Dağ xəstəliyini yaradan əsas səbəblər

Dağ xəstəliyini yaradan əsas səbəblər
21:47 17 İyul 2017
64 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

Avtonəqliyyat və ya kanat yolu ilə havası seyrək olan yüksək dağlıq ərazilərə qalxanda yaranan patoloji hal dağ xəstəliyi adlanır. Əsasən alpinist və geoloqlar arasında yayılan həmin xəstəlik yay fəslində istirahət etmək üçün aran yerlərindən yüksək dağlıq rayonlara üz tutanlarda da müşahidə edilir.

Milli.Az bildirir ki, bu xəstəlik barədə AZƏRTAC-ın müxbirinə ətraflı məlumat verən C.Abdullayev adına Elmi Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun böyük elmi işçisi, tibb üzrə fəlsəfə doktoru Rafiq Yusifli deyib: "Yüksəkliyin orqanizmə təsiri XIX əsrin ikinci yarısından ətraflı öyrənilməyə başlanılıb. Müəyyən edilib ki, dağ xəstəliyinin yaranmasında əsas etioloji faktor hündürlüyə qalxdıqca havada oksigenin parsial təzyiqinin azalmasıdır. Rütubətin və temperaturun aşağı olması, yüksək ultrabənövşəyi şüalanma xəstəliyin inkişafına təkan verir. Toxumaların oksigen tələbatının zəifləməsi oksidləşmə proseslərinin və ümumilikdə metobolizmin ləngiməsi ilə nəticələnir. Son tədqiqatlar həmin faktorun xəstəliyin inkişafında daha çox rol oynadığını göstərir. Xəstəliyin ilkin mərhələsində zəif hipoksiya orqanizmin bəzi fizioloji müdafiə mexanizmlərini işə salır. Tənəffüsün sürətlənməsi və dərinləşməsi kompensator reaksiya olsa da, qanda karbon qazının miqdarını azaldır və vəziyyəti bir qədər də ağırlaşdırır. Karbon qazının parsial təzyiqinin düşməsi turşu-qələvi balansının pozulmasına və qanda mübadilənin tam oksidləşməmiş aralıq məhsullarının toplanmasına səbəb olur".

Dağ xəstəliyi barədə ətraflı məlumat verən həkim daha sonra deyib: "Xəstəliyin klinik şəklinin ağırlığı patogenetik amillərlə bərabər xəstənin yaşı, yanaşı xəstəliklər, aclıq və yorğunluq dərəcəsindən də asılıdır. Həmin faktorların təsiri zamanı artıq 2500 metr yüksəklikdə də dağ xəstəliyinin əlamətləri inkişaf edə bilər. Xüsusilə ürək xəstəliyi olanlarda, yaşlılarda və uşaqlarda çevik uyğunlaşma baş verməməsi nəticəsində dağ xəstəliyi yaranır. Əvvəllər texnikadan indiki kimi geniş istifadə edilmədiyi vaxtlarda dağ rayonlarına araba ilə və yaxud piyada qalxanda köç bir neçə günə gedər və tədricən uyğunlaşma baş verərdi. Müasir dövrdə sürətli minik avtomobili ilə bir-iki saata dağa qalxanda iqlim fərqi və hava sıxlığının dəyişməsi nəticəsində təzyiqin qalxması, stenokardiya və hətta miokard infarktı, insult kimi hallara səbəb olması mümkündür. Xəstəliyin simtomların birdən-birə inkişaf edə və ya az əhəmiyyətli dəyişikliklərlə başlaya bilər. Xüsusilə ürək xəstəlikləri olanların həkimlə əvvəlcədən razılaşmaları məsləhətdir.

Yüksəklik artdıqca yüngül baş gicəllənməsi, apatiya və yorğunluq əlamətləri, ümumi zəiflik, üşütmə, xüsusən alın nahiyəsində güclü baş ağrısı və qusma ilə ağırlaşır. Xəstənin yuxusu narahat olur, iştahası tamamilə itir, dəri örtüyündə sianoz - göyərmə yaranır, psixikada dəyişikliklər üzrə çıxır. Xəstələrin bəzilərində yuxululuq və laqeydlik, bəzilərində isə oyanıqlıq və eyforiya inkişaf edir. Ağır hallarda həmin əlamətlərin ardınca huşun itməsi baş verir. Bəzi hallarda ağrı və taktil hissiyatın zəifləməsi və paresteziyalar müşahidə olunur, görmə, qoxu, 5 min metrdən yüksəkdə isə eşitmə zəifləyir. Ürək döyüntülərinin sayı və arterial təzyiq kəskin artır, lakin uzun müddət yüksək dağ şəraitində yaşayanlarda hipotenziya inkişaf edir. Tədqiqatlar göstərir ki, yüksəklikdə yaranan iştahanın zəfləməsi, ürəkbulanma, qusma və ishal əlamətləri mədə turşuluğunun kəskin azalması və mədə-bağırsaq sisteminin selikli qişasının hipoksiyası ilə əlaqədardır və dərman müalicəsinə tabe olmur".

Kardioloq xəstəliyin qarşısının alınması yollarını da söyləyib: "İki ay müddətində 2 min metr hündürlüyə qalxmaq, həmin müddətdə iki dəfə fasilə vermək lazımdır. Oksigenin parsial təzyiqinin aşağı göstəricilərinə daha tez uyğunlaşmaq üçün qidalanma və su-duz rejiminin düzgün olması vacib məsələdir. Xüsusilə gün ərzində 3 litrə qədər mayenin qəbulu oksidləşməmiş məhsulların orqanizmdən daha tez yuyulmasına şərait yaratdığı üçün müsbət nəticə verir. Daha bir profilaktik tədbir oksigenlə kasad qaz qarışıqlarının udulması və ultrabənövşəyi şüalanmadır.

Dağ xəstəliyinin başlanğıc mərhələsində baş ağrısı, təngnəfəslik, ürəkdöyünmə və yorğunluq yarananda ilk yardım tədbiri xəstəni isitmək və ona isti mayelər içirməkdir. İsti maye və şərbətlər oksidləşmə prosesini sürətləndirir, antioksidant təsir göstərərək hüceyrə zədələnməsini minimuma endirir. Görülən tədbirlər fayda verməyəndə xəstəni yüksəklikdən aşağı endirmək və həmin şəraitdə düzgün qidalanma və maye rejimini gözləmək lazımdır. Mayeləri az-az və qısa fasilələrlə qəbul etmək daha yaxşıdır. Qəbul edilən qidanın enerji dəyəri isə 5 min kilokaloridən az olmamalıdır".

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

“Saakaşvili üçün çox təəssüfləndim” - Gürcüstan prezidenti

27 İyul 2017 18:59

Gündə bir ovuc çərəz yeyin

27 İyul 2017 18:59

"İstanbullu gelin"in aktrisası polis nəzarətinə alındı

27 İyul 2017 18:57

Antibiotik istifadəsində yenilik - daha yaxşı təsir edir

27 İyul 2017 18:53

Son 1 ildə bankların dörddə biri DDoS-hücumlara məruz qalıb

27 İyul 2017 18:47

Azərbaycan şou-biznesi İnstagram-da - FOTO

27 İyul 2017 18:47

Sakinlər qanunsuz binanın tikilməsinə etiraz edir- FOTO

27 İyul 2017 18:44

Venesuelada tətil: 3 müxalifətçi öldürüldü - FOTOLAR

27 İyul 2017 18:43

Quba-Xaçmaz avtomobil yolu təmir olunur

27 İyul 2017 18:41

Türkiyənin qızıl-valyuta ehtiyatları daha 400 mln. dollar azalıb

27 İyul 2017 18:37

Nisə Qasımova: "Yerli seriallarımızı görəndə kanalı çevirirəm"

27 İyul 2017 18:37

Miniatür robot insan bədəninə yerləşdiriləcək (VİDEO)

27 İyul 2017 18:35

Peşə təhsilində YENİLİK

27 İyul 2017 18:33

Azərbaycan XİN başçısı: "Arizona ştatı ilə əməkdaşlığın inkişafı hər iki tərəfin maraqlarına cavab verir"

27 İyul 2017 18:32

"Poqba topla rəftarına görə Messi və Ronaldodan geri qalmır"

27 İyul 2017 18:32

Prokurordan “tualet tikməyə pulum yoxdu” deyən vətəndaşa: "ARVADINI SAT" - VİDEO

27 İyul 2017 18:28

Onkoloqlardan vacib XƏBƏRDARLIQ: gecələr belə yatın

27 İyul 2017 18:27

"Qalatasaray" Luçesku xəbərini təsdiqlədi: "Görüşməyə gedirəm"

27 İyul 2017 18:27

Çipsinin hazırlanması üsulu

27 İyul 2017 18:27

60 il sonra: Avropa İttifaqının yeni "yol xəritəsi"

27 İyul 2017 18:22

Eldar Mahmudov İFADƏ VERDİ: dəhşətli hadisənin məhkəməsində BÖYÜK NARAZILIQ

27 İyul 2017 18:18

Bakı-Sumqayıt yolunda 6 tələbənin ölümünə səbəb olan sürücünün məhkəməsində videogörüntüyə baxılıb

27 İyul 2017 18:17

Azərbaycanın kənd təsərrüfatı naziri UNDP-nin rezident əlaqələndiricisi ilə görüşüb

27 İyul 2017 18:17

"Barselona" prezidenti Barak Obama ilə görüşdü

27 İyul 2017 18:17

İllərə meydan oxuyan cazibədar aktrisa ALT PALTARI İLƏ rəqs etdi - VİDEO

27 İyul 2017 18:17

İlham Əliyev perulu həmkarını təbrik edib

27 İyul 2017 18:15

"Son nəfəsinə qədər məni belə sev" - Sevdadan ərinə

27 İyul 2017 18:12

Prezident İlham Əliyev perulu həmkarını təbrik edib

27 İyul 2017 18:12

Yevlax xəstəxanasındakı yanğınla bağlı YEKUN MƏLUMAT

27 İyul 2017 18:09

Azərbaycan Prezidenti Perunun dövlət başçısını təbrik edib

27 İyul 2017 18:07

Nisə Qasımova rejissorluğa başlayır

27 İyul 2017 18:06

İran "Simorq" raketini sınaqdan çıxardı - VİDEO

27 İyul 2017 18:05

Moskva çayında gəzinti qayığı yandı

27 İyul 2017 18:05

İllərdir dəyişməyən 40 yaşlı İzzət Bağırov cavan qalmasının sirlərindən danışdı - FOTO

27 İyul 2017 17:58

Türkiyədə ilin transfer bombası partlayır

27 İyul 2017 17:57

Ermənistanda hərbçinin intiharında iştirakda şübhəli bilinən hərbçi həbs edilib

27 İyul 2017 17:57

Valeriya, Ani Lorak və Qlükoza da Bakıdadır - FOTO

27 İyul 2017 17:57

Dolların sabaha olan

27 İyul 2017 17:55

İran kosmosa raket göndərdi

27 İyul 2017 17:53

Bakının bu kəndi 3 gündür qaz üzünə həsrətdir

27 İyul 2017 17:52

Sinəsinə yeni silikon vurduran Asena bikinidə - FOTO

27 İyul 2017 17:52

"Övladım olmasını istəyirəm" - Günay

27 İyul 2017 17:47

Yetim Eyvazın oğlu: "Atam anama zülm verib, başqasını saxlayıb" - FOTO

27 İyul 2017 17:42

Türkiyənin məşhur turizm mərkəzi yanır: çaxnaşma düşdü, meşədə itənlər var - FOTO

27 İyul 2017 17:42

Çexiya klubu ev oyunlarını keçirdiyi stadionda pivə qutuları formasında ehtiyat oyunçular skamiyası quraşdırıb

27 İyul 2017 17:42

Azərbaycan-Pakistan ticarət əməkdaşlığı üzrə işçi qrupunun ilk iclası keçirilib

27 İyul 2017 17:42

Mənzil İnşaatı Dövlət Agentliyi adından mənzil satan şəxslər həbs edilib

27 İyul 2017 17:42

Türkiyə 680 alman şirkətini qara siyahıya salıbmı? - Baş nazir açıqladı

27 İyul 2017 17:38

“eBay”da oxşar məhsullar fotoşəkillərlə axtarılacaq

27 İyul 2017 17:35

Dünyanın ən məşhur mahnısını bir də Trampın ifasında dinləyin

27 İyul 2017 17:33