Neft 15 dollara düşəcək? QORXULU PROQNOZ

Neft 15 dollara düşəcək? QORXULU PROQNOZ
00:12 25 Dekabr 2015
69 Ölkə
Ölkə mətbuatı
A- A+

"Birja alverçiləri 2016-cı ildə dünya bazarlarında xam neftin qiymətini 1 barel üçün 15 dollaradək aşağı salmaq niyyətindədir".
Dünyanın ən nüfuzlu xəbər agentliklərindən biri Bloomberg dünən belə məlumat yayıb.
Agentlik vurğulayır ki, neft alverçiləri qısamüddətli fyuçers müqavilələrini satın alır və bu minvalla xam neftin ciddi ucuzlaşacağı təqdirdə böyük gəlir əldə etmək istəyirlər. Alverçiləri belə davranışa sövq edən başlıca amil OPEC-in gündəlik hasilat kvotalarını artırmaqla bağlı bu ay qəbul etdiyi qərardır. Təşkilat yeni qərarı rəsmən açıqlamasa da, ərəb mediası, habelə ciddi xəbər agentliklərin məlumatlarına görə, sutkalıq hasilatı 30 milyon bareldən 31,5 milyon barelədək artırmaq nəzərdə tutulub.

Digər mənfi amil ABŞ-ın və Avropa Birliyinin uzun illərdən bəri tətbiq etdiyi sanksiyalar çəmbərindən qurtulmaqda olan İranın neft bazarına çıxışıdır. Rəsmi Tehran bazara çox böyük həcmdə "qara qızıl" çıxara bilər.
Üçüncü amil isə bir sıra ölkələrdə, o cümlədən Nigeriya, Venesuela, Meksika və Rusiyada hasilat həcmlərinin artırılmasına hazırlıqdır.
"Goldman Sachs" investisiya bankı hesab edir ki, gələn il də dünya bazarlarında xam neftlə bağlı təklif tələbatdan xeyli artıq olacaq və sonucda "qara qızıl"ın qiyməti 1 barel üçün 20 dollara düşəcək.
Nyu-York Xammal Birjasında indi bağlanan bəzi müqavilələrdə 2016-cı ilin dekabrında neftin qiyməti 20 dollar səviyyəsindədir. Artıq 640 min barel məhz bu qiymətdən satılıb.
Halbuki, dünən OPEC bəyanatında bildirmişdi ki, hesablamalarına görə, xam neftin qiyməti 2040-cı ilədək 160 dollaradək artacaq.
OPEC bu ayın əvvəlində hasilat kvotalarını artırmaq qərarına gələndən sonra dünya bazarlarında neft daha da ucuzlaşıb. Kartelin özünün "neft zənbili" 38,03 dollardan 30,74 dollardək "Brent" markalı neft isə 43,5 dollardan 36,14 dollara qədər ucuzlaşıb.
Neft qiymətlərinin ucuzlaşmasının ilk qurbanı elə OPEC oldu. Təşkilat ötən ilin əvvəllərindən bəri çalxalanır, bir sutkada çıxarılan neftin kvotaları ilə bağlı üzv ölkələr arasında razılıq yoxdur.

Təşkilat üzvü olan ölkələrin bir qismi hasilat həcmlərini yüksək səviyyədə saxlayaraq izafi tələbatı qorumaq istəyir, yerdə qalanları isə hasilatı azaltmaq və bu minvalla qiymətləri qaldırmaq, beləcə "qara qızıl" satışından büdcəyə axan pulları çoxaltmağa can atırlar.
Ən çox uduzanlar Rusiya, Venesuela, Əlcəzair və Nigeriyadır. Adlarını çəkdiyimiz ölkələrin hər birinin neftin ucuzlaşması nəticəsində məruz qaldığı itkiləri dəyərləndirmək üçün büdcənin neft pullarından asılılığı ilə yanaşı, dövlətin geosiyasi çəkisini də nəzərə almalıyıq.
Əsas məsələlər neft satışından əldə olunan gəlirlərin ümumi məbləği, neft satışlarının ixracatdakı payı və itkilər maksimumudur. Yəni bu maksimum büdcə xərcləri ilə bağlı dövlətin öhdəliklərini yerinə yetirmək üçün minimum hədd sayılır.


Sadaladığımız ölkələrin neft qiymətlərinin ucuzlaşmasından aldığı zərbələri geosiyasi amillər daha da ağırlaşdırır.
Neft gəlirlərinin azalması Venesuela, Əlcəzair və Nigeriyada kütləvi etiraz aksiyaları yaradacaq. Bundan başqa, dövlətin cari büdcə xərclərini təmin edə bilməməsi, gəlirlərin paylanmasında yaranmış disbalanas siyasi qeyri-stabilliyi gücləndirəcək.
Proseslər artıq başlanıb. Belə ki, dekabrın 6-da Venesuelada keçirilmiş parlament seçkilərindəki iqtidardakı siyasi blok 1999-cu ildən bəri ilk dəfə məğlubiyyətə uğrayıb.
Rusiyanın vəziyyəti daha ağırdır, çünki bu ölkə Qərbin tətbiq etdiyi sanksiyaların məngənəsi ilə neftin ucuzlaşması məngənəsi arasında qalıb. Neft pullarının azalması Rusiyanın büdcəsinə birbaşa zərbədir.

Vladimir Putin rejiminin Suriyadak münaqişəyə müdaxiləsi, təyyarələrini yollayaraq Suriyadakı mövqeləri bombardman etdirməsi də uzunmüddətli əməliyyat deyil. Yox, bu əməliyyat ən uzağı bir neçə ay da davam edəcək, sonra başa çatacaq. Rəsmi Moskva Suriyada çox ciddi geosiyasi maraqlarının olmasına rəğmən, hər gün 3 milyon dolları bombardmanlara sərf etmək bahasına başa gələn "əzələ nümayişi"ni uzun müddət davam etdirə bilməyəcək.
İranın büdcə gəlirləri xam neft və təbii qaz satışlarından əhəmiyyətli dərəcədə asılı olmasına rəğmən Tehranın itkiləri fəlakətli deyil. İrandakı neft yataqları neft hasilatının daha baha başa gəldiyi məkanlardan fərqli olaraq, indiki şəraitdə belə, ölkəyə gəlir gətirə bilər.
ABŞ-dakı şist yataqlarındakı hasilat və ya Arktikada geoloji-kəşfiyyat işləri isə tam əksinə, günbəgün bahalaşır.
Birləşmiş Ştatlarsa neftin ucuzlaşmasından udanlarla uduzanlar arasındadır. Amerikalıların enerji idxalından qurtulmağa yönəlmiş cəhdlərinin simvolu sayılan şist nefti və qazı Vaşinqtona baha başa gəlir. "Qara qızıl"ın indiki ucuzlaşma şəraitində belə hasilat rəqabətə davamlı deyil. Fəqət, Ağ Ev şist neftindən strateji məqsədlərlə istifadə vasitələrini arayır və çıxış yolunu neft bazarlarındakı rəqiblərinin, ələlxüsus da Rusiya ilə Səudiyyə Ərəbistanının mövqelərinin daha da zəiflədilməsində görür.

Səudiyyə Ərəbistanının iqtisadiyyatı neftdən çox asılı olsa da, rəsmi Ər Riyad hələ də müəyyən hərəkət azadlığına malikdir.
Səudilərin valyuta ehtiyatları böyük, maliyyə bazarlarından yararlanma vasitələri genişdir və məhz bu səbəbdən Ər Riyad ümumdaxili məhsulun (ÜDM) 20 faizlik kəsirinə dözə bilər.
Neft hasilatı templəri ilə həcmini aşağı salmaq niyyətində olmayan səudilər bazardakı Rusiya və İran təki rəqiblərini daha da zəiflətmək, ABŞ-ın şist nefti planlarını alt-üst etmək və kvotaları çoxaltmaqla geriləməmk istəyir.
Lakin səudilər üçün kritik məqam apardıqları oyunun çox uzanmamasıdır.
Dünya bazarlarında xam neft qiymətlərinin ucuzlaşmasından udanlarsa istehlakçılardır. Avropa Birliyi, xüsusilə də Hindistan, Çin, Yaponiya və Cənubi Koreya son həftələrdə Fars Körfəzi ölkələrindən neft idxalını daha da artırıblar.
Di gəl, neftin ucuzlaşması nəticəsində büdcə gəlirlərinin azalması Fars Körfəzi ölkələrində enerji böhranı və siyasi xaos yaradanda iri istehlakçılar, alıcılar nə edəcəklər - bu, bambaşqa məsələdir.

Elçin Alıoğlu
Milli.Az

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

İranın "Nəfəs" filminin Oskar mükafatına namizədliyi irəli sürülüb

19 Sentyabr 2017 21:12

Salyanda yol qəzası baş verib, 4 nəfər ölüb

19 Sentyabr 2017 21:12

Dembele əməliyyat olundu

19 Sentyabr 2017 21:12

Elmar Məmmədyarov: "Azərbaycan Fələstin münaqişəsinin Şərqi Qüdsün Fələstin Dövlətinin paytaxtı olmaqla, iki dövlət həllini dəstəkləyir"

19 Sentyabr 2017 21:07

Elmar Məmmədyarov -

19 Sentyabr 2017 21:04

İnterpol dələduzluqda təqsirləndirilən azərbaycanlını axtarır

19 Sentyabr 2017 21:03

İranın "Nəfəs" filmi 90-cı Oscar mükafatlarına namizəd olub

19 Sentyabr 2017 21:02

Prezident BMT-də müzakirələrin açılışına qatıldı

19 Sentyabr 2017 20:59

ABŞ BMT-də islahatlar aparılmasını istəyir -

19 Sentyabr 2017 20:58

"Sumqayıt" oyunçusu barəsində qərar - HƏBS

19 Sentyabr 2017 20:49

“Bu, böyük müharibənin başlanğıcı olacaq” - DƏHŞƏTLİ XƏBƏRDARLIQ

19 Sentyabr 2017 20:43

Prezident İlham Əliyev BMT-nin baş qərargahında ümumi müzakirələrin açılışında iştirak edib

19 Sentyabr 2017 20:42

Göygöldə qəza: xəsarət alan var

19 Sentyabr 2017 20:39

Paytaxtın bu ərazilərində qaz təchizatında məhdudiyyət olacaq -

19 Sentyabr 2017 20:38

Meksikalı heykəltəraş Xorxe Marinin sərgisi başa çatıb

19 Sentyabr 2017 20:32

Beynəlxalq Muğam Mərkəzində Milli Musiqi Günü qeyd olunub

19 Sentyabr 2017 20:30

Gürcüstanda polis azərbaycanlıların yığcam yaşadıqları qəsəbədə xüsusi əməliyyat keçirir

19 Sentyabr 2017 20:27

Rusiya əhalisinin 96%-i ölkənin iqtisadi siyasətinin dəyişdirilməsi zəruriyyətini bildirib

19 Sentyabr 2017 20:22

ABŞ prezidenti: “Bu, bizim üçün utanc mənbəyidir”

19 Sentyabr 2017 20:18

ABŞ prezidenti -

19 Sentyabr 2017 20:16

Prezident İlham Əliyev və xanımı müzakirələrin açılış mərasimində iştirak ediblər

19 Sentyabr 2017 20:14

Moldova hökuməti ölkə prezidentindən Konstitusiya Məhkəməsinə şikayət edəcək

19 Sentyabr 2017 20:12

Yeni silahın yaratdığı QORXU, müharibənin OLMAMASI ÜÇÜN... – GÜNÜN SİYASİ XÜLASƏSİ

19 Sentyabr 2017 20:03

Bakıda və bölgələrdə bal yarmarkası keçiriləcək

19 Sentyabr 2017 20:02

VİDEO: Günəş enerjisi ilə yaşayan uşaqlar -

19 Sentyabr 2017 20:00

Azərikimya İB-də Neftçilər gününə həsr olunmuş “Xəmsə” bilik yarışı keçirilib

19 Sentyabr 2017 19:57

"Gazelli" şirkətinin hüquqşünası: “Yanğın zamanı heç kim xəsarət almayıb”

19 Sentyabr 2017 19:53

Azərbaycanda arıçılıq məhsullarının sərgi-satış yarmarkası keçiriləcək

19 Sentyabr 2017 19:52

Bu azərbaycanlı bütün dünyada axtarılır

19 Sentyabr 2017 19:50

Yer kürəsinin tarixində ən yüksək temperatur müəyyən edildi

19 Sentyabr 2017 19:48

Təlimlərdə ərazinin maketi üzərində fəaliyyətlər icra olunub

19 Sentyabr 2017 19:39

VİDEO: Narkotik vasitə və spirtli içki verib Allaha qurban etdilər -

19 Sentyabr 2017 19:38

Biləsuvarda fəhlələri daşıyan mikroavtobus aşıb, yaralananlar var

19 Sentyabr 2017 19:37

Tramp: “Bu ölkəni məhv etməkdən başqa seçim yoxdur”

19 Sentyabr 2017 19:33

“Neft Daşları”nda yeni quyu istismara verilib

19 Sentyabr 2017 19:30

Tramp: "ABŞ təhlükə yaranacağı təqdirdə, KXDR-i tamamilə məhv etmək məcburiyyətində qalacaq"

19 Sentyabr 2017 19:22

"İran sülhü pozan davranışları davam etdirir" - Tramp

19 Sentyabr 2017 19:19

12 yaşından evlənənə qədər hər gün eyni şeyi təkrarladı -

19 Sentyabr 2017 19:16

Bakıda xəstəxanada insident: mühafizəçinin köynəyini cırdılar

19 Sentyabr 2017 19:14

Sabah bu ərazilərdə QAZ OLMAYACAQ

19 Sentyabr 2017 19:08

Natavan Dado ilə reklama üçün evlənib? - AÇIQLAMA

19 Sentyabr 2017 18:59

Bakı-Supsa kəmərindən neft oğurlamaq istədilər

19 Sentyabr 2017 18:58

Gənc Tamaşaçılar Teatrı oktyabeda beynəlxalq festivalda iştirak edəcək

19 Sentyabr 2017 18:57

Prezident ailəsi ilə bağlı heç kimin bilmədiyi 7 MARAQLI MƏQAM - FOTO

19 Sentyabr 2017 18:48

Abşeron rayonunun təbii qaz təchizatında məhdudiyyət olacaq

19 Sentyabr 2017 18:42

Aleksandr Plemakova Azərbaycan Prezidentinin fərdi təqaüdü verildi

19 Sentyabr 2017 18:36

Azərbaycanın neft sənayesi işçiləri mükafatlandırıldı

19 Sentyabr 2017 18:31

Rusiya təlimlərdə raketi səhv ünvana atdı

19 Sentyabr 2017 18:30

BMT Baş Assambleyasının 72-ci sessiyasında müzakirələr başlayıb

19 Sentyabr 2017 18:27

"Mamaroza" qalmaqalı böyüdü: Kərimlə evli olanda, başqa kişi ilə...

19 Sentyabr 2017 18:24