Bunlar qida borusu xərçənginə səbəb olur - TƏHLÜKƏ

Bunlar qida borusu xərçənginə səbəb olur - TƏHLÜKƏ
23:37 29 Dekabr 2015
230 Maraqlı
Ölkə mətbuatı
A- A+

İlkin mərhələsində əlamətləri gec məlum olduğu üçün qida borusu xərçəngi dünyada ən çox rast gəlinən xərçənglər arasında 8-ci yerdədir. Müxtəlif ölkələrdə hər il orta hesabla 5-6 min insana qida borusu xərçəngi diaqnozu qoyulur. Üstəlik, son illər nisbətən artdığı müşahidə edilir.

Tütün, siqaret və spirtli içki qəbulu, piylənmə, bədəndə mineral çatışmazlığı, radiasiyaya məruz qalma, akalazya xəstəliyi bu xərçəng riskini yaradan faktorlardır. Lakin başqa bir faktor da qida borusu xərçənginin ən vacib səbəbləri arasında birinci yerdədir. Bu isə qidalanmada tez-tez etdiyimiz səhvləridir. Milli.Az lent.az-a istinadən cərrah Bilgi Bacanın bu xərçəng növünə səbəb olan risklər haqqında fikirlərini təqdim edir. Həkim-mütəxəssis qida borusu xərçənginə səbəb olan qidalanma səhvləri və bunun qarşısını almaq üçün lazım olan tədbirlər barədə danışıb. O, ilk növbədə qida borusu xərçənginin dəqiq səbəblərinin məlum olmadığını deyib. Bununla yanaşı, genetik səbəblərdən daha çox ekoloji faktorlar və qidalanma vərdişləri daha çox təsir edir.

1. İçkiləri isti içmək

Aparılan araşdırmalar zamanı məlum olub ki, isti içkilər içən insanlarda qida borusu xərçənginin yaranma riski 1,6 dəfə çoxdur. İsti içkilər qida borusunda qıcığa səbəb olur, bu isə xroniki qida borusu iltihabına gətirib çıxarır. Bu da xüsusən orta və alt qida borusunda yastı hüceyrəli xərçəng riskini artırır.

2. Hisə verilmiş və konservləşdirilmiş qidaları məlumatsız yemək

Hisə verilmiş və təndirdə bişirilmiş ətli qidalarda yüksək faizli benzopran maddəsi üzə çıxır. Bu cür xərçəng yönlü polisik hidrokarbonlar xərçəng inkişafına səbəb olur. Xüsusən də ətlərin manqalda oda daha yaxın tutularaq bişirilməsi zamanı nitromanin deyilən kimyəvi xərçəng yönlü maddələr yaranır. Aparılan təcrübələr bu formada bişirilən qidaların tez-tez yeyilməsinin qida borusu xərçənginə səbəb olduğunu sübut edib. Ətin orta-yumşaq istilikdə, qızardılmış, sobada bişirilmə və qaynadılma kimi üsullarla və uzun müddət bişirilməsi kimyəvi xərçəng yönlü maddələrin yaranmasını azaldır.  

3. Sağlamlığa zərərli qidalar yemək

Son zamanlar qida borusu xərçənginin inkişafında ən güclü risk faktorlarından biri də nitratlar və nitritlərdir. Duzlanmış tərəvəz və konservləşdirilmiş balıqda N-nitro birləşmələri də xərçəng risklərindən biridir. Başqa bir təcrübə isə sübut edib ki, qırmızı əti çox yemək də qida borusunda yastı hüceyrəli xərçəng riskini artırır. Bunun qarşılığında isə ağ ət, ev heyvanları, balıq və qaraciyər yemək xərçəngə qarşı qoruyucu təsirə malikdir.

4. Qidalar uyğun gigiyenik şəraitdə saxlanmalıdır

Nəmli və isti şəraitdə saxlanılan taxıllar, fındıq, fıstıq, qoz, əncir, qaysı kimi bəzi quru meyvələrdə və ədviyyatlarda çoxalma qabiliyyəti olan bəzi mikroorqanizmlərin istehsal etdiyi toksinlərin də qida borusu xərçənginə səbəb olduğu məlumdur. Buna görə də bu cür qidalar onlara uyğun şərtlərdə, soyuducularda və sərin anbarlarda saxlanmalı, kiflənmiş qidaların üzərindəki kiflər təmizlənsə də, heç bir formada yeyilməməlidir.

5. Qidaları çox çeynəyin

Yeməyi kiçik loxmalarla və asta-asta yemək mədənin həzmi üçün lazım olan ifrazı da asan istehsal etməsi üçün vacib rol oynayır. Buna görə də qidaları ağızda yaxşı çeynəmək lazımdır. Eyni zamanda, yaxşıca çeynəmək mexaniki olaraq qidaların həzm olunmasına da şərait yaradır. Aparılan araşdırmalar yaxşı çeynənilmədən tez bir zamanda yeməyin qida borusu xərçənginin yaranmasında risk faktoru olduğunu sübut edib.

6. Meyvəni az yeməyin

Təzə meyvə və tərəvəzlərin az yeyilməsi də qida borusu xərçəngi riskini artırır. Belə ki, meyvə və tərəvəzi az yeyən insanlarda çox yeyən insanlara nisbətən xərçəng riski iki dəfə çoxdur. Bununla yanaşı, narıncı rəngli meyvələrin və C vitamini qəbulu da xərçəng riskini aşağı salır. Dolayısı ilə, hər gün müxtəlif meyvə və tərəvəz yeməyə çalışın. Xüsusən də, antixərçəngyönlü vitaminlər və fitokimyəvi tərkibli pomidor, kök, ispanaq, sarımsaq, brokoli, turp, kərəviz, gül kələmi, kələm, yaşıl sarımsaq, soğan, narıncı rəngli meyvə və tərəvəzləri tez-tez yemək məsləhətdir.

7. İlkin mərhələdə əməliyyat etdirin

Qida borusu xərçəngi əsasən əlamətləri olmayan xərçəng növüdür. Həkim B. Baca bildirir ki, xərçəng irəlilədikdə xəstələrdə daha çox udma və arıqlama problemləri yaşanır. Sinə hissəsində yanma və ağrı, qusma, qidaların ağıza geri qayıtması, boyun hissədə şiş, iştahsızlıq, səs batması, boğazda qanama, öskürək, boğulma və s. kimi əlamətlər müşahidə edilir. Bu xəstəliyin müalicəsi xərçəngin mərhələsi ilə xəstənin ümumi vəziyyəti, şişin yayılması, yerləşməsi və böyüklüyündən asılıdır. İlkin mərhələdə diaqnoz qoyula bilərsə, xəstəliyin nəticəsi yaxşı olur. Şiş çox irəliləməyibsə və başqa orqanlara yayılmayıbsa, ilk müalicə cərrahiyyə yolu ilə şişi qida borusundan çıxarmaq və onun ətrafındakı limfa vəzlərini çıxarmaqdır. Xəstənin udmasını bərpa etmək üçün mədə ilə qida borusunun bir hissəsi birləşdirilir. Müxtəlif üsullarla mədə və ya yoğun bağırsaqdan yemək borusu düzəldilir.

Milli.Az      

RƏYLƏR

BU KATEQORİYADAN DİGƏR XƏBƏRLƏR

Ölkə mətbuatında bugün »

Mikayıl Cabbarova yeni vəzifə veriləcək

20 Sentyabr 2017 09:57

Abbasovlar Azərbaycanı tərk etdi

20 Sentyabr 2017 09:57

Azərbaycandakı səhmdar cəmiyyətlərdən biri 2 hissəyə bölünəcək

20 Sentyabr 2017 09:57

Kim cavab verəcək, Kamran Quliyev?

20 Sentyabr 2017 09:57

İntihar: 32 yaşlı kişi özünü körpüdən atdı

20 Sentyabr 2017 09:57

Avropa Liqasının finalı Bakıda keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 09:53

Nyu-Yorkda İslam Əməkdaşlıq Təşkilatının Ermənistanın Azərbaycana qarşı təcavüzü üzrə Kontakt Qrupun iclası keçirilib

20 Sentyabr 2017 09:52

Avtobus sürücüsünün döyülmə anının YENİ GÖRÜNTÜLƏRİ

20 Sentyabr 2017 09:48

3-cü dəfə özündən 20 yaş gənc qızla evlənən məşhur aparıcının MÖHTƏŞƏM TOYU - FOTO/VİDEO

20 Sentyabr 2017 09:48

Dünya birjalarında neftin

20 Sentyabr 2017 09:48

“Barselona”nın futbolçusu: “Robert Prosineçki xorvatlar üçün qəhrəmandır”

20 Sentyabr 2017 09:47

“AXA MBASK”ın səhmdarları toplaşacaq

20 Sentyabr 2017 09:42

Qızıl 6 dollar

20 Sentyabr 2017 09:41

Ağır yol qəzası: 4 nəfər öldü

20 Sentyabr 2017 09:38

Azərbaycan nefti 1% bahalaşıb

20 Sentyabr 2017 09:37

Nicat Muxtarov barəsində həbs qətimkan tədbiri

20 Sentyabr 2017 09:37

“Unibank”ın rəhbərliyində dəyişikliklər olacaq

20 Sentyabr 2017 09:37

“Heç bir ölkə bunu qəbul etməz”

20 Sentyabr 2017 09:35

Ebrü Gündeş illər sonra Bakıda - VİDEO

20 Sentyabr 2017 09:33

Xəsarət alanlar arasında Azərbaycan vətəndaşı varmı?

20 Sentyabr 2017 09:33

Almaniyanın 2 şirkəti Azərbaycan bazarını tərk edir

20 Sentyabr 2017 09:32

Beynəlxalq əmtəə, fond və valyuta bazarlarının əsas göstəriciləri (20.09.2017)

20 Sentyabr 2017 09:32

Bakıda konsert kimi toy:

20 Sentyabr 2017 09:29

XİN: Meksikadakı zəlzələdə xəsarət alanlar arasında Azərbaycan vətəndaşı yoxdur

20 Sentyabr 2017 09:28

Bakıda bal yarmarkası keçiriləcək

20 Sentyabr 2017 09:24

Cəbhədə silahlar susmur

20 Sentyabr 2017 09:23

Lənkəranda sakini avtobusdan yıxılaraq ağır xəsarət alıb

20 Sentyabr 2017 09:22

Cəhhədə gərgin gecə

20 Sentyabr 2017 09:20

Neft bahalaşdı

20 Sentyabr 2017 09:18

“Azersun Holding”ə məxsus 3 müəssisə birləşir

20 Sentyabr 2017 09:17

Rövnəq Abdullayev: "SOCAR qaz hasilatının artırılması üçün tərəfdaşlarla məqsədyönlü işlər aparır"

20 Sentyabr 2017 09:17

Atəşkəs 127 dəfə pozuldu

20 Sentyabr 2017 09:14

Standartlaşdırma, Metrologiya və Patent üzrə Dövlət Komitəsinin vəzifəli əməkdaşı vəfat edib

20 Sentyabr 2017 09:12

Ermənilər atəşkəs rejimini 127 dəfə pozub

20 Sentyabr 2017 09:12

32 yaşlı kişi özünü körpüdən atdı - Şəkidə

20 Sentyabr 2017 09:09

“Neft Daşları”nda yeni quyu istismara verilib

20 Sentyabr 2017 09:07

Meksikada baş verən zəlzələdə ölənlərin sayı 150 nəfərə çatdı -

20 Sentyabr 2017 09:06

Ərdoğan:

20 Sentyabr 2017 09:05

Biləsuvarda ağır yol qəzası: 4 ölü

20 Sentyabr 2017 09:03

Qapalı məkanlarda siqaretin ardınca SULU QƏLYAN QADAĞASI

20 Sentyabr 2017 08:53

Meksikada zəlzələ nəticəsində məktəb binası uçub, 22 uçaq ölüb

20 Sentyabr 2017 08:52

İlham Əliyev Trampın və xanımının adından təşkil olunmuş qəbulda iştirak edib

20 Sentyabr 2017 08:38

Zəlzələ Meksikanı bu günə qoydu - DƏHŞƏTLİ FOTOLAR

20 Sentyabr 2017 08:33

Azərbaycanın yeraltı anbarlarında 2,2 mlrd. kubmetr aktiv qaz var

20 Sentyabr 2017 08:32

Biləsuvarda ağır qəza: ölən və yaralananlar var

20 Sentyabr 2017 08:04

Döymə sənətində YENI TREND: Venesiya və Viktoriya mədəniyyəti bir arada - FOTOLAR

20 Sentyabr 2017 08:03

Biləsuvarda bir neçə nəfərin yaralanması ilə nəticələnən yol qəzası baş verib

20 Sentyabr 2017 08:02

Moskvada azərbaycanlı müttəhim məhkəmə zalından qaçıb

20 Sentyabr 2017 07:47

Ərdoğan: “Kürdlər bizim dostlarımızdır”

20 Sentyabr 2017 07:44

21-ci əsrdə mağarada yaşayan adam: “Həyatımdan məmnunam” - FOTOLAR

20 Sentyabr 2017 07:03