Dağ xəstəliyini NECƏ YARANIR?

Dağ xəstəliyini NECƏ YARANIR?
02:03 18 İyul 2017
Ölkə mətbuatı
A- A+

Avtonəqliyyat və ya kanat yolu ilə havası seyrək olan yüksək dağlıq ərazilərə qalxanda yaranan patoloji hal dağ xəstəliyi adlanır. Əsasən alpinist və geoloqlar arasında yayılan həmin xəstəlik yay fəslində istirahət etmək üçün aran yerlərindən yüksək dağlıq rayonlara üz tutanlarda da müşahidə edilir.

Bu xəstəlik barədə AZƏRTAC-ın müxbirinə ətraflı məlumat verən C.Abdullayev adına Elmi-Tədqiqat Kardiologiya İnstitutunun böyük elmi işçisi, tibb üzrə fəlsəfə doktoru Rafiq Yusifli deyib: "Yüksəkliyin orqanizmə təsiri XIX əsrin ikinci yarısından ətraflı öyrənilməyə başlanılıb. Müəyyən edilib ki, dağ xəstəliyinin yaranmasında əsas etioloji faktor hündürlüyə qalxdıqca havada oksigenin parsial təzyiqinin azalmasıdır. Rütubətin və temperaturun aşağı olması, yüksək ultrabənövşəyi şüalanma xəstəliyin inkişafına təkan verir. Toxumaların oksigen tələbatının zəifləməsi oksidləşmə proseslərinin və ümumilikdə metobolizmin ləngiməsi ilə nəticələnir. Son tədqiqatlar həmin faktorun xəstəliyin inkişafında daha çox rol oynadığını göstərir. Xəstəliyin ilkin mərhələsində zəif hipoksiya orqanizmin bəzi fizioloji müdafiə mexanizmlərini işə salır. Tənəffüsün sürətlənməsi və dərinləşməsi kompensator reaksiya olsa da, qanda karbon qazının miqdarını azaldır və vəziyyəti bir qədər də ağırlaşdırır. Karbon qazının parsial təzyiqinin düşməsi turşu-qələvi balansının pozulmasına və qanda mübadilənin tam oksidləşməmiş aralıq məhsullarının toplanmasına səbəb olur”.

Dağ xəstəliyi barədə ətraflı məlumat verən həkim daha sonra deyib: "Xəstəliyin klinik şəklinin ağırlığı patogenetik amillərlə bərabər xəstənin yaşı, yanaşı xəstəliklər, aclıq və yorğunluq dərəcəsindən də asılıdır. Həmin faktorların təsiri zamanı artıq 2500 metr yüksəklikdə də dağ xəstəliyinin əlamətləri inkişaf edə bilər. Xüsusilə ürək xəstəliyi olanlarda, yaşlılarda və uşaqlarda çevik uyğunlaşma baş verməməsi nəticəsində dağ xəstəliyi yaranır. Əvvəllər texnikadan indiki kimi geniş istifadə edilmədiyi vaxtlarda dağ rayonlarına araba ilə və yaxud piyada qalxanda köç bir neçə günə gedər və tədricən uyğunlaşma baş verərdi. Müasir dövrdə sürətli minik avtomobili ilə bir-iki saata dağa qalxanda iqlim fərqi və hava sıxlığının dəyişməsi nəticəsində təzyiqin qalxması, stenokardiya və hətta miokard infarktı, insult kimi hallara səbəb olması mümkündür. Xəstəliyin simptomların birdən-birə inkişaf edə və ya az əhəmiyyətli dəyişikliklərlə başlaya bilər. Xüsusilə ürək xəstəlikləri olanların həkimlə əvvəlcədən razılaşmaları məsləhətdir.

Yüksəklik artdıqca yüngül baş gicəllənməsi, apatiya və yorğunluq əlamətləri, ümumi zəiflik, üşütmə, xüsusən alın nahiyəsində güclü başağrısı və qusma ilə ağırlaşır. Xəstənin yuxusu narahat olur, iştahası tamamilə itir, dəri örtüyündə sianoz - göyərmə yaranır, psixikada dəyişikliklər üzə çıxır. Xəstələrin bəzilərində yuxululuq və laqeydlik, bəzilərində isə oyanıqlıq və eyforiya inkişaf edir. Ağır hallarda həmin əlamətlərin ardınca huşun itməsi baş verir. Bəzi hallarda ağrı və taktil hissiyyatın zəifləməsi və paresteziyalar müşahidə olunur, görmə, qoxu, 5 min metrdən yüksəkdə isə eşitmə zəifləyir. Ürək döyüntülərinin sayı və arterial təzyiq kəskin artır, lakin uzun müddət yüksək dağ şəraitində yaşayanlarda hipotenziya inkişaf edir. Tədqiqatlar göstərir ki, yüksəklikdə yaranan iştahanın zəifləməsi, ürəkbulanma, qusma və ishal əlamətləri mədə turşuluğunun kəskin azalması və mədə-bağırsaq sisteminin selikli qişasının hipoksiyası ilə əlaqədardır və dərman müalicəsinə tabe olmur".

Kardioloq xəstəliyin qarşısının alınması yollarını da söyləyib: "İki ay müddətində 2 min metr hündürlüyə qalxmaq, həmin müddətdə iki dəfə fasilə vermək lazımdır. Oksigenin parsial təzyiqinin aşağı göstəricilərinə daha tez uyğunlaşmaq üçün qidalanma və su-duz rejiminin düzgün olması vacib məsələdir. Xüsusilə gün ərzində 3 litrə qədər mayenin qəbulu oksidləşməmiş məhsulların orqanizmdən daha tez yuyulmasına şərait yaratdığı üçün müsbət nəticə verir. Daha bir profilaktik tədbir oksigenlə kasad qaz qarışıqlarının udulması və ultrabənövşəyi şüalanmadır.

Dağ xəstəliyinin başlanğıc mərhələsində başağrısı, təngnəfəslik, ürəkdöyünmə və yorğunluq yarananda ilk yardım tədbiri xəstəni isitmək və ona isti mayelər içirməkdir. İsti maye və şərbətlər oksidləşmə prosesini sürətləndirir, antioksidant təsir göstərərək hüceyrə zədələnməsini minimuma endirir. Görülən tədbirlər fayda verməyəndə xəstəni yüksəklikdən aşağı endirmək və həmin şəraitdə düzgün qidalanma və maye rejimini gözləmək lazımdır. Mayeləri az-az və qısa fasilələrlə qəbul etmək daha yaxşıdır. Qəbul edilən qidanın enerji dəyəri isə 5 min kilokaloridən az olmamalıdır”.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Qorxunc xəstəlikdən ölənlərin sayı 2000-ə yaxınlaşır

24 İyul 2017 00:43

Tovuzda qadın ailə münaqişəsi zəminində intiharara cəhd edib

24 İyul 2017 00:42

Ağstafada iki maşın toqquşdu - 3 yaralı

24 İyul 2017 00:39

Tovuzda 28 yaşlı qadın dərmandan zəhərləndi

24 İyul 2017 00:34

Dənizdə 1 nəfər batdı, 2 nəfər xilas edildi

24 İyul 2017 00:23

Ermənistandan gizlicə Türkiyəyə keçdilər -

24 İyul 2017 00:19

Günün qoroskopu: narahatlıq üçün heç bir səbəb yoxdur

24 İyul 2017 00:17

Cüdoçumuz AVRO-da gümüş medal qazandı

24 İyul 2017 00:14

Astroloji proqnoz - 24 iyul

24 İyul 2017 00:13

Ərdoğan Səudiyyə Ərəbistanının vəliəhdini qəbul edib

24 İyul 2017 00:05

İki məşhur rəfiqə çimərlikdə - FOTO

24 İyul 2017 00:05

Övladlarınıza gözəl adlar qoyun

23 İyul 2017 23:52

İraq ordusundan növbəti uğur -

23 İyul 2017 23:49

İranda güclü zəlzələ baş verdi

23 İyul 2017 23:48

Yanaqda qızartıların əmələ gəlmə səbəbi

23 İyul 2017 23:47

Gözdəymə və ondan necə qorunmaq haqqında

23 İyul 2017 23:42

Abşeron çimərliyində 37 yaşlı kişi batıb

23 İyul 2017 23:37

Xəzərdə 37 yaşlı kişi batdı

23 İyul 2017 23:34

Ermənistanda hərbçinin asılmış meyiti tapıldı

23 İyul 2017 23:33

Məlahətli pilot Playboy üçün soyundu - FOTO

23 İyul 2017 23:32

İranda 5,4 bal gücündə zəlzələ olub

23 İyul 2017 23:27

Yaxınlarını itirmək qorxusundan neca azad olmaq olar?

23 İyul 2017 23:22

Arvadını boşadı, sevgilisini də tərk edib yenisini tapdı - FOTO

23 İyul 2017 23:22

İndoneziyada güclü zəlzələ -

23 İyul 2017 23:22

Qvardiola “Real”dan oyunçu aldı

23 İyul 2017 23:19

Tamilla: "Bilirəm, Bakı üçün uyğun olmayan bədənim var" - FOTO

23 İyul 2017 23:17

Yuxu zamanı boğulma hissi ilə oyanırsınızsa…

23 İyul 2017 23:17

Azərbaycanın cüdo komandası Avropa açıq çempionatının qalibi olub

23 İyul 2017 23:12

Böyrəklərin təbii vasitələrlə təmizlənməsi

23 İyul 2017 23:12

Ermənistan hərbçisi asılmış vəziyyətdə tapıldı

23 İyul 2017 23:09

Neft şirkətinin keçmiş işçisi külli miqdarda pulu mənimsəyib “SOCAR-ın vitse-prezidenti qohumumdur”

23 İyul 2017 23:05

Məşhurların satışa çıxarılan əşyaları - FOTO

23 İyul 2017 23:05

Türkiyədə iş adamının əl-qolunu bağlayıb soyan Azərbaycan vətəndaşlarının FOTOları - YENİLƏNİB

23 İyul 2017 22:57

"Yalnız azərbaycanlılar kişi çıxdı, məni işə götürdülər" - Layma Vaykule

23 İyul 2017 22:57

İsrail səfirliyinə silahlı hücum -

23 İyul 2017 22:56

Haram tikədən imtina edənlərin özəl mükafatı

23 İyul 2017 22:52

İsraildə ermənilər Azərbaycanı dəstəkləyən meri təhdid edir

23 İyul 2017 22:52

Allergiyanın əmələ gətirdiyi xəstəliklər hansılardır?

23 İyul 2017 22:47

Boşanmış qadın sevdiyi insanla görüşə bilərmi?

23 İyul 2017 22:42

Ağ Evdə məlumat sızması olduqda...

23 İyul 2017 22:42

Şəmkirdə 15 nəfər kababdan zəhərləndi

23 İyul 2017 22:37

Ermənistanda hərbi hissəni icazəsiz tərk etmiş çavuş asılmış vəziyyətdə tapılıb

23 İyul 2017 22:37

Əmmanda İsrail səfirliyinə silahlı hücum olub, yaralananlar var

23 İyul 2017 22:37

Ən gözəl boksçu - FOTO

23 İyul 2017 22:32

Ailəli xanımın gənc sevgilisiylə yaşadığı fantaziya faciə ilə nəticələndi -

23 İyul 2017 22:30

İsrailin İordaniyadakı səfirliyinə terror hücumu olub

23 İyul 2017 22:27

İsrail səfirliyinə hücum oldu - Əmmanda

23 İyul 2017 22:24

Nikah bağlamağın qaydaları

23 İyul 2017 22:22

Bu qidalar zəhərlənməyə səbəb ola bilir

23 İyul 2017 22:17

Çində naməlum şəxs qayçı ilə 15 nəfərə xəsarət yetirib

23 İyul 2017 22:12