Ölkədə pul kütləsi yarıbayarı azalıb

Ölkədə pul kütləsi yarıbayarı azalıb
09:22 13 Noyabr 2015
26 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Mərkəzi Bank ötən 9 ayın hesabatını verdi, problemləri iqtisadi böhranla əlaqələndirdi.

"2015-ci ilin 9 ayında Mərkəzi Bank əlverişsiz beynəlxalq iqtisadi konyunkturun Azərbaycan iqtisadiyyatına mənfi təsirlərinin davam etməsi şəraitində fəaliyyət göstərmişdir". Bu, Mərkəzi Bankın 9 ayın pul siyasi icmalında qeyd olunur. İcmalda bildirilir ki, ötən müddət ərzində Azərbaycanın xarici sektoru üzrə vəziyyət qlobal iqtisadiyyatda, o cümlədən dünya enerji bazarlarında və tərəfdaş ölkələrdə baş verən proseslərin təsiri ilə dəyişib.

Milli.Az "Bizim Yol" qəzetinə istinadən xəbər verir ki, hesabat dövründə xarici ticarət dövriyyəsinin ötən ilin müvafiq dövrünə nəzərən 49.5 faiz azaldığı göstərilir. Bu azalma, əsasən, ixracda əhəmiyyətli paya malik neft-qaz sektoru üzrə baş verib. Belə ki, ixracın dəyəri xam neft üzrə 54 faiz, neft məhsulları üzrə 44.2 faiz, təbii qaz üzrə 23.2 faiz azalıb.

Cari ilin 9 ayında əmtəə idxalı ötən ilin müvafiq dövrünə nəzərən 0.9 faiz artıb. Dövlət sektoru üzrə isə idxal isə 28.9 faiz azalıb.  İdxal nəqliyyat vasitələri və onların hissələri, meyvə-tərəvəz, oduncaq və ondan hazırlanan məmulatlar, qara metallar və onlardan hazırlanan məmulatlar üzrə artıb.  Bir sıra məhsulların idxalı yerli istehsalın genişlənməsi ilə əlaqədar azalıb.

İcmala görə, 2015-ci ilin yanvar-sentyabr aylarında ÜDM real ifadədə 3.7 faiz artaraq nominal olaraq 40.7 mlrd. manat təşkil edib. ÜDM-in artımı, əsasən, qeyri-neft sektoru hesabına baş verib. Hesabat dövrü ərzində qeyri-neft sektorunun bütün sahələrində artım müşahidə edilib. Sahələr arasında ən yüksək artım tempi turistlərin yerləşdirilməsindədir.

2014-cü ilin ortalarından etibarən əmtəə qiymətlərinin aşağı düşməsi resursla zəngin ölkələrdə iqtisadi diversifikasiya məsələsini aktuallaşdırıb. Mövzunun əhəmiyyətini nəzərə alaraq Beynəlxalq Valyuta Fondunun mütəxəssisləri iqtisadiyyatlarını uğurla diversifikasiya etmiş resursla zəngin 4 ölkənin (neft ixracatçıları - Malayziya, İndoneziya və Meksika, mis ixracatçısı - Çili) təcrübəsini bölüşüb.

AMB-nin icmalında da həmin ölkələrin diversifikasiya siyasətinə toxunaraq qeyd edir ki, Malayziyada dövlətin texnoloji transfertləri dəstəkləməsi yerli şirkətlərin qlobal rəqabətlilik qabiliyyətinin artmasına səbəb olub. Malayziyada kiçik və orta sahibkarlığın inkişafı diqqətdə saxlanılıb, ağır sənayedə idxalı əvəzləyici, emal sənayesində isə ixracı təşviqedici siyasətə üstünlük verilib.

İndoneziya da idxalı əvəzləyici siyasət aparıb və ixrac yönümlü sənaye sahələrinə birbaşa xarici investisiyalar cəlb edə bilib. İqtisadiyyatın diversifikasiyası üçün məzənnə devalvasiya olub, azad ticarət zonaları yaradılıb, müəssisələr və ayrı-ayrı sektorlar üzrə vergi güzəştləri tətbiq edilib və xarici ticarət qarşısındakı maneələr azaldılıb.

Meksika isə şirkətlərin bazara girişini asanlaşdırmaq üçün dövlətin infrastruktur xərclərini artırıb, şirkətlərin işçilərini xarici təlimlərə göndərməsi təşviq edilib və xarici şirkətlər üçün vergi güzəştləri tətbiq edilib. Bundan əlavə, azad ticarət zonalarının yaradılması və əmək bazarında təklif olunan maaşların artırılması istiqamətində addımlar atılıb.

Çilinin diversifikasiya siyasəti fərqli alətlərə, o cümlədən ixracın subsidiyalaşdırılmasına və yeni şirkətlərin yaradılmasında dövlət və özəl sektorun işbirliyinə əsaslanıb. Eyni zamanda Çili müqayisəli üstünlüyə malik sektorları müəyyənləşdirərək həmin sektorlarda işçilərin kompetensiyalarını gücləndirib və innovasiyaları təşviq edib.

Bundan əlavə, hesabata görə, 2014-cü ilin sonlarından başlayaraq dünya neft bazarında qiymətlərin kəskin düşməsi və ölkəmizin əsas ticarət tərəfdaşlarında devalvasiya dalğaları daxili valyuta bazarında xarici valyutaya, xüsusilə ABŞ dollarına tələbin artması ilə müşayiət olunub. 2015-ci ilin 9 ayında valyuta bazarının ümumi həcmi ötən ilin müvafiq dövrü ilə müqayisədə 1.8 dəfə artıb.  Yanvar-sentyabr aylarında əhaliyə ABŞ dolları ilə satılan xalis nağd xarici valyuta ötən ilin müvafiq dövrünə nəzərən 61.7 faiz artıb. Nağd xarici valyutaya tələbin artması, əsasən, I rübdə baş vermişdir. Belə ki, 9 ayda xalis satılan ABŞ dollarının 63 faizi, avronun isə 38 faizi I rübdə satılıb.
Cari ilin 9 ayında manatla pul bazası 38.9 faiz azalaraq dövrün sonuna 7050.4 mln. manat təşkil edib. Pul bazasının dəyişiminə dollarlaşma azaldıcı, digər amillər isə (Mərkəzi Bankın apardığı bazar əməliyyatları və s.) artırıcı təsir edib. Bank sisteminin pul yaratma qabiliyyətini ifadə edən pul multiplikatorunun səviyyəsində əhəmiyyətli dəyişiklik baş verməyib.

Dövr ərzində manatla geniş pul kütləsi 46.3 faiz azalaraq dövrün sonuna 9369 mln. manat təşkil edib. Geniş mənada manatla pul kütləsi əsasən, nağd pul kütləsi hesabına azalıb.
Mərkəzi Bankın proqnozuna görə, yaxın perspektivdə ölkədə iqtisadi artımın davam edəcəyi gözlənilir. Hökumətin son proqnozlarına görə, 2015-ci ildə ölkədə iqtisadi artım 3.3 faiz olacaq. İqtisadi artım əsasən investisiya və istehlak xərcləri ilə dəstəklənəcəkdir.

Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

200 və 43 saylı məktəb-liseydə nə baş verir?

22 Sentyabr 2017 15:43

Bakıda voleybolçu qadınlar arasında Avropa çempionatı start götürüb

22 Sentyabr 2017 15:42

QHT Şurası Mingəçevirdə regional konfrans keçirib

22 Sentyabr 2017 15:39

İradə İbrahimova gözəlliyi və pozaları ilə modellərə MEYDAN OXUDU - FOTO

22 Sentyabr 2017 15:38

"Kaşaqan" yatağında proqnozlaşdırılan hasilat ləngiyir

22 Sentyabr 2017 15:37

“Apple” şirkəti “iPhone 8” və “8 Plus” smartfonlarının satışına başlayıb

22 Sentyabr 2017 15:35

Dünyanın ƏN QƏRİBƏ toy geyimləri

22 Sentyabr 2017 15:33

İçərişəhərdə “Qız qalası” VII beynəlxalq incəsənət festivalı keçiriləcək

22 Sentyabr 2017 15:32

Hindistan hərbçiləri Kəşmiri top atəşinə tutub: 6 nəfər ölüb, 26 nəfər yaralanıb

22 Sentyabr 2017 15:32

Zəlzələdən sonra yaşananlar hər kəsi şoka saldı

22 Sentyabr 2017 15:29

“AAAF Park”la bağlı RƏSMİ AÇIQLAMA

22 Sentyabr 2017 15:28

“Bank VTB (Azerbaijan)” əmək haqqı kartlarının sahiblərinə kredit təklif edir

22 Sentyabr 2017 15:27

Nizami Baloğlanov: "Azərbaycanlıların Rusiya dövlət strukturlarına müraciətləri cavabsız qalıb"

22 Sentyabr 2017 15:22

Müsavat Partiyası Milli Şuranın mitinqinə qatılmayacaq

22 Sentyabr 2017 15:22

SORĞU: Deyirlər ki, sabah dünya dağılacaq

22 Sentyabr 2017 15:20

Erməni deputatların Bakıya gəlməsinə etiraz olaraq aksiya keçirildi - FOTO

22 Sentyabr 2017 15:19

“AAAF Park”ın əmlakı siyahıya alınıb, rəhbəri isə Kosovodadır

22 Sentyabr 2017 15:17

Rusiyanın hərbi gəmiləri Bakı limanını tərk edib

22 Sentyabr 2017 15:17

® “Bank of Baku” Şənbə və Bazar günləri də müştərilərin xidmətindədir!

22 Sentyabr 2017 15:14

"Apple"dən daha bir yenilik

22 Sentyabr 2017 15:13

Azərbaycan üçün vacib 3 gün...

22 Sentyabr 2017 15:13

“Avropa Avtobus Turu”nun nümayəndələri UNEC-in Zaqatala filialında

22 Sentyabr 2017 15:09

“Total” SOCAR-ın mütəxəssisləri üçün seminarlar təşkil edib

22 Sentyabr 2017 15:07

Azərbaycandakı 81 neft-qaz yatağından 33-ü qeyri-işləkdir

22 Sentyabr 2017 15:04

“Mahmud Qaşqarlı” mükafatı təqdim edildi - FOTOLAR

22 Sentyabr 2017 15:03

Mübariz Qurbanlı: “Azərbaycanın orta məktəblərində dini fənnin tədrisi təklif olunur"

22 Sentyabr 2017 15:02

Yaşlı qadının protezini oğulayan şəxslər: "Peşmanıq"

22 Sentyabr 2017 14:59

Dahi şairimizin ev muzeyi söküldü

22 Sentyabr 2017 14:59

“Günəşli” yatağında daha bir quyu istismara qaytarılıb

22 Sentyabr 2017 14:57

Rəhbərinin həbs xəbəri yayılan "AAAF Park"da nə baş verir? - Şirkət rəsmisi Lent.az-a danışdı

22 Sentyabr 2017 14:54

Minsk qiyamı yatırmağa hazırlaşır: Lukaşenkonun MAYDAN QORXUSU

22 Sentyabr 2017 14:53

Azad Rəhimov “Minsk 2019” II Avropa Oyunlarının Koordinasiya Komissiyasının iclasında iştirak edib

22 Sentyabr 2017 14:52

Əsas investorlar karbohidrogen aktivlərindən imtina edir

22 Sentyabr 2017 14:52

DİQQƏT: Məktəb direktorları üçün yeni layihəyə

22 Sentyabr 2017 14:52

Pərpətöyün turşusunun hazırlanması

22 Sentyabr 2017 14:49

İldə bir qadınla sevgili olan 60 yaşlı aparıcı haqqında BİLMƏDİKLƏRİNİZ - FOTO

22 Sentyabr 2017 14:48

Mixeil Saakaşvili Lvov məhkəməsinə gəlməyib

22 Sentyabr 2017 14:47

Abşeronda qadının protez dişlərinini oğurlamaqda təqsirləndirilən şəxslərin məhkəməsində zərərçəkmiş dindirilib

22 Sentyabr 2017 14:47

UCİ-a yeni prezident seçilib

22 Sentyabr 2017 14:47

Nadir Qafarzadə ölkədən getmək istəyir

22 Sentyabr 2017 14:45

Yüzillik müqavilə işə salınır: Ankaradan MÜHARİBƏ XƏBƏRDARLIĞI

22 Sentyabr 2017 14:43

Virtual reallıq dəstəkli ilk brauzer nümayiş olunub

22 Sentyabr 2017 14:35

Abşeronda 13 yaşlı bu oğlan yoxa çıxdı - FOTO

22 Sentyabr 2017 14:34

Ermənistan Müdafiə Nazirliyinin zabiti qəza törədib, məktəbli ölüb

22 Sentyabr 2017 14:32

“AAAF Park”ın rəhbəri həbs edildi

22 Sentyabr 2017 14:31

“Premium Travel” rəhbəri Aydın Əhmədov: "Novruz bayramına otellərdəki nömrələrin 90%-dən çoxu tutulub"

22 Sentyabr 2017 14:27

Azərbaycan torpaqları geri qaytarılır...

22 Sentyabr 2017 14:24

Gecə yolda uşaq gördü, maşını saxladı - BAŞINA GƏLMƏYƏN QALMADI

22 Sentyabr 2017 14:23

İsveçrə səfiri Bakıda qadın sığınacağı və gənclər mərkəzində olub

22 Sentyabr 2017 14:22

Qəbul imtahanlarının cavablarının yoxlanılmasında DƏYİŞİKLİK olacaq

22 Sentyabr 2017 14:18