Azərbaycanda devalvasiya gözlənilirmi?

Azərbaycanda devalvasiya gözlənilirmi?
20:29 11 Dekabr 2015
87 Sosial
Ölkə mətbuatı
A- A+

“Artıq əhali bilir ki, asan pullar dövrü bitdi”...

“Neftin qiyməti ilə bağlı proqnozlar yaxşı heç nə vəd etmir”...

“Neftin qiymətinin 30 dollara qədər düşəcəyi gözlənilir”...

“Ölkədən kapital axını neftin ucuzlaşmasından sonra ən böyük təhlükədir”...

“Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatı son bir ildə iki dəfə azalıb”...

“Çin yuanının ucuzlaşması növbəti devalvasiya dalğası yarada bilər”...

“Manatın məzənnəsi uzun müddət saxlana bilməz”...

“Üzən məzənnəyə keçid avtomatik devalvasiya deməkdir”...

 

Bu fikirləri APA TV-də yayımlanan “Sosium” proqramının qonağı, iqtisadçı ekspert Samir Əliyev deyib.  

 

Samir Əliyev son vaxtlar əhalinin iqtisadi proseslərlə bağlı maarifləndirilməsinin əhəmiyyətindən danışıb: “İnsanlarda maliyyə savadlılığının artması müsbət haldır, bank sektorunda baş verənlərin bir səbəbi də əhalidə maliyyə savadının olmaması ilə bağlıdır. Hazırda neftin qiyməti düşür, bunun bizim iqtisadiyyata da təsiri var, ancaq bu istiqamətdə müzakirələr çox məhduddur. Məlumatsızlıq həmişə qeyri-müəyyənlik yaradır, çaşqınlıq yaradır. Mərkəzi Bankdan məlumat almaq çox çətindir. Əhali bilir ki, asan pullar dövrü bitdi, bunu ekspertlərlə müzakirə edəndə artıq təşviş yaratmır. Açıqca hər şey deyilməlidir, onda cəmiyyətə neqativ təsirlər az olar”.

Qonaq neftin ucuzlaşması prosesinin hələ davam edəcəyini bildirib: “Gələn ilin yanvar ayı üçün qiymətlər artıq müəyyən edilib. Proqnozlar müxtəlifdir, lakin əsasən qiymətin 30 dollara qədər düşəcəyi ilə bağlı sərt proqnozlar var. Neftin ucuzlaşması sabitləşmə dövrünə çatıb, bundan artıq ciddi ucuzlaşmadan söhbət gedə bilməz. Bir il bundan əvvəl neftin bir barelin qiyməti 100 dollardan çox idi. Qiymət bir qədər də enə bilər, amma 60-70 dollara qalxacağı da gözlənilmir. Hazırda neft sahəsində investisiyalar etibarlı deyil, qızıl da belədir. Bu gün hələlik stabil olan dollardır, ona görə də dollara tələbat var. Tələbat olduğu üçün də dollar getdikcə güclənir, çünki valyuta ehtiyatlarında dolların payının yavaş-yavaş artmasını müşahidə edirik”.

Ekspert hazırda ölkədən güclü kapital axınının təhlükəli olduğunu deyib: “Əhalidə valyuta kursu ilə bağlı ajiotajlar dövri olur. Qazaxıstanda üzən məzənnəyə keçid Mərkəzi Banka 1,2 milyarda başa gəldi. Hazırda Azərbaycandan kapital axını neftin ucuzlaşmasından sonra manat üçün təhlükə törədəcək, bu, ikinci ən böyük problemdir. Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatı bir ildə iki dəfə azalıb, bunu səbəbi təkcə əhalidə təşviş deyil, həm də kapital axınıdır. Bu, dollara tələbatı artırır, Mərkəzi Bank da öz ehtiyatını xərcləməyə məcbur olur”.

Kapital axınının qarşısını almağın uzunmüddətli proses olduğunu deyən Samir Əliyev bu istiqamətdə islahatların vacibliyini vurğulayıb: “Bu qısa müddətə həll edilən bir problem deyil, uzun dövr ərzində yaranmış bu problemin həlli üçün də uzun zaman tələb olunur. İdxalın artması kapitalın axmasını şərtləndirən amillərdən biridir, bu zaman ölkədən valyuta çıxır. Şirkətlərin bağlanaraq digər ölkədə açılması da kapital axınıdır. Başqa səbəb isə əhalinin yastıq altına yığdığı pullar, yəni dollara çevrilən və dövr etməyən pullardır. Başqa ölkələrdə iqtisadi vəziyyətlə bağlı daşınmaz əmlak qiymətlərinin düşməsi də buna təsir edir. Burada dövlət yalnız iqtisadi baxımdan bu prosesin qarşısını ala bilər. Yoxlamaların dayandırılması bu baxımdan müsbət addım idi”.

 

Qonaq Çin yuanının ucuzlaşmasının növbəti devalvasiya dalğasına səbəb ola biləcəyini deyib: “2016-cı ilin oktyabrından Çin yuanı rəsmən Beynəlxalq Valyuta Fondunun 5 əsas valyutasından biri olacaq. Bu, Çinə üstünlüklərlə yanaşı, çətinliklər də verir. Çin valyutasının ucuzlaşması heç kimə sərf eləmir, 2-3 faiz enmə dünya iqtisadiyyatında gərginlik yaradır. Yuanın Beynəlxalq Valyuta Fondunun səbətinə salınmağının da kökündə bu durur. Gələn ilin oktyabrına qədər Çin öz valyutasını maksimum ucuzlaşdırmağa çalışacaq. On ilə yaxındır ki, ABŞ dolları ucuzlaşdırmaq siyasəti yürüdür. Qazaxıstan Çinə görə öz valyutasını ucuzlaşdırmağa məcbur oldu, eyni ssenari yenə baş verə bilər və bu, Azərbaycan manatına təsir göstərəcək. Azərbaycan manatının məzənnəsinin saxlanılması optimal yol deyil”.

 

Ekspert manatın ucuzlaşması üçün maliyyə ehtiyatlarının son həddinə yaxın olduğunu bildirib: “Düşünürəm ki, hökumət Mərkəzi Bankın valyuta ehtiyatının 5-6 milyarddan artıq aşağı düşməyə qoymayacaq. Hazırda Dövlət Neft Fonduna xaricdən 8 milyondan artıq vəsait cəlb edilib, ilin sonunda büdcə kəsiri 2 milyarda yaxın olacaq və bunu kompensasiya etmək üçün aktivlərə müraciət etmək lazım gələcək. Bununla müəyyən dövr üçün manatın kursu saxlana bilər. 2016-cı ilin əsas büdcəsi qeyri-neft sektorundan asılıdır, elə valyuta rejimi yaratmalıyıq ki, bizim qeyri-neft sektorunu inkişaf etdirsin. Bunun yeganə yolu isə ixracdan keçir. İxrac üçünsə bizdə ya yüksək keyfiyyət, ya da Çin siyasəti lazımdır, yəni ucuz qiymətlə bazara çıxa bilərik. Ucuz qiymət siyasətini yeritmək üçün valyuta rejimi elə bir həddə olmalıdır ki, məsələn, Rusiyaya məhsul çıxaranda qiymətə görə məhsul bazarda qalmasın. Bizdə əsas qeyri-neft sektoru meyvə və tərəvəzdir, bunun da əsas bazarı Rusiyadır. Rusiyada qiymətlər düşür və bizim manatla olan meyvə isə bahalaşır”.

 

Hazırda iqtisadiyyatın inkişafı üçün kiçik və orta sahibkarlığa diqqətin artırılmasını yeganə çıxış yolu sayan Samir Əliyev bu sahənin ümumi iqtisadiyyatda payının azlığını vurğulayıb: “Hazırda kiçik və orta sahibkarlığın ümumi daxili istehsalda payı 10 faizə yaxındır. Başqa ölkələrdə bu rəqəm 70-80 faizdir. Bir çox dövlətlərdə tətbiq olunan üzən məzənnə üçün isə bizdə şərait olmalıdır. Məsələn, Ukrayna resursdan asılı ölkə deyil, Qazaxıstan və Rusiya resursdan asılı olsa da, bu asılılıq çox deyil. Üzən məzənnə o ölkələrdə səmərə verir ki, həmin ölkələrin iqtisadiyyatı bir gəlirdən asılı deyil. Azərbaycanda isə iqtisadiyyat neft və qaz gəlirlərindən asılıdır, ona görə də üzən məzənnə effekt verməyəcək. Üzən məzənnəyə keçid avtomatik devalvasiya deməkdir. Kurs dəyişməsi sərt olur, bu da biznes və əhalinin yaşayışı üçün təhlükəlidir, Azərbaycanda üzən məzənnəyə keçidi real və optimal hesab etmirəm. İdarəolunan üzən məzənnə haqqında düşünmək olar, lakin istənilən halda, bu, valyuta ehtiyatının azalmasına gətirib çıxardacaq”.

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Amaliya Pənahovadan sonra Samirə də BUNU ETDİ... - VİDEO

22 Sentyabr 2017 14:03

"Nar"ın xüsusi kampaniyası davam edir

22 Sentyabr 2017 14:02

Erməni deputat: "Bakıda gəzib baxacağıq ki, erməni irsi necə qorunub”

22 Sentyabr 2017 13:59

Nizami Kino Mərkəzində yeni təyinat olub

22 Sentyabr 2017 13:57

Hacı Əliyev: "Şəxsən o insanlar məni qıcıqlandırır" - VİDEO

22 Sentyabr 2017 13:57

Bank Ombudsmanı ilə Almaniya Əmanət Banklarının Beynəlxalq Əməkdaşlıq Fondu arasında görüş keçirilib

22 Sentyabr 2017 13:57

Roza Qazaxıstanda kimlə görüşüb? - FOTOLAR

22 Sentyabr 2017 13:54

Hər həftə 150 dəqiqə bunu ETSƏNİZ... - Alimlərdən VACİB XƏBƏRDARLIQ

22 Sentyabr 2017 13:53

Stiven Cerrard, Frenk Lempard və Hari Spidin adları İngiltərə futbolunun Şöhrət Zalına daxil edilib

22 Sentyabr 2017 13:52

"Faytonçu" Nazim efirdə jurnalistlə dalaşdı - VİDEO

22 Sentyabr 2017 13:49

ADO-da növbəti YARIÇILPAQ SƏHNƏ

22 Sentyabr 2017 13:48

Mirzə Ələkbər Sabirin ev muzeyi sökülüb

22 Sentyabr 2017 13:47

"Sabah Qarabağda müharibə başlaya bilər"

22 Sentyabr 2017 13:46

Milli Məclisdə çıxış edən erməni deputat: “Anam bakılıdır, şəhəri bir az tanıyıram”

22 Sentyabr 2017 13:42

Hicran Hüseynova: "Məişət zorakılığından əziyyət çəkən insanlar üçün yeni müəssisələr tikilməlidir"

22 Sentyabr 2017 13:42

Azərbaycanlı modellərin açıq-saçıq

22 Sentyabr 2017 13:40

Struktur islahatlarından sonra Nazirlər Kabinetindəki şöbə müdirlərinin TAM SİYAHISI

22 Sentyabr 2017 13:39

Xəstənin ağciyərini 5 santımetrlik kəsikdən çıxartdılar - AZƏRBAYCAN TİBBİNİN UĞURLARI

22 Sentyabr 2017 13:38

Avroviziya təmsilçimizdən İDDİALI FOTOLAR

22 Sentyabr 2017 13:33

SOCAR “Qarabağ” yatağında dəniz özülünün yerini müəyyənləşdirib

22 Sentyabr 2017 13:32

Azər Axşam: "Yorulmuşam, baxırsan ki, təklif gəlir..."

22 Sentyabr 2017 13:30

Nyu-Yorkda GUAM-ABŞ Birgə Bəyannaməsi qəbul edilib

22 Sentyabr 2017 13:27

Azərbaycan Mərkəzi Bankı xususi monetar islahatlar proqramı hazırlayıb

22 Sentyabr 2017 13:27

Səhlab Bağırovdan Milli Şuranın mitinqi ilə bağlı XƏBƏRDARLIQ

22 Sentyabr 2017 13:24

İrandan yeni raket açıqlaması

22 Sentyabr 2017 13:21

Erməni deputatlar Bakıya səfəri haqqında: "Bunlar bizi məmnun edib"

22 Sentyabr 2017 13:19

Sabah Qarabağda müharibə başlayacaq - Erməni MƏNBƏLƏRİ

22 Sentyabr 2017 13:18

Azərbaycanlı ÇSKA - "Mançester Yunayted" oyununda

22 Sentyabr 2017 13:17

Elnarə onu tənqid edənlərə CAVAB VERDİ: “Qıcıq yaradıram”

22 Sentyabr 2017 13:13

Bakı küçələrinə atılan qanlı torbalar nədir?

22 Sentyabr 2017 13:12

Maşının vurduğu piyada 2 ay sonra öldü

22 Sentyabr 2017 13:09

Erməni deputat Bakıda Qarabağ müzakirələrinə etiraz etdi

22 Sentyabr 2017 13:08

İradə İbrahimova yenidən Bakıya və sənətə qayıtdı - FOTOLAR

22 Sentyabr 2017 13:04

Qadın toyuna minlərlə avro xərclədi - ÖZÜ İLƏ EVLƏNİR - FOTOLAR

22 Sentyabr 2017 13:03

“Qabiliyyət tələb edən ixtisaslara dəyişiklik olmayacaq” - Məleykə Abbaszadə

22 Sentyabr 2017 12:59

"Qarabağ" "Sumqayıt"a qarşı - YENİLƏNİR

22 Sentyabr 2017 12:57

Azərbaycandakı sosial müəssisələrdən birində iki yeni ştat yaradılıb

22 Sentyabr 2017 12:57

"Qarabağ"ın rəqibləri arasında 62 milyonluq transfer - RƏSMİ

22 Sentyabr 2017 12:57

25 il əvvəl dünyasını dəyişən məşhur musiqiçinin holoqramması turneyə çıxacaq

22 Sentyabr 2017 12:57

AFFA Bakı klubunu sevindirdi

22 Sentyabr 2017 12:57

BAKI: Müğənni ilə jurnalist arasında efirdə dava

22 Sentyabr 2017 12:56

Şimşək və yağış - Nazirlikdən XƏBƏRDARLIQ

22 Sentyabr 2017 12:54

Sabahdan hava soyuyacaq: yağış yağacaq, dolu düşəcək - XƏBƏRDARLIQ

22 Sentyabr 2017 12:53

AZAL təhlükəsizlik plombları alacaq

22 Sentyabr 2017 12:52

Avtobus sürücüsünü döyən şəxs tutuldu

22 Sentyabr 2017 12:49

Qəzaya düşən avtomobillər bizə belə satılır...

22 Sentyabr 2017 12:49

Sürətlə arıqladan ARPA YARMASI PƏHRİZİ - İnanılmaz NƏTİCƏ

22 Sentyabr 2017 12:48

Hava şəraiti qeyri-sabit keçəcək, yağış yağacaq

22 Sentyabr 2017 12:47

Yer kürəsinin SİRLİ YERLƏRİ – buralara mütləq getmək lazımdır

22 Sentyabr 2017 12:43

SOCAR şəffaflığın artırılması ilə bağlı səylərini daha da artırıb

22 Sentyabr 2017 12:42