək. Bu planı ABŞ kimi Rusiya dəstəkləsə belə," o düşünür. "Konfliktin hərəkətedici gücləri regiondakı ölkələr idi və onlar da hələ müharibənin bitməsinə hazır deyillər."

BBC-nin Ərəbistan xidmətinin analitiki Hayan Sübehanın şərhləri

Şərqi Hələb, əlbəttə ki, alınacaq, amma bu, hərbi qələbədən çox siyasi qərar olacaq.

Bu gün Hələb hər kəsə mane olur, eləcə də, itkilərinin müqabilində şəhəri saxlaya bilməyən üsyançılara.

Bu siyasi qərar Rusiya, Əsəd qüvvələri və Türkiyə arasındakı - açıq və ya gizli - razılaşma əsasında baş tuta bilər.

Rusiya regiondakı mövqeyini gücləndirmək istəyir, lakin Moskva ələ keçirilmiş əraziləri saxlaya bilib-bilməyəcəyinə qərar verməlidir. Əsəd başa düşür ki, Hələbdə müxalifətə qalib gələrək üsyançıların regiondakı başqa ölkələrə dağılmasına səbəb olacaq. Türkiyə isə, hazırda Şeyx-Maqsud rayonunu əlində saxlayan kürd silahlı qüvvələrinin Hələbdə qalmayacağından əmin olmaq istəyir.

Hələb alınacaq, amma bu, hələ baş verməyəcək. Ola bilsin ki, bu ilin sonu və ya gələn ilin əvvəli.

Əsəd, əlbəttə ki, hakimiyyətdə qalacaq və Suriya yenidən qurulacaq. Fars körfəzi ölkələrinin hamısı öz töhfəsini alacaq. Çünki, suriyalılar artıq müharibədən yorulublar və istənilən şərtlə sülhə razıdırlar.

Lakin, hazırda müxtəlif qruplaşmalarda vuruşan xarici döyüşçülər, sülh əldə olunduqdan sonra, hərbi cinayət məsuliyyətinə cəlb olunmamaq üçün ölkəni tərk edəcəklər. Suriyalılar üçün dini fərq böyük artıq rol oynamır. Yetər ki, sülh bərqərar olsun.

Milli.Az

RƏYLƏR

OXŞAR XƏBƏRLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

"3 penalti qaytarmağım təsadüf deyil"

29 İyun 2017 20:22

"Elşad Xose həddən artıq məsuliyyətsizdir"

29 İyun 2017 20:12

Dünyanın ən qoca qızı 17 yaşında öldü - FOTO

29 İyun 2017 20:12

Azərbaycanda yeni sosial şəbəkə fəaliyyətə başlayıb

29 İyun 2017 20:12

“Tank qatili”nin pozduğu DOSTLUQ, bir il sonra məhv olacaq “DÖVLƏT”... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

29 İyun 2017 20:03

Gənc Tamaşaçılar Teatrı 89-cu mövsümünə yekun vurub -

29 İyun 2017 19:58

Zaur Kamaldan dəniz görüntülərini tənqid edənlərə CAVAB - VİDEO

29 İyun 2017 19:57

İranda Azərbaycan Mədəniyyət Günləri keçiriləcək

29 İyun 2017 19:57

Avropa Yayım Birliyi Ukrayna İctimai Televiziyasını cərimələdi

29 İyun 2017 19:53

Çavuşoğludan münaqişələrin qarşısının alınması ilə bağlı ÇAĞIRIŞ

29 İyun 2017 19:52

Moskvada erməni pedofil tutulub

29 İyun 2017 19:47

Sabah bu ərazilərdə qaz olmayacaq

29 İyun 2017 19:43

İyirmi dörd ildən çoxdur ki, əsgərlərə sovqat aparan Arif baba

29 İyun 2017 19:42

Bakıda bazar iqtisadiyyatında Dövlət Əmək Müfəttişliyi Xidmətinin rolu mövzusunda seminar keçirilir

29 İyun 2017 19:37

Demet Akalın əri ilə birgə aparıcılıq edəcək

29 İyun 2017 19:37

260 qonaq, 300 mühafizəçi... -

29 İyun 2017 19:37

"Barselona" səfərdə bu forma ilə oynayacaq - FOTO

29 İyun 2017 19:32

Gənc Tamaşaçılar Teatrı 89-cu mövsümünə yekun vurub

29 İyun 2017 19:27

Batareyasız telefon yaradıldı

29 İyun 2017 19:27

Yaşasaydı, 42 yaşı olacaqdı - Oğlu Hüseyn Dəryanın məzarını ziyarət etdi - FOTO

29 İyun 2017 19:22

Sən demə, ac qalmaq xərçəngin QARŞISINI ALIRMIŞ

29 İyun 2017 19:18

Moskva ilə bağlı QORXUNC PROQNOZ

29 İyun 2017 19:17

ABŞ və Azərbaycan İmişli rayonunda tibbi xidmətləri təkmilləşdirir

29 İyun 2017 19:17

Neft buruqlarının ətrafını zibilliyə çevirdilər

29 İyun 2017 19:13

Sabah Bakının bu ərazilərində qaz olmayacaq

29 İyun 2017 19:13

Murad Dadaşov "Maşın" şouda onu şok edən məqamlardan danışdı

29 İyun 2017 19:12

43 yaşında Çempionlar Liqasında oynadı - FOTO

29 İyun 2017 19:12

ETSN Ramana qəsəbəsində məişət tullantılarının çoxalması ilə bağlı Sabunçu Rayon Polis İdarəsinə müraciət edib

29 İyun 2017 19:07

"Real" gənc ulduzunu bu kluba satır

29 İyun 2017 19:07

Bakının bu hissəsində qaz olmayacaq

29 İyun 2017 19:05

Ölümcül silahlar Rusiyaya tuşlanacaq: ABŞ-dan Moskvaya SON ZƏRBƏ

29 İyun 2017 19:03

Yasamal, Sabunçu və Binəqədi rayonlarının qaz təchizatında məhdudiyyət olacaq

29 İyun 2017 19:02

"Evinin "oboy"u cırıqdır" - Sevdanı lağa qoydu

29 İyun 2017 18:57

Miqrant avtobusun altında 250 km yol qət edərək Avropaya çatdı - VİDEO

29 İyun 2017 18:52

Üzeyir Mehdizadə PEŞMAN OLDU: “Gecikmişəm” - MÜSAHİBƏ

29 İyun 2017 18:48

"Mercedes"in geri çağırdığı avtomobillər Azərbaycana gətirilib? - AÇIQLAMA

29 İyun 2017 18:42

Azərbaycan və Türkiyə hərbi kəşfiyyatçılarının görüşü keçirilib

29 İyun 2017 18:42

Braziliyalı futbolçu "Qalatasaray"da

29 İyun 2017 18:42

Evsiz qalan ahıl qadın üçün yeni ev tikilir - QUSARDA

29 İyun 2017 18:39

Çempionun vurulduğu yerdə piyada keçidi niyə yoxdur? - AÇIQLAMA

29 İyun 2017 18:38

Polis rəisi sakinin evini təmir etdirib

29 İyun 2017 18:37

"Mən Vətən yolunda şəhid olmağa gedirəm" - Talış yüksəkliyində həlak olan xüsusi təyinatlı - FOTO

29 İyun 2017 18:37

Beytulla Hüseynov MTN generallarının məhkəməsində deyilənləri TƏKZİB ETDİ

29 İyun 2017 18:34

Zibillərdən geyim kolleksiyası - VİDEO

29 İyun 2017 18:33

“Brexit” Avropa İttifaqının büdcəsində kəsr yaradıb

29 İyun 2017 18:32

Növbəti mərhələ: dövlət quruculuğunda yüksələn xətt

29 İyun 2017 18:32

Manatın sabaha olan məzənnəsi

29 İyun 2017 18:29

S.Bəhlulzadə adına Mədəniyyət Sarayında "Anamın məktubu" tamaşasının təqdimatı keçiriləcək

29 İyun 2017 18:27

Körpü çökdü: 2 nəfər öldü - VİDEO

29 İyun 2017 18:23

"Bəs harada öpüşək?"

29 İyun 2017 18:22