Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?

Çinlə əlaqələrin yeni müstəvisi: Prezidentin səfəri nə vəd edir?
14:47 11 Dekabr 2015
18 Digər
Ölkə mətbuatı
A- A+

Azərbaycan prezidentinin Çinə səfəri başa çatdı. Səfər zamanı Azərbaycanla Çin arasında müxtəlif sahələrdə əməkdaşlığa dair 10 sənəd imzalandı.

Ümumiyyətlə, tarixə nəzər salsaq, görərik ki, son illər ərzində Azərbaycan hökuməti Çinlə münasibətlərin daha da dərinləşdirilməsi istiqamətində çox ciddi addımlar atıb və bunun da əsasında hər iki ölkənin iqtisadi maraqlarının müxtəlif formalarda kəsişməsi faktı dayanır. Son 10 ildən bir qədər artıq vaxt ərzində Çinlə Azərbaycanın ticari əlaqələri 3 dəfəyə qədər artıb. Lakin potensial imkanların bundan dəfələrlə artıq olduğu hər iki tərəfə tam aydındır.

Elə bu səbəbdəndir ki, hər iki ölkənin siyasi rəhbərliyi iqtisadi əlaqələrin daha da genişləndirilməsi və bundan hər iki ölkənin maksimum iqtisadi fayda götürməsi şanslarını reallaşdırmağa qərar veriblər. Bu gün Çin dünya ümumi daxili məhsulunun 13%-dən çoxunu istehsal edir. Bu prizmadan yanaşıldığı halda kimsə Azərbaycan  - Çin iqtisadi əlaqələrinin Çin üçün əhəmiyyətini lazımınca dəyərləndirməyə də bilər. Ancaq əsl həqiqət ondan ibarətdir ki, bu münasibətlərdə fiziki həcmlər ölçü vahidi deyil.

Söhbət qarşılıqlı iqtisadi əlaqələrdən hər iki tərəfin maksimum yararlana bilməsindən gedir. Ən vacib olanı da elə budur. Əslində Çinlə Azərbaycanın iqtisadi əlaqələrinin tarixi çox qədimlərə gedib çıxır. Bu əlaqələrin başlanğıcı iki min il öncə Böyük İpək Yolu vasitəsilə qoyulub. Bu gün isə tarixi bu qədər qədim olan həmin əlaqələri əsaslı şəkildə genişləndirmək şansları yaranıb.

Çinlə iqtisadi münasibətlərin dərinləşdirilməsində Azərbaycanın maraqları hər kəsə aydındır. Dünya iqtisadiyyatında bu qədər böyük rolu olan nəhənglərdən birilə iqtisadi əlaqələrin genişləndirilməsi bizə çox dividendlər verə bilər. Digər tərəfdən, bu münasibətlərdən istifadə edib Çin kapitalının Azərbaycana yönəlməsinə nail olmaq mümkündür ki, bu da az əhəmiyyət kəsb edən məsələ deyil.

Bəs Çinin Azərbaycan kimi çox da böyük olmayan bir ölkə ilə iqtisadi əlaqələri genişləndirməkdə marağının böyük olması nə ilə izah edilir? Bu sualın da cavabı aydındır. Artıq illərdir ki, Çin Qərbə - Avropaya daha səmərəli nəqliyyat dəhlizinin yaradılması üzərində düşünür. Çinin 2014-cü ildə xarici ticarət dövriyyəsinin həcmi 2013-cü illə müqaisədə 2,3% artaraq 26,43 trilyon yuani (bugünkü kursla təxminən 4,1 trilyon dollar) həcmində olmuşdur. Lakin bu qədər böyük iqtisadi uğurlara imza atan bu ölkədə logistika məsələsi çox ciddi problemdir. Çin rəsmi dairələri tərəfindən verilən məlumata görə, ölkənin ümumi daxili məhsulunda logistika xərclərinin xüsusi çəkisi 18-20% arasındadır. Bu, dünyanın iqtisadi cəhətdən inkişaf etmiş ən böyük ölkələrindəki analoji göstəricidən iki dəfə çoxdur və bu, Çin hökumətini ciddi düşündürür.

Aydındır ki, həcmi quru yolu ilə daşınan yüklərdən 100 dəfə çox olan və uzun dəniz yolu ilə Qərbə daşınan yüklərin iqtisadi səmərəsi getdikcə azalır. Belə yüklərin daha qısa avtomobil və dəmir yolları vasitəsilə daşınması isə daşınan malların qiymətlərinin aşagı salınması hesabına onları daha çox rəqabət qabiliyyətli və daha rentabelli edə bilər. Bu səbəbdən ən qısa marşrutla Asiya ilə Avropanı birləşdirəcək həm avtomobil, həm də dəmir yollarının alternativi yoxdur. Çin bu planları coğrafi mövqeyi kifayət qədər uyğun olan Azərbaycan vasitəsilə reallaşdırmaqda olduqca maraqlıdır. Bu məqsədlə Çin hətta on milyardlarla dollar həcmində investisiya tələb edən və əsrin möcüzəsi hesab olunacaq bir layihənin - Xəzər dənizi üzərindən Qazaxıstanla Azərbaycanı birləşdirən asma avtomobil yolunun çəklişini reallaşdırmağa da təşəbbüs göstərib. Elə prezidentin son səfəri zamanı imzalanmış "Azərbaycan Respublikası Hökuməti və Çin Xalq Respublikası Hökuməti arasında "İpək Yolu İqtisadi Kəməri"nin yaradılmasının birgə təşviqinə dair Anlaşma Memorandumu" da artıq bu qlobal transmilli yol layihələrinə start verildiyinin rəsmi bəyan olunması deməkdir. Həcmi yüz milyardlarla dollarla ölçülən yüklərin Azərbaycan ərazisindən daşınması isə Azərbaycanın büdcəsinə milyonlarla dollar əlavə vəsaitin daxil olması deməkdir. Bu isə öz növbəsində qeyri-neft sektorunun inkişafı və iqtisadiyyatın neftdən asılılığının minimuma endirilməsi yolunda çox ciddi bir addım olacaqdır.

Çinin Azərbaycanla bağlı siyasi ambisiyaları yoxdur. Çin Azərbaycanla bərabər əsaslarla iqtisadi əməkdaşlıq etmək niyyətindədir. Bu gün Azərbaycanı öz təsir dairəsinə almaq üçün min bir oyundan çıxan Qərb ölkələri və qonşu ölkələrdən Çini bizim üçün fərqləndirən əsas məqamlardan biri də elə budur. Azərbaycan hökuməti bütün bu məqamları təhlil edib Çinlə əlaqələrin daha da genişləndirilməsi yolunu tutmağa qərar verib. Bu çox doğru və uzaqgörən bir siyasətin nəticəsidir. Bütün təhlillər göstərir ki, Azərbaycan prezidentinin Çinə səfəri zamanı imzalanmış müqavilələr Azərbaycan iqtisadiyyatına çox ciddi töhfələr verəcək və indiki məqamda dövlət başçısının Çinlə əlaqələri daha da genişləndirməyə yönələn addımları olduqca yerinə düşən seçim və zəruri gedişdir.

Fikrət Yusifov

"Ekonomiks" Beynəlxalq İqtisadi Araşdırmalar Birliyinin sədri, iqtisad elmləri doktoru, professor

Trend

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

"Bu, "Roma" üçün rüsvayçılıq olar" - Arriqo Sakki

26 Sentyabr 2017 16:57

MTRŞ ATV-dəki dəyişikliklərə MÜNASİBƏT BİLDİRDİ

26 Sentyabr 2017 16:53

London metrosunda daha bir partlayış

26 Sentyabr 2017 16:53

Mərdəkan çimərliyi tullantılardan təmizləndi - FOTO

26 Sentyabr 2017 16:48

Aparıcıya əxlaqsız təklif: "Əvvəl yeməyi, sonra səni yemək istəyirəm" - VİDEO

26 Sentyabr 2017 16:48

İşlədiyi şirkətdən oğurluq təşkil edən qadın azadlığa buraxılıb və yenidən həbs edilib

26 Sentyabr 2017 16:42

ATV-nin daha bir məşhur siması

26 Sentyabr 2017 16:39

Aygün Kazımovanın çəkdirdiyi anons oğurlandı

26 Sentyabr 2017 16:39

Feysbuk BAĞLANIR - şok ADDIM

26 Sentyabr 2017 16:38

Sabiq kansler "Rosneft"in sədri təyin edilib

26 Sentyabr 2017 16:37

Totti Azərbaycana gəlməkdən imtina etdi - SƏBƏB

26 Sentyabr 2017 16:37

Azərbaycan beynəlxalq konfransda nələri müzakirə edib?

26 Sentyabr 2017 16:35

“Huawei” və “Intel” şirkətləri “5G” texnologiyaları üzərində səylərini birləşdirir

26 Sentyabr 2017 16:35

“Instagram” şəbəkəsinin aylıq auditoriyası 800 milyonu ötüb

26 Sentyabr 2017 16:35

Tələbələrin qovulması xəbərinə universitetdən REAKSİYA

26 Sentyabr 2017 16:33

London metrosunda partlayış baş verib

26 Sentyabr 2017 16:32

“Qarabağ” - “Roma” matçına onlayn sifariş edənlərdən 52 min nəfəri vaucerlərini biletlərlə dəyişdirib

26 Sentyabr 2017 16:32

ATV-də kimlər qara siyahıya salınıb?

26 Sentyabr 2017 16:28

Azərbaycanda 3 yaşınadək uşağı təkbaşına böyüdən kişilərə ictimai işlər tətbiq olunmayacaq

26 Sentyabr 2017 16:27

"SOCAR Methanol" şirkəti Moskvada beynəlxalq konfransda iştirak edib

26 Sentyabr 2017 16:27

MTRŞ: ATV-dəki rəhbər dəyişikliyi ilə bağlı

26 Sentyabr 2017 16:26

160 il yaşayan xalqın pəhrizi üzə çıxdı

26 Sentyabr 2017 16:23

MTRŞ ATV-nin rəhbərliyinin dəyişdirilməsinə münasibət bildirib

26 Sentyabr 2017 16:22

Çində yük maşını üç mikroavtobusla toqquşdu

26 Sentyabr 2017 16:20

“Qarabağ”dan xəbərsiz MƏŞHURLAR - SORĞU

26 Sentyabr 2017 16:18

Ermənistanda şirkət direktorunun müavini rüşvət verməkdə şübhəli bilinərək tutulub

26 Sentyabr 2017 16:17

“Qarabağ”ın rəqibi futbolçusu ilə yeni müqavilə bağlayır

26 Sentyabr 2017 16:17

Media nümayəndələri və məktəblilər “TurAz Qartalı - 2017”ni izləyiblər

26 Sentyabr 2017 16:14

Kəmaləddin Heydərov Ceyms Appaturayla görüşdü

26 Sentyabr 2017 16:13

Azərbaycan HHQ-nin baş şturmanı: "Artıq NATO taktikasını öyrənmişik"

26 Sentyabr 2017 16:12

İradə Azərbaycana gəlişinin səbəbini açıqladı - FOTO

26 Sentyabr 2017 16:04

ABŞ Cocuq Mərcanlının iqtisadi inkişafı ilə bağlı proqrama başladı

26 Sentyabr 2017 16:03

Bakı-Şamaxı-Yevlax yolu təmir olunur

26 Sentyabr 2017 16:01

"Roma" klubu Bakıya gəldi - FOTOLENT

26 Sentyabr 2017 15:59

255 nəfər zəhərləndi, 3 nəfər öldü - AZƏRBAYCANDA

26 Sentyabr 2017 15:58

Azərbaycanda hakimiyyət nümayəndəsinin tələbinə tabe olmayanlara yeni cəza tətbiq olunacaq

26 Sentyabr 2017 15:57

Qazaxıstan Xəzərdə 50 mlrd. ton karbohidrogen ehtiyatının olduğunu ehtimal edir

26 Sentyabr 2017 15:57

"Azərbaycanla görüşdə hədəfimiz 3 xaldır" - Karel Yarolim

26 Sentyabr 2017 15:57

ATV-nin yeni prezidenti kimdir?

26 Sentyabr 2017 15:55

Kəmaləddin Heydərov NATO Baş katibinin xüsusi nümayəndəsi ilə görüşüb

26 Sentyabr 2017 15:54

Təhsil Nazirliyi əməkdar müəllimin işdən çıxarılmasına münasibət bildirib

26 Sentyabr 2017 15:52

"Qarabağ"ın futbolçusu Norveç yığmasında

26 Sentyabr 2017 15:47

Qaynanasını bıçaqlayan kürəkənə YÜNGÜL CƏZA

26 Sentyabr 2017 15:44

Ailə üzvlərinin hamısını öldürən soydaşlarımız

26 Sentyabr 2017 15:41

ABŞ Cocuq Mərcanlıda proqram həyata keçirir

26 Sentyabr 2017 15:39

Biləcəri sakinlərinin nəzərinə - FOTO

26 Sentyabr 2017 15:38

ABŞ tarixində ilk - bu qadın mümkünsüzü bacardı

26 Sentyabr 2017 15:38

Putin Ərdoğan və Ruhani ilə kürdlərin referendumu müzakirə etdi

26 Sentyabr 2017 15:33

İcraçı direktor: “TAP Balkan və Qərbi Avropada 7 mln. ailəni qazla təchiz edəcək”

26 Sentyabr 2017 15:32

Milli Məclisin payız sessiyasının qanunvericilik işlər planı açıqlanıb

26 Sentyabr 2017 15:32